Зал заседаний Жогорку Кенеша. Архивное фото

Экономикалык өзгөчө кырдаал боюнча мыйзам жактырылды. Ал эмне үчүн керек

355
(жаңыланган 20:55 29.07.2021)
Министр Акылбек Жапаровдун айтымында, экономиканын артка кетүүсүн алдын алуу үчүн ыкчам чечимдерди кабыл алуу талап кылынууда.

БИШКЕК, 29-июл. — Sputnik. Бүгүн парламентте "Экономикалык өзгөчө кырдаал жөнүндө" мыйзам долбоору үч окууда жактырылды.

Экономика жана финансы министри Акылбек Жапаров өткөн жылы пандемия шартында ыкчам чараларды көрүү үчүн чечкиндүү чечимдерди кабыл алуу үчүн өкмөткө ыйгарым укуктары жетишсиз болуп калганын билдирди. Мындай кечеңдөө көптөгөн адамдардын өмүрүнө терс таасирин тийгизген.

Келечекте мындай көйгөйлөр жаралбашы үчүн экономикада өзгөчө кырдаал жарыялоо боюнча механизм иштелип чыккан.

"Социалдык-экономикалык көйгөйлөр, жумушсуздуктун көбөйүшү, калктын кирешесинин кыскарышы жана жакырчылык деңгээлинин өсүшү сыяктуу экономикалык каатчылыктардын негизги элементтери башыбызга келип отурат. COVID-19 инфекциясынын кесепетинен өлкө экономикасы төмөндөп жатат. Мындай шартта өлкөнүн өнүгүшү ыкчам чечимдерди талап кылат. Экономиканын төмөндөшүн алдын алуу үчүн ушул мыйзам долбоорун иштеп чыктык. Ал кырдаалга ыкчам жооп кайтаруу үчүн инструменттерди биздин колубузга берет", — деди Жапаров.

Кандай учурда экономикалык өзгөчө кырдаал жарыяланат:

  • Өткөн айга салыштырмалуу керектөө бааларынын индексинин өсүшү үч ай катары менен орточо 3,5 пайызга жогоруласа;
  • Ички дүң продукциянын көлөмү мамлекеттик карыздын суммасы белгиленген чектен 10 пайызга ашып кетсе;
  • Үч айдын ичинде ички дүң продукциясын түзүү экономика тармактарынын индекси 10 пайызга кыскарса;
  • Үч айдын ичинде тышкы соода жүгүртүү 10 пайызга кыскарса;
  • Салык төлөмдөрүнүн көлөмү 10 пайызга азайып кетсе;
  • Инвестициялык климаттын кескин начарлап, эки кварталда чет өлкөгө чыгып кеткен инвестиция 20 пайызга өсүп кетсе.

Өзгөчө кырдаал киргизүүнү Экономика жана финансы министрлиги министрлер кабинетине сунуштайт. Ал жети күндүн ичинде президенттин кароосуна жиберет. Мамлекет башчынын жарлыгы менен күчүнө кирет. Мындай режимдин мөөнөтү алты айга созулат. Анда министрлер кабинети салыктардын ставкасын өзгөртүүгө жана өтө зарыл учурда бюджетти Жогорку Кеңештин макулдугу жок эле бөлүштүрүү укугуна ээ болот.

355
Белгилер:
экономика, өзгөчө кырдаал, Акылбек Жапаров, режим, парламент
Тема боюнча
MegaCom компаниясы Улуттук банкка сатылышы мүмкүн. Себеби эмнеде?
Баткендин эли үчүн чогулган акчанын бир бөлүгүнө Максат айылына суу чыгарылат
Президент Садыр Жапаров. Архив

Жапаров экономикадагы өзгөчө кырдаал тууралуу мыйзам долбоорду ЖКга кайтарды

12
(жаңыланган 19:30 27.09.2021)
Мыйзам долбоору экономика жана финансы министри Акылбек Жапаров тарабынан демилгеленген. Бизнес коомчулугу документ эч кандай коомдук талкуусуз эле кабыл алынып жатканына нааразычылык билдирген.

БИШКЕК, 27-сен. — Sputnik. Өлкө башчы Садыр Жапаров "Экономиканын өзгөчө кырдаал чөйрөсүндө айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" мыйзамды каршы пикири менен Жогорку Кеңешке кайра кайтарды. Бул тууралуу президенттин маалымат кызматы билдирди.

Мындай чечимдин кабыл алынышына эмне себеп болгону азырынча айтыла элек.

Экономикага чукул кырдаал киргизүү боюнча мыйзам долбоорун экономика жана финансы министри Акылбек Жапаров демилгелеген. Анын айтымында, бул сунуш пандемиянын Кыргызстандын экономикасына тийгизген терс таасиринен улам берилген. Министр өзгөчө кырдаал режими министрлер кабинетине салык ставкаларын жана салыктык администрациялоону өзгөртүүгө, ошондой эле зарыл болгон учурда бюджетти парламенттин уруксатысыз бөлүштүрүүгө мүмкүндүк берерин түшүндүргөн. Каникулга кетер алдында депутаттар долбоорду үч окууда жактырган.

Ишкерлер мыйзам долбоорунун демилгечилери бизнес коомчулугунун макулдугусуз эле президентке кол койдурууга аракет кылып жатканын белгилешти. Кээ бир эксперттердин пикиринде, эгер экономикага чукул кырдаал киргизилсе, мамлекеттик органдар бизнес объектилерин жабууга, ошондой эле бир миллион сом айып салууга мүмкүнчүлүк алышат. Бизнес коомчулугу президентти бул мыйзам долбооруна кол койбоого чакырат.

