Жогорку Кеңештин VI чакырылышы тууралуу статистика

ЖКнын VI чакырылышына 185 мандат берилди, 65 депутат кайдан келди. Инфографика

884
Жогорку Кеңештин VI чакырылышына депутат болуп келгендердин иштеп жатканына беш жарым жыл болду. Бул аралыкта 120 креслого 185 адам отурууга үлгүрдү. Бул парламентарийлердин жарымынан көбү мөөнөтү аяктаганча иштебегенин түшүндүрөт.
Жогорку Кеңештин VI чакырылышы тууралуу статистика

Sputnik Кыргызстан төмөнкү инфографикада 65 депутаттын мандатын тапшырууга эмне себеп болгонун түшүндүрүп бермекчи.

2015-жылкы парламенттик шайлоодо алты партия утуп чыккан. Эң көп добуш алганы — 38, арты 11 мандатка ээ болгон.

КСДПнын 38 мандаты бар, бирок ушул кезге чейин партиянын 52 мүчөсү депутат болууга жетишти. Көпчүлүк партия тизмесинин №100 катарында турган талапкерге мандат жетпейт деп ойлошу мүмкүн. Бирок муну "Республика — Ата-Журттун" мүчөсү Айгерим Бешимбаева четке кагат. Себеби ал №103 болуп турганына карабай былтыр депутат болуп келген. Негизи бул партия 28 мандатка ээ, учурда 39 мүчөсү депутат болду.

"Кыргызстан" партиясы да "Республика — Ата-Журттан" кем калган эмес, тизмеде №96 катарда турганы депутат болуп калды. Башкача айтканда 18 депутаттык креслого 39у отуруп, 21 ирет мандат алмашуу болгон. Ал эми "Өнүгүү — Прогресс" — 19, "Бир Бол" менен "Ата Мекен" 18-мандатын алды.

Депутат болуу кезеги партия тизмесинин 100-катарына тургандарга чейин жетип калышы мүчөлөрүнүн саясий уюмдан чыгып кеткенине байланыштуу. Кызыгы, "Республика — Ата Журт", "Кыргызстан" партияларынан талапкерлигин койгондор шайлоодон кийин эле ыргыган.

2015-жылдан бери 11 депутатка кылмыш иши козголгон. Кээ бирлериники сотко жетпей бүтсө, айрымдары кайра акталган. Ал эми беш депутат соттолуп кетти.

Октябрдагы башаламандыкта шайлангандарды кошкондо учурдагы спикер VI чакырылыштын алтынчы төрагасы. Ал эми сегиз депутат вице-спикер болууга жетишти. Башкача айтканда ар бир фракциядан бирден, "Кыргызстан" менен КСДПдан эки жолудан шайланган.

Алты жылга жетпеген убакытта алты киши депутаттыктан кетип вице-премьер кызматына дайындалды. "Өнүгүү — Прогресс" менен "Ата Мекен" эле вице-времьер чыгара алган эмес.

Депутаттыктан өкмөттүн мүчөлүгүнө же мамлекеттик ишканалардын жетекчилигине кеткендердин саны 20га жетет. Буга мисал катары башкы прокурор Курманкул Зулушевди, тышкы иштер министри Руслан Казакбаевди, Мамлекеттик мүлк фондунун директору Мирлан Бакировду, президенттин аппаратынын стратегиялык өнүктүрүү саясаты, экономика жана финансы бөлүмүнүн жетекчиси Искендер Гайпкуловду, Кыргызстандын Россиядагы элчиси Гүлнара-Клара Саматты айтууга болот.

Кээ бирлери партиянын ич ара чыр-чатагынан улам же өз ыктыяры менен мандатын тапшырып берген.

Төрт депутат көз жумган. Алар: Алмазбек Акматов, Чыныбай Турсунбеков, Жыргалбек Калмаматов, Улан Чолпонбаев.

Жогорку Кеңештин депутаты болууга кызыккандар эмнеге арбын? Муну ар тараптан караса болот. Алардын бири төмөндөгүдөй кепилдиктер болушу мүмкүн:

  • Жогорку Кеңештин депутаты эл шайлаган адам катары элдин жана мамлекеттин коргоосунда турат;
  • Ой-пикири, айткан сөзү үчүн же добуш берүү жыйынтыгы үчүн депутаттык мөөнөтү бүткөндөн кийин да куугунтуктоого алынбашы керек;
  • Өзгөчө оор кылмыш жасаган учурду копшогондо кармоого же камоого, тинтүүгө болбойт, жекече текшерилбейт (кол тийбестик берилет);
  • Турак жайы, кызматтык үйү, жүгү, жеке жана кызматтык автоунаасы, байланыш каражаттары, ошондой эле документтери текшерүүгө жана тинтүүгө жатпайт;
  • Жогорку Кеңештин макулдугу менен гана (өзгөчө оор кылмышты кошпогондо) кылмыш жоопкерчилигине тартылат;
  • Мамлекеттик кызматкерлер депутаттын кайрылуусуна бир айдын ичинде жооп берүүгө милдеттүү;
  • Депутаттын ишмердүүлүгүнө байланышкан чыгымдар мамлекеттик бюджеттин эсебинен төлөнөт;
  • Борбор калаада баш калкалоочу жайы жок болсо кызматтык турак жай берилет. Эгер бош үй жок болсо, мамлекет батиринин ижара акысын төлөйт;
  • Депутат жана аны коштоп жүргөн адам мамлекеттик, муниципалдык мейманканага кезексиз жайгаштырылууга укуктуу;
  • Мөөнөтү аяктагандан кийин Жогорку Кеңешке шайланганга чейинки мурдагы ишине, эгер ал кызматы бош болбогон учурда ошого тете башка жумушка орноштурулат. Мындай мүмкүнчүлүк жок болсо кадрлар резервине киргизилиши мүмкүн, андан ары ал мамлекеттик органдын бош кызмат ордуна биринчи кезекте дайындалууга укуктуу болот;
  • Эгер сунушталган кызматтан баш тартса, мамлекеттик мекемелерге, ишканаларга жана жеке секторго ишке орноштуруу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу максатында кесиптик кайра даярдоого жөнөтүлөт;
  • Мөөнөтүнөн мурда мандатын тапшырса орточо эки айлыгынан аз эмес суммада эс алуу жөлөк пулу төлөнөт;
  • Аскер кызматчыларынан жана укук коргоо органдарынын кызматкерлеринен Жогорку Кеңешке шайланган депутатка кезектеги аскердик же атайын наам ыйгарылат;
  • Башка тармактан келгендерге тийиштүү класстык чен ыйгарылат.

Социалдык пакеттер:

  • Медициналык, санаториялык-курорттук жана турмуш-тиричилик жактан камсыздалат;
  • Депутат кезинде жаракат алса же ден соолугуна башка зыян келтирилсе, медициналык, санаториялык-курорттук жана турмуш-тиричилик жактан камсыздоо ыйгарым укуктары токтотулгандан кийин да сакталат. Ал эми каза болсо үй-бүлөсүнө бир жолку жөлөк пул төлөнөт;
  • Депутат болгон жаран белгиленген тартипте жана шарттарда өзгөчө сиңирген эмгеги үчүн пенсия жана жеңилдиктерди алууга укуктуу;
  • Пенсия курагына жеткен депутат өзгөчө сиңирген эмгеги үчүн пенсия жана жеңилдиктерди алууга укуктуу;
  • ЖК төрагасынын сунуштамасы менен депутат болуп иштеп жаткан учурда кызматтык курал берилет. Бирок ал куралды ЖК имаратына алып киргүүгө тыюу салынат.
884
Белгилер:
шайлоо, жеңилдик, фракция, саясый партия, мандат, депутат, Жогорку Кеңеш
Тема:
Жергиликтүү кеңештерди шайлоо (63)
Тема боюнча
Касымалиева: Баш мыйзамды караганда чогуласыңар, адам өлсө кайдыгерсиңер! Видео
Мандатын алып коёт. Жаңы Конституцияда ЖК депутаттарынын укугу кандай өзгөрөт

Өлүмгө кептеген табигый кырсык. Жер көчкүгө эмне себеп?

184
Жер көчкү алдында калган маркумдардын санына карасак, бул Кыргызстандагы бардык табигый кырсыктардан алдыда турат. Жер көчкүдөн кутулуу дээрлик мүмкүн эмес. Бул жаратылыш апааты кандайча болоруна кызыктык.

Sputnik Кыргызстандын кабарчылары өлкөнүн Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин маалыматтары менен таанышып, жер көчкүнүн себептерин билип көрүштү. Ошондой эле аталган министрликтин Өзгөчө кырдаалдарга көз салуу жана божомолдоо департаментинин директору Анаркул Айталиев да маалыматтары менен бөлүштү.

Эксперттин айтымында, көчкү жүргөн аймакта аман калуу дээрлик мүмкүн эмес, себеби жүздөгөн тонна топурак секундасына бир нече метрлик ылдамдык менен жылып отурат. Алдынан чыккан имараттарды талкалап, адамдар коопсуз аралыкка качып үлгүрө албай калышат.

Набыт болгондордун сөөгүн издөөгө бир нече күн кетет, бирок көп учурда табылбай да калат. Соңку төрт жылда КР Өзгөчө кырдаалдар министрлиги 73 ири көчкүнү каттаган. Ошол кырсыктарда 34 киши каза тапкан. Бул багыттагы өтө кооптуу аймактар — Ош жана Жалал-Абад облустары.

Эмнеге мындай болуп жатканын түшүнүү үчүн жер көчкү эмнеден улам болорун тактап алуу абзел. Көктөмдө күн тийгенде мөңгүлөр активдүү эрий баштайт, жер алдындагы суу көп топтоло баштайт. Топурактын нымдуулугуна жамгыр да таасир этет.

Кыргызстандын түштүк облустарынын көйгөйү – бул жактагы тоолор көбүрөөк борпоң сары топурактан турарында. Борпоң топурактын курамында чопо, кум жана ылай бар.

Борпоң сары топурак нымды тартып алып, аны көпкө сактаганы менен кооптуу. Нымдуулугу акыркы чегине жеткенде жардын боорундагы бөлүгү өз салмагынын оордугунан кулап түшөт.

4 миңдин тегерегиндеги үй-бүлө кооптуу аймактарда күн кечирет, алар мамлекеттин көзөмөлүндө. Болочокто 46 көйгөйлүү тилкени, атап айтканда, Жалал-Абад облусунда – 22 жана Ош облусундагы 24 участокту коопсуз кылуу пландалууда.

Топурак казылып, жер алдындагы суулар кургатылат. Ошентип 990 турак үй, 11 мектеп, үч мекеме коопсуз сакталат. Буларды ишке ашырууга чет элдик донорлор 39 миллион доллар бөлүүнү убада кылышкан.

184
Белгилер:
кооптуулук, донор, Баткен, Ош, Жалал-Абад, табигый кырсык, Жер көчкү
Тема боюнча
Дүйнө элин азапка салып... 2020-жылдын жан кейиткен табигый кырсыктары

Батир издеп жүрөсүзбү? Бишкектеги үйлөрдүн апрелдеги баасы

307
2021-жылдын апрель айында Бишкекте жеке типтеги эки бөлмөлүү батирлер арзандады (мартка салыштырмалуу). Бирок үч бөлмөлүү "хрущевкалардын" баасы өскөн.
Бишкекте сатылган батирлердин баасы

Sputnik Кыргызстан ай сайын ачык булактар аркылуу Бишкектеги батирлердин баасына көз жүгүртүп турат. Биз баалардын диапазонун жана түрдүү типтеги (104, 105 жана 106-серия, "хрущевка", индивидуалдуу) бир, эки жана үч бөлмөлүү батирлердин орточо баасын көрсөтүп беребиз. Бул айдан тарта ичин ээси өзү жасай турган "элитка" тибиндеги батирлердин баасын дагы биле аласыздар.

Бул материалды даярдоо үчүн 1 525 жарыяга анализ жасалды.

2021-жылдын апрель айында борбор калаада үйлөрдүн орточо баасы төмөндөдү. Мисалы, 106-сериядагы батирлер 1000 долларга арзандады. Сатуучулар жеке типтеги эки бөлмөлүү батирге 2 100 долларга арзаныраак сурап жатышты.

Ал эми үч бөлмөлүү "хрущевкалар" кымбаттаса, ичин ээси өзү жасай турган жаңы батирлер арзандаган.

Ачык булактардагы маалыматтарга караганда, апрелде бир бөлмөлүү батирдин орточо баасы төмөнкүчө болду:

  • 104-серия — 29 500 доллар (25 700дөн 34 500гө чейин);
  • 105-серия — 29 500 (23 500 — 36 500);
  • 106-серия — 32 000 (23 000 — 39 500);
  • "хрущевка" — 26 700 (15 000 — 33 500);
  • Индивидуалдуу типтеги батирлер — 30 500 (18 500 — 46 500);
  • ичин ээси жасап алчу "элиткалар" — 31 600 (21 500 — 50 000).

Эки бөлмөлүү батирлердин орточо баасы:

  • 104-серия — 36 650 доллар (25 000 — 59 000);
  • 105-серия — 40 300 (27 000 — 51 500);
  • 106-серия — 43 700 (29 500 — 59 500);
  • "хрущевкалар" — 33 500 (24 500 — 46 500);
  • индивидуалдуу типтеги батирлер — 41 400 (29 800 — 67 500);
  • ичин ээси жасап алчу "элиткалар" — 47 200 (23 500 — 92 000).

Үч бөлмөлүү батирлердин орточо баасы:

  • 104-серия — 43 800 доллар (36 000 — 56 500);
  • 105-серия — 52 000 (35 500 — 76 500);
  • 106-серия — 55 800 (30 000 — 76 500);
  • "хрущевкалар" — 41 600 (32 000 — 58 000);
  • индивидуалдуу типтеги батирлер — 56 900 (24 500 — 120 000);
  • ичин ээси жасап алчу "элиткалар"— 86 700 (55 500 — 153 000).
307
Белгилер:
Кыргызстан, нарк, баалар, батир, Бишкек
Тема боюнча
Бишкекте декабрда батирлер канчага бааланды. Инфографика
Кумтөр алтын кени. Архив

Сот "Кумтөр" компаниясын мамлекетке 262 млрд. сом төлөөгө милдеттендирди

88
(жаңыланган 00:20 08.05.2021)
Жергиликтүү тургундар чет өлкөлүк компания экологияга зыян келтирди деген доомат менен сотко кайрылган.

БИШКЕК, 8-май — Sputnik. Бишкектин Октябрь райондук соту "Кумтөр Голд Компани" компаниясын мамлекетке 261 миллиард 719 миллион 674 сом төлөөгө милдеттендирди. Бул тууралуу Жогорку соттун маалымат кызматы кабарлады.

Сот "Кумтөр Голд Компани" ишканасынын Кумтөр кенин иштетүүдөн чыккан калдыктарды Давыдов жана Лысый мөңгүлөрүнө жыйып келгенин мыйзамсыз деп тапкан. Дээрлик 262 миллиард сомго жеткен негизги суммадан тышкары сот компаниядан 1 миллиард 308 миллион 653 миң 370 сом мамлекеттик алым өндүрүүнү чечкен.

Маалыматта ишкананын үстүнөн сотко Ысык-Көлдүн тургундары арызданганы айтылат. Жергиликтүү жашоочулар "Кумтөр Голд Компани" Кыргызстандын экологиялык мыйзамдарын бузду деп даттанган. Мөңгүлөргө чыгарылган 1 миллиард 200 миллион тонна калдыктан 183 миллион куб муз талкаланганы белгиленди.

Доого жыгылган тарап 30 күндүн ичинде Бишкек шаардык сотуна кайрылса болот.

88
Белгилер:
токтом, чечим, сот, айып, компания, Кумтөр
Тема боюнча
"Кумтөрдү" Акылбек Жапаров жетектеген мамлекеттик комиссия текшермей болду
Үч милдет бар. Президент Жапаров экономика кандай реформаланарын айтты