Жылкылар. Архив

Кыргызстанга миңдеген малды мыйзамсыз алып өтүү аракетине бөгөт коюлду

130
(жаңыланган 17:10 26.02.2021)
КРге мал алып келе жаткандардын жанында салыктык каттоо жөнүндө маалым каты жана башка коштоочу документтери болгон эмес.

БИШКЕК, 26-фев. — Sputnik. Казакстандан Кыргызстандын аймагына 10 күндүн ичинде миңдеген малды мыйзамсыз алып өтүү аракетине бөгөт коюлду. Бул тууралуу Салык кызматынан билдиришти.

Маалыматка караганда, импорттоочуларда товарды ташып келүүгө салыктык каттоо жөнүндө салык органынын маалым каты жана башка коштоочу документтери болгон эмес.

"Тактап айтканда, 10 күндүн ичинде 847 баш ири мүйүздүү малды, 62 майда жандык, 120 жылкыны жана 36 миң 200 балапанды Кыргызстандын аймагына мыйзамсыз алып өтүүгө аракет жасашкан", — деп айтылат маалыматта.

Материалдар мыйзамга ылайык чара көрүү үчүн мобилдүү топко берилди.

130
Белгилер:
Кыргызстан, мал, чек ара, мыйзам, бузуу
Тема боюнча
Кыргызстан мал сатууну эселеп көбөйткөн. Былтыркы статистика
Акча каражаттары. Архив

Акчаны кайсы валютада сактаган оң? Жөнөкөй, бирок маанилүү кеңеш

5
Sputnik Кыргызстандын баяндамачысы каржылык сабаттуулук боюнча материалдардын топтомун даярдады. Бул макалада акчаны кайсы валютада сактоо туура экенин, ошондой эле акча сакталган валюталардын артыкчылыктарын жана терс жактарын талдап берген.

Мурунку жолкусунда автор акчаны кантип көбөйтсө болорун, тыйын-тыпыр топтоонун жолдорун кенен айтып берген.

Кокус курс жогорулап кетсе, пайда таап алууга же, тескерисинче, куну төмөндөп кетсе маңдай тер менен тапканыңдан жоготуп алуу ажеп эмес. Ошондуктан валюталардын оң жана терс тараптарын карап чыгалы.

Бардык акчаны долларда сактоо

Мунун артыкчылыгы америкалык валютанын негизинен дайым өсүштө болгондугунда. Алыс кетпей эле былтыркы көрүнүштү мисал келтирели, март айында аталган валютанын наркы 70 сомдон 85 сомго дароо көтөрүлгөн. Бирок ошол эле жылы кайра 76 сомго түшкөн. Башкача айтканда, доллар арзандап да кетерин эске алуу абзел. Мындайдан мен да күйгөн жайым бар, кезегинде 80 сомдон ашык акчага сатып алсам, көп өтпөй кайра анын куну түшүп кетпеспи. Көңүл чөгөргөн абал, кейибей коё албайсың.

Сатып алайын десеңиз эле кымбат курска кабыласыз, ал эми акча керек болуп алмаштырар убакта сатып алганыңыздан кыйла арзандай түшкөн болот. Жөн жерден чыгым тартасыз.

Америкалык валютанын куну өзгөрбөгөн күндө деле алмаштырууда бир доллардан 20-30 тыйын жоготосуз. Эгер топтогон акчаңыз азыраак болсо, анда чыгымыңыз анчалык сезилбейт.

Дагы бир терс жагы – банкта аманатты долларда кармоо, анткени бул валютадагы салымдардын пайыздары өтө аз, 1-4 пайызды гана түзөт.

Сом менен сактоо

Улуттук валютаны сыйлап жана сүйүүгө тийишпиз. Мекенчилдиктен тышкары да артыкчылыктары арбын. Сом түрүндөгү депозиттер абдан жогору, 5-6 пайыздан айрым түрлөрү боюнча узак мөөнөткө салынса 14кө чейин чыгат.

Башкача айтканда, туруктуулук өкүм сүргөн жылдары инфляцияны гана жаппастан, активдериңизди да бир аз жогорулатат. Дагы бир артыкчылыгы — чыгымдардын басымдуу бөлүгү адатта улуттук валютада болот, андыктан алмаштыруу операцияларында жоготууга учурабайсыз.

Бирок терс тарабы да жок эмес. Курс кескин жогорулап кетиши ыктымал, андайда чет өлкөлүк валютага айландырганда жыйнаган тыйыныңыздын суммасы азыраак чыгып калат.

