Май куйуучу жай. Архив

Мунайдын арзандашы сомго жана КР экономикасына коркунуч келтиреби?

454
(жаңыланган 16:26 22.04.2020)
Кыргызстан мунай өндүрбөйт, экспорттобойт, бирок "кара алтынды" өндүрүүчүлөр менен тыгыз байланышта. Көмүрсуутектер рыногу алдастап турат. Мунайдын төмөн баасы КР экономикасына жана сомдун кунуна кандай таасир этерин Sputnik Кыргызстандын бул материалынан окуңуздар.

Бир күн мурун мунайдын WTI үлгүсүнүн май айындагы наркы таптакыр түшүп кетти. Мурда 40 долларга чейин арзандап, кайра көтөрүлүп турган. Бул көрүнүш сомдун курсу жана Кыргызстандын экономикасына кандай чагыларына кызыгып көрдүк.

Мунайдын үлгүлөрү боюнча азыноолак кеп

Мунайдын үлгүлөрү арбын, бирок биз азыр алардын айрымдарынан гана кеп козгойлу.

Brent (Brent Crude Oil) — мунайдын эң белгилүү маркердик сорту, Түндүк деңиздеги кендин урматына ушундай аталган. Эң башта ошол кенден алынган.

Ушул тапта бир региондогу төрт бөлөк кенден алынган сорттордун аралашмасы болуп саналат, алар Норвегия жана Шотландиянын жээктеринде жайгашкан. Brent үлгүсүнүн наркы Европа менен Азиядагы мунайдын сортторунун баасына таасир этет.

WTI (West Texas Intermediate, Light Sweet Crude Oil деп да аталып жүрөт) — мунайдын өзгөчө маанидеги үлгүлөрүнүн экинчи сабында. Ал АКШнын Техас штатында өндүрүлөт. Сыпаттамасы боюнча WTI дагы Brent үлгүсүнө окшош, ошондой эле жеңил жана аз күкүрттүү катары бөлүнөт.

WTI баасын белгилөөнүн негизи катары АКШ жана Батыш жарым шарындагы мунайдын башка сортторунун наркы каралат.

Urals — бул жеңил сибирь (Siberian Light) жана Урал менен Поволжьенин оор мунайынын аралашмасы. Адатта Brent үлгүсүнөн алда канча арзан сатылат. Эске салсак, Россияда "кара алтындын" экспорттук бир нече сорт бар, бирок Urals — эң кеңири экспорттолгондорунан.

Эмнеге мунай баасы түшүүдө?

Коронавирустун жайылышы мунай баасына болгон суроо-талапты кескин азайтты, анткени көптөгөн мамлекеттер чек араларын жапты, ал эми компаниялар ишин убактылуу токтотконун жазып чыкты РИА Новости агенттиги.

Баанын төмөндөшүнө март айында ОПЕК+ катышуучуларынын жаңы мунаса боюнча тил табыша албай калышы да себеп болгон. Алар жаңы келишимди апрелдин ортосунда гана түзө алышты, бирок бул дагы бааны турукташтыра албады.

ОПЕК жана Эл аралык энергетикалык агенттик рынокто мунайдын ашкере көптүгүнөн улам быйыл сырьёго болгон суроо-талап да кескин түшүшүн болжоодо.

WTI үлгүсү кандай күнгө кабылды?

Минустук баа аптанын шейшембиси — май айындагы келишимдер боюнча мунайдын аталган маркасын сатуунун соңку күнү болгону менен түшүндүрүлөт. Анан калса сырьёну сактай турган жер жок, суроо-талап кескин түштү, ал эми мунай сактагычтар дээрлик толуп калды. Бирок минустук баа бир учурда катталып, кайра мунай кымбаттап турган.

Саат 16.00гө карата коюлган бааларга ылайык, WTI баррелинин баасы 16,5-17 долларды, ал эми Brent — 21,5 тегерегинде болгон. Булардын баары июнь айына карата келишимдер эле. Кечээ кечинде алар 3-4 долларга кымбатыраак турду.

Urals канча турат жана Кыргызстанга анын тиешеси кандай?

Өткөн түнү россиялык экспорттук Urals мунайы баррелине минус 2 долларга дейре түштү. Россиялык маалымат каражаттары жазгандай, Бишкек убактысы боюнча саат 15:13кө карата баа 8,5 долларды түзгөн. Мунайдын баасы рублдин курсуна таасир этерин унуткарбоо зарыл, ал эми РФ валютасынын абалы кыргыз сомуна кыйыр түрдө чагылат.

