Мурдагы президент Алмазбек Атамбаев. Архивдик сүрөт

Прокуратура: Алмазбек Атамбаев Батукаевдин иши менен таанышып бүттү

(жаңыланган 23:32 30.09.2019)
Кримтөбөл Азиз Батукаевдин мыйзамсыз бошотулушу боюнча иш сентябрь айынын башында тергелип бүткөн болчу.

БИШКЕК, 23-сен. — Sputnik. Мурдагы президент Алмазбек Атамбаев Кыргызстандан мыйзамсыз чыгып кеткен кримтөбөл Азиз Батукаевдин иши менен таанышып бүттү. Бул тууралуу Кой-Таштагы окуялардын чоо-жайын иликтеген мамлекеттик комиссиянын бүгүнкү жыйынында Башкы прокуратуранын тергөөнү көзөмөлдөө башкармалыгынын жетекчиси Замир Бейшекеев билдирди.

Мурдагы президент Атамбаев Азиз Батукаевдин иши менен таанышып бүткөн-бүтпөгөнүнө жана анын андан ары сотко өтүшү боюнча маселеге депутат Бакирдин Субанбеков кызыкты.

Өз кезегинде Бейшекеев учурда Атамбаев тараптан келип түшкөн өтүнүчтөр каралып жатканын кошумчалады.

"Мурдагы президент иш менен таанышып бүтүп, өтүнүчтөрүн киргизди. Бүгүнкү күнү тергөөчү өтүнүчтөрдү кабыл алуу же четке кагуу маселесин карап жатат", — деди ал.

Батукаевдин иши

Жогорку Кеңештин төрагасы Дастан Жумабеков. Архив
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Азиз Батукаев 2006-жылы баңгизатты мыйзамсыз сактоо, жарылуучу заттарды жана курал-жаракты мыйзамсыз алып жүрүү, массалык башаламандык уюштуруу боюнча айыпталып, Аламүдүн соту тарабынан 16 жылга эркинен ажыратылган. 2008-жылы абак тартибин бузганы үчүн жаза мөөнөтүнө дагы эки жыл кошулуп, Нарындын №24 абагына которулган. Бирок 2013-жылдын 9-апрелинде оор дартка кабылган деп бошотулуп, Кыргызстандан Грозныйга учуп кеткен. 2014-жылдын 20-майында КР Жаза аткаруу мамлекеттик кызматы Батукаевге эл аралык издөө жарыялаган.

Анын бошотулушу боюнча бир катар мурдагы аткаминерлер менен дарыгерлер да суракка чакырылып, кээси камакка алынган. Ал эми мурунку башкы прокурор Аида Салянова, ошол кездеги вице-премьер Шамил Атаханов жана саламаттык сактоо министри Динара Сагинбаева тергөө менен кызматташмай болду деген жүйө менен үй камагына чыгарылган.

Батукаевдин бошотулушуна Алмазбек Атамбаевдин да түз тиешеси болгон деген кине менен мурунку президенттин өкүлдөрүнө үч ирет суракка чакыруу берилген. Атамбаев ИИМге баруудан баш тарткандан кийин 7-август күнү УКМКнын атайын даярдыктагы бөлүгү мурунку президентти мажбурлап алып келүү тапшырмасы менен анын Кой-Таштагы үйүнө басып кирген. Бирок Атамбаевдин тарапташтары катуу каршылык көрсөтүп, ок атылган.  Натыйжада спецназдын бир жоокери каза таап, акыркы маалыматтар боюнча, 140ка чукул адам ар кандай жаракат алган.

Белгилер:
кылмыш иши, Азиз Батукаев, Алмазбек Атамбаев
Тема:
Батукаевдин ишинин жанданышы (56)
Тема боюнча
Курсан Асановдун издөөдөгү баласы кайсы өлкөгө чыгып кеткени айтылды
Жыйынга келбей койгон Карамушкина менен Кодурановага комиссия өзү бармай болду
Эликтер автоунаада

Мүйүзүн кесип салышкан. Чек арадан эликтерди алып өтмөкчү болгондор кармалды

(жаңыланган 13:52 23.04.2021)
Унааны текшерүү учурунда ичинде мүйүзү кесилген 1 жаштан 4 жашка чейинки беш элик табылган. Айдоочунун документтери болгон эмес.

