Портогу нефть менен цистерна. Архив

Мунай россиялык газдын да баасын түшүрөбү? Серепчинин ой толгоосу

159
(жаңыланган 14:47 19.03.2020)
Мунай рыногундагы окуялар жана коронавирустун көйгөйү газ темасын экинчи орунга жылдырды. Бирок мунай баасынын түшкөнү газ рыногуна да таасир этери турулуу иш. Бул туурасында Александр Собко баяндайт.

Адегенде эске салчу жагдай, узак мөөнөттүү келишимдер боюнча айрым рыноктор (бул биринчи кезекте Азиядагы суюлтулган жаратылыш газына тиешелүү) үчүн газдын баасы мунайдын белгиленген наркына жараша коюлган. Рынокто сунуштун ашкере көптүгүнөн газ арзандап, ал эми мунай ОПЕК+ келишиминин негизинде кымбат бойдон кармалып турган акыркы айларда бул эки бөлөк баанын ортосунда аябагандай чоң айырма жаралды.

Макаланы РИА Новости агенттиги жарыялады.

Газдын жана суюлтулган жаратылыш газынын биржадагы баасы миллион БТБга (британ жылуулук бирдиги, миң куб метрине 105 доллардан туура келет) үч долларлык деңгээлде болгон (азыр дагы ушундай). Ал эми келишимдерге ылайык, суюлтулган жаратылыш газынын мунайдан көз каранды баасы үч (!) эсе жогорулап, миллион БТБ тогуз долларга чейин жетип турган. Мында баарынан кызыгы, кытайлык импорттоочулар суюлтулган жаратылыш газын коронавируска карата "аргасыз жагдай" деп билдирип, келишимдердин алкагындагы баада сатып алуудан баш тарткан. Бирок ошол эле убакта мындай газдын көлөмүн споттук баада (биржа соодасындагы ошол учурдун наркы) сатып алууга макул болушкан.

Азыр кырдаал кыйла өзгөрдү. Мунай баасы эки эсе түшкөндө эки бөлөк баанын ортосундагы айырма сакталып турат, бирок алда канча ылдыйлап барат. Үстүртөн эсептесек, миллион БТИге биржадагы үч долларга каршы 4,5 доллар (мунайдын баасына жараша).

Ошону менен бирге эле мунайдын түшкөнүнө карабастан, газдын биржалык баасын белгилөөдө ошол эле деңгээлде, тагыраак, миллион БТЕге үч доллар боюнча калды. Эмнеге мындай болду? Биринчиден, баа болушунча түштү. Пессимисттер жайга чейин дагы төмөндөйт деп жоромолдошот. Бирок жагдай газды суюлтуучу америкалык заводдордун токтошуна чукулдады, анткени баа операциялык чыгымдарды араң жаап калды.

Газ тармагында суроо-талап жылытууга көбүрөөк байланыштуу (эпидемиялык чаралар таасир этпегени ошондон). Ошентсе да өнөй жайдын салымы бар: Кытайда февралда газга болгон суроо-талап былтыркы жылдын ушул айына салыштырмалуу он пайызга кыскарды.

"Газпром" мунай баасынын өйдө-ылдый болушун эң аз даражада болсо да сезип калды. Февралдын башында жарыяланган соңку маалыматтар боюнча, компаниянын Европага саткан көлөмдүн 30 пайызы гана мунайга байланган. Андан көп өтпөй Болгария үчүн бааны кайра карап чыгуу керектиги белгилүү болот (мүмкүн бул мунай индексациясынан биржа баасына өтүү менен коштолду көрүнөт). Натыйжада азыр мунай баасынын ылдыйлашы "Газпромдун" тапкан пайдасына таасир этпей койбойт (кандай болгон күндө да бул компанияга азыр оңой кез эмес: газдын биржадагы баасы өтө төмөн деңгээлде, бирок мунайдын белгиленген баасы түшкөнгө чейин эле ушундай чекке жетип калган)