Марттын башында, мунай баасы ылдыйлаган соң рубль арзандаган, КР Улуттук банкы Кыргызстан менен Россиянын улуттук валюталарынын курстарынын ортосунда түз жана тыгыз байланыш жоктугун белгилеген.

"Ошентсе да негизги экономикалык өнөктөштөрдүн бири катары Россия биздин өлкөнүн экономикасына өз ара соода жана акча которуулар аркылуу таасир этет", — деп билдирген Улуттук банк.

Эске салсак, эртеси күнү эле доллар үч сомго көтөрүлүп, 73 сомго чейин чыккан, андан кийин 85 сомго көтөрүлүп кеткен.

Сомдун куну не болот?

Каржылык тармактагы серепчи Илимбек Абдиев мунай наркынын ылдыйлашы экспорттоочу өлкөлөргө түздөн-түз таасир этерин айтып, ал эми бул мурдагыдай көлөмдө валюталык пайда менен бекемделбеген улуттук валютанын арзандашына алып келерин түшүндүрөт. Анын пикиринде, Кыргызстанда доллардын өтө жогорулап кетиши арсар.

Кандидат экономических наук Илимбек Абдиев во время беседы на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Асель Акматалиева
Каржылык тармактагы серепчи Илимбек Абдиев
"Сомдун куну инвесторлорго карата багыт менен мүнөздөлөт, ал өйдө-ылдый болушун гана жымсалдап турбаса, рубль менен түздөн-түз дал келиши сейрек. Сомдун нарксызданышы тышкы карызды кайра баалап чыгууга, импорттун кымбатташына алып келип, тышкы карыздар боюнча эсептерде татаалдык сымал кесепеттери болушу ыктымал", — деп белгилейт Абдиев.

Кыргызстандын экспортунун көлөмү импорттон алда канча аз болгондугунан улам курсту экспорттоочулар үчүн гана төмөндөтүү негизсиз деп эсептейт ал.

"Альянс" акча алмаштыруучу бюролор биримдигинин төрагасынын орун басары Думан Рыскулов сомдун кунуна россиялык валютанын жагдайы таасир этерин тактады. Бирок бүгүнкү күндөгү реалдуулуктарда урунттуу учур бар.

"Өтө жогорулабайт, анткени долларга болгон суроо-талап пандемияга чейинки кездегидей анчалык көп эмес, товар айлантуу да кыйла өзгөрдү. Негизи азыр ички валюта алмашуу жүрүүдө", — дейт Рыскулов.

Сомдун куну жана рублдин курсу кандай?

Бүгүн таңда доллардын сатып алуудагы курсу 79,14 сомду, ал эми сатыкта — 79,83 сомду түздү.

Саат 14:00гө карата доллардын курсу төмөнкүчө болгон:

  • сатуу — 80 сомдон 80,1 сомго чейин;
  • сатып алууда — 80,6 сомдон 80,8 сомго чейин.

Москва биржасындагы доллардын курсу тууралуу маалыматтар (Бишкек убактысы боюнча 13:54):

  • бүгүнкүгө — 76,73 рубль;
  • эртеңкиге — 76,75.

Мурдагы күнкү акыркы келишимге салыштырмалуу доллар 1,45-2,54 рублге арзандаган.

Ишкерлер эмне дешет?

Эл аралык ишкердик кеңештин аткаруучу директору Аскар Сыдыков Кыргызстандын экономикасы россиялык жана Казакстандыкы менен тыгыз байланышканын эске салат. Биринчи кезекте алар мунайдын баасынан көз каранды.

Глава Международного делового совета Аскар Сыдыков
© Sputnik / Асель Акматалиева
Эл аралык ишкердик кеңештин аткаруучу директору Аскар Сыдыков
"Мынчалык масштабда мунай рынокторундагы баанын өйдө-ылдый болушу алардын экономикасына, андан соң соода өнөктөштөрүнө, анын ичинде бизге да чагылат. Ошондуктан валюта курсу жана башка алмашуулар иш активдүүлүгүнүн өзгөрүшүнө байланыштуу. Биздин негизги өнөктөштөр канчалык аз акча табышса, биз да ошончолук аз алабыз", — деп түшүндүрөт Сыдыков.

Анын айтымында, мунай баасынын ылдыйлашы Кыргызстанга да пайдасыз. Буга байланыштуу Сыдыковго: "Карантиндин айынан КРдин Казакстан жана Россия менен болгон соода-сатык көлөмү кичирейген. Мунай баасынын түшүшү Кыргызстандын экономикасына анчалык таасир этпейт деп билсек болобу?" деген собол салдык. Эл аралык ишкердик кеңештин өкүлү пандемияга байланыштуу кырдаалдан улам сомдун куну төмөндөшү мүмкүн экенин белгилеген.