БИШКЕК, 23-апр. — Sputnik. Баткендеги Айдаркен чек ара отрядынын чек арачылары сейрек кездешкен жаныбарларды алып өтүүгө аракет кылган адамдарды кармады. Бул тууралуу УКМКдан билдиришти.

  • Баткендеги Айдаркен чек ара отрядынын чек арачылары сейрек кездешкен жаныбарларды алып өтүүгө аракет кылгандарды кармады
    © Фото / пресс-служба ГКНБ КР
  • Кадамжай районуна караштуу Жаңы-Жер айылында чек арачылар 49 жаштагы Т.Н. аттуу жарандын Toyota үлгүсүндөгү унаасын байкашкан
    © Фото / пресс-служба ГКНБ КР
  • Тийиштүү документтер толтурулгандан кийин жаныбарлар компетенттүү органдарга өткөрүп берилген
    © Фото / пресс-служба ГКНБ КР
1 / 3
© Фото / пресс-служба ГКНБ КР
Баткендеги Айдаркен чек ара отрядынын чек арачылары сейрек кездешкен жаныбарларды алып өтүүгө аракет кылгандарды кармады

Кадамжай районуна караштуу Жаңы-Жер айылында чек арачылар 49 жаштагы Т.Н. аттуу жарандын Toyota үлгүсүндөгү унаасын байкашкан.

"Текшерүү учурунда унаанын ичинде 1 жаштан 4 жашка чейинки мүйүзү кесилген беш элик табылды. Окуянын чоо-жайын аныктоо үчүн айдоочу менен өзбекстандык жүргүнчү кармалды. Сурак учурунда алар эликтерди Өзбекстанга алып өтүүгө аракет кылышканын билдиришкен. Айдоочунун жаныбарларга документи болгон эмес. Беш эликтин баасы такталып жатат", — дешти УКМКдан.

Тийиштүү документтер толтурулгандан кийин жаныбарлар компетенттүү органдарга өткөрүп берилген.

Белгилер:
мыйзам, Өзбекстан, чек ара, УКМК, бугу, Баткен
Тема боюнча
Автоунаадан жакшы эле секирип өтөйүн деп так үстүнө түшкөн бугу. Видео
Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районундагы кар көчкү

Кар көчкүдөн улам Каракол Эңилчек жолу жабылды. Сүрөт

(жаңыланган 09:42 23.04.2021)
ӨКМдин билдиришинче, кар көчкү Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районуна кечээ саат 15:00дөр чамасында түшкөн. Бүгүн жеринде тазалоо иштери уланууда.

БИШКЕК, 23-апр. — Sputnik. Кар көчкүдөн улам Каракол — Эңилчек унаа жолу 25-апрелге чейин жабылды. Бул тууралуу ӨКМ кабарлады.

На двух участках в Иссык-Кульской области сошли снежные лавины. 23 апреля 2021 года
© Фото / пресс-служба МЧС КР
Кар көчкүдөн улам Каракол — Эңилчек унаа жолу 25-апрелге чейин жабылды

Кар көчкү Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районуна кечээ саат 15:00дөр чамасында түшүп, жерине тазалоо иштерин жүргүзүү үчүн №11 жол тейлөө ишканасынан бир жүктөгүч тартылган.

Ушу тапта тазалоо иштери уланууда.

Белгилер:
көчкү, кар, жол, унаа, Эңилчек, Каракол, Ысык-Көл, ӨКМ
Тема боюнча
"Ата-Бейит" комплекси жактагы тоодон өрт чыкты. Видео
Май куйуучу станция. Архив

Россия бензин баасын тизгиндейт. ЕАЭБде мунайдын кымбаттоосу токтойбу?

