Өлкөнү кыйроодон сактап калган. Турдакун Усубалиев тууралуу айтылбаган 10 факты

2560
(жаңыланган 13:31 09.02.2021)
Турдакун Усубалиевдин жашоосунун айрым фактылары узак мезгилге чейин жашыруун болчу. Жылдар өткөндөн кийин гана колуна калем алып, элдин көбү биле бербеген нерселерди ачыктаган.

Sputnik кабарчылары Кыргыз ССР Компартиясынын Борбордук комитетин биринчи катчысынын мемуарларын кылдаттык менен карап чыгып, турмушундагы 10 урунттуу учурду алып чыкты.

№1 факты. Усубалиевдин иш билгилигинен улам өлкө сакталып калган

60-жылдары өлкө ошондо ыкчам ыргакта өнүгүп жаткан кез эле. Курула турган жаңы заводдорго электр кубатынын булагын табуу маселеси туулган.

 Чолпон-Ата шаарындагы Рух Ордо комплексине Кыргыз Эл Баатыры, мамлекеттик ишмер Турдакун Усубалиевдин айкели орнотулду.
© Фото / пресс-служба полпредства правительства в Иссык-Кульской области
Бийлик Нарын облусуна жогорку кубаттуулуктагы Жылуулук электр борборун курууну чечкен, ал көмүр менен иштеп, Кыргызстандын түндүгүн тегиз электр жарыгы менен камсыздамак.

Кыргыз инженерлеринин бул демилгеси Москвага да майдай жагып, ал тургай, долбоорду иштеп чыга башташкан. Бирок ошондо тек гана Компартиянын Борбордук комитетинин жаңы дайындалган төрагасы Турдакун Усубалиев каршы чыккан.

Кубаттуу ЖЭБде жагылган көмүрдүн кара түтүнү Нарын, Чүй, ал тургай, Ысык-Көл облустарынын да абасын булгай турганын ал түшүнгөн. Анын келтирген жүйөлөрүнөн улам ошол демилгеден баш тартылып, ордуна экологиялык Токтогул ГЭСи курулган.

№2 факты. Турдакун Усубалиев бир кездерде кедей турган

Ал Нарын облусундагы жакыр дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Болочок лидер жашаган там дагы убагында айылдаштары топтогон акчага салынган.

№3 факты. Усубалиевди фронтко албай коюшкан

Согуш башталган маалда Усубалиев 22 жашка толгон. Бир нече жолу фронтко барууга суранат, бирок жөндөмдүү жигитти москвадагылар кадрдык партиялык кызматкер катары калтырган.

№4 факты. Усубалиев Кыргызстандын борборун суу каптоодон куткарган

1959-жылы баш калаада кырсык болуп, Аламүдүн дайрасы плотинасын жырып кетет. Суу шаарды каптай баштайт.

Аянтка турак жайсыз калган миңдеген эл чогулат. Компартиянын Фрунзе шаардык комитетинин биринчи катчысы Усубалиевдин жетекчилиги алдында калаа тургундарына баш калкалар үйлөр табылып, пайызсыз ссудалар берилип, курулуш материалдарынан да көмөк көрсөтүшкөн.

№5 факты. Дал ушул кишинин тушунда Фрунзе (Бишкек) чыныгы борбор калаага айланган

60-жылдарга дейре Фрунзенин көрүнүшү чоң кыштактай эле болчу, Турдакун Усубалиев бийликке келгенде гана баш калааны жакшыртуу иши колго алынат. Москвадан бул максатта ири суммадагы каражат бөлүнгөн. Дал ошол чакта шаардын чок ортосу ак мрамор "кийген".

Филармония, Тарых музейи, "Ала-Тоо" аянты, "Жеңиш" аянты, борбордогу жер өтмөктөрү дал ушул даңазалуу саясатчынын тушунда пайда болгон. Шаардыктар аны "Биздин прораб" деп атап коюшар эле.

№6 факты. Турдакун Усубалиев архитекторлорду бир нече ирет Ак үйдүн сыртын өзгөртүүгө аргасыз кылган

Башта Ак үйдүн архитекторлору имараттын астанасын айнектен жасашмак, бирок Усубалиев каалга, дубалдардын тунук болушуна каршы экенин айткан. Натыйжада алардын ордуна чакан терезелери жана оор каалгалары бар граниттен порталдар тургузулган.

№7 факты. Усубалиевдин убагында Кыргызстанда жаңы заводдор курулган

Өлкөдө ар бир жарым айда улам жаңы ири өндүрүш ишке кирип турган. Кезегинде бизде тамга терген түзүлүштөр, электрондук оюн, кир жуучу машина, автосамосвал, радиаторлор чыгарылчу.

№8 факты. Турдакун Усубалиев 25 жыл журт башкарган

Кыргыз ССР Компартиясынын Борбордук комитетин чейрек кылым жетектөө — бул оңой эмес мөөнөт. Ал республиканы тескеп турган мезгилде Москванын өзүндө Хрущев, Брежнев, Черненко, Андропов жана Горбачев, жалпы беш лидер алмашкан.

№9 факты. Усубалиев ээрден түшөрү менен сынга кабылган

Турдакун Усубалиев Компартиянын Борбордук комитетинин биринчи катчылык кызматын тапшыргандан бир нече ай өтүп-өтпөй аны сындап киришкен. "Докладда мен жөнүндө бир жылуу сөз камтылмак тургай, партиянын жана элдин душманы катары көрсөтүлүпмүн" – деген Турдакун Усубалиев Компартиянын кезектеги 18-съездинде окулган доклад туурасында.

№10 факты. Усубалиевдин үй-бүлөсү анын ысымын көчөгө ыйгарууга макул эмес

Саясатчы 96 жашында дүйнө алмаштырган. Жакында эле Жогорку Кеңештин депутаты Чыныбай Турсунбеков Бишкек жана Нарындын борбордук көчөлөрүнө ал кишинин атын берүүнү сунуштаган. Бирок Усубалиевдин өзү мындайга эч качан жол бербес эле деген жүйө менен жакындары ал демилгеге каршылыгын билдиришкен.

Бирок Бишкек шаардык кеңешинин кезектеги жыйынында Турдакун Усубалиевдин ысымын Эски аянтка ыйгаруу чечими кабыл алынган.

2560
Белгилер:
Нарын, СССР, катчылык, Ак үй, завод, ГЭС, жетекчилик, Кыргызстан, Турдакун Усубалиев
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (381)
Тема боюнча
Эл башчы Турдакун Усубалиевдин дүйнө салганына эки жыл болду. Архивдик сүрөттөр
Архитекторлорду убайымга салган Ак үйдүн чуусу

Кыргызстандагы эң кымбат 10 университеттин тизмеси жана баалары

498
(жаңыланган 13:20 01.03.2021)
Билим берүү жана илим министрлиги Кыргызстандагы окуу акысы эң кымбат 10 жогорку окуу жайдын тизмесин жарыялады. Арасында акысы 50 миң сомдон жарым миллионго чейин чапчыгандары бар.
Кыргызстандагы  эң кымбат 10 университет

Кыргызстандагы эң кымбат университет болуп АУЦА эсептелет. Билим берүү министрлигинин маалыматына караганда, жылына орто эсеп менен студент 482 400 сом төлөйт.

Экинчи сапта Медицинанын эл аралык жогорку мектеби. Бул жерде жалаң гана чет элдиктер билим алышат. Студент жылына 210 000 сом төлөйт.

Салымбеков атындагы университетте бир жылдык окуу акысы жергиликтүү студенттер үчүн 75 миң, чет элдиктерге 165 миң сомго жетет.

Эл аралык медицина университетинин окуу акысы жеткиликтүүрөөк. Анда кыргызстандыктар жылына 93 миң, чет элдиктер 151 миң сом төлөшөт.

Кымбаттыгы боюнча алдыңкы беш сапка кирген окуу жайлардын катарында "Ала-Тоо" эл аралык университети бар. Жергиликтүүлөр үчүн жылына 80 миң сом болсо, чет элдиктер 173 миң сом төлөшү керек.

