Сом жана доллар купюралары. Иллюстративдик сүрөт

Кыргызстандын ички карызы өсүп, жаңы рекорд жаратты

3462
Мамлекеттик карыз сырткы жана ички карыздан турат. Акыркысы баалуу кагаздарды басып чыгаруудан куралат.

БИШКЕК, 1-сен. — Sputnik. Акыркы маалыматтарга таянсак (июнь), Кыргызстандын ички карызы 64 миллиард 472,9 миллион сомго жетип, рекорддук көрсөткүчтү жаратты. Мындай жыйынтыкка Экономика жана финансы министрлигинин маалыматтарын карап чыккандан кийин келүүгө болот.

Аталган ведомствонун сайтына 1992-жылдан берки ички мамлекеттик карыз туурасында маалыматтар жарыяланган. Төмөндө анын кантип өскөнүн көрүүгө болот.

  • 1992 — 180,9 миллион сом;
  • 1993 — 1 миллиарддан ашкан;
  • 1996 — 5 миллиарддан ашып, андан соң өйдө-ылдый болуп жатып, бирок жылдын соңунда көбөйө баштаган;
  • 2009 — 8 миллиарддан ашкан;
  • 2011 — 12 миллиарддан көбөйгөн;
  • 2016 — 22 миллиарддан ашып кеткен;
  • 2017 — 30 миллиарддан өйдө чыга баштаган;
  • 2018 — 44 миллиардды чапчыган;
  • 2019 — 51 миллиарддан арбын болгон;
  • 2020— 58 миллиард сомдон да көбөйгөн.

Быйыл карыз ар бир айда улам көбөйүп, рекорд коюп жүрүп отурду (апрелди кошпойбуз, себеби анда 235 миллионго түшкөн). Өткөн рекорд май айында коюлуп, 64 миллиард 205 миллион болгон.

Мамлекеттик карыз сырткы жана ички карыздан турат. Акыркысы баалуу кагаздарды басып чыгаруудан куралат.

3462
Белгилер:
Кыргызстан, тышкы карыз, рекорд
Тема боюнча
Кыргызстан ЭВФтен 240 миллион доллар алат
Судьянын балкасы. Иллюстративдик сүрөт

"Кумтөр": Нью-Йорк соту тетик сатып алуу боюнча Кыргызстандын өтүнүчүн четке какты

182
(жаңыланган 12:02 20.09.2021)
Тетиктерге Kumtor Gold Company кен тышкы башкарууга алынганга чейин буюртма берилген. Сырткы башкарууга алуу чечими чыккан учурда товар жолдо болчу. Ушул тапта тетиктер Латвия менен Нидерланддардын портунда сакталып турат.

БИШКЕК, 20-сен. — Sputnik. Нью-Йорктун Түндүк округунун банкроттук боюнча соту Кыргызстан өкмөтүнүн кенде иштеп жаткан жабдуулар үчүн маанилүү тетиктерди алып келүү өтүнүчүн четке какты. Бул тууралуу Sputnik редакциясына соттук документтерди карап чыккан соң белгилүү болду.

Соттук отурум 15-сентябрда видеоконференция режиминде өтүп, ага Лиза Г. Бекерман судьялык кылды.

Документтеги маалыматтарга караганда, Caterpillar жүк ташуучу унаалары үчүн тетиктерге Centerra Gold Inc. компаниясынын Kumtor Gold Company туунду ишканасы тарабынан кен тышкы башкарууга алынганга чейин буюртма берилген. Сырткы башкарууга алуу чечими чыккан учурда товар жолдо болчу. Ушул тапта тетиктер Латвия менен Нидерланддардын портунда сакталып турат.

"Сөз болуп жаткан тетиктер чет мамлекеттерде гана өндүрүлөт. Кендин ишинин уланышы үчүн алар абдан зарыл болуп турат. Учурда көптөгөн тетиктер жетишпей жатат", — деп түшүндүрүштү кыргыз өкмөтүнүн жактоочулары.

Arnold & Porter Kaye Scholer LLP компаниясынын юристтери тетиктер кен тышкы башкаруу башталганына карабай убагында жеткирилиши керектигин айтууда.

Анткен менен судья Бекерман Kumtor Gold Company (Centerra тараптан) ишканасынын юристтери компания кенге ээлик кылбагандыктан, товарды өндүрүүчүгө кайтарып берерин айтканын билдирди. 

"Кумтөр голд компани" боюнча абал

2021-жылдын 7-майында Бишкек шаарынын Октябрь райондук соту "Кумтөр голд компани" ишканасын экологияга тийгизген залакасы үчүн мамлекетке 261,7 миллиард сом (3 миллиард доллардан көбүрөөк) төлөөгө милдеттендирген. Мындан улам канадалык Centerra Gold Inc. компаниясы дооматты негизсиз деп эсептеп, 2009-жылдагы келишимдин бузулушуна алып келерин айткан. 11-май күнү УКМК "Кумтөр голд компанинин" жетекчилери Кыргызстандан чыгып кеткенин билдирди.

Ал арада "Кумтөрдүн" ишин иликтеген мамкомиссия Centerra Gold Inс. менен кенге байланыштуу бардык келишимдерди жокко чыгарууну сунуштады. Анда 3,086 миллиард экологиялык зыян жана 1,166 миллиард салык төлөмдөрү боюнча жалпысынан 4,3 миллиард долларлык доо арыз берүү каралган.

17-майда Жогорку Кеңеш жыйында карап, Кумтөр алтын кенин убактылуу тышкы башкарууга алуу сунушун колдоду. Учурда компанияны Теңиз Бөлтүрүк башкарып жатат.

21-май күнү Centerra Gold Inc. компаниясынын президенти жана аткаруучу директору Скотт Перри кыргыз өкмөтү менен мурдагыдай эле конструктивдүү диалогго барууга даяр экенин билдирген.

Эске салсак, Centerra Gold Inc. компаниясынын туунду ишканалары июнь айында Нью-Йорк түштүк округунун сотуна доо арызы менен кайрылган. Процесс учурунда АКШнын банкроттук тууралуу федералдык кодексинин 11-бөлүмүнө ылайык, "Кумтөр голд компани" жана "Кумтор оперейтинг" компанияларына коюлган бардык доолор автоматтык түрдө токтотулат.

15-сентябрь күнү Нью-Йорктун Түштүк округунун соту Centerra Gold Inc. компаниясынын кыргыз өкмөтүнө "Кумтөр" кени боюнча санкция салуу арызын четке каккан.

Centerra Gold Inc. — канадалык алтын иштетүүчү компания. "Кумтөр голд компани" анын туунду ишканасы. Кумтөр алтын кенинен түшкөн пайданын 26 пайызына Кыргызстан ээлик кылат.

182
Белгилер:
Нью-Йорк, Кыргызстан, Кумтөр, соттук чечим
Тема:
"Кумтөргө" 3 миллиард доллар айып салынышы
Тема боюнча
Экс-премьер Жоомарт Оторбаев камакка алынды
Лондондогу уюм "Кыргыз алтынды" ишенимдүү компаниялардын катарынан чыгарды
Кыргызстандын экономика жана финансы министри Акылбек Жапаров. Архивдик сүрөт

Жапаров Лондондогу ассоциациянын "Кыргыз алтын" боюнча чечимине комментарий берди

1420
(жаңыланган 23:30 19.09.2021)
Буга чейин "Кыргыз алтын" ишенимдүү жеткирүүчү компаниялардын тизмесинен чыгарылган. Акылбек Жапаровдун айтымында, санкциялар киргенден кийин экономикалык абал дайыма жакшырат.

БИШКЕК, 20-сен. — Sputnik. Кыргызстандын экономика жана финансы министри Акылбек Жапаров Лондондогу Баалуу металлдар рыногунун ассоциациясынын "Кыргыз алтын" ишканасын ишенимдүү жеткирүүчү компаниялардын тизмесинен чыгарганы боюнча комментарий берди.

Кечээ күнү ассоциация мындан ары "Кыргыз алтын" аффинаждык заводунун продукциясын албай турганы маалым болгон.

Жапаровдун айтымында, баары болжолдонгон сценарий боюнча баратат жана Лондон ассоциациясынын чечими күтүлгөн иш болчу.

"Жокко чыгаруу убактылуу гана иш, жакында калыбына келтирилиши мүмкүн экенин белгилеп кетким келет. Канадалыктар Кыргызстандын элине, республиканын экономикасына жана экологиясына келтирген зыяны үчүн кечирим сурап, бардык жоготууларды кайтарып, тынч жол менен кетет деп эч ким күткөн эмес. Алар тараптан башка тоскоолдуктар жана "кыйынчылыктар" болушу мүмкүн экенин айта алам, бул да алдын ала божомолдонууда, биз муну да эске алабыз", — деди Жапаров.

Министр азыркы шарттар мурдагыдан начар болбоорун белгилеген.

"Баштаганда эле биз алтынды жеткирүүнүн жаңы каналдарынын үстүндө иштөөдөбүз. Учурда да сүйлөшүүлөр жүрүп жатат. Азырынча шарттар мурдагыдан начар болбойт деп айта алам. Ошондой эле Нью-Йорктун банкроттук иштер боюнча соту 15-сентябрда Centerra Gold Inc. компаниясынын адвокаттарынын доо арызына Кумтөр кени боюнча Кыргызстандын өкмөтүнө айып пул салуудан баш тартканын да эстен чыгарбоо керек. Бул биздин туура жолдо бара жатканыбыздын дагы бир далили", — деди ал.

Министр кандай болгон күндө да бул кампания бүтүндөй Кыргызстан үчүн оң мультипликативдик эффект берет деп ишенерин айтты.

"Көптөр үчүн бул ачык эмес, бирок санкциялардын киргизилиши менен экономикада кырдаал дайыма жакшырат. Бул нерсе Россияда жана башка көптөгөн өлкөлөрдө болгон. Мындай шарттар технологиялык өнүгүүгө жол ачып, өзүбүздүн инновациялык өндүрүштү пайда кылат жана жаңы экспорттук байланыштарды түзүүгө жардам берет", — деди Жапаров.

Ал ошондой эле көңүлдү зергерчилик индустриясына буруу керектигин белгилеген.

"Биз зергерчилик индустриясын, жогорку сапаттагы өндүрүш базасын, маданиятыбызды өнүктүрүшүбүз керек. Алтынды зергерчиликке сатсак, анын баасы бир нече эсе кымбат болот. Болуп жаткан нерселердин баары баалуу металлдарды колдонгон жогорку технологиялуу өндүрүштөргө жана технологияларга көңүл буруунун эң сонун себеби. Дагы бир, жарым-жартылай парадоксалдуу жагдай пайда болууда. Санкциялар республикада алтынды көбөйтүү үчүн иштейт жана алтын — бул жогорку категориядагы резервдик валюта, алар менен иштөөгө олуттуу эл аралык кредиторлор кубанычта болот", — деди ал.

Жапаров дүрбөлөңгө түшүүгө негиз жок экенин белгиледи.

Кырдаал тууралуу кыскача

Июнь айында LMBA "Кыргыз алтын" тарабынан алдамчылык жасалышы мүмкүн делген фактыны карап жатканын билдирген. Анда канадалык Centerra Gold Inc. компаниясы уюмдун иликтөөсүн кубаттай турганын айткан.

"Кыргыз алтынды" толугу менен кыргыз өкмөтү көзөмөлдөйт. Мындан улам алардын 29 миллион доллар каражатты жасалма төлөм инструкциясын колдонуу менен чыгарып кетүү аракети азыркы администрация жана аны менен бирге иштешип жаткандар биздин келишимди бузуп Кумтөр кенин экспроприациялап, активдерин басып алышынын бир мисалы болуп саналат", — деп жазылган маалыматта.

Буга чейин The Wall Street Journal каржылык кызматтарды көрсөтүү менен алектенген америкалык StoneX Group Inc. компаниясы "Кыргыз алтын" ААКсын 1 миллион долларга сотко бергенин жазган. Доо арыз Лондондогу соттордун биринде каралат. Басылманын маалыматына караганда, үстүбүздөгү жылдын май айында "Кыргыз алтын" жарым тонна алтындын жеткирилишин үзгүлтүккө учуратып, 29 миллион долларды алууга аракет жасаган.

"Кыргыз алтын" мындай дооматтар чындыкка дал келбестигин айтып келет.

1420
Белгилер:
Кыргызстан, Акылбек Жапаров, министр, Кыргызалтын, Лондон
Тема боюнча
Лондондогу уюм "Кыргыз алтынды" ишенимдүү компаниялардын катарынан чыгарды
Кабул аэропортунда жеке авиакомпаниянын жүргүнчүлөрү

Кабул аэропорту 36 күндөн кийин коммерциялык каттамдар үчүн ачылды

0
(жаңыланган 16:29 20.09.2021)
15-августта талибдер Кабулду басып алгандан кийин аба майданда туруктуу авиакаттамдар токтотулган болчу.

БИШКЕК, 20-сен. — Sputnik. Кабулдун аэропорту ички жана эл аралык коммерциялык авиакаттамдар үчүн расмий түрдө ачылды. Бул тууралуу РИА Новости Афганистандын Жарандык авиация башкармалыгындагы булактарына таянуу менен жазды.

Аба майдан эртең мененки саат 6:00дөн 18:00гө чейин иштейт.

Август айынын башында "Талибан"* кыймылы АКШ аскер күчтөрүн өлкөдөн чыгарып кетип жаткан маалда өкмөттүк күчтөргө каршы чабуул койгон. Ал эми 15-августта борбор калаа Кабулду басып алышкан. Аэропортту 31-августка чейин АКШ жана башка мамлекеттер өз жарандарын, кээ бир афгандыктарды чыгарып кетүү үчүн колдонгон.

Буга чейин "Талибан" Россия жана Түркия менен авиакаттамдарын жандандырууга ниеттенип жатканы айтылган.

*"Талибан" кыймылы — Кыргызстанда жана башка бир катар өлкөлөрдө террордук уюм катары таанылып, ишмердүүлүгүнө тыюу салынган.

0
Белгилер:
Кабул, аэропорт, каттам, ачуу
Тема:
Афган бийлиги менен талибдердин тиреши
Тема боюнча
ЖМК: талибдер өзбек тилин расмий макамынан ажыратып салды
6 млн. доллар, уютулган алтындар. Талибдердин Салехтин үйүнөн тарткан видеосу