Уран казууга каршы митингдин катышуучулары. Архив

Уран менен торийди казууга бир шарт менен уруксат берилиши мүмкүн

226
(жаңыланган 19:51 13.09.2021)
Эске салсак, жарандардын нааразылыгынан улам 2019-жылы уран бар кендердин иштетилишине тыюу салган мыйзам кабыл алынган.

БИШКЕК, 13-сен. — Sputnik. Энергетика жана өнөр жай министрлиги уран менен торийди казууга бир шарт менен уруксат берүүнү сунуштап жатат.

"Кыргыз Республикасында жер казынасын пайдалануу маселелери тууралуу" мыйзамынын долбоору коомдук талкууга коюлду.

Документтин 16-пунктунда Кыргызстандын 100 пайыз мамлекеттик үлүштүк катышы бар чарбакер субъектилер жана мамлекеттик ишканалардын жүзөгө ашыруусун кошпогондо жеке, юридикалык жактар тарабынан уран, торий кендерин геологиялык изилдөө жана иштетүү, ошондой эле радиоактивдүү калдык сактоочу жайларды, кен калдыктарын иштетүүгө тыюу салынары айтылган.

100 пайыз мамлекеттик үлүштүк катышы бар чарбакер субъектилер жана мамлекеттик ишканалар инвестор менен биргелешкен ишкана түзүү аркылуу мындай иштерди жүргүзүүгө укуктуу деп белгиленген.

Эске салсак, 2019-жылы ал кездеги президент Сооронбай Жээнбеков уран менен торийди казууга тыюу салган мыйзамга кол койгон.

Бул мыйзам менен төмөнкүлөргө тыюу салынат:

  • уран, торий кендери чыккан жерлерди издөө жана чалгындоо максатында жер казынасын геологиялык изилдөө менен байланышкан иштерди жүзөгө ашырууга;
  • уран, торий кендери чыккан жерлерди иштетүүгө (уранды, торийди казып алууга);
  • радиоактивдүү калдык сактоочу жайларды, кен калдыктарын иштетүүгө жана андан ары иштетүү, кармап-күтүү максатында аларды жеке жактарга берүүгө.

Кыргызстандын аймагына уран камтылган жана торий камтылган чийки заттарды жана калдыктарды алып келүүгө жол берилбейт.

 

226
Белгилер:
Кыргызстан, мыйзам, уран
Тема боюнча
Адис: Кыргызстанда уранды чалгындоого тыюу салган мыйзам — караңгылык
Кыргызстанда 300 млн. тонна уулуу калдык сакталып турат
Президент Садыр Жапаров. Архив

Жапаров экономикадагы өзгөчө кырдаал тууралуу мыйзам долбоорду ЖКга кайтарды

10
(жаңыланган 19:30 27.09.2021)
Мыйзам долбоору экономика жана финансы министри Акылбек Жапаров тарабынан демилгеленген. Бизнес коомчулугу документ эч кандай коомдук талкуусуз эле кабыл алынып жатканына нааразычылык билдирген.

БИШКЕК, 27-сен. — Sputnik. Өлкө башчы Садыр Жапаров "Экономиканын өзгөчө кырдаал чөйрөсүндө айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" мыйзамды каршы пикири менен Жогорку Кеңешке кайра кайтарды. Бул тууралуу президенттин маалымат кызматы билдирди.

Мындай чечимдин кабыл алынышына эмне себеп болгону азырынча айтыла элек.

Экономикага чукул кырдаал киргизүү боюнча мыйзам долбоорун экономика жана финансы министри Акылбек Жапаров демилгелеген. Анын айтымында, бул сунуш пандемиянын Кыргызстандын экономикасына тийгизген терс таасиринен улам берилген. Министр өзгөчө кырдаал режими министрлер кабинетине салык ставкаларын жана салыктык администрациялоону өзгөртүүгө, ошондой эле зарыл болгон учурда бюджетти парламенттин уруксатысыз бөлүштүрүүгө мүмкүндүк берерин түшүндүргөн. Каникулга кетер алдында депутаттар долбоорду үч окууда жактырган.

Ишкерлер мыйзам долбоорунун демилгечилери бизнес коомчулугунун макулдугусуз эле президентке кол койдурууга аракет кылып жатканын белгилешти. Кээ бир эксперттердин пикиринде, эгер экономикага чукул кырдаал киргизилсе, мамлекеттик органдар бизнес объектилерин жабууга, ошондой эле бир миллион сом айып салууга мүмкүнчүлүк алышат. Бизнес коомчулугу президентти бул мыйзам долбооруна кол койбоого чакырат.

10
Белгилер:
экономика, мыйзам долбоору, президент, каршылык, пикир
Тема боюнча
Быйыл көмүрдүн баасы кандай болот? Кара алтындын наркына сереп
Арипов: жарым жылда инвестициянын көлөмү 95,4%га өстү
Баасы дагы өсүүдө. Өтүмдүү автоунаалар тууралуу инфографика
Көмүр түшүрүп жаткан жумушчу. Архив

Быйыл көмүрдүн баасы кандай болот? Кара алтындын наркына сереп

107
(жаңыланган 17:49 27.09.2021)
Синоптиктер аптанын аягында күн сууктай турганын божомолдоодо. Аба ырайы бузулары менен турак үйдө тургандар арасында көмүргө болгон суроо-талап өсөт.