Тескерисинче, суюлтулган жаратылыш газы, айрыкча эски келишимдер боюнча мунайга жалганган, ошондуктан мурункудай эле абдан кеңири таралган. Мунай баасынын түшүшү, албетте, суюлтулган жаратылыш газын сатуучулардын кирешесин азайтат. Споттук жана узак мөөнөттүү келишимге ылайык, баанын ортосундагы айырманын бир убакта кичирейиши экспортчулар менен импортчулардын мамилесин жумшартат. Алар ашкере жогору деп мунайга жалганган суюлтулган жаратылыш газынын баасын жаңыдан карап чыгууга чакырып келишкен.

Анан да эң башкысы, суюлтулган жаратылыш газ рыногунун келечеги не болот? Бардык катышуучулар менен биргеликте 2025-жылдын ары жак-бери жагында рыноктун ашкере толуп кетишине жол бербеш үчүн жаңы долбоорлор боюнча инвестициялык чечимдерди кабыл алууну жылдыра турууну талкуулаганбыз.

Кеп коронвируста эмес

Катар суюлтулган жаратылыш газын чыгаруучу жаңы заводдорду курууну кийинкиге жылдырууда. Анткен менен Мозамбик жана АКШдагы долбоорлор дале кароодо. Ушул тапта суюлтулган жаратылыш газы боюнча жаңы долбоорлор ишке кирбей турганын ишенимдүү айтууга болот. Албетте, элдин баарынын оюн коронавирус ээлеп алган, бирок курулуштан ишке бергенге дейре кеминде төрт жыл "кечигерин" эске алсак, анда кеп вируста гана эмес. Болгону компаниялардын өз долбоорлорунун чыгымдарды актап берерине кепил болууга шарты келбейт.

Мурда биржадагы баалар төмөн болсо да, суюлтулган жаратылыш газы боюнча долбоорлор өзүн актап кетерине бул бири-бирине байланышкан эки ыкманын эсебинен. Биринчиден, эгер акыркы сатып алуучу мунайдын баасына жалганган баа менен келишим түзүүгө макул болсо, экинчиден, суюлтулган жаратылыш газынын бардык көлөмү заводдон (баасындагы тобокелдиктер менен кошо!) мунай-газ гиганттарынын бири гана "өзүнө" алып, кийин мындай газ сатуучу катары чыкса, кепилдик бар эле.

Азыр бул эки мүмкүнчүлүк тең колдон чыгууда. Мунайдын азыркы баасында ага жалганган суюлтулган газ боюнча келишимдер чыгымдын акталышын камсыз кыла албайт. Ал эми мунай ишканалары өздөрүнүн баштапкы тармагында кантип ирденип кетүүгө баш катырууда. Кымбат мунай менен суюлтулган газ рыногунун тобокелдиктерин субсидиялоо эми колдон келбейт.

Мунайдын белгиленген баалары түшүп кеткенге чейин эле суюлтулган жаратылыш газы боюнча АКШнын эң кызыктуу долбоорлорунун бири – Tellurian компаниясынын  Driftwood LNG заводунун курулушу көпкө каралбачудай улам жылып калган. Бул Дональд Трамптын февраль айында Индияга барганында болгон. Ал жолугушуунун алкагында суюлтулган жаратылыш газын сатып алуу боюнча индиялык өнөктөштөр мурдагы макулдашууларды бекемдейт, ал эми Driftwood LNG инвестициялык чечим кабыл алуу үчүн жетишерлик болбогон кепилденген түрдө сата алат.

Бирок индиялык тарап суюлтулган жаратылыш газын импорттоо боюнча соңку чечим чыгарууну дагы бир жолу жылдырууну туура көрдү. Жыйынтыгында аталган долбоорго анын бир нече чакан линиядан тургандыгы да (теориясында баскыч-баскычы менен курулуш мүмкүндүгүн жаратмак), ылдыйлатуу боюнча көрсөтмөлөрдүн эң арзан баада жарыяланышы да, Driftwood LNG долбооруна ТНК Total мунай-газ түз инвестициялары да жардам бере алган жок.

