АКШ долларлары. Архив

Жети жылдан кийин тышкы карыз кыстачу күн келеби? Министрлик эмне дейт

972
(жаңыланган 15:03 22.01.2020)
Үч жылдан кийин Кыргызстан үчүн тышкы карызды төлөөнүн эң оор учуру башталат. Мисалы, былтыр ички жана тышкы карызды төлөөгө 400 миллион доллардын тегерегинде каражат жумшасак, 2027-жылы тышкы гана карызга ушунча акча керек болот. 

Кыргызстан 2023-2031-жылдар аралыгында мамлекеттик карыздан кутулуу үчүн көбүрөөк төлөп, 2027-жылы (эң көп акча төлөнчү жыл) тышкы карыз үчүн 400 миллион доллар бериши керек. Былтыр дал ушундай эле суммадагы каражаттын тең жарымы тышкы, тең жарымы ички карызга жумшалганын эске алсак, маселе ойлонтпой койбойт.

Бул жылдары бюджет кайсы каражат булактары менен толтурулат, казына бөксөрсө башка социалдык төлөмдөр кармалбайбы, пенсия, жөлөк пулдарды төлөө кыйындабайбы деген суроо менен Финансы министрлигине кайрылганбыз. Бизге министрликтин мамлекеттик карыздар башкармалыгынын башчысы Руслан Татиков менен премьер-министрдин кеңешчиси, экономист Кубат Рахимов жооп берди.

Таблицада көрүнүп тургандай, Кыргызстандын эң ири кредитору — Кытай. Биз дагы ага карызы эң көп беш өлкөнүн катарын толуктаганбыз. Карызыбыздын 45 пайызын дал ушул коңшудан алганбыз. Тагыраак айтканда, 3,8 миллиард доллар бересе болсок, анын 1,7 миллиарды — Кытайдын акчасы.

Финансы министрлигинин өкүлү Татиковдун айткандарына караганда, мындан ары Кытайдан карыз албайт окшойбуз.

Руководитель Управления государственным долгом при Министерстве финансов Руслан Татиков во время беседы на радио
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Финансы министрлигинин мамлекеттик карыздар башкармалыгынын башчысы Руслан Татиков
"Шарт боюнча бир кредитордон жалпы карыздын 50 пайызынан ашпаган акча ала алабыз. Мисалы, Кытай тараптан өзүбүздү чектейбиз. Мунун негизги максаты — кооптуу жагдайлардын алдын алып, мамлекеттик карыздын туруктуулугун камсыздоо", — деди адис. 

Эл ичиндеги "Кытай алдында карызыбыздан кутула албасак, жерлерибизди алдырып ийишибиз мүмкүн" деген пикирге Татиков төмөнкүдөй жооп берди.

"Бул акылга сыйгыс нерсе. Биз карыздан мөөнөтүнөн кечиктирбей кутулуп жатабыз. Мындай шартта эч ким жерибизди ала албайт. Кытайдын насыя берген Экспорттук-импорттук банкынан жыл сайын адистер келет. Алар карыздан кутулууга толук мүмкүнчүлүгүңөр бар деп айтууда", — деди ал.

Эске салсак, сентябрь айында финансы министри Бактыгүл Жээнбаева парламентте кытайлык Экспорттук-импорттук банкы менен карызды кечүү боюнча сүйлөшүүлөр болуп жатканын айткан эле. Бирок Кытай тарап кийин "карызды төлөп берүүгө дараметиңер жетет" деген таризде биздин өтүнүчтөн баш тартканы белгилүү болгон.

Сүйлөшүүлөр демекчи, министрликтен билдиришкендей, карызды кыскартуулар боюнча былтыр Германиянын KfW банкы менен сүйлөшүүлөр жүргөн. Анда кыргыз тарап карызын конверсиялоого (бересе болгон  тарапка пайдалуу өзгөртүүлөр, — ред.) жетишкен.

"Узакка созулган сүйлөшүүлөрдөн кийин 14,9 миллион еврону (жалпы карыз 76,3 миллион) кыскартып беришти. Башкача айтканда, ошол каражатты өз бюджетибизден таап, алардын атынан Мамлекеттик ипотекалык компанияга салабыз. Демек каражат өлкөнүн ичинде калып жатат", — деди Татиков.

Ал эми өкмөт бул каражатты МИКке үч жыл ичинде ар жылы 5 миллион доллардан салууну пландап жатат.

