Гулбаат Рцхиладзе

Грузиялык серепчи: Кыргызстан өлкөдөгү абалды чайпалтабыз дегендерге даяр болуш керек

55
(жаңыланган 12:59 25.03.2015)
Ыңкылапка алып келүүчү шарттар Кыргызстанда жок, бирок абалды туруксуздаштыруу аракеттери болот деп эсептейт грузиялык саясат таануучу Гулбаат Рцхиладзе. Анын айтымында, эң башкысы азыркы бийлик Аскар Акаев менен Эдуард Шеварнадзенин каталарын кайталабашы керек дейт ал.

БИШКЕК, 24-мар. — Sputnik. 24-мартта президент Аскар Акаевдин бийликтен кетишине себеп болгон "жоогазын ыңкылабына" он жыл толот. Бул окуяга байланыштуу Sputnik сайтынын кабарчысынын суроолоруна Грузиядагы Евразия институтунун жетекчиси, саясий илимдердин кандидаты Гулбаат Рцхиладзе жооп берди.

— Революция сыяктуу саясий окуяларга кандай карайсыз?

— Мен деги эле бардык революцияга терс мамиледемин. Менин билишимче, тарыхта өлкөгө жеңилдик алып келген бир гана революция болгон, ал да анча тынчтык жолу менен ишке ашпай калган. Бул Ирандагы ислам ыңкылабы. Калгандары менин көз карашымда, өлкөгө кыйроолорду жана жашоо шарттарынын начарлашын алып келген. Силерде Кыргызстанда да ошондой болду.

Мен бул жакта Грузияда туруп баамдашымча, президент Аскар Акаев дурус иштеген. Албетте, ал кандайдыр бир мүчүлүштүктөрдү кетирген. Себеби, адам бийликте узак отурганда, кайсы бир каталарды кетирет да. Бирок жалпысынан анын ишмердүүлүгү Кыргызстандын тарыхында бийликти алмаштыруу боюнча ушунун баарын жасаган революциячыларга караганда оң бааланып калат деп ойлойм. 

— Окуялардын "гүлдүү" аталыштарына караганда, Кыргызстанда Грузиядагыдай эле саясий технологиялар пайдаланылса керек. Азыркы учурда кайра дагы төңкөрүштөр болуу коркунучу барбы?

Сурамжылоо

Сиздин баамыңызда 2005-жылдын 24-мартында эмне болду?
  • Ыңкылап
    4.0% (1)
  • Төңкөрүш
    88.0% (22)
  • Американын планы ишке ашты
    4.0% (1)
  • Бийлик кансыз жол менен алмашты
    0% (0)
  • Башкаларга мисал
    0% (0)
  • Элита алмашты
    0% (0)
  • Демократиянын жеңиши
    0% (0)
  • Тынч замандын аякташы
    0% (0)
  • Мародерлордун күнү
    4.0% (1)
  • Кедерибизден кеткен күн болду
    0% (0)
Добуш бергендер: 25
— Андай окуялар кайталанат деген коркунуч жок. Тарых бир жолду эки баспайт. Бирок евразиялык интеграция алдыга жылган сайын ЕАЭБ өлкөлөрүндө абалды туруксуздаштыруу аракеттери сөзсүз болот деп эсептейм. 

Негизгиси, азыр Кыргызстан менен Грузиянын бийлик башындагылар Аскар Акаев менен Эдуард Шеварднадзенин каталарын кайталабаса болду.

Менин пикиримде, алар үлгүлүү мектеп окуучуларындай америкалыктар менен европалыктардын айтканын угуп, тилинен чыккан эмес. Ушул чечүүчү роль ойноп кетти. КРдин тышкы иштер министри Аскар Айтматов ошол күндөрү Skype аркылуу америкалык сенатор Жон Маккейн менен дайыма сүйлөшүп турганы, экинчиси одоно сүйлөп, сөөмөйүн кезеп "кандай жашаш керектигин үйрөтүп турганы" менин эсимде.

Азыр силер да, биз да өз күчүбүзгө ишенип, сырткы оюнчулардын кызыкчылыктарынан көз карандысыз эгемендүү мамлекет курушубуз керек.

55
Белгилер:
революция, Эдуард Шеварднадзе, Аскар Акаев, Гулбаат Рцхиладзе, Грузия, Кыргызстан
АКШнын жаңы шайланган президенти Жо Байден. Архив

Байден "Ачык асманга" кайтабы? 35 өлкө кирген макулдашуунун эртеңи

79
(жаңыланган 12:59 25.11.2020)
Келишимге ылайык, 2002-жылдан бери ага мүчө 35 мамлекет бири-биринин аймагынан чалгындоо иретинде уча алат. Алынган маалыматтар бардыгы үчүн жеткиликтүү.

