Кен казуу. Архив

Өлкөдөн жыл сайын тонналап алтын, күмүш, жез чыгарылат. Чоо-жайы

949
(жаңыланган 12:56 29.01.2020)
Өткөн жылы өлкө аймагынан 73 миң 401 тоннадан ашык концентрат чыгарылып кеткен. Курамында алтын, күмүш, жез өңдүү баалуу металл бар ал заттар Кытай, Казакстан, Түркияга экспорттолгон.

Sputnik Кыргызстан агенттиги ал маселеге кызыгып, концентраттын канча көлөмдө кайсы мамлекеттерге чыгып жаткандыгын тактап көрдү.

Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу мамлекеттик комитетинин маалыматына ылайык, Кыргызстанда кен казган сегиз компания чет өлкөгө концентрат ташыйт. Чет жакка ири көлөмдө чыгаргандардын сап башында "Алтынкен" менен "Казминералз Бозымчак" жоопкерчилиги чектелген коомдору турат.

Алсак, "Алтынкен" ишканасы 2019-жылы курамында 3177 килограммдан ашык алтын, 2823 килограммдай күмүш жана 906 тоннадан ашуун жези бар концентраттарды Казакстанга жөнөткөн. Ал ишканалар негизинен казылган кенди Кыргызстандын аймагында кайра иштете албагандыктан сыртка алып кетет. Анткени кен казган компаниялардын баалуу металлды иргеп алуучу завод-фабрикасы жок.

Бирок адистер концентраттардын сыртка чыгуусун токтотуу зарылчылыгын көптөн бери айтып келет, анын түрдүү себептери бар. Тоо-кен адиси, техника илимдеринин доктору Дүйшөнбек Камчыбековдун айтымында, мамлекет аларды тыкыр көзөмөлдөй албай жатат.

Заместитель председателя Ассоциации горнопромышленников и геологов КР Дуйшенбек Камчыбеков
© Фото / из личного архива Дуйшенбека Камчыбекова
Тоо-кен адиси, техника илимдеринин доктору Дүйшөнбек Камчыбеков
"Иш жүзүндө өкмөттүн өзүнүн бирдиктүү лабораториясы болушу керек. Ошондо мамлекет сыртка чыгып жаткан концентраттын көлөмүн, андагы баалуу металлдардын курамын так билип тиешелүү деңгээлде көзөмөлдөмөк. Учурда бийликтин андай мекемеси жок. Анын айынан коомчулук чет элдик ишканалардан күмөн санап жатат. Бүгүн ал компаниялар жеке лабораторияга кайрылууда. Алар деле бир тонна концентратта иш жүзүндө сегиз грамм алтын болсо, төрт грамм деп жазып берип коюшу толук мүмкүн. Ошондуктан өкмөт эмнеси болсо да каражат таап, бирдиктүү лаборатория куруп, бардык кен казган компаниялар ошол лабораториянын гана кызматын колдонушу зарыл. Антпесе азыр бизден эмнелер чыгып кетип жатканын толук билбей жатабыз", — деди Камчыбеков.

Ал ошондой эле республика аймагында бир топ ири кендер казылып жаткандыктан өкмөт өзү руда, концентраттарды кайра иштеткен ишкананы курууга аракет кылуусу керектигин да айтты.

Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу мамлекеттик комитети Кыргызстанда учурда алтын ылгап алуучу эки фабрика курулуп жаткандыгын билдирди.

"Чындыгында Кыргызстанга кен байлыктарды кайра иштетүү ишканалары керек. Аларды экологияга терс таасир тийгизбегендей заманбап технологияны колдонуп ишке киргизүү зарыл. Ошондой гана шартта аймактарда кайра иштетүүчү ишканаларды ачууга болот. Жыл башында Жер-Үй кенинде андай завод ишке кирет, ал эми Терек, Тереккан, Перевальное кендери иштетүү укугуна ээ болгон "Эти Бакыр Терексай" жоопкерчилиги чектелген коомунун кура турган заводу мамлекеттик экспертизадан өтүүдө", — дешти комитеттен.

2019-жылы "Вертекс Голд Компани", "ГИК Кайди", "Фул Голд Майнинг", "Кичи-Чаарат" жоопкерчилиги чектелген коому Кытайга, "Казминералз Бозымчак", "Алтынкен" ЖЧКсы менен "ТК Гео Ресурс" жабык акционердик коому Казакстанга, "Эти Бакыр Терексай" ишканасы Түркияга концентрат ташыган. Ал компаниялар курамында 5,5 тоннадан ашык алтын, 14 миң 272 килограмм күмүш жана 9026 тонна жез бар концентраттарды чет өлкөгө чыгарып кеткен.