Албетте, бул жакшы кабар. Бирок биз KfW банкынан тышкары 20дан ашык эл аралык уюмдардан алганыбызды кайтарып беришибиз керек. Болгондо дагы максималдык төлөмдөр жакынкы жылдарга туура келет.

Татиковдун айтымында, карызды төлөй албай калабыз же ички керектөөлөргө акча жетпейт деп чочулоого негиз жок.

"2027-жылы төгүлчү 400 миллион доллар акча деле чоң сумма эмес, азыр деле биз тышкы карызга мунун тең жарымын төлөп келе жатабыз. Биз 400 миллион төлөчү учурга чейин жети жыл бар. Ага чейин экономикабыз алда канча өсүп калат деген божомолдор айтылууда. Анткени жети жыл мурдагы абалыбызды көрсөңөр, азыркы менен салыштырып болбойт. Андыктан карызды төлөөгө келгенде бюджеттик секторлорго акча калбай калат деген түшүнүк болбошу керек", — деди Татиков.

Мындан тышкары, ал мамлекеттик карызы ички дүң продукциясынын (ИДП) 250 пайызын түзгөн Япония ички карызынан кутулуу үчүн баалуу кагаздарды чыгарганын кошумчалады. Ошол эле учурда кайра Күн чыгыш өлкөсүнүн ички карызы жалпы бересесинин 99 пайызын түзөрүн эске салды. Ал эми биздин ички карыз 16 гана пайызды түзөт (722 миллион доллар). Андыктан бул көрсөткүчтөрдү салыштырып болбойт.

Анткен менен азыр тышкы карыз боюнча эч кандай кооптончу жагдай жок экенин премьер-министрдин кеңешчиси Кубат Рахимов дагы айтат.

Председатель комитета Торгово-промышленной палаты КР Рахимов Кубат на пресс-конференции в мультимедийном пресс-центре Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Премьер-министрдин кеңешчиси, экономист Кубат Рахимов

"Сүткө оозун күйгүзгөн айранды үйлөп ичет" дегендей, элдин алдын ала тынчсызданып жатканы туура. Анткени ар кандай жагдайларга даяр болуп, бир нече сценарий түзүп коюшубуз керек. Бирок азыр анчалык кооптончу абал эмес. Дүйнөлүк банктын кызматкерлери мамлекеттик карыз ИДПнын 60-70 пайызынан ашпашы керек деп эсептейт. Бирок бул туруктуу өнүгүү жолундагы өлкөлөргө карата айтылган. А биз жаңыдан өнүгүп келе жаткан өлкө экенибизге карабай, карызыбыз ИДПнын 65 гана пайызын түзөт", — деди Рахимов.

Бирок мындай пикирлер менен экономист Расул Түлеев макул болгон жок. Анын айтымында, азыркыдан эки эсе көп төлөп калчу учурдан көйгөйсүз өтүү үчүн атайын программа иштеп чыгуу керек.

Экономист Расул Тулеев
© Фото / Бексултан Окенов
Экономист Расул Тулеев
"Эң биринчиден, бюджеттин дефицитин жоюп, ал тургай профицитке жеткиришибиз керек. Ооба, экономикабыз өсөт, бирок ага жараша толгон-токой талаптарыбыз бар. Мисалы, кура турган жолдор, курууга, ремонтко муктаж болуп жаткан ГЭСтер, мектеп, оорукана сыяктуу социалдык объктилер. Керек болсо бул талаптарыбызга өзүбүз тапкандан дагы көп акча керек. Демек биз карызды төлөө үчүн экономиканын өсүшүнөн түшкөн акчаны төлөйбүз деген туура эмес прогноз, керек болсо элди алдагандык", — деди экономист.

Белгилей кетсек, азыр Кыргызстандын тышкы карызы 3,8 миллиард доллар болсо, ички карыз 722 миллион долларга жетти.

972
Белгилер:
каражат, бюджет, Кубат Рахимов, Тышкы карыз, Кыргызстан
Тема боюнча
Кыргызстандын тышкы карызы кыскарды
Кыргызстан Кытайга ири карызы бар беш мамлекеттин катарына кирди. Изилдөө
Мамлекеттик карызга кетчү төлөм миллиарддап өсөт. 2021-жылга чейинки график
Кытай Кыргызстандын карызды кечүү боюнча өтүнүчүнө жооп берди
Бишкектеги стационардын биринде иштеген медиктер. Архивдик сүрөт

COVID-19ду ооздуктоого чет жактан алынган акчанын 2,2 млн. доллары бөлүнгөн

92
(жаңыланган 13:17 10.07.2020)
Кыргызстан чет элдик донорлордон 627,3 миллион доллар сураган. Бүгүнкү күндө анын жарымы келип түштү.

БИШКЕК, 10-июл. — Sputnik. Чет жактан алынып жаткан каражаттын эсебинен коронавирустун жайылышына бөгөт коюу иш-чараларына 2,2 миллион доллар бөлүнгөн. Бул туурасында вице-премьер Эркин Асрандиев брифинг учурунда билдирди.

Белгилей кетсек, Кыргызстан чет элдик донорлордон кредит жана грант түрүндө 627,3 миллион доллар сураган. Бүгүнкү күндө Финансы министрлигинин эсебине 321,4 миллион доллар келип түштү. Анын 2,2 миллион доллары (болжол менен 165 миллион сомдун тегереги) медициналык жабдуу жана каражат алууга берилген. Бул акчаны Дүйнөлүк банк берген. 

Өкмөт быйыл саламаттыкты сактоо тармагына канча акча бөлүнгөнүн жарыялады

Ал суммага төмөнкүлөр алынды:

  • Тез жардам унаасы — 13 даана;
  • Жеке коргонуу каражаттары — 109,3 даана;
  • Дезинфекциялоо каражаттары — 8,3 миң даана;
  • Лабораториялык реактивдер — 36,3 миң даана;
  • Дары-дармек — 385,6 миң даана;
  • Медицина багытындагы буюмдар — 45,4 миң даана;
  • Өпкөнү жасалма дем алдыруучу аппарат — 10 даана;
  • Жасалма дем алдыруучу BiPAP аппараты — 50 даана;
  • Чарба товарлары — 15,9 миң даана; 
“Товарларды сатып алуу үчүн тендерлер Дүйнөлүк банктын талаптары менен өтүп, ага өздөрү көзөмөл кылышты. Мындан сырткары, бизге бир нече өлкөдөн товар түрүндө гуманитардык жардам келген. Алар: тесттер, жабдуулар, медициналык боюмдар. Бул боюнча да кийинчерээк толук маалымат берилет”, — деди Асрандиев.

Белгилей кетсек, каражаттар бюджетти колдоо, COVID-19дун жайылышына жол бербөө жана экономиканы колдоо деп үч багыт менен алынууда. 

Өлкө аймагындагы соңку кабарлар менен биздин Telegram-каналдан таанышып туруңуз.

92
Белгилер:
колдонуучу, медицина, карыз, каражат
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
COVID: зарыл болгон жардамды бир жерге топтогон жаңы сайт ишке кирди
Нарын облусу 300 кычкылтек концентраторуна жана 17 ИВЛге муктаж болууда
Доллар жана евро акчалары. Архивдик сүрөт

Кыргызстан чет жактан канча акча алып, канчасын коротту. Кыскача түшүндүрмө

185
(жаңыланган 11:58 10.07.2020)
Коронавирустун кесепетинен Кыргызстан чет элдик банктардан жарым миллиард доллардан көбүрөөк каражат сураган. Бирок учурда анын баары келип түшө элек.

БИШКЕК, 10-июл. — Sputnik. Кыргызстан чет элдик донорлордон кредит жана грант түрүндө 627,3 миллион доллар алып жатат. Анын 461,5 миллион доллары кредит, 165,8 миллиону грант түрүндө берилет. Бул туурасында экономикалык блокту тескеген вице-премьер Эркин Асрандиев брифинг учурунда билдирди.

Анын айтымында, учурда өлкөнүн Финансы министрлигинин эсебине 321,4 миллион доллар келип түштү. Анын 173 миллион доллары иштетилип бүттү. Бул коронавирус менен күрөшүү иштерине, экономиканы колдоого жана социалдык төлөмдөр менен маяналарды төлөөгө жумшалган. Калган 148,4 миллион доллары казынада турат. Башкача айтканда, коротула элек.

Финансы министрлиги: COVID-19 менен күрөшүүгө 3,8 млрд сом кетет

Алдыда дагы 305,9 миллион доллар алуу макулдашылган, учурда тактоо процесстери жүрүп жатат.

Ошондо чет жактан алынган жана күтүлүп жаткан каражаттын жалпы суммасы 627,3 миллион долларды түзүүдө.