(жаңыланган 13:49 23.04.2021)
Россия бензиндин баасын кармап туруу жана ички рынокту турукташтыруу боюнча жаңы чараларды көрүүдө. Өлкөнүн өкмөтү бензиндин экспортуна утурумдук чек коюу боюнча да ойлонуп жатат.

Экономисттер Россия бийлиги жасаган кадамдардын шарапаты Евразиялык экономикалык биримдиктин өлкөсүнө да тийиши мүмкүндүгүн айтууда.

Россиядагы бензиндин баасын тизгиндөө иши ЕАЭБ өлкөлөрүнө да таасирин тийгизерин Sputnik иликтеп көрдү.

Баанын көтөрүлүшүнө себеп боло турчу нерсе

Россиянын Финансы жана Энергетика министрликтери Россиянын ички отун рыногу үчүн демпфердик механизмдин чен өлчөмдөрүн жөнгө салуу боюнча өз ара макулдашты. Бул туурасында аталган ведомствонун шейшемби күнү, 20-апрелде, биргелешип жасаган билдирүүсүндө айтылган.

1-майдан тарта ички рынок үчүн бензиндин индикативдик наркы (өкмөт аныктаган дүң баа — ред.) өзгөрүп, ал 4 миң рублге чейин түшөт. Учурда анын баасы бир тоннасына 56,3 миң сом. Мындан сырткары, 2023-жылдын 1-январынан тарта бензиндин базалык наркы жыл сайын азыркы 5 пайыздын ордуна 3 пайыздан гана индексация болуп турат.

Демпфер биринчи ирет 2019-жылы ишке кирген. Максат — 2018-жылдагы отун кризисинин кайрадан кайталанышына жол бербөө эле. Анда мунайдын дүйнөлүк рынокто кымбаттап кетишинен улам Россияда бензиндин наркы жогорулап, өкмөт нефть компаниялары менен сүйлөшүп, бааны "тоңдуруп" коюуга аргасыз болгон.

Демпфердик механизмде чет жактагы кымбат мунайдан улам нефтини кайра иштетүүчү россиялык компаниялар кенемте алат, төлөгөн салыгынын кайсы бир бөлүгү аларга кайтарып берилет. Бул төлөмдөр мунайчыларга дүйнөлүк баадан чочулабай, продукцияны ички рынокко алып келүүгө түрткү берет.

Мындай система бензиндин баасын өзүнүн чен өлчөмү менен гана көтөрүүгө мүмкүнчүлүк берет.

Мунайдын наркы инфляциянын жылдык деңгээлинен жогору өспөйт (2020-жылы өсүш 2,5 пайызды түзгөн, бул инфляциядан эки эсе төмөн), бирок дүйнөлүк баа ылдыйлаганда арзандабайт. Ошентип баа кескин "чайпалганда" да ички рынок корголгон боюнча калат.

Демпфердин өзү индикативдик эсеп жана сырткы рыноктогу актуалдуу баа менен каралат. Индикативдик баанын боло турган төмөндөөсү (тоннасына 56,3 миң рубль) деген нерсе, продукцияны дүйнөлүк баанын шартында ички рынокко алып келгенде мунайчылардын (компаниялар) кайра кайтарылган төлөмдү көбүрөөк алгандыгы. Sputnik собол узаткан эксперттердин пикиринде, мындай кадам Россиянын ички рыногунда бензиндин баасынын көтөрүлүшүн токтотууга мүмкүнчүлүк берет.

"Өкмөт кенди казууга коюлган салыкты жогорулатат. Ал арада рубль түшүп, нефть кымбаттоодо. Эгерде индикативдик бааны ылдыйлатпаганда, өлкөнүн ичине ташып келүү демпфер жасаганда деле пайдасыз болуп калмак. Андыктан муну рыноктун учурдагы шарт-абалына ылайыкташтырышты. Бензин эми арзандабай калды, бирок анын кымбатташы, кыязы, жакынкы күндөрү токтошу мүмкүн", — деген божомолун айткан Улуттук энергетика институтунун директорунун орун басары Александр Фролов.

Россиянын рыногуна удаа эле... башкалары

Быйылкы жылдын башынан тарта Евразиялык экономикалык биримдиктин мамлекеттеринде да бензиндин баасы асмандаган.

Өткөн жылы АИ-92 үлгүсүндөгү бензиндин баасы бир литрине Арменияда 2,64 пайызга, Кыргызстанда 4,3, Казакстанда 6,5, Беларуста 1,4 пайызга өскөн.

Ушул эле мезгилде АИ-95 үлгүсүндөгү бензиндин баасы бир литрине Арменияда 6,2 пайызга, Кыргызстанда 6, Казакстанда 7,9, Беларуста 1,16 пайызга көтөрүлгөн.

Армения менен Кыргызстандын рыногундагы мындай абал бул мамлекеттердин нефтини өз алдынча кайра иштетпегендигинен, аны Россиядан сатып алгандыгынан улам жаралган. Андыктан аталган продукциянын наркы мунайды кайра иштетүүчү россиялык заводдор берген баага байланыштуу болот.

Демпферди жөнгө салуу Россиянын рыногун тойгузушу, тагыраагы, толук камсыздашы керек. Ошондо гана Кыргызстанга бериле турган россиялык бензиндин наркынын түшүшүнө жагымдуу шарт түзүлөрүн Эл аралык ишкерлер кеңешинин аткаруучу директору Аскар Сыдыков билдирген.

Исполнительный директор Международного делового совета Аскар Сыдыков в офисе Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Эл аралык ишкерлер кеңешинин аткаруучу директору Аскар Сыдыков
"Кыргызстанда бензиндин кымбатташы Россия рыногундагы дефициттин кесепети. Россияда нефть продукцияларынын тартыштыгы байкалары менен баа бир аз көтөрүлө түшөт. Бизде да мындай көрүнүш кездешип жатат, бирок бул Кыргызстанда масштабдуу болууда. Себеби бизде демпфер жок эмеспи. Кыргызстандагы нефтетрейдерлер анча кубаттуу эмес, алардын мунайды көп көлөмдө сактап турууга шарты жок, бааны жөнгө салууга кудурети жетпейт. Демпфердин жаңы чен-өлчөмдөрү бизге да шарапатын тийгизет деп өтө ишенип турабыз. Россияда бул жаатта тартыштык жок болсо, Кыргызстан бензинди арзаныраак ала баштайт", — деп түшүндүргөн Сыдыков.

Дал ушундай эле көз карашын Кыргызстандагы Нефтетрейдерлер ассоциациясынын аткаруучу директору Канат Эшатов да билдирген. Анын айтымында, өлкөдөгү отун рыногу Россия рыногунун артынан эле ээрчийт.

Исполнительный директор Ассоциации нефтетрейдеров КР Канат Эшатов
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Нефтетрейдерлер ассоциациясынын аткаруучу директору Канат Эшатов
"Россия продукция берген бирден-бир тарап болгондуктан, биздин рынок Россияныкынан толук көз каранды. Эгерде аларда баанын өсүшү токтосо, бир нече жума айырма менен бизде да ошондой абал болуп, турукташат. Россиялык заводдор пайдалуу кенди казганы үчүн ири салыктарды төлөгөндүктөн, жыл башынан тарта бензиндин сатык баасы 4-6 пайызга өсүп кетти. Эгерде салыкчылар көбүрөөк акча кайтарып берсе, мунайды кайра иштеткен заводдор продукцияны бир аз арзаныраак сата баштайт", — деген Эшатов.

Арменияда деле ушундай абал. Республиканын рыногундагы отун продукцияларынын баасын Кыргызстандагыдай эле факторлор аныктап жатат. Алар да мунайда кайра иштете албагандыктан Россиядан келе турган нефтиге көз каранды болуп отурат.