Инвесторлордун мындай ишмердүүлүгүн көзөмөлдөө "Жер казынасы жөнүндө" мыйзамынын 35-беренесинин 5-пункту боюнча өкмөткө жүктөлгөн. Анын негизинде өкмөт КРдин аймагынан концентрат ташып чыгуу жана киргизүүнүн жол-жобосун көрсөткөн №570 токтомун кабыл алган. Ал документке ылайык, концентраттын курамы жеке лабораторияда аныкталып, наркы Лондон биржасындагы алтындын баасы менен эсептелип чет элдик компания киреше салыгын төлөйт. Аларды Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу мамлекеттик комитети, Финансы министрлигинин Баалуу металлдар депарматенти көзөмөлдөйт.

Бирок Жогорку Кеңештин депутаты Өмүрбек Бакиров сыртка чыккан концентраттардын курамындагы көптөгөн металлдар текшерилбей кетип жаткандыгын айтууда.

Депутат ЖК Омурбек Бакиров. Архивное фото
© Фото / пресс-служба ЖК
Жогорку Кеңештин депутаты Өмүрбек Бакиров

"Өткөн жылы кен казуу тармагынан өлкө казынасына 12 миллиард сомго жакын акча түшүптүр. Мен Салык кызматынан концентраттарды экспорттоодон канча салык түштү десем, алар мындай ишмердүүлүктөн салык алынбайт деп жооп беришти. "Жер казынасы жөнүндө" мыйзамда ал тармактагы саясатты өкмөт жүргүзөт деп жазылган. 2017-жылы өкмөт кабыл алган №570 токтомдо иттин өлүгү жатат. Ал документте концентраттарды ташып чыгууга уруксат берилген, ал эми мыйзамдарда андай жазылган эмес. Мен өкмөткө 38 кымбат баалуу элеменеттерди аныктай алчу Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу мамлекеттик комитетинин алдындагы мамлекеттик лабораторияны иштеткиле деп жатам. Азыр мамлекет концентрат менен рудадагы алтын, күмүш, жезди гана каттоого алып жатат, калган металлдар көзмөлдөнбөй эле кетүүдө. Азыр чет жакка канча көлөмдө концентрат ташылып кетип жатканын мамлекеттик органдар деле билбейт. Бажы жана Салык кызматы, Экономика министрлиги, Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу мамлекеттик комитети мага төрт башка маалымат берди", — деди Бакиров.

Мындан сырткары, эл өкүлү концентраттарды кайра иштетпей чыгарууну токтотуп, даяр продукцияны гана экспорттоого аракет кылуу керек экендигин баса белгилейт. Себеби анын аркасында мамлекет азыркыга салыштырмалуу көп киреше таба алат.

Буга чейин укук коргоо кызматкерлери концентраттарды мыйзамсыз алып чыгып кеткен бир нече фактыны аныктаган. Алсак, Экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү кызматы 2018-жылы "Казминералз Бозумчак" ЖЧКсы курамында алтын бар 9760,24 тонна концентратты алып чыгып кеткен деп кылмыш ишин козгогон. Ошол эле жылы аталган көзөмөл орган Кытайга 1764 тонна сурьма концентратты мыйзамсыз алып чыккан эки ЖЧКны колго түшүргөн.

Кошумчалай кетсек, 2019-жылы КРдин аймагынан Казакстанга 50 миң 700 тонна, Кытайга 17 миң 549 тоннадан ашык, Түркияга 5 миң 152 тоннага жакын концентрат экспорттолгон.

949
Белгилер:
кылмыш, экономика, кен, Кыргызстан
Тема боюнча
Кыргызстандын кайсы аймагы алтынга бай. Карта
Өлкө казынасына кен казуу, өнөр жай тармактарынан 445 млн. сом түштү
Коронавирус менен күрөшкөн медиктер. Архивдик сүрөт

G20 өлкөлөрү коронавирус менен күрөшүүгө 21 миллиард доллар бөлөт

40
(жаңыланган 19:33 06.06.2020)
Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун соңку маалыматы боюнча, вирус 6,5 миллиондон ашуун адамга жугуп, 387 миң бейтап каза тапты.

БИШКЕК, 6-июн. — Sputnik. G20 мамлекеттери коронавирус менен күрөшүүгө 21 миллиард доллар бөлөт. Бул туурасында РИА Новости жазды.

Бул каражаттар вакцина чыгарууга, диагнозду аныктоого, дарылоого жана иликтөөлөрдү жүргүзүүгө жумшалат.