Кыргызстан товарлардын басымдуу бөлүгүн сырттан импорттогондуктан, доллардын куну өскөндө баалар да асмандайт, сатып алуу жөндөмү төмөндөйт. Жогорку инфляция депозиттик ченди бөгөп коюшу мүмкүн.

Туруктуу жылдары банктагы аманат бир аз киреше алып келсе, каатчылык каптаганда чыгымга да кабылуу коркунучу бар. Маселен, 2019-жылдын июль айынан 2020-жылдын июлуна чейин өлкөдө инфляция 14,6 пайызды түзгөн. Башкача айтканда, бул жылдык депозит боюнча ар бир ченден жогору.

Евро жана башка валюталар

Былтыр евронун куну 100 сомдон ашкан. Мындай өсүш жакшы көрсөткүч экени айныгыс. Терс тарабы – өтө төмөн пайыздык чени, быйыл жыл башында үч пайыздан ашкан эмес. Анан да бул валютада жергиликтүү банктардын үчтөн биринде гана аманат ачууга болот.

Дагы бир кемчилиги — сатып алуу менен сатуудагы айырманын чоңдугу. Эгер долларда бул 0,2-0,3 сомду гана түзсө, европалык валютада мындай айырма бир сомдон ашат.

Эске салсак, башка, британиялык фунт стерлинг өңдүү валюталар дээрлик өлкөдө тараган эмес. Ал эми тыйынды өлкөдөгү каржылык мекемелерде оңой алмаштырып же жайгаштырууга мүмкүн болгон валютада кармоо дурус.

Эмне кылуу абзел?

Адатта банкирлер жана каржылык талдоочулар берген негизги кеңеш – диверсификация. Улуттук банктын төрагасы Толкунбек Абдыгулов тыйын-тыпырды үчкө бөлүп, сом жана доллар түрүндө, ал эми үчүнчү бөлүгүн алтын куймаларына салууга кеңеш берген. Башкача айтканда, топтогон каражаттын баарын бир валютада кармоо кооптуу.

"Жеке "портфелди" дайым диверсификациялоо кажет. Сом, доллар же алтын менен гана кармоо туура эмес ыкма", — деп түшүндүргөн Абдыгулов.

Кандай болгон күндө да кантип сактоо керектигин өзүңүз чечесиз, бирок алгач тыкыр изилдеп, негизги валюталардын оң жана терс жактарын салмактап алыңыз. Акыл калчаган соң гана чечим кабылдаган оң.

5
Белгилер:
акча, валюта, банк, доллар, сом, евро, каржылык
Тема боюнча
Акчаны кайда салып кантип көбөйтсө болот. Кыргызстандагы шарттар
Алтын куймалары. Архив

Лондондогу уюм "Кыргыз алтынды" ишенимдүү компаниялардын катарынан чыгарды

122
Мындай тизмеден чыгып калышы "Кыргыз алтындын" эл аралык баалуу металлдар рыногуна чыгуу жолуна бөгөт коюшу мүмкүн.

БИШКЕК, 18-сен. — Sputnik. Лондондогу Баалуу металлдар рыногунун ассоциациясы (LBMA) "Кыргыз алтын" ишканасын ишенимдүү жеткирүүчү компаниялардын тизмесинен чыгарды. Мындай билдирүү уюмдун расмий сайтына жарыяланды.

Аталган чечим кечээ, 17-сентябрда, кабыл алынган. Анда ишкана жоопкерчиликтүү жабдуу программасынын талаптарын аткарбаганы белгиленди.

"Бул күндөн тарта аффинаждык заводдун продукциясы талаптагыдай жеткирүүчү катары кабыл алынбайт", — деп жазылган билдирүүдө.

Мындай тизмеден чыгып калышы "Кыргыз алтындын" эл аралык баалуу металлдар рыногуна чыгуу жолуна бөгөт коюшу мүмкүн. Ири банктар LMBA тизмесинде турган заводдордун продукциясына артыкчылык берет.

"Кыргыз алтын" ишканасы азырынча бул ассоциациянын маалыматына комментарий бере элек.

Кырдаал тууралуу кыскача

Июнь айында LMBA “Кыргыз алтын” тарабынан алдамчылык жасалышы мүмкүн делген фактыны карап жатканын билдирген. Анда канадалык Centerra Gold Inc. компаниясы уюмдун иликтөөсүн кубаттай турганын айткан.