498
Белгилер:
контракт, кымбат, Университет, Кыргызстан
Тема боюнча
Бишкектеги автомектептердин тизмеги. Шарты жана баалары

Эл көп алган машиналар 1 000 долларга чейин арзандады. Инфографика

789
(жаңыланган 12:35 01.03.2021)
Ар жума сайын унаа базарындагы машиналардын баасына көз жүгүртүп турабыз. Sputnik Кыргызстан даярдаган инфографикада эл көп алган 15 унаанын наркы көрсөтүлөт.
Кыргызстандагы эң өтүмдүү автоунаалардын баасы кандай өзгөрдү

Кыргызстандыктар үчүн өткөн жумадагы эң популярдуу автокөлүктөр төмөнкүлөр болду:

  • Toyota Camry;
  • Daewoo Nexia;
  • Honda Fit;
  • Honda CR-V;
  • E класстагы Mercedes-Benz;
  • Daewoo Matiz;
  • 5-сериядагы BMW;
  • Volkswagen Passat;
  • Honda Accord;
  • Honda Odyssey;
  • Lexus GX;
  • Hyundai Sonata;
  • Lada 2107;
  • Toyota Prius;
  • Toyota RAV4.

Инфографикада өтүмдүү унаалардын орточо баасы чыгарылган. Мониторинг 2020-жылы ноябрда жана 2021-жылдын февралынын соңунда autobaza.kg, cars.kg жана mashina.kg сайттарындагы маалыматтарга таянуу менен жүргүзүлгөн.

Тизмеде эң кымбат деп эсептелген түрдүү үлгүдөгү унаалардын наркы бир топ төмөндөй түшкөнү байкалат.

2017-жылы чыккан Toyota Camry, 2008-жылы чыгарылган E класстагы Mercedes-Benz жана 2016-2017-жылкы Toyota RAV4 орто эсеп менен 1 000 долларга арзандаган. Ошондой эле 2003-2008-жылдары сатыкка чыккан Lexus GX баасы 400 доллардан 1 000 долларга чейин түшкөн.

Ал эми 5-сериядагы BMW, Hyundai Sonata, Toyota Prius бир аз баасын көтөрүп, мурдагы жумага салыштырмалуу 100-300 долларга кымбаттаган.

Аналитиктер баалардын өсүшү автоунаанын техникалык абалына жана тез арада сатылышына байланыштуу экенин айтышууда.

789
Белгилер:
арзандоо, баа, базар, автоунаа, Кыргызстан
Тема боюнча
Курулуш компанияларынын жетекчилери Марипов менен жолугуп, көйгөйүн айтышты

Брюс Лини туураган Нурмухаммед өзгөчө өнөрү менен рекорд койду. Видео

0
(жаңыланган 18:20 01.03.2021)
Брюс Линин ыкмаларын дал өзүндөй жасаган кыргызстандык жеткинчек Нурмухаммед Ташмаматов Россиянын Биринчи каналы уюштурган "Я почти знаменит" долбооруна катышты. Ал нунчакты колдонуп, өнөрүн тартуулады.

Кыргызстандык бала бир мүнөттүн ичинде теннис столунун үстүндө нунчак менен 49 ирет топту тосуп кайра урган. Рекорддун видеосу Interrecord эл аралык агенттигинин YouTube-каналына жарыяланды.

Interrecord — рекорддорду каттоого алган эл аралык агенттик. Алар 10 жаштагы кыргыз баланын рекордун расмий түрдө каттоого алган. Бул боюнча сертификатты Ташмаматовго агенттиктин директору Влад Капыло тапшырган.

"Я почти знаменит" долбоору Биринчи каналда (Россия) жыл жаңырганда башталган. Анда катышуучулар телекөрүүчүлөргө элде жок өнөрлөрүн көрсөтөт. Ар бирине мүмкүнчүлүк берилип, аларды үч адамдан турган калыстар тобу баалайт.

Ар бир тандоо турунда 11 катышуучу финалга чыгуу үчүн таймашат. Программанын баш байгеси — үч миллион рубль.

Белгилей кетсек, Брюс Лини туурап, анын ыкмаларын жасаган кыргызстандык бала буга чейин Биринчи каналдын "Лучше всех" долбооруна да катышкан.

0
Белгилер:
Нурмухаммед Ташмаматов, видео, өнөр, теннис, рекорд, жеткинчек, Россия, Кыргызстан
Тема боюнча
Кыргызстандык кыз "Лучше всех" шоусунда спорттун өзгөчө түрүн көрсөттү. Видео