12
Белгилер:
экономика, мыйзам долбоору, президент, каршылык, пикир
Тема боюнча
Быйыл көмүрдүн баасы кандай болот? Кара алтындын наркына сереп
Арипов: жарым жылда инвестициянын көлөмү 95,4%га өстү
Баасы дагы өсүүдө. Өтүмдүү автоунаалар тууралуу инфографика
Көмүр түшүрүп жаткан жумушчу. Архив

Быйыл көмүрдүн баасы кандай болот? Кара алтындын наркына сереп

109
(жаңыланган 17:49 27.09.2021)
Синоптиктер аптанын аягында күн сууктай турганын божомолдоодо. Аба ырайы бузулары менен турак үйдө тургандар арасында көмүргө болгон суроо-талап өсөт.

Быйыл азык-түлүктөн тарта күйүүчү майга чейин кымбаттады. Мунун баары көмүрдүн баасына таасир этпейби? Кара алтындын баасы канча болот, кору жетиштүүбү? Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги ушул жана башка суроолорго жооп алып, көмүрдүн наркы, запасына сереп салды.

Бишкек шаарындагы көмүр саткан ишкерлердин айтымында, азырынча ордо калаага Кара-Кеченин көмүрү келе элек. Учурда шаарда Казакстандын Кара-Жыра, Шабыркүл көмүрлөрү эле сатылууда. Алардын бир тоннасы 4 800 сомго бааланып жатканы маалым болду.

"Кыргыз көмүр" мамлекеттик ишканасынын директорунун орун басары Надырбек Бекжанов былтыркы жылга салыштырмалуу быйыл көмүр казуу иштери бир аз кечигип жатканын айтып, себебин түшүндүрдү.

"Каражаттын жетишсиздигинен, жайында тоолуу райондорго эки ай тынбай жамгыр, кар да жаагандыктан көмүр кеч казылып калды. Анын үстүнө буга күйүүчү май, тетиктердин кымбатташы да себеп болду. Ага карабай көмүр казуу иштери уланып жатат. Тилекке каршы, көмүрдүн кесегин аныктай албагандыктан, казылган көмүрлөр бир аз майда болууда", — деди Бекжанов.

Анткен менен быйыл өлкөдө көмүр жетиштүү болору белгиленди. Бекжановдун айтымында, жылдан-жылга көмүр көп казылып, жалпысынан өлкөдө кара алтындын алты миллиард тонна запасы бар.

"Бул жылы үч миллион тоннадан ашык көмүр керектелиши күтүлүүдө. Анын ичинен 1 миллион 150 миң тоннасы элге берилсе, 250 миң тонна бюджеттик мекемелерге жумшалат. Калганы ТЭЦке жумшалат", — деди Бекжанов.

Ал учурда ТЭЦти көмүр менен камсыздоо иши жүрүп жатканын айтып, көмүр элге жана бюджеттик мекемелерге 1-октябрдан тарта бериле баштаарын кошумчалады.

"Быйыл күйүүчү майдын жана техникалык каражаттардын кымбаттаганы көмүрдүн баасына да таасирин тийгизбей койбойт. Карьерден чыккан 1 тонна көмүрдүн баасы Монополияга каршы жөнгө салуу мамлекеттик агенттиги тарабынан 1 330 сом деп белгиленди. Статистикалык маалымат боюнча, кара алтындын бир тоннасы Нарында 2 500 сомдон 4000 сомго чейин, Чүй өрөөнүндө 4500-4700 сом, Ысык-Көлдө 5000 сомго чейин чыгат. Ал эми өлкөнүн түштүк аймагында 7000-8000 сомго сатылары божомолдонууда", — деди ал.

Монополияны жөнгө салуу мамлекеттик агенттигинин билдирмеси боюнча, быйыл жергиликтүү көмүрдүн бир тоннасынын наркы 3 620 сомдон 6 500 сомго чейин болмокчу. Мунун ичинде Кара-Кече, Сүлүктү, Таш-Көмүр, Кызыл-Кыя көмүрү бар.

Ал эми сырттан келген көмүрдүн (Казакстан) бир тоннасы 5000-7000 сомду түзөт. "Кыргыз көмүр" ишканасы азыркы учурда Кыргызстанга Казакстандан көмүрдүн Кара-Жыра, Шабыркүл деген түрлөрү аз-аздан келип жатканын айтып, бирок Казакстан ички керектөөсүн толук камсыздап алмайынча, канча тонна көмүр келери белгисиз экенин кошумчалады.

Эскерте кетсек, өлкөдө көмүрдүн сатыла турган баасын (карьерден чыкканын гана белгилейт — ред.) бир дагы мамлекеттик орган бекитпейт. Монополияга каршы жөнгө салуу мамлекеттик агенттиги көмүрдүн баасы чектен ашып сатылып жаткан күндө гана өкмөттүн токтому менен көзөмөлгө алат.

Былтыр Бишкекте Кара-Кече көмүрүнүн баасы 3700дөн 4200 сомго чейин сатылса, Казакстандын Кара-Жыра, Шабыркүл көмүрлөрүнүн баасы 4000 сомдон ашкан.

109
Белгилер:
көмүр, баалар, Кыргызкөмүр мамлекеттик ишканасы
Тема боюнча
Кулжыгачов: Бишкек ЖЭБи күзгү-кышкы жылытуу мезгилине даяр
Кышка даярдык башталды. Бишкек менен Чүйдө электр чубалгылары оңдолот. Сүрөт