ЕАЭБ өлкөлөрүнүн президенттери видео жыйыны
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
"Башка жагынан биз Россия жана Казакстандан биз көп товар алабыз, ал эми азык-түлүктү керектөө бир топ деңгээлде азайбайт. Эң зарыл товарлардын бир бөлүгүн валюта менен алып келебиз. Андан улам бул товарлар кымбаттайт,— дейт серепчи.

Айтмакчы, жакында эле МВФ коронавирус пандемиясынын айынан дүйнөлүк экономика эч болуп көрбөгөндөй каатчылыкка кабыларын жана 170 өлкөдө ИДП төмөндөй турганын болжолдоодо. Кыргызстандын экономикасынын көйгөйлөрүн жакында эле ишкерлер айтып беришкен.

Күйүүчү-майлоочу майдын баасы арзандайбы?

Бензин жана дизелдин басымдуу бөлүгүн КР Россиядан сатып алат. Мунай сатуучулар биримдигинин аткаруучу директору Канат Эшатов мунай баасы тез алмашкандыктан, бул күйүүчү-майлоочу майга кандай чагыларын жоромолдоп болбойт.

Исполнительный директор Ассоциации нефтетрейдеров КР Канат Эшатов на радиостудии Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Азамат Тотубаев
Мунай сатуучулар биримдигинин аткаруучу директору Канат Эшатов

"Майга карата россиялык өндүрүшчүлөр өткөргөн бааны кийинчерээк билебиз. Азыр айтыш эрте", — дейт ал. Бирок Кыргызстандагы чекене баага өткөрүлгөн баа дагы таасир этет.

"Туруктуу кырдаалда күйүүчү майдын наркынын түзүлүшүндө өткөргөн баа 20 пайыздан ашпайт. Калганынын баары — салыктар, жеткирүү, сактоо жана сатуу чыгымдары", — деп түшүндүрөт Эшатов.

454
Белгилер:
экономика, доллар, сом, Рубль, Күйүүчү май, нефть
Тема боюнча
Мамлекеттик ипотекалык насыянын пайызы төмөндөй турган болду
WTI үлгүсүндөгү мунайдын баасы 34 жыл мурдагы абалына түштү
Кыргызстандагы KyrSEFF туруктуу энергияны каржылоо программасынын менеджери Нурзат Абдырасулова

Абдырасулова: жашыл экономиканын өнүгүшү үчүн туруктуулук зарыл

4
(жаңыланган 16:01 07.06.2020)
Кыргызстандагы KyrSEFF туруктуу энергияны каржылоо программасынын менеджери Нурзат Абдырасулова өлкөдө жашыл экономиканы өнүктүрүү үчүн эмнелер керектигин айтып берди.
Абдырасулова: жашыл экономиканын өнүгүшү үчүн туруктуулук зарыл

Өлкөдө жашыл экономиканы өнүктүрүүгө бардык мүмкүнчүлүктөр бар. Ал үчүн эң башкысы, өлкөдө саясий жана экономикалык туруктуулук болушу керек. Мындай пикирин Нурзат Абдырасулова Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.

Анын айтымында, Кыргызстандын экономикасы чакан болгондуктан инновациялык технологияларды колдонууга мүмкүнчүлүк бар.

"Өлкөдө жашыл экономиканын өнүгүшү үчүн бардык жагынан туруктуулук болуусу шарт. Антпесе инвесторлордун келиши оор болуп калат. Ошондой эле бул багыттагы тийиштүү мыйзамдар даярдалуусу керек. Анткени буга чейин жер бөлүп берүү, жергиликтүү бийликтин калк менен иш алып баруусу боюнча ар кандай маселелер жаралып келген. Мындан тышкары, маалыматтык камсыздоону сапаттуу жүргүзүү керек. Карапайым калкка кайсы бир долбоор өлкөгө жана элге кандай пайда алып келе турганы жакшы түшүндүрүлүүсү зарыл", — деди Абдырасулова.

Ошондой эле ал өлкөдө тарифтик саясат туура жолго коюлушу керектигин кошумчалады.

4
Белгилер:
Нурзат Абдырасулова, Кыргызстан, инвестор, жашыл экономика
Тема боюнча
Казакстандан 500 млн. кВт/саат энергия импорттоо макулдашылды. Баа өзгөрөбү
Абдырасулова: күндүн, суунун же шамалдын кубатынан энергия алуу керек
Коронавирус менен күрөшкөн медиктер. Архивдик сүрөт

G20 өлкөлөрү коронавирус менен күрөшүүгө 21 миллиард доллар бөлөт

77
(жаңыланган 19:33 06.06.2020)
Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун соңку маалыматы боюнча, вирус 6,5 миллиондон ашуун адамга жугуп, 387 миң бейтап каза тапты.