"G20 чакырылган өлкөлөр менен биргеликте COVID-19 пандемиясына каршы күрөшүүнү колдоо боюнча өз күчүн жумшайт. Азыркы тапта G20 мүчөлөрү жана чакырылган өлкөлөр дүйнөдөгү бардык саламаттык сактоо тармагына каржылык колдоо көрсөтүү үчүн 21 миллиард доллар бөлөт", — деп жазылат билдирүүдө.

Бүгүнкү күндө COVID-19 планетадагы бардык мамлекеттерди каптады. Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун соңку маалыматы боюнча, вирус 6,5 миллиондон ашуун адамга жугуп, 387 миң бейтап каза тапты.

40
Белгилер:
G20, каражат, вакцина, коронавирус
Тема:
Кытайдагы жаңы типтеги коронавирус
Тема боюнча
Кыргызстанда өткөн суткада 20 бейтап коронавирустан айыкты
Россияда коронавируска каршы вакцина кийинки жумада чыгып, акысыз берилет
Москвада коронавирустан улам кирген чектөөлөр качан алынары айтылды
Казакстан менен чектешкен “Чоң-Капка” көзөмөл өткөрмө бекети. Архивдик сүрөт

11 эсе көп жыйналды. Таластын башчысы “Чоң-Капкадагы” контрабанда тууралуу айтты

702
(жаңыланган 13:50 06.06.2020)
2017-жылы “Чоң-Капкадан” бир жылда бюджетке 11 миллион сом гана түшкөн. Быйыл төрт айда эле 94,1 миллион сом жыйналганы айтылат.

БИШКЕК, 6-июн. — Sputnik. Талас облусунун Казакстан менен чектешкен “Чоң-Капка” көзөмөл өткөрмө бекетинен былтыр мурункуга салыштырмалуу 11 эсеге көп салык жыйналды. Бул туурасында өкмөттүн Талас облусундагы өкүлү Марат Мураталиев брифинг учурунда билдирди.

Ал акыркы үч жылда “Чоң-Капка” өткөрмө постундагы коррупциялык иштерге каршы күрөшүү максатында бир топ иштер жасалганын белгилеп өттү.

“Өзүңүздөр билесиздер, экспорт-импорттон салык түшө турган облустагы негизги постубуз “Чоң-Капка”. 2017-жылы бул жерден бир жылда бюджетке 11 миллион сом эле чегерилген. 2018-жылы президенттин тапшырмасы менен ошол жердеги коррупциялык иштерге каршы күрөшүүнүн алкагында 41 миллион сом салык чогулттук. Ал эми 2019-жылы 133,9 миллион сомго жеткирдик. Контрабандалык товарларды ташууга бөгөт коюп, бюджетке көп салык жыйноого аракет кылып жатабыз”, — деди Мураталиев.

Мындан сырткары ал быйылкы жылдын төрт айында эле “Чоң-Капкадан” 94,1 миллион сом салык чогултулуп, бул өткөн жылда топтолгон салыктын дээрлик 70 пайызын түзөрүн билдирди.

702
Белгилер:
жыйноо, "Чоң-Капка" көзөмөл өткөрүү жайы, салык, Талас, Марат Мураталиев
Тема боюнча
Бишкекте аткезчилик менен алып келинген бензинди сатуу эмнеге токтобойт? Жооп
Баткен облусунун башчысы аткезчиликтен канча акча өндүрүлгөнүн айтты
Казакстандын президентинин маалымат катчысы Берик Курмангали. Архивдик сүрөт

Казакстан президентинин маалымат катчысынан COVID табылды

0
(жаңыланган 23:36 06.06.2020)
Казакстандын президентинин маалымат катчысы Касым-Жомарт Токаевдин ден соолугу таза экендигин, Ак ордо санитардык эрежелерди сактап жаткандыгын айтты.

БИШКЕК, 6-июн. — Sputnik. Казакстандын президентинин маалымат катчысы Берик Курмангали коронавирус менен ооруп калгандыгын Sputnik Казакстан жазды.

"Тилекке каршы, менин коронавирус боюнча тапшырган тестим сактанган чараларга карабастан, менден оору чыккандыгын көрсөттү. Учурда дарыгерлердин көзөмөлүндө, ооруканада жатам. Абалым канааттандырарлык", — деген Берик Уали.

Казакстан президентинин маалымат катчысы Касым-Жомарт Токаевдин ден соолугу таза экендигин айтты.

"Мамлекет башчы тесттен улам өтүп турат. Ак ордо санитардык эрежелерди сактап, талаптар күчөтүлгөн", — деген Уали.

Ал жалпы казакстандыктарды карантиндин талаптарын сактоого чакырды.

0
Белгилер:
коронавирус, катчылык, маалымат, Касым-Жомарт Токаев, Казакстан
Тема боюнча
Путиндин маалымат катчысы коронавирустан айыгып, үйүнө чыкты