Суюлтулган жаратылыш газ рыногундагы азыркы абал Россия үчүн жакшы. Бул оор сыноону жеңил ойлуулук менен чечүү аракети да эмес. Албетте, жагдайдын жагымсыз тараптары да ачык-айкын: суюлтулган жаратылыш газын (СЖГ) сатуудан түшкөн киреше кескин төмөндөп кетет, ал эми "Ямал СЖГ" (оригиналы Ямал СПГ экен) менен келишимдердин басымдуу бөлүгү мунайдын белгиленген баасына байланган. Дегеле сырьелук рыноктогу терс көрүнүштөр ири экспортчу катары Россия үчүн жагымсыз. Артыкчылыгы эмнеде?

Бир жагынан Россия жаңы заводдордо мүмкүн болушунча өз жабдыктарын пайдаланууга кызыкдар, бирок иштеп чыгуу жана өндүрүштү ишке ашыруу жагынан бир аз кечеңдөөдө. Ошондой болсо да суюлтулган жаратылыш газы рыногундагы жарыш, өз үлүшүн ээлеп калууну каалаганы россиялык катышуучуларды заводдордун ишке берилишин создуктурбоо үчүн чет элдик өндүрүштөгү жабдыктарды пайдаланууга аргасыз кылган. Бул жааттагы дүйнөлүк рыноктордогу тыным жаңы циклге өз жабдыгы жана технологияларынын чоң үлүшү менен киришүүгө шарт түзөт.

Баса, мында иштин тездетилишине жана жагымдуу жаңылыктарга күбөбүз. Жакында эле "Обь СЖГ" (оригиналы «Обский СПГ» экен, Гугл ошентип айтты) долбооруна газ турбиналары жана компрессордук жабдыктарга буюртма берилди. Эске салсак, бул – "Новатэктин" дагы бир СЖГ долбоору. Инвестициялык чечими кабыл алына элек, бирок биз көрүп тургандай, жабдыктарына буюртма берилүүдө. Завод (жылдын аягында ишке бериле турган) "Ямал СЖГнын" салыштырмалуу чакан "тесттик" төртүнчү линиясында алдын ала сынала турган "Арктикалык каскад" аталган россиялык технологияны пайдаланмакчы.

Инвестициялык чечими кабыл алынбай туруп, ишкана курулушка камылга үчүн белгилүү бир кадамдарга барышы – дүйнөдө кезикчү тажрыйба. Мындай учурда инвестициялык кадамдарды кабыл алуудан ишке киргизүүгө чейин стандарттык төрт-беш жылдан аз убакыт өтөт. Келечегинен көптү үмүттөндүргөн "Обь СЖГ" 2022-жылдын аягында ишке берилиши мүмкүн.

Эске салсак, өндүрүш салыштырмалуу түрдө чакан (2,5 миллион тоннадан эки линия) жана ири көлөмдөгү линияларда россиялык технологияны дагы бир ирет сынап көрүүгө чакырылган, ошондон соң ынанымдуу түрдө анын кулачын кеңейтүүгө болот.

159
Белгилер:
көзөмөл, рынок, коронавирус, газ, Индия, АКШ, ОПЕК, Россия
Тема боюнча
Мунай согушу: батыш эксперттери жеңүүчүнү боолголошту
Газ кыйсыпыры: дүйнөдө эмне болуп жатат?
Унаага бензин куюп жаткан адам. Архив

Бишкекте аткезчилик менен алып келинген бензинди сатуу эмнеге токтобойт? Жооп

95
Бишкек шаарынын чет-жакасында бензинди күйүүчү май саткан атайын жайларда эмес, ар кайсы жерлерде желим идиштерге куюп саткан учурлар кездешет.

