Кыргызстандын желеги. Архив

Аксы окуясы элдин аң-сезиминде революция жасаган чечүүчү учур болду

5141
(жаңыланган 13:56 17.03.2016)
Мындан он үч жыл мурда Боспиекте болгон Аксы трагедиясы Кыргызстандын кийинки саясий турмушунун активдешүүсүнө, коомдук ойгонуусуна жем таштаган окуялардан болуп калган. Ал кийин өлкөдөгү бир нече олуттуу саясий өзгөрүүлөрдүн жаралышына өбөлгө түздү.

БИШКЕК, 17-мар. — Sputnik. Кыргызстандын тарыхында Аксы окуясы деген ат менен белгилүү болгон саясий нааразычылыкка чыккан элге ок атылган кандуу окуяга 2015-жылы 17-мартта 13 жыл болду. Окуяга кыргыз коомчулугу бир нече жылдан бери ар өңүттөн карап келет.

Бир катарлары Кыргызстандын тарыхындагы элдин саясий кадамындагы чечүүчү этап болгондугун айтса, дагы бир тарап окуянын иши толук кандуу изилденип, сот процесстери аягына чыкпай калгандыгына нааразы. 

Аксы трагедиясы — 2002-жылы Кыргызстандын тарыхында саясий нааразычылык менен массалык түрдө бийликтин иш-аракетине каршы болгон эл өз талаптарын коюп чыккандардын мүчөлөрүнүн өлүмү менен аяктаган. Анын натыйжасы кандуу болгону менен, элдин аң-сезиминде өзгөрүү жаратып, кийинки олуттуу окуяларга өбөлгө болду. 

Аксы окуясы – Кыргызстандагы кийинки ыңкылаптардын желаргысы болду

Аксы трагедиясы кыргыз элинин аң-сезиминде өзгөрүү алып келген чечүүчү учур болгондугун эксперт Кубан Абдымен төмөнкүчө негиздеп берди. 

"2002-жылдагы окуя бекеринен келип чыккан жок. Аксы окуялары — элдин аң-сезиминин бийик деңгээлге өткөнүн көрсөттү. Элдин акыйкаттык жоктугун билип, нааразычылыкка чыгуу менен чындыкка жете ала тургандыгына ишенип, көзү жеткендиги — Кыргызстандын коомчулугунун өзгөрүшүнө чоң бир себеп болду. Алты кишинин өлүмү мамлекеттик бир топ адамдардын кызматтан кетирди. Буга кошумча коомдун биргелешип жасаган иши бийликтин ишмердүүлүгүн элге жага тургандай жакка бурду. Ошонун илеби катары, бийлик парламенттик шайлоодо эл мурдагыдай болбой калгандыгын түшүндү. Анткен менен өзүм билемдикке салып, өзүнүн талапкерлерин өткөргөнгө чоң аракет кылды. Бирок, шайлоодо утпай калгандардын көпчүлүгүнүн нааразычылыгы күчөгөндүктөн, чоң жүрүштөр жасалып, март окуясы болуп кетти. Ал да жөндөн-жөн чыккан жок. Бийликке каршы болгондор биригип, чоң жүрүштөрдү жасаганга көзү жетип калды. Ошондуктан, Аксы окуялары коомдун бийлик менен тең ата болууга шансы бардыгын, бийликке каршы биргелешип чыкса, анын айласын кетирип, керек болсо, төңкөрүш кылганга мүмкүнчүлүк болорун элге көрсөтүп берди деп эсептейм", — деди эксперт Кубан Абдымен.

Бул учурда мамлекет башында тургандар – ошол кездеги президент Аскар Акаев жана премьер-министр Курманбек Бакиев азыр Кыргызстандын аймагында жок. 13 жыл мурдагы окуя боюнча 2002-жылы Мамлекеттик катчы болуп турган Осмонакун Ибраимовго кайрылып, пикирин эшиттик.