Алынган жана макулдашууда турган каражаттар:

  • Эл аралык валюта фондунан 241,9 миллион доллар кредит алынды;
  • Азия өнүктүрүү банкы 135 миллион доллар берет. Учурда 50 миллион доллар (жарымы грант) келип түштү. Калган 85 миллион доллары (69 млн кредит, 16 млн грант) макулдашуу процессинде турат;
  • Дүйнөлүк банктан 121,15 миллион доллар алуу боюнча келишим түзүлдү. Аталган сумманын 50 пайызы кредит, калганы грант түрүндө берилмекчи. Бүгүнкү күндө анын 2,2 миллион доллары Финансы министрлигинин эсебине түштү. Ал эми 118,9 миллион доллары макулдашууда;
  • Азия инфраструктуралык инвестициялар банкынан 50 миллион доллар кредит алуу боюнча сүйлөшүү жүрүүдө;
  • Ислам өнүктүрүү банкынан 15 миллион доллар кредит алуу макулдашылып жатат;
  • Европа биримдиги 33, 88 миллион доллар грант берет. Азыркы тапта анын 27,3 миллиону алынды, 6,6 миллиону макулдашууда;
  • KfW Германия өнүктүрүү банкынан 30,4 миллион доллар грант алынат.
185
Белгилер:
Эркин Асрандиев, макулдашуу, грант, кредит, каражат, коронавирус
Тема боюнча
Кыргызстан пандемия учурунда сырттан алган каражатты кандай сарптады
Мамлекет жарым жылда баалуу кагаз чыгаруудан 4,7 млрд. сом пайда көрдү
Москвадагы Russia Today телеканалын офиси. Архив

RT берүүлөрүнө салынган тыюу: Батыш Россияга кантип каршы иштөөнү билбей калды

0
(жаңыланган 23:48 10.07.2020)
Дүйнөдө санкция, таасир үчүн күрөш, керек болсо маалыматтык ресурстардын жолун бууган кадамдар уланып келет. Алардын бири RT телеканалдарын көрсөтүүгө Балтика боюндагы өлкөлөрдүн тыюу салышы болду. Бул туурасында россиялык журналист Ирина Алкснис ой жүгүрткөн.

Литва өзүнүн аймагында RT курамында болгон беш каналдын иштөөсүнө тыюу салды.

Бул Латвиянын бийлиги дал ушундай чечимди кабыл алгандан бир апта өтпөй кайталанды. Кезекте — Эстония. Алардын ТИМи мындай кадам болорун четке каккан жок.

Таллиндин бул боюнча мүмкүнчүлүгү жогору деле эмес: "Балтика боюндагы жолборстордун" антироссиялык адаттагы консенсусу эске түшөт. Буга Эстония бийлигинин Sputnik агенттигинин иштешине бут тоскон учурларды да кошууга болот. Алар ойлогон максатына жетүү үчүн кызматкерлердин артынан түшүп, ал тургай кылмыш ишин ачабыз деген коркутууларга чейин барган.

Жаңылыктарга каршы үгүт: батыш ЖМКлары позициясын алдырдыбы?

Анткен менен бул окуяда кызык бир учур чыгат. Ал - Вильнюстун чечимди расмий жактан негиздеши болду. RT Батыштын санкциясына кабылган Дмитрий Киселевдун көзөмөлүндө турат деген бекемдөөлөр, аталган медиаресурска каршы чыгууга себеп болду.

Кеп аталган нерсенин чындыкка дал келер, келбесинде деле эмес.

Анткен менен Литва бийлиги какшыктаган комментарийлерге кабылган. Аны жазгандар RT Дмитрий Киселев жетектеген "Россия сегодня" Эл аралык маалымат агенттигине тиешелүү эместигин белгилеп өткөн.

Маанилүүсү буга чейин эле болгон. Мындан туптуура бир жыл мурда Латвиянын ЖМК боюнча улуттук кеңеши RT берүүсүнө салынган тыюу боюнча https://radiosputnik.ria.ru/20200630/1573696517.html билдирүүсүндө телеканалдар "Дмитрий Киселевдун жеке көзөмөлүндө турат" дешкен. Анда да дал эле ушул сыяктуу Маргарита Симоньян менен Россия ТИМи латвиялык расмий түзүмдөрдүн кесипкөй эмес айткандарына тушуккан. Анда жөөлүгөн сымал кептер айтылган.

Ал кезде бул кокустуктан болгон жана аткаруучулардын конкреттүү катасы экенин түшүндүрүүгө болот эле. А негизи дилетанттар менен халтурщиктерден бир дагы система сыртта калган эмес.

Бирок Литвада ошондой окуялардын дал өзүндөй болуп кайталанып жатышы бир нерсени баамдоого түртөт. Көрсө, эч кандай жаңылыштык кетиришпептир. Муну баары Латвия менен Литванын билип туруп эле жасаган нерсеси экени ачыкка чыкты.