БИШКЕК, 6-июн. — Sputnik. G20 мамлекеттери коронавирус менен күрөшүүгө 21 миллиард доллар бөлөт. Бул туурасында РИА Новости жазды.

Бул каражаттар вакцина чыгарууга, диагнозду аныктоого, дарылоого жана иликтөөлөрдү жүргүзүүгө жумшалат.

"G20 чакырылган өлкөлөр менен биргеликте COVID-19 пандемиясына каршы күрөшүүнү колдоо боюнча өз күчүн жумшайт. Азыркы тапта G20 мүчөлөрү жана чакырылган өлкөлөр дүйнөдөгү бардык саламаттык сактоо тармагына каржылык колдоо көрсөтүү үчүн 21 миллиард доллар бөлөт", — деп жазылат билдирүүдө.

Бүгүнкү күндө COVID-19 планетадагы бардык мамлекеттерди каптады. Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун соңку маалыматы боюнча, вирус 6,5 миллиондон ашуун адамга жугуп, 387 миң бейтап каза тапты.

77
Белгилер:
G20, каражат, вакцина, коронавирус
Тема:
Кытайдагы жаңы типтеги коронавирус
Тема боюнча
Кыргызстанда өткөн суткада 20 бейтап коронавирустан айыкты
Россияда коронавируска каршы вакцина кийинки жумада чыгып, акысыз берилет
Москвада коронавирустан улам кирген чектөөлөр качан алынары айтылды
Москвадан Бишкек шаарына кыргызстандык жарандар кайтарылды

Москвадан 460 кыргызстандык кайтты. Анын 68и эки жашка чейинки балдар. Сүрөт

0
(жаңыланган 16:19 07.06.2020)
Кайтып келүүнү каалагандар көп болгондуктан рейстегилердин тизмесин элчилик, диаспора жана клиника өкүлдөрүнөн турган атайын комиссия түзгөн.

БИШКЕК, 7-июн. — Sputnik. Бүгүн, 7-июнда, Москвадан Бишкек шаарына 460 кыргызстандык жаран кайтарылды. Анын 68и эки жашка чейинки балдар экендигин Тышкы иштер министрлигинин маалымат кызматы билдирди.

  • Сегодня, 7 июня, в Кыргызстан прибыл борт авиакомпании «Аэрофлот – Российские авиалинии» по маршруту «Москва – Бишкек», которым из России возвращены 460 граждан Кыргызской Республики, том числе 68 детей до 2 лет.
    Бүгүн, 7-июнда, Москвадан Бишкек шаарына 460 кыргызстандык жаран кайтарылды
    © Фото / Пресс-служба МИД КР
  • Сегодня, 7 июня, в Кыргызстан прибыл борт авиакомпании «Аэрофлот – Российские авиалинии» по маршруту «Москва – Бишкек», которым из России возвращены 460 граждан Кыргызской Республики, том числе 68 детей до 2 лет.
    Анын 68и эки жашка чейинки балдар экендигин Тышкы иштер министрлигинин маалымат кызматы билдирди
    © Фото / Пресс-служба МИД КР
1 / 2
© Фото / Пресс-служба МИД КР
Бүгүн, 7-июнда, Москвадан Бишкек шаарына 460 кыргызстандык жаран кайтарылды

Ага ылайык, жарандар "Аэрофлот — Российские авиалинии" компаниясынын "Москва — Бишкек" каттамы боюнча алып келинди.

Мекенине кайтып келүүнү каалагандар көп болгондуктан, рейстегилердин тизмесин атайын комиссия түзгөн. Анын курамында Кыргызстандын Россиядагы элчилигинин, кыргыз диаспорасынын өкүлдөрү жана Москвагы кыргыздардын медициналык клиникаларынын дарыгерлери болгон.

"Комиссия ден соолугунда олуттуу көйгөйү барларды, турмуштук оор кырдаалга кабылгандарды, төрөйүн деп калган жана жаш баласы бар аялдарды, улгайган адамдарды тандады. Булардын арасында мурда билет алып коюп уча албай калгандар дагы бар", — деп айтылат маалыматта.

Москвадан кайткан жарандардын бардыгы тишелүү медициналык процедуралардан өтүү үчүн обсервацияга жайгаштырылат.

Чет жактагы мекендештерди өлкөгө кайтаруу иштери жүргүзүлүп жатканы белгиленди.

0
Белгилер:
мекендештер, элчилик, Москва, Бишкек
Тема боюнча
Россия мигранттарга патент мөөнөтүн автоматтык түрдө узартып берет