"Биринчиден, Аксы окуялары албетте, Акаев президент болуп турган кездеги бийликтин чоң жаңылыштыгы, муну моюнга алыш керек. Негизги каталык — жаңжал башталган кезде ошол жогорку эшалондогу, же болбосо эң үстүңкү жетекчи кызматта иштегендер эртерээк барып, эл менен сүйлөшүп, кабар алыш керек болучу. Тилекке каршы, ошол иш жасалган жок. Муну элдин баары эле билген, ал анын ичинде мен деле моюнга алган маселе. 

Экинчиден, бул жерде жалаң эле бийликти күнөөлөгөн өтө туура эмес. Кээде ошол окуядагы Аксынын элин бир чети аяп да кетем. Азимбек Бекназаров үчүн элдин баары түп көтөрүлүп, коргойбуз деп чыкты, бирок, орусча айтканда "он этого категорически не стоил". Азыркыга чейин ойлойм, көрсө, бийлик эле эмес, эл дагы катуу жаңылышат экен. Андан бери 13 жыл өттү. Андан кийин андан дагы тарыхта эч качан өчпөй турган чоң кан төгүлүүлөр болуп кетти… Убагында сүйлөшүп, элдин айтканын угуп, койгон талаптарынын көбүн болбосо да бир тобун аткарып койсо, эл тынчып эле калмак, ошол жасалган жок. Эми айтып отурсак, ал көп сөз. Андыктан, бул маселенин чоо-жайы ушундай", — деди Ибраимов.

Аксы трагедиясы боюнча жүзгө жакын процесстер болгон

Буга башка өңүттөн, жабырлангандардын тагдырынан туруп караган тарап, элге ок аткан жак толугу менен жазасын албай жаткандыгын, эл арасында Аксы окуясы мамлекетте адилеттик, чындык жок деген маанайды жараткандыгын айтат. Аксылык жабырлануучулардын адвокаты Сартбай Жайчыбековдун айтымында, козголгон кылмыш иши боюнча жүзгө чукул сот процесстери болгон.

"Негизи документтер, медициналык бүтүмдөр боюнча өлгөндөр, жаракат алгандар бардыгы болуп 79 киши жабыркаган. Андан кийин соттук териштирүүгө 32 адам катышкан. Аксы окуясында 17-март боюнча өзүнчө, 18-март боюнча өзүнчө, эки бөлөк иш козголгон. Журналисттер бирдей окуя катары чагылдырып жүрөт. 17-март боюнча өлгөндөргө күнөөлүү деп үч киши аныкталып, жаза — үч жыл сыноо мөөнөтү берилген, эми ал жоопко тартылуу деп эсептелбейт деле да. 18-марттагы кылмыштын башында ИИМдин ошол кездеги биринчи орун басары Садырбек Дубанаев турган. Ошол киши жетектеген, эки адам – бирөө таяктан, бирөө октон өлгөн. Андан сырткары алты кишиге ок тийип, жаракат алып, бирок, кылмыш иши козголгон эмес. Ал кишини жоопко тартымыш болушту да, анан актап коюшту. Элде чындык чыкпады деген сөз калып жатат. Ишти тергеп сотко өткөрө турган бийлик кызматкерлеринин жаап-жашырууга жасаган "чоң аракетинин" жыйынтыгы. Бардыгы бири-бири менен байланышта экендигин көп жыл өткөндөн бери ойлонуп отурабыз да. 13 жылдан бери Ак, Көк үйдө отургандар деле ошолор. Андыктан, бир тыянак болуп, жыйынтык чыгышы кыйын", — деди адвокат Сартбай Жайчыбеков. 

Президент Атамбаев Аксы окуяларында курман болгондорду эскерди
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
2002-жылы 17-мартта ошол кездеги Жогорку Кеңештин депутаты Азимбек Бекназаровдун камалышы боюнча жергиликтүү эл нааразычылык жүрүшүнө чыккан. Аларды токтотуу боюнча Боспиекте тартип коргоо кызматкерлери күч колдонуп, ок чыгарып, анын кесепетинен алты адам каза болуп, бир катарлары ур-токмокко алынган. Бул боюнча тартип коргоо органдары тарабынан атайын "Тайфун" операциясы иштелип чыгып, колдонулган. 