Быйыл азык-түлүктөн тарта күйүүчү майга чейин кымбаттады. Мунун баары көмүрдүн баасына таасир этпейби? Кара алтындын баасы канча болот, кору жетиштүүбү? Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги ушул жана башка суроолорго жооп алып, көмүрдүн наркы, запасына сереп салды.

Бишкек шаарындагы көмүр саткан ишкерлердин айтымында, азырынча ордо калаага Кара-Кеченин көмүрү келе элек. Учурда шаарда Казакстандын Кара-Жыра, Шабыркүл көмүрлөрү эле сатылууда. Алардын бир тоннасы 4 800 сомго бааланып жатканы маалым болду.

"Кыргыз көмүр" мамлекеттик ишканасынын директорунун орун басары Надырбек Бекжанов былтыркы жылга салыштырмалуу быйыл көмүр казуу иштери бир аз кечигип жатканын айтып, себебин түшүндүрдү.

"Каражаттын жетишсиздигинен, жайында тоолуу райондорго эки ай тынбай жамгыр, кар да жаагандыктан көмүр кеч казылып калды. Анын үстүнө буга күйүүчү май, тетиктердин кымбатташы да себеп болду. Ага карабай көмүр казуу иштери уланып жатат. Тилекке каршы, көмүрдүн кесегин аныктай албагандыктан, казылган көмүрлөр бир аз майда болууда", — деди Бекжанов.

Анткен менен быйыл өлкөдө көмүр жетиштүү болору белгиленди. Бекжановдун айтымында, жылдан-жылга көмүр көп казылып, жалпысынан өлкөдө кара алтындын алты миллиард тонна запасы бар.

"Бул жылы үч миллион тоннадан ашык көмүр керектелиши күтүлүүдө. Анын ичинен 1 миллион 150 миң тоннасы элге берилсе, 250 миң тонна бюджеттик мекемелерге жумшалат. Калганы ТЭЦке жумшалат", — деди Бекжанов.

Ал учурда ТЭЦти көмүр менен камсыздоо иши жүрүп жатканын айтып, көмүр элге жана бюджеттик мекемелерге 1-октябрдан тарта бериле баштаарын кошумчалады.

"Быйыл күйүүчү майдын жана техникалык каражаттардын кымбаттаганы көмүрдүн баасына да таасирин тийгизбей койбойт. Карьерден чыккан 1 тонна көмүрдүн баасы Монополияга каршы жөнгө салуу мамлекеттик агенттиги тарабынан 1 330 сом деп белгиленди. Статистикалык маалымат боюнча, кара алтындын бир тоннасы Нарында 2 500 сомдон 4000 сомго чейин, Чүй өрөөнүндө 4500-4700 сом, Ысык-Көлдө 5000 сомго чейин чыгат. Ал эми өлкөнүн түштүк аймагында 7000-8000 сомго сатылары божомолдонууда", — деди ал.

Монополияны жөнгө салуу мамлекеттик агенттигинин билдирмеси боюнча, быйыл жергиликтүү көмүрдүн бир тоннасынын наркы 3 620 сомдон 6 500 сомго чейин болмокчу. Мунун ичинде Кара-Кече, Сүлүктү, Таш-Көмүр, Кызыл-Кыя көмүрү бар.

Ал эми сырттан келген көмүрдүн (Казакстан) бир тоннасы 5000-7000 сомду түзөт. "Кыргыз көмүр" ишканасы азыркы учурда Кыргызстанга Казакстандан көмүрдүн Кара-Жыра, Шабыркүл деген түрлөрү аз-аздан келип жатканын айтып, бирок Казакстан ички керектөөсүн толук камсыздап алмайынча, канча тонна көмүр келери белгисиз экенин кошумчалады.

Эскерте кетсек, өлкөдө көмүрдүн сатыла турган баасын (карьерден чыкканын гана белгилейт — ред.) бир дагы мамлекеттик орган бекитпейт. Монополияга каршы жөнгө салуу мамлекеттик агенттиги көмүрдүн баасы чектен ашып сатылып жаткан күндө гана өкмөттүн токтому менен көзөмөлгө алат.

Былтыр Бишкекте Кара-Кече көмүрүнүн баасы 3700дөн 4200 сомго чейин сатылса, Казакстандын Кара-Жыра, Шабыркүл көмүрлөрүнүн баасы 4000 сомдон ашкан.

107
Белгилер:
көмүр, баалар, Кыргызкөмүр мамлекеттик ишканасы
Тема боюнча
Кулжыгачов: Бишкек ЖЭБи күзгү-кышкы жылытуу мезгилине даяр
Кышка даярдык башталды. Бишкек менен Чүйдө электр чубалгылары оңдолот. Сүрөт