АКШ "Ачык асман" боюнча макулдашуудан чыга турганын маалымдаган күндөн берки алты айлык мөөнөт өттү. Вашингтон "Россия жылдап бузуп келген" келишимден чыкты. Трамптын администрациясы өзүн өлкөнү жедеп эскирип бүткөн, "улуттук коопсуздук курмандыкка чалынган" макулдашуулардан чыгарып жатат деп эсептөөдө. Эми Москва макулдашууда калган милдеттердин аткарылышын талап кылууга ниеттенип жатат. Байдендин командасы ыкка көнөбү же далысын салып коёбу? Бул маселени РИА Новости талдап көрдү.

Ишеним болбосо келишим да болбойт

Ак үйдүн Москвага койгон башкы кинеси — Түштүк Осетия, Абхазия, Чечен республикасы жана Калининграддын үстүнөн жасалчу инспекциялык учуулардын чектелиши. Америкалыктар жооп иретинде Аляска менен Тынч океанындагы аралдардын асманын жаап койду.

Макулдашууга ылайык, 2002-жылдан бери ага мүчө 35 мамлекет бири-биринин аймагынан чалгындоо иретинде уча алат. Алынган маалыматтар бардыгы үчүн жеткиликтүү. Мында учактарда эч кандай курал болбойт, видеоаппаратура алдын ала текшерилип, бортто чалгындануучу өлкөнүн бирден өкүлү кошо учуп жүрөт.

2019-жылы аталган келишимдин алкагында 1,5 миң ирет чалгындоо жүзөгө ашкан. Мында көзөмөл менен өлкөлөр аралык ишенимди бекемдөө — жалгыз максат эмес. Маанилүү саясий сигналдар да болушу мүмкүн. Мисалы, Донбасста конфликт башталганда АКШ Киевди колдой турганын билдирип Украинанын чыгышында учуп жүргөн маалым.

Ыплас оюндар

Кремль бул макулдашууну ич ара ишеним артуунун жана куралданууга көзөмөл жасоонун маанилүү фактору деп эсептейт. АКШнын келишимден чыгуусу документтин жарактан чыгарарын Россия президентинин маалымат катчысы Дмитрий Песков айтты. Буга карабастан Москва бир катар шарт менен макулдашууда каралган жоболорду аткарууну уланта бермекчи.

Биринчи шарт — Европа өлкөлөрү чалгындоодон кийин ээ болгон маалыматтарды АКШга өткөрүп бербеши керек. Экинчиси — россиялык учактардын Американын Европадагы объектилерин текшерүүгө жолу ачык болушу керек. Азырынча эч кандай кепилдик бериле элек, буга Москва караманча каршы.

"Макулдашуудан чыккан АКШ союздаштарынан Россиянын асманынан учкандан кийин маалыматтарды берип туруу каралган келишимге кол коюусун талап кылып жатканы жашыруун эмес. Бул жөн гана келишимдин шартын бузуу эмес, бул — ыплас оюн", — деди аскерий коопсуздук жана куралданууну көзөмөлдөө маселелери боюнча Венада өткөн сүйлөшүүгө катышкан РФ делегациясынын жетекчиси Константин Гаврилов.

Акылсыздык

АКШнын макулдашуудан чыгышы биринчи кезекте Вашингтондун Европадагы союздаштарына терс таасир тийгизет. Алар үчүн америкалык учактар чогулткан маалыматтын жеткиликтүүлүгү маанилүү. Бир тобу нааразычылыгын билдирүүгө да жетишти.

"Россия тараптан айрым жоболор сакталбаганын түшүнөбүз, бирок бул макулдашуудан чыгууга себеп эмес", — деди Германия ТИМинин башчысы Хайко Маас.

Франциянын Тышкы иштер министрлиги АКШ Москва келишимди бузганын тастыктаган далилдерди көрсөтө электигин белгиледи. Испания, Бельгия, Финляндия, Италия, Люксембург, Нидерланддар, Чехия жана Швеция биргелешкен билдирүү жасап, макулдашуунун зарылдыгы менен пайдалуулугун айтышты.

АКШнын өзүндө деле бул тууралуу бир пикир жок. Мисалы, сенаттын эл аралык мамилелер боюнча комитетинин мүчөсү Роберт Менендес Ак үйдүн аракетине "Трамп мыйзамга кол шилтеп, президенттик шайлоодон утулгандан кийин деле саясий кызыкчылыктан улам эле макулдашуудан бир тараптуу чыгып кетти" деп баа берди.