Окуядан 10 жыл өткөндөн кийин, 2012-жылы президент Алмазбек Атамбаев 17-мартты Аксы окуяларын эскерүү күнү катары белгилөө боюнча Жарлыкка кол койгон.

5141
Белгилер:
Боспиек, Алмазбек Атамбаев, Курманбек Бакиев, Осмонакун Ибраимов, Азимбек Бекназаров, Кубан Абдымен, Сартбай Жайчыбеков, Аскар Акаев, Садырбек Дубанаев, Аксы окуясы
Уран-6 робототехникалык комплекси. Архивдик сүрөт

Россияда аскердик роботтордун үлүшү төрт жыл аралыгында 30 пайызга жетет

68
Согуштук аракеттерде өз алдынча аракет этүүгө жөндөмдүү жасалма интеллект орнотулган роботтор – Россия армиясынын бүгүнкү реалдуулугу.

Александр Хроленко, аскерий баяндамачы

Роботтоштурулган курал комплекстери бардык күчтөргө активдүү түрдө киргизилип, машыгууларда гана эмес, аскердик чөйрөлөрдүн бардыгында колдонулат. Роботтоштурулган техниканы пайдалануу менен инженердик күчтөрдүн масштабдуу үч күндүк машыгуулары кечээ РФ Батыш аскердик округунда аяктады. Бул иш-чарага баам салган аскердик баяндамачы Александр Хроленконун макаласы РИА Новости сайтына жарык көргөн.

Окууга Россия Федерациясынын алты субъектиси, 12 полигон жана Ока дайрасынын тилкеси колдонулуп, 8 миңден ашуун аскер кызматкери катышты. 1500дүн тегерегиндеги техника, анын ичинде минаны залалсыздандыруучу "Уран-6" жана өрт өчүрүүчү "Уран-14" робототехникалык комплекстери тартылган.

Нижегород облусунун Мулино полигонундагы машыгууларда РФ Батыш аскердик округунун эпизоддорунун биринде Аба-десанттык күчтөр менен биргеликте инженердик бөлүктөр жыш жайгашкан калаага "Уран" сериясындагы роботтордун колдоосу менен чабуул коюуга машыкты. Анда аскердик бөлүктөр Сирияда топтогон тажрыйбасын пайдаланышты.

Инженердик күчтөрдүн талкалоо жана куруу өңдүү өз спецификасы бар. Ошону менен бирге эле Россия армиясында курамында ондогон автономдук сокку уруучу роботтор бар алгачкы бөлүктөр түзүлүүдө. Аларды согушта пайдалануу тактикасы полигондордо гана өздөштүрүлгөн жок. Өткөн жумада россиялык "Соратник" аскердик роботу тарабынан сириялык террорчуларды жок кылуу операциясынын тасмасы жарыяланды.

Жети тонналык сооттолгон чынжыр дөңгөлөктүү машина Сирияда РФтин Куралдуу күчтөрүнүн Атайын операциялар күчтөрүн коштогон. Күндүзү да, түнкүсүн да "жихадчылардын" айрым согушкерлерин жана транспорттук каражаттарын таамай талкалаган.

РФ коргоо министри Сергей Шойгу өлкөдө аскердик роботтордун сериялык өндүрүшү башталганын жарыялаган эле. Айтымында, аларга жасалма интеллект орнотулган, согуш талаасында өз алдынча салгылаша алышат. "Жөн гана эксперименталдык үлгүлөр эмес, чындап эле фантастикалык тасмаларда көрсөтүүгө боло турган роботтор пайда болду", — деген министр.

Күчтөрдү мындай машиналар менен жабдуу – РФтин артыкчылык берилген багыттарынан. РФтин Коргоо министрлигинде аскердик роботторду бул тармакка киргизүүгө жооптуу адистештирилген башкармалык түзүлдү. Россияда жасалма интеллектти өркүндөтүү жаңы деңгээлге чыкты. Бул – мезгил талабы. Акыркы үлгүдөгү куралдардын бардык түрүндө автоматташтырылган тутумдардын мааниси жогорулоодо.

Келечек бүгүн түптөлүүдө

Болочоктогу куралдуу жаңжалдардагы жеңиштер россиялык коргоо жаатындагы ишканалар тарабынан бүгүн камсыздалууда. Бул мекемелерде Россиянын Аба-космостук күчтөр, Аскердик-деңиз флоту жана Кургактагы күчтөр үчүн аскердик роботтор өндүрүлөт. Алардын арасынан белгилүү үлгүлөрдү карап чыгалы.

Жогоруда аталган "Соратник" алгач жолу "Армия-2016" эл аралык аскердик-техникалык форумунда "көзгө чалдыккан". Ал күчтөрдү ок атуу менен колдоо, аймактарды күзөтүү жана объектилерди кайтаруу, минаны залалсыздандыруу жана тосмолорду алуу, ретрансляция, ок-дары жана күйүүчү майды ташууга ылайыкталган.

Робот күчтүү куралдарды, атап айтканда, 40 мм же 30 мм гранатомётторду, 12,7 мм же 7,62 мм пулемётторду, танкка каршы коргонуучу тескелүүчү төрт ракетаны же "Шмель" реактивдүү огнемётторун ташый алат. Чептерге чабуул коюуда, ар кандай атайын операцияларда өзгөчө майнаптуу жана пайдасы арбын. Зарыл учурда эки "Соратник" согуш талаасында өз ара маалымат алмашууга жөндөмдүү.

Бул аскердик автоматташтырылган система аба ырайынын бардык шарттарында күнү-түнү иштей берет. Саатына 40 чакырымдык ылдамдыкта бир ирет май куюу менен 400 чакырым жүрө алат.

Чынжыр дөңгөлөктүү "Уран-9" сокку уруучу дрону да согуш жагдайында сыналган. Ал кеңири коомчулук назарына 2018-жылы Москвадагы Жеңиш парадында коюлган. Чалгындоо, күчтөрдү ок атуу менен колдоо, душмандын аскердик техникасын талкалоого ылайыкталган.

Сүрү катуу 12 тонналык сооттолгон машина тескелүүчү "Атака" курал комплексин ташыйт. Анын курамында танкага каршы коргонуу ракеталары, "Шмель" реактивдүү огнемёттору, 30 мм автоматтык замбиреги, 7,62 мм пулемёт бар.

Машина стелс менен корголуп, лазердик нурлануунун алдын алуу тутуму менен жабдылып жана башка уникалдуу мүнөздөмөлөргө ээ. Батыш аналогдору жок. The National Interest адистешкен журналы да россиялык технологиялардын артыкчылыгы талашсыз экенин тааныды. Толук форматтык танктар тууралуу кеп кыла турган болсок, "Уралвагонзавод" Т-72Б3 базасында роботтоштурулган дрондордун эки модификациясын түзүү менен алек. Ал эми "Ростех" мамлекеттик корпорациясы Т-14 "Арматанын" жасалма интеллект орнотулган (ок атуу боюнча чечимди киши кабыл алат) роботтоштурулган версиясын чыгарган. Кеп "Штурм" долбоорунун учкуч менен башкарылуучу Т-72ни заман талабына төп келтирүү туурасында.

Роботтоштурулган танктар максималдуу түрдө автономдоштурулуп жана болушунча корголгон (Радиоэлектрондук күрөш каражаттарын кошо), командачылык менен байланыш каналдары жашырылган.

"Армата" чынжырлуу платформасындагы айдоочусуз Т-14 танкы узап бараткан айда тесттик сыноолордон ийгиликтүү өттү. Толугу менен роботтоштурулган негизги аскердик танктын чыгарылышы эксперттер россиялык коргоо өнөр жайында топ жаруу деп эсептешет. Машина баарын дээрлик өзү жасайт, адам болгону анын бутасын тандоону гана тастыктайт. Жасалма интеллект орнотулган негизги аскердик танктын экспорттук модификациясы да чыгышы ажеп эмес.

Сирияда танк бөлүктөрүнүн тажрыйбасы согуш талаасында бир эле убакта бир нече типтеги – жеңил, орто жана татаал роботтоштурулган комплекстеринин зарылдыгын айгинелеген.

Роботтоштурулган танктар ок атуу менен бирин-бири калкалоого, түйүндө өз ара аракет этүүгө, маалымат алмашууга тийиш. Көп функциялуу роботтор бөлүктөрү россиялык күчтөрдө 2025-жылы пайда болот.

Экинчи жагынан Россия жакында танктарды жок кылуучу ракеталар менен куралданган учкучсуз аппараттарын сынайт. Бул катарда өзөктүк кыймылдаткычы бар "Посейдон" суу түбүндөгү тутуму өзгөчө орунда турат. Ал каалаган бутасын же бүтүндөй агрессор өлкөнү таамай жок кылууга жөндөмдүү. 2027-жылга чейинки мамлекеттик куралдануу программасынын алкагында Россия Федерациясы үч субмарина курап чыгат. Алардын ар биринин бортунда "Кыямат күндүн торпедаларынан" алты бирдикке чейин жайгаштырылмакчы.

Автоматташтыруунун мааниси

Аскердик роботтор адам өмүрүн сактоого мүмкүндүк берет. Туура чечимдерди бачым кабыл алууга, душманын "сандык көрсөткүчтө эмес, эптүүлүк" менен согуштун бардык чөйрөсүндө – кургакта да, абада да, деңизде да жеңүүгө жөндөмдүү.

Роботтук техникалык комплекстерди өнүктүрүү жана согушта пайдалануу концепциясына ылайык 2025-жылга чейинки мезгилде Россия армиясынын куралдануу жана аскердик техникасынын жалпы структурасындагы роботтордун үлүшү 30 пайызга жетет.

Бул тутумдардын басымдуу бөлүгү жасалма интеллект аркылуу башкарылып, толук автономдуу иштейт. Россиялык программист, конструктор жана инженерлердин эми аскердик роботтордун баарын тегиз автономдоштуруп, башкача айтканда, согуш талаасынан маалымат алуу тутумун жана автономдуу чечим кабыл алуучу татаал аппаратын туташтырып чыгышына аз эле калды. Роботтоштуруунун жыйынтыктоочу баскычы – күчтөрдү башкаруунун бирдиктүү автоматташтырылган системасы.

Жогорку технологиялык курал-жарак жаатында Россия баарынан алдыда, бирок "өнөктөштөрү" аны бул тармакта кууп жетип, озуп кетүү үчүн миллиарддаган долларларын аябайт. Жакынкы он жылда Пентагон келечектеги бир эле кибер согушка даярдык үчүн 2,4 млрд. доллар сарптоого белсенет.

Кошмо Штаттар тармакка багытталган согуштук аракеттерди өрчүтүүнү көздөп, куралдуу күчтөрүн заманга бапташтырып, заманбап аскердик технологияларды колдонуу каражаттарын жакшыртууга далбас уруп келет.

Пентагон үчүн жасалма интеллект системаларын иштеп чыгуу менен DARPA агенттиги алектенет. Ал жыл сайын автономдук роботтордун "жарышын" өткөрөт. 2015-жылдан кийин бул жабык режимде жүрөт. Согуш талаасында андай машиналар душмандын жогорку технологиялык жол менен жок кылууга багытталган.

Тынчтыкты жактаган Россия 2030-жылга чейин расмий түрдө НАТОго негизги аскердик кооптуулук деп аталды. Ага "өнөктөштөрүн" жогорку технологиялык, майнаптуу жана түшүнүктүү каражаттар менен ооздуктоого туура келет.

Аскерий баяндамачы Александр Хроленконун Telegram https://t.me/AKhrolenko каналына жазылыңыздар.

68
Белгилер:
Россия, курал, саясат, робот, курал-жарак
Тема боюнча
Россиялык гипер үндүү ракеталар F-35 жана F-22ни "пайдаланууга жолтообу"? Сереп
АКШнын аскердик техникасы. Архив

Америкалык аскерлер Россияга жакындоо камылгасын көрүүдө

191
Кошмо Штаттар Жакынкы Чыгыштан улам оолактап барат. Афганистандан аскердик контингентин чыгарды. Ирактагы аскердик миссиясы аяктоодо.

Расмий өкүлдөр терроризм жеңилгенин айтышат. Бирок бул сөздөр болгону саясий көз жазгыруу гана болушу ыктымал. Америкалык жоокерлерди эми кайда жөнөтүшөт? Ирак тынч жашоо кечиреби? Ушул жана башка жагдайларды талдаган Софья Мельничук, Ксения Мельникованын макаласы РИА Новости сайтына жарыяланган.

"Ирак Жакынкы Чыгышта Кошмо Штаттар үчүн абдан маанилүү. Бүт иш чыйырым бою биз анын иштерине тереңден аралашып келдик", — дейт Жо Байден. Анан да Ак үйдө Ирак премьер-министри Мустафа аль-Каземини кабыл алды.

2003-жылы америкалыктар аталган өлкөгө басып киргенде азыркы президент сенатор болчу. Ирактагы согуш аракеттери аяктаганы боюнча Ак үй алгач жолу 2010-жылы жар салган. Байден ал кезде вице-президент эле. Бирок төрт жыл өткөн соң Ислам мамлекетине* каршы "Кебелбес чечкиндүүлүк" операциясы башталган. Эми Жо Байден Ирактагы аскердик миссия аяктаганын расмий түрдө маалымдоодо.

"Биздин Ирактагы ролубуз эми дайым жеткиликтүү болуп, Ирак коопсуздук күчтөрүн окутуп, көмөктөшүүдө", — деп түшүндүрдү АКШ президенти. Кененирээк айтылган жок. Ал тургай Байден декабрга дейре Иракта кайсы күчтөр калары боюнча журналисттердин суроолоруна жооп берген жок.

"Бул ошол убактагы окуяларга жараша болот", — деп тактоого аракет кылды Ак үйдүн спикери Жен Псаки.

Пентагондогулар Кошмо Штаттар "Жакынкы Чыгыштын көйгөйлөрүнө көз жумбастан аларды чечүүнүн башка жолун табууга тийиш" экенин белгилешти. Өлкөгө бир аз аскер калтырышат. Мындан ары көңүлдүн баары "Кытай жана Россиядан "соккон" коркунучтарга бурулат".

Соңку маалыматтар боюнча, Иракта 2,5 миң америкалык аскер бар. Былтыр жыл аягында президент Дональд Трамп контингентти кыскарткан. Багдаддан түндүккө карай 160 чакырым нары жайгашкан Айн аль-Асад жалгыз америкалык базасы бар.

Тобокелдиктер токтоп калган жок

2017-жылы Ислам мамлекетин* жеңгендиги боюнча жарыяланганына карабастан азыр да терактылар токтой элек. Өткөн аптада исламчылар Багдад базарларынын биринин жанындагы автобусту жардырууга жоопкерчиликти алышты. Кеминде эле анда 30 киши набыт болгон.

Америкалыктарга Иран колдоп келген согушкерлер отряддары чабуул коюп келишет. Быйыл март айында Айн аль-Асад базасын ракеталар менен аткылашкан. Бир киши көз жумган. Базага үч айга чукул убакыт мурун жардыргыч тагылган учкучсуз кол салса, июлда ракеталар чабуул коюп, үч киши жараланган.

Мустафа аль-Каземи – Вашингтон үчүн санаалаш премьер-министр. Ал Иранга байланышкан топторду уяткарууга тырышкан. Бирок ошол эле убакта Сирия менен чек аралар боюндагы иранчыл түзүмдөргө урулган америкалык авиациянын соккусун Ирактын суверенитетин бузуу деп сындаган.

Өз кезегинде АКШда өлкөнүн калыптанышында премьердин ийгиликтерин белгилешкен. Июнь айында Багдадга иорданиялык Абдулла II жана Египеттин президенти Абдель Фаттах аль-Сиси келип кетти. Бул киши – 1990-жылдан бери аталган өлкөгө келген биринчи египеттик лидер.

Кошмо Штаттар эл аралык COVAX программасынын алкагында Иракка Pfizer вакцинасынан 500 миң ченем берүүгө да милдеттенме алган. Байден препарат жакынкы жумаларда жеткирилерин билдирген.

Чөлкөмдө илдет илештиргендердин саны артып, ооруканаларды жалын чалмаган учурлар да көбөйдү. Булардан сырткары, Вашингтон парламенттик шайлоого байкоо салуу боюнча БУУнун миссиясына 5,2 миллион доллар бөлмөкчү. Мындай саясий иш-чара улам жылып отуруп, эми быйыл октябрга белгиленген. Эксперттердин пикиринде, шайлоодо азыркы премьер-министр аль-Каземинин мүмкүнчүлүгү дурус эле.

"Саясий көз жазгыруу"

Анткен менен АКШнын Ирактан толук чыгарылышы туурасында кеп жок экенин белгилешет серепчилер. Вашингтон бул маанилүү стратегиялык аянтча үчүн көпкө күрөшүп келгенин айтат саясат таануучу, Эл аралык иштер боюнча россиялык кеңештин эксперти Елена Супонина. Анын оюнда, күчтөрдүн чыгарылышы тууралуу билдирүү "саясий көз жазгыруу". Себеби америкалык шайлоочуларга берилген убадаларды аткаруу абзел.

Ирак коомчулугунун пикири да маанилүү. "Жергиликтүү саясатчылар Мустафа аль-Каземини кысмакка алып келишет. Өлкөдөгү саясий кырдаал жөнөкөй эмес, премьердин орду анчалык бекем эмес", — дейт ал.

"Жети жыл мурун Кошмо Штаттар Иракка кайткан убакта терроризмге жарыяланган согуш реалдуулук болчу. Америкалыктар ИМди* жеңүүдө негизги ролду ойногон. Албетте, алар колдонгон ыкмалар боюнча суроо көп. Маселен, Мосул шаары дээрлик толук талкаланып калды" – деп эске салат чыгыш таануучу жана публицист Андрей Онтиков.

Азыр Ирак бийлиги өзү америкалыктарды чыгып кетүүнү өтүндү. "Дональд Трамп Ирактагы базага учуп келгенде АКШ элчиси аз жерден ирактык премьерге ал жакка барып, президентке кезигүүнү буюргандай эле болгон. Ал баш тартат. Ошол окуя маалымат каражаттарына чыгып, чоң жаңжал болгон, — дейт А.Онтиков. — Ошондон кийин америкалыктар Багдад аэропортуна сокку уруп, Сулейманини өлтүрүшкөн. Америкалык күчтөрдү чыгаруунун зарылдыгы жөнүндө кайрадан айтыла баштаган".

Ошентсе да АКШнын аскер кызматкерлери дароо үйгө кайтары арсар экенин боолголойт Чыгыш таануу боюнча изилдөө борборунун илимий кызматкери Данила Крылов.

"Болду-болбоду адаттагыдай эле бир араб өлкөсүнөн экинчисине, бул учурда Сирияга басым жасалат. Россиянын коргоо министри америкалык аскер кызматкерлери Ирактан Сирияга келип турушканын бир нече ирет кабарлашкан", — деп болжойт эксперт.

Ирактагы штабдарды, топтолгон чалгын маалыматтарын аскердик блоктон дипломатиялык блокко которулары толук ыктымал.

"Америкалыктар дипломатиялык иммунитетти чалгындоо жана башка атайын кызматтар үчүн пайдаланары эбак эле белгилүү", — деп кошумчалайт Крылов.

Кытайга бурулган көңүл

Америкалыктардын көпчүлүгү бөлөк чөлкөмдөргө көңүл бөлбөстөн терроризм менен күрөшкөнчө Ыраакы Чыгышта Кытай күчтөнүп алды деген ойдо. Эми бул – АКШ үчүн негизги кооптуулук, күчтөрдүн баарын ага бурууга туура келет. Бир топ убакыттан тарта Борбордук эмес, Тынч океандык аскердик командачылыкка артыкчылык берилет.

Кытай менен улуу державалык тирештин жаңы доорунун логикасы АКШнын максаттарын кайра баштан карап, кайда кандай басым жасарына акыл калчоого мажбур кыларын белгилейт Москва мамлекеттик эл аралык мамилелер институтунун алдындагы Перспективдүү америкалык изилдөөлөр борборунун директору Максим Сучков.

"Тиреш узакка созулушу мүмкүн, андыктан ресурстарды пайдаланууда ылгоого аргасыз кылат. Жакынкы Чыгыш Вашингтонду көптөн бери опкоолжутуп келген, бирок Обама менен Трамптын ал жакта аскердик жайгашууну оптималдаштыруу аракеттерине Пентагон каршы чыккан", — дейт ал.

Жыйынтыгы анчалык ийгиликтүү экени күмөн. Америкалыктар Иракта өз алдынча коргонууга жөндөмдүү тутумду түзө алышкан жок. Алардын өлкөдөн жыйналып чыгышы менен эле террордук кооптуулук жок болуп кетпейт. Жаңы шарттарда америкалык инструкторлор жана кеңешчилер кантип иштей турганын убакыт көрсөтөт.

*Бир катар өлкөлөрдө тыюу салынган террордук жана экстремисттик уюмдар.

191
Белгилер:
Россия, Америка, Пентагон, Ирак, терроризм
Тема боюнча
Жаңы мунай дүрбөлөңү: Россия кандай пайда көрөт?
Көчөдө бараткан адам. Архив

Эксперт: COVID бир нече жылдан кийин кадимки сасык тумоодой болуп калышы мүмкүн

0
(жаңыланган 12:41 01.08.2021)
Адистин айтымында, дүйнөдө беш же 10 жылдан кийин калктын 100 пайызы, балким 99 пайызында COVID-19га антителасы пайда болот. Ошентсе да алар коронавирустун жеңил түрү менен ооруй бериши мүмкүн.

БИШКЕК, 1-авг. — Sputnik. Коронавирус бир нече жылдан кийин кадимки сасык тумоо сыяктуу болуп калышы ыктымал. Ал тургай ага антителасы барлар да ооруп, эл дартты жеңил формада көтөрүшү мүмкүн. Бул тууралуу антисептиктин формуласын ойлоп тапкан швейцариялык адис Дидье Питте РИА Новостиге берген маегинде айткан.

Ал дүйнөдө пандемияга алып келген коронавирустун бир нече түрү бар экенин айтып, бирок адамдар жуктуруп жаткан түрүнө иммунитет бала кезден эле иштелип чыгарын белгилеген.

"Биз бул вирустарды билип, иммунитет иштелип чыккан күндө деле убакыт өткөн сайын ал жеңил сасык тумоо сыяктуу болуп калат. Беш же 10 жылдан кийин калктын 100 пайызы, балким 99 пайызында COVID-19га антителасы пайда болот. Бирок анын жеңил түрү менен ооруй берет. Ал сасык тумоодой эле болуп калат", — деди ал.

Питте дүйнөдө коронавируска каршы вакцина иштелип чыкпаганда жамааттык иммунитеттин пайда болуусу үчүн 6дан 10го чейин коронавирус толкуну болушу керек эле деген ойду кошумчалаган. Ал калк канчалык көп эмделсе, дүйнө ошончо эрте кадимки жашоого кайтарын эскертип, балдарды да эмдөө керектигине токтолгон.

0
Белгилер:
коронавирус, сасык тумоо, мутация, эмдөө
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус
Тема боюнча
Дарыгер коронавирустан кийин кимдерде тромбоз пайда болорун айтты