“Кыргыз алтынды” толугу менен кыргыз өкмөтү көзөмөлдөйт. Мындан улам алардын 29 миллион доллар каражатты жасалма төлөм инструкциясын колдонуу менен чыгарып кетүү аракети азыркы администрация жана аны менен бирге иштешип жаткандар биздин келишимди бузуп Кумтөр кенин экспроприациялап, активдерин басып алышынын бир мисалы болуп саналат”, — деп жазылган маалыматта.

Буга чейин The Wall Street Journal каржылык кызматтарды көрсөтүү менен алектенген америкалык StoneX Group Inc. компаниясы "Кыргыз алтын" ААКсын 1 миллион долларга сотко бергенин жазган. Доо арыз Лондондогу соттордун биринде каралат. Басылманын маалыматына караганда, үстүбүздөгү жылдын май айында "Кыргыз алтын" жарым тонна алтындын жеткирилишин үзгүлтүккө учуратып, 29 миллион долларды алууга аракет жасаган.

“Кыргыз алтын” мындай дооматтар чындыкка дал келбестигин айтып келет.

122
Белгилер:
'Кыргыз алтын' ишканасы, алтын, сатуу, рынок, чыгуу
Тема боюнча
Америкалык компания "Кыргыз алтынды" 1 миллион долларга сотко берди 
Тонналап экспорттолчу. Кыргызстан июлда бир дагы грамм алтын саткан жок
Мурдагы премьер-министр Сапар Исаков. Архив

Сапар Исаковго издөө жарыяланды. ШИИБ Инандыга паспорт берүү ишин тергеп бүттү

0
(жаңыланган 19:30 18.09.2021)
Сотко чейинки өндүрүш 320 ("Кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу") жана 319-беренелер ("Коррупция") менен жүргүзүлгөн.

БИШКЕК, 18-сен. — Sputnik. Бишкек шаардык милициясы Сапат лицейлер мектебинин президенти Орхан Инанды жана Түркияда туулган он адамга кыргыз паспортун берүү фактысы боюнча тергөөнүн чоо-жайы тууралуу маалымат берди.

Кечээ аталган кылмыш иши боюнча абактагы мурдагы президент Алмазбек Атамбаевге дагы шектүү катары кабарлама тапшырылган.

Сотко чейинки өндүрүш 320 ("Кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу") жана 319-беренелери ("Коррупция") менен жүргүзүлгөн.

Тергөөнүн версиясы боюнча, Кыргызстандын жарандыгын алуу үчүн документтер жасалмаланып, бардык бланктар мыйзамды одоно бузуу менен толтурулган. Кыргызстандан башка аймакта жүргөн Түркиянын үч жараны жадагалса өлкөнүн чек арасына кирген да эмес, жетөө КРге келип паспортторун алып кайра чыгып кеткен.

"10 түрк жараны андан мурда Түркияда террордук уюм катары таанылган FETO гүлендик кыймылынын мүчөлөрүнүн тизмесине киргизилген. Өлкөнүн жогорку кызмат адамдары документтерге кол коюп, аларга Кыргызстандын жарандыгын берүү процессин тездетүү боюнча мыйзамсыз көрсөтмө берген", — деп билдирди ШИИБ.

Бул кылмышка шектелип жатканы туурасында мурдагы премьер Сапар Исаковго, президенттин кеңешчиси Фарид Ниязовго, экс-вице-премьер Тайырбек Сарпашевге, УКМКнын мурдагы башчысы Бусурманкул Табалдиевге, Калктын жарандык абалынын актыларын жана калкты каттоо департаментинин экс-директору Дүйшөн Сатыбалдиевге, Мухаббат Пратовага, Г. М. Бердигуловага, Э.М. Апиловго кабарлама берилген.

Исаков менен Табалдиевге мамлекеттер аралык издөө жарыяланды.

ШИИБ Атамбаевге 15-сентябрда 319-берене ("Коррупция") боюнча шектүү катары кабарлама тапшырылып, 16-сентябрда айыптоо актысы чыгарылганын белгиледи. Тергөөнүн материалдары Биринчи май райондук сотуна жөнөтүлдү.

0
Белгилер:
Орхан Инанды, Түркия, жарандык, кылмыш иши
Тема:
Орхан Инандынын Бишкекте жоголушу
Тема боюнча
Түркиялыктарга мыйзамсыз жарандык берүү: дагы бир кызматкер камакка алынды