БИШКЕК, 3-июн. — Sputnik. Аткезчилик менен алып келинген күйүүчү майды Бишкек шаарынын тегерек-четинде сатууга эмнеге бөгөт коюлбайт. Бул суроо менен Жогорку Кеңештин депутаты Дастан Бекешев Экономикалык кылмыштуулук менен күрөшүү боюнча кызматтын төрагасынын (Финпол) орун басары Сагынбек Абдылдаевге кайрылды.

Аткаминер бүгүн парламентке "Экономикалык кылмыштуулук менен күрөшүү чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган жөнүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамына өзгөртүү киргизүү" боюнча мыйзам долбоору тууралуу суроолорго жооп берүүгө келген.

"Биз күн сайын күйүүчү майды мыйзамсыз соодалагандар боюнча фактыларды аныктап жатабыз. Бирок товарды алуу жана кандай чара көрүү чечимин сот кабыл алат. Бул боюнча айып пулду жогорулатуу боюнча сунуш кылганбыз. Анткени аларга айып салынат, бирок эртеси күнү эле башка жакка туруп сата беришет", — деди Абдылдаев.

Депутат ошондой эле алардан тартып алынган күйүүчү майдын андан аркы тагдырына кызыкты. Финансы полициясынын орун басарынын айтымында, товарды сот аткаруучулар соттун чечими менен сатышат.

95
Белгилер:
аткезчилик, Күйүүчү май, Дастан Бекешев, Бишкек
Тема боюнча
Тажикстанга 3,4 млн. сомдук дары, арак алып бараткан кыргызстандык кармалды
Алма сатуу. Архивдик сүрөт

Шерипов: көлдүктөр жаңгакка кызыкдар эмес, алма-өрүккө көнүп алышкан

68
(жаңыланган 16:19 03.06.2020)
Учурда Жогорку Кеңеште "Жаңгак плантацияларын өндүрүү жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзам долбоору" экинчи окууда каралып жатат.

БИШКЕК, 3-июн. — Sputnik. Ысык-Көл облусунда жаңгак бышат, бирок көлдүктөр жаңгак өстүрүүгө кызыкдар эмес. Мындай пикирин парламентте Курчап турган чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы мамлекеттик агенттигинин директорунун орун басары Элдияр Шерипов билдирди. 

Заместитель директора Государственного агентства охраны окружающей среды и лесного хозяйства Элдияр Шерипов на заседании Жогорку Кенеша. 3 июня 2020 года
© Фото / пресс-служба Жогорку Кенеша
Курчап турган чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы мамлекеттик агенттигинин директорунун орун басары Элдияр Шерипов

Учурда Жогорку Кеңеште "Жаңгак плантацияларын өндүрүү жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзам долбоору" экинчи окууда каралып жатат.

Депутат Абдыбек Дүйшалиев биосфералык аймак болуп эсептелген Ысык-Көлдө бош жер көп экенин айтып, бул жерде жаңгак бышар-бышпасына кызыкты.

"Көлдө жаңгак бышат жана сапатын жоготпойт. Бирок жергиликтүү эл алма жана өрүк өстүрүп, багбанчылыктын бул түрүн жакшы өздөштүргөн. Бул жемиштер коңшу Казакстанга көп сатылып, жакшы баа болуп берет. Ошол себептен көлдүктөр жаңгак өстүрүүгө кызыкдар эмес. Алар өзгөрүүнү каалабайт", — деди Шерипов.

Ошондой эле ал чындап эле көл аймагында бош жерлер көп экенин айтып, аларды мамлекеттик-жеке өнөктөштүк формасында иштетүүгө кызыкдар экенин кошумчалады.