Ал эми Казакстанда абал, тескерисинче, жергиликтүү кубаттуулуктан улам отунга болгон бардык муктаждыктарын жаап алган. Эгерде 2018-жылга чейин ачык түстөгү мунай заттарын (бензин, керосин жана дизель – Sputnik) Россиядан арбыныраак, 500 миңден 1 миллион тоннага чейин алып турган. Бирок кийинки убакта кадыресе азайтканын (2019-жылы 20 миң тоннага жакын, ал эми 2020-жылы 2 миң тоннанын тегерегинде) экономикалык баяндамачы Сергей Домнин айтып берди.

"Казакстан менен Россиянын экономикасындагы, нефть рынокторундагы өз ара байланыштарга жана жалпы чек арага карабастан обочолонуп турат. Өлкөлөрдө мунай зат боюнча рыноктун ар башка схемадагы иши, кайра иштеп чыгуудагы баалардын ар түрдүү болушу, акциз төлөмдөрү жана бензиндин чекене баасы ар башка. Казакстанда бензин ички факторлордон улам кымбаттоодо (мунай заттары менен нефтинин экспортунун көбөйүшү, салыктын өсүшү — ред.). Андыктан Россия рыногундагы кырдаал бизге таасирин тийгизе албайт", — деп эсептейт Домнин.

Россиядагы демпфер Беларустагы бензиндин кымбатташын токтото алышы арсар. Республика продукцияны мунайды кайра иштетүүчү эки заводдон чыгарат. Алар ички муктаждыкты канааттандыра турган көлөмдө (ал тургай экспортту да) гана өндүрөт.

Январдан февралга чейин 1,68 миллион тонна мунай продукцияларын сыртка саткан. Бул былтыркыга караганда 2,3 эсе көп. Ири импортёрлор Украина (546,5 миң тонна), Европа биримдиги (940,2 миң тонна) жана Улуу Британия (138,7 миң тонна) болгон.

Беларусь стратегиялык изилдөөлөр институтунун эксперти Алексей Авдониндин айтымына караганда, аларда бензиндин кымбаттап кетишине мунай заттарынын дүйнөлүк кымбаттоосу таасир этти. Ал эми Россиядагы демпферди жөнгө салуу бул тенденцияны өзгөртө албайт.

Жаңы пайда

Россиянын вице-премьери Александр Новактын суроо-талап кайнап турган учурда бензиндин сыртка чыгарууга тыюу салынбайт деген билдирүүсү Россиянын ЕАЭБ боюнча өнөктөштөрүнүн абайлаган оптимизмин жандандырышы мүмкүн.

© Sputnik / Максим Блинов
Россиянын вице-премьери Александр Новак
"Бул маселени жакында талкуулайбыз. Энергетика, Экономикалык өнүгүү министрликтеринин, Монополияга каршы федералдык кызматтын сунуштарын угуп, чечимди биргелешип кабыл алабыз. Себеби анын терс таасирлери болушу мүмкүн, тагыраагы, компаниялар өндүрүш көлөмүн төмөндөтүп жибериши ыктымал", — деп айтканын "Интерфакс" агенттиги жазган.

ЕАЭБ мамлекеттерине мындай тыюу салуу киреби же жокпу Новак так айткан жок.

Sputnik сурамжылаган эксперттердин пикиринде, экспорттук кандай гана чектөөлөр болбосун соңку жылдардагы тажрыйба көрсөткөндөй Бажы биримдигинин курамындагы мамлекеттерге тиешелүү болбойт.

Мындай болгон учурда Армения менен Кыргызстанга бериле турган бензиндин көлөмү азайбастан, көбөйүшү мүмкүн. Жыйынтыгында демпфердин жаңыланышы менен кош натыйжа болуп, отун рыногу толот. Бул — бензинди эң акыркы болуп колдонгондордун чөнтөгүнө, тагыраагы, бензиндин баасына оң таасирин тийгизет.

Белгилер:
мунай, эксперт, кымбаттоо, баа, бензин, Беларусь, Казакстан, Армения, Россия, Кыргызстан
Тема:
ЕАЭБдеги Кыргызстан
Тема боюнча
Күйүүчү май өлкөнүн кайсы аймагында баарынан кымбат сатылууда. Статистика