RT берүүлөрүн тыюу салуу — саясий чечим. Аны юридикалык жактан "тазараак" мотив менен түшүндүрсө болбойт беле? Албетте болмок. Антиш үчүн көбүрөөк башты оорутуп, ведомстволорго көбүрөөк күч жумшап, мыйзамдын ичинен кандайдыр бир жол таап чыгыш керек болчу.

Черышева: Европанын Sputnik Эстония тушуккан абал боюнча унчукпаганы — кылмыш

Ушул өзгөчөлүк, кабыл алынган чечимдердин сыртынан болсо да жасалмалоо, жок дегенде юридикалык жактан сакталган кылдаттык качандыр бир кезде Батыш демократиясынын көзүрлөрүнүн бири болгон. Ал азыркыдай эмес, саясий системалардын фонунда өзгөчө, башкача көрүнгөн.

Андан бери канча суулар акты, жылдар өттү. RT берүүлөрүнө тыюу салуу маселесинде Балтика боюндагы республикалар акыркы жылдары ири державалар такыр башкача кылып салып, таптап койгон жол менен кетти.

Америкалыктарды белгисиз бир күкүм менен пробирка окуясы негизги, чыныгы нерседен алаксытып, башканы издетти. Тагыраагы, алар Иракка кирер алдында эл аралык коомчулуктун алдында бул кадамын негиздеп бериши керек эле.

Британиялыктар Скрипалдын айланасында ууландырды деген шоу уюштурду. Аларды көзгө сайып турган чындык копшолтуп да койгон жок. Сот акыйкаттыгын бетке кармап келген.

Нидерланддар МН17 боюнча соттук жараянда таңгалдырып бүтпөгөн кадамдарын жасашты.

Мындай маанайдагы мамиле Россияга эле эмес, Кытай, Иран, Венесуэла сыяктуу дагы бир топ "ичи чыкпагандарга" карата колдонулган. Ал бир эле эмес, бир нече жолу жасалып жаткандыктан, күнүмдүк көрүнүшкө айланып бара жаткандай. Анын фонунда Литва жана Латвия бийликтеринин RT берүүлөрүнө тыюу салган окуясы башкача көрүнөт экен. Айтор, сүр көрсөтүп, опуза кылуу канчалык деңгээлде керек деген суроо жаралат.

"Россия сегодня" ПАСЕде: журналисттерди кодулоо, түрмө, кесип ишеними жөнүндө

Мунун да өз логикасы бар. Антироссиялык көз караштагы аудиторияга "RT боюнча көзөмөл кылган Киселев" жөнүндө ("Скрипалды ууландырган Путин" же "Донбасстын үстүнөн учуп бара жаткан "Боингди" атып түшүргөн Кремль") жазылгандар жагат. Ал эми Россияга жана аны жактырган Батыштагыларга күч коротуп кереги жоктугун билип турушат. Кыязы, аларды өз тарабына тартуу же оюн өзгөртүү мүмкүн эмес деп эсептешет.

Алгач (ачык эле жасалма) маалыматтык, саясий, идеологиялык айла-амалдар, ал тургай Батыштын моралдык монополиясы менен башталган. Дал ошондон улам өзүнүн саясатын тыкыр жана жогорку чеберчиликте иштеп чыгууну маанилүү деп эсептебей калды. Муну атаандаштарына да жасады. Анын жыйынтыгында компетенциясын жоготуп жана өзүнө ашыкча ишенип, кенебей калгандыктан ал монополиясын кантип жоготуп алганын өзү да байкабай калды.

Эми абал башка өңүткө кете баштады. Азыр ошол күчтөрдүн бардыгы сапаттуу иштеп, олуттуу мамиле жасабай, кесипкөйлүгүн жан үрөп пайдаланбай калды. Себеби жанындагылар кетип калат, ал эми каршылашыңды баары бир макулдатып, ийге келтире албайсың.

Таң калычтуусу, алар баарын олуттуу ойлоп (Балтика боюндагы өлкөлөрдүн RT боюнча чечими да муну тастыктайт), кесипкөйлүктүн карааны да жок ыкмалары менен Россияны идеологиялык да, геосаясий да жактан жеңип алабыз деген бекем ишенимде болгондугу.

0
Белгилер:
телеканал, саясат, санкциялар, ЕБ, Россия
Тема боюнча
RT аймактагы журналисттер жана блогерлер үчүн медиа мектеп уюштурат
Соцтармакта кантип популярдуу болуу керек? Россиялык журналисттин мастер-классы