68
Белгилер:
түшүм, алма, жаңгак, Ысык-Көл, Кыргызстан
Тема боюнча
Адис: быйыл Кыргызстанда жаңгакты үшүк алып кетти
Ат-Башыдагы мал базарга башка облус, район соодагерлери киргизилбей турган болду

Кыргыз-казак чек арасындагы тыгын. Айдоочулардын көйгөйүн баяндаган видеорепортаж

0
Кыргыз-казак чек арасы. Бишкек — Торугарт жолу менен калаадан чыгып баратканда жүк ташуучу автоунаалардын узун кезеги алыстан көзгө даана көрүнөт. Кезек күткөн айдоочулардын көбү Казакстандан Кыргызстанга товар алып келип, кайра кете албай калгандар.

Казакстанга кирүү май айынын аягынан тарта кыйындай баштаган. Акыркы үч күн ичинде коңшу мамлекетке саналуу эле айдоочу кирген. Бирок 3-июндан тарта кыймыл бир аз жанданып, жүк ташыгандар чекесинен өтө баштаган.

Баарынан да тез бузулуп кетчү азыктарды ташыган айдоочулар санааркап жатышат. Жашылча-жемиштери чирип кетпеш үчүн күнү-түнү автоунаанын муздаткычтарын өчүрбөй жаткандыктарын айтышты.

"Россияга 22 тонна сабиз алып бара жаткам, тыгында турганыма үч сутка болду. Күн болсо кайнап, көчөдө 35 градус ысык. Көлөкө жок, талаада 40 градус ысыктай эле сезилип атат. Кондиционер жок болсо сабиз биринчи күнү эле чирип кетмек. Жашылча соолубай турсун деп муздаткыч иштеттим. Ага эле май сатып алганга алты миң сомдой чыгым болдум. Бул чыгымды эч ким төлөп бербейт. Эгер соолуган сабиз алып барсам, анда мага акча да төлөп беришпейт", — деди айдоочулардын бири Умар Ханмончи.

Ысыктын күнү кезек күтүп Умарга окшоп тургандар жүздөп саналат. Алардын баары өз акчасына күйүүчү май алып, кайсы маалда өткөрүп жиберет деп уйку бетин көрбөй кезегин күтүп турган чактары.

Мамлекеттик чек ара кызматынын маалыматы боюнча, азыркы тапта "Ак-Тилек" жана "Чон-Капка" өткөрмө пункттары гана иштеп жатат. Жүк ташуучу автоунаалардын узун кезегине ушул да себеп болушу ыктымал.

"Автоунаалар дезинфекциядан өтүп, айдоочулардан коронавируска анализ алып жатышат. Муну да эске алыш керек. Кыргыз тарап автоунааларды тез өткөрүү үчүн болгон күчүн жумшап жатканын баса белгилеп кетели", — дешти чек ара кызматынан.

Кыргызстандын жүк ташуучулар ассоциациясынын башчысы Темирбек Шабданалиев буга пандемиянын деле тиешеси жок деп эсептейт.

"Бул көйгөйгө үч жыл болду. Коронавирус Кыргызстан, Казакстанда пайда болгонго чейин эле айдоочулар чек арадан өтө албай 4-5 күндөп турушчу. Баарынан да үч суткалап тургандарга жаман болду. Дагы жакшы аларга жакын жашаган аймактагылар бекер тамак-аш алып келип берип жатышат", — деди Шабданалиев.

Кыргызстандын Экономика министрлигинин кызматкерлери жүк ташуучу автоунаалардын айдоочулары менен жолукканын айтып, алардын көйгөйүн укканын билдиришти.

"Жүк ташуучулардын ассоциация өкүлдөрү менен вице-премьер Эркин Асрандиев жолугат. Мындан тышкары казак тарап менен дагы сүйлөшүүлөр жүрөт. Ал жактан чечим кабыл алынгандан кийин гана жыйынтыгын билдире алабыз", — дешти маалымат кызматынан.

Экономика министрлигинин маалымат катчысы эксперттер көйгөйдү чечүү жолун издеп жаткандыктарын кошумчалады.

0
Белгилер:
жүк, айдоочу, чек ара, Казакстан, Кыргызстан
Тема боюнча
Казакстанга өткөрчү "Акжол" бекетинде ремонт качан бүтөрү айтылды