"Бул жеткен акылсыздык", — деди АКШнын Аскер-аба күчтөрүнүн генералы, Улуттук коопсуздук агенттигинин мурунку директору, ЦРУ жетекчиси Майкл Хайден. Рональд Рейгандын тушунда Мамлекеттик департаментти тескеп турган Жорж Шульц, Жорж Буштун доорунда коргоо министри болуп турган Уильям Перри жана Барак Обаманын бейрасмий кеңешчиси, мурунку сенатор Сэмьюэл Нанн Ак үйгө кат жолдоп, Ачык асман боюнча келишимди сактоого чакырышкан.

Макулдашуунун соңу

Дональд Трамп президент болгон төрт жылда дүйнө анын куралданууну көзөмөлдөөгө кызыкдар эместигин билди. 2018-жылы лидер 2015-жылы түзүлгөн Иран өзөктүк макулдашуусунан Тегеран келишимдин шартын аткарбай жатат деген жүйө менен чыгып кеткен.

Бир жылдан кийин Рональд Рейган менен Михаил Горбачев кол койгон орто жана жакын аралыкка учуучу ракеталар тууралуу макулдашууну жарактан чыгарды.

2020-жылы 1992-жылдан бери биринчи жолу Ак үйдө өзөктүк сыноолор тууралуу талкууланганы маалым болду. Бул АКШ, Россия, Кытай, Британия жана Францияга жайылган мораторийдин шартын бузууга алып келмек.

Мындан тышкары, 2010-жылы Стратегиялык чабуул жасалуучу курал боюнча келишимдин (СНВ-3) да тагдыры бүдөмүк. Сүйлөшүүлөрдүн экинчи раунду сентябрда аяктады, АКШ Россияга бир катар шарттарды койгон. Арасында аткарууга мүмкүн болбогондору да бар — макулдашууга Кытайды кошуу талап кылынууда. СНВ-3түн мөөнөтү февралда соңуна чыгат, РИА Новости сурамжылоого алган эксперттердин көбү макулдашууну узартуу мүмкүн эмес экенин айтышты.

Кандай болгон күндө да "Ачык асман" боюнча келишим Дональд Трамптын администрациясынын акыркы курмандыгы болгону калды окшойт. Жо Байденди да расмий куттуктоого эрте, бирок анын президент болору күндөн күнгө айкын болуп бара жатат.

Айланып казыгын таап...

Айрым эксперттер Байден "Ачык асман" боюнча келишимге кайтуу тууралуу ойлонуп көрүшү керек деп эсептөөдө. Бирок мунун ишке ашышы күмөн экенин Жогорку экономика мектебинин Улуттук изилдөө университетине караштуу Европа жана эл аралык изилдөө борборунун директору Дмитрий Суслов билдирди.

"АКШда ондогон жылдардан бери макулдашуудан чыккандан кийин ага кайра кайрылбаган салт калыптанып калган. Анын үстүнө Россияга "Ачык асман" келишими боюнча Барак Обамадан бери доомат коюлуп келет. Ак үй, Пентагон жана чалгын кызматынын ортосунда Россия документтин жоболорун сактабайт деген орток пикир бар", — деди ал.

Эксперттин баамында, келишимге кайтуу конгресстин жогорку палатасынын ратификациялоосун талап кылат. Эгер анда республикачылар басымдуулук кыла турган болсо жаңы көйгөйлөр жаралышы мүмкүн.

Бирок Байден Трамптын чечимин жокко чыгара турган болсо да процесс убакытты талап кылат. "Анын үстүнө Трамп да кошумча тоскоолдук жаратууда", — дейт ПИР-борбордун консультанты Олег Шакиров. Мында кеп өлкөнүн аскер-аба күчтөрүн көзөмөл жүргүзүүчү учактардан арылтууга мажбурлоо аракети тууралуу болуп жатат.

Кененирээк алкактан карай турган болсок, Байдендин башкы максаты — Европа менен мамилени калыбына келтирүү. Ал эми аталган макулдашуунун Европа үчүн маанилүүлүгүн эске алсак, АКШ келишимге дароо болбосо да союздаштары үчүн качандыр бир кезде кайтышы толук ыктымал.

79
Белгилер:
Жо Байден, Дональд Трамп, учак, мораторий, келишим, Европа, Россия, АКШ
Тема боюнча
Байдендин тушунда да санкциялар Россияны азапка салабы?
Трамп бийликти Байденге өткөрүп берүүнү баштады
 Карабахтагы зыянсыздандырылган миналар

Кадам сайын жарылбасын! Карабахтагы миналарды зыянсыздандыруу аракеттери

48
Жакындагы согуштук аракеттер аймагы жана Тоолуу Карабахтагы башка райондордогу миналарды зыянсыздандыруу иштери жүздөгөн чарчы чакырым аянттагы аймактарды жарылуучу предметтерден акырындап тазалоону болжойт.

Кооптуу жерлерди чарбалык багыттагы аянттарга айлантуу ири ресурстарды (миллиондогон доллар) жана ондогон жылдарга созула турган талбаган эмгекти талап кылат. Аскерий серепчи Александр Хроленко дал ушул көйгөй тууралуу ой толгогон.

Мина коюлган талаалар, жарылбай калган ок-дары жана колго жасалган жарылуучу түзүлүштөр жаңжалдан соңку аймактардын башкы көйгөйү болуп саналат.

Өмүргө дайым кооптуулук туудурган жагдайдан жакындагы эле мисал – 23-ноябрдагы Мадагиз айылынын четиндеги Азербайжан, РФ аскер кызматкерлери жана таанылбаган Тоолуу Карабах республикасынын Өзгөчө кырдаал министрлигинин кызматкерлер тобунун жарылышы. Жаңжал аймагында мындай кооптуулуктар тынчтык орнотуучуларды, саперлор жана куткаруучуларды күн сайын тооруйт.

Ереван шаарынын аэродромдоруна Россиянын Коргоо министрлигинин Минага каршы эл аралык борборунун 100дөн ашуун аскер кызматкери, ошондой эле 13 аскердик бирдик жана атайын техника жеткирилген. Инженердик бөлүктөр бүгүн Ереван — Горис — Степанакерт багыты боюнча марш жасоодо.

Саперлордун алдыңкы бөлүктөрү Тоолуу Карабахтагы жерлерди, жолдорду жана объектилердеги миналарды зыянсыздандырууга 23-ноябрда киришти. Артыкчылыктуу милдет – дислокация түйүндөрүндө, посттор ортосундагы тынчтык орнотуучулардын багыттарындагы жана инфраструктуранын айрым объектилериндеги миналарды тезинен зыянсыздандыруу.

Тилкелердин биринен эле россиялык саперлор 30 чакты танкка каршы миналарды зыянсыздандырышты. Адатта табылган ок-дарылар атайын полигондордо же жеринде жардыруу ыкмасы менен жок кылынат.

РФ Куралдуу күчтөрүнүн Минага каршы эл аралык борборунун адистери татаал жана оор ишке Бириккен Улуттар Уюмунун минага каршы ишмердигинин стандарттарына ылайык даярдалган. ИМП-С2 мина издөөчү жаңы техникага, "Уран-6" роботтук-техникалык комплекстерге ээ.

Издөөнүн заманбап каражаттары жана коргоочу шаймандары Тоолуу Карабахтагы россиялык аскер кызматкерлеринин саламаттыгы жана өмүрүнө тобокелдикти азайтканы менен толук сактабайт.

Вазийпанын татаалдыгы

Заманбап жергиликтүү жана аймактык жаңжалдар согуштук аракеттердин туруктуу мүнөзү жана оперативдик аймак, ага чектешкен территориялардагы мина коюлган талаалардын, тузак миналардын, жол бетиндеги фугастар жана башка "күтүүсүз учурлардын" кеңири колдонулушу менен айырмаланат.

Тастыкталган, тыгыз, эшелондоштурулган тактикалык коргоону жаратуу үчүн чоң курамы жок күчтөр жана ресурстары жок (мисалга, фронттун жүз километрлик линиясына) жаңжалдашкан тараптар айрым тилкелерге бөлүктөрүн жана согуштук техникасын топтоп, ал эми "ачык жерлерин" миналанган талаалар менен жашырышат.

Карабахта негизинен советтик өндүрүштөгү, тагыраагы, танкка каршы ТМ-62, пехотага каршы ПМН-2 миналары пайдаланылган. Ошону менен бирге эле алардын жайгашуусунун схема-карталары тез түзүлүп, кийин жоголуп да кетет. Аба ырайынын катаал таасирлеринен улам миналар иштен чыгат, мина талаалары "жаңырат".

Балким, жаңы мина коюлган талааларды жаңжалдашкан тараптар эч көйгөйсүз зыянсыздандыра алар. Бирок мурдагы бардык мина коюлган талаалар так кайда жайгашканын эч ким билбейт. Согуштук кырдаалда жарылбай калган же калтырылган артиллериялык снаряддардын көптүгү да өзүнчө чоң көйгөй жаратат.

Карабах жергесинде көп миңдеген жарылуучу предметтер бар. Ошондуктан россиялык саперлордун он жылга созулчу талбаган эмгеги, БУУ жана башка гуманитардык уюмдардын ресурстарын активдүү тартуу – аймакты согуштан толугу менен чыгаруу үчүн минималдуу шарттар.

Мурда Азербайжан аймагын миналардан зыянсыздандыруу боюнча улуттук агенттигинин (ANAMA) башчысы Газанфар Ахмедов Карабахтагы Бакунун көзөмөлүнө өткөн аймактардагы минадан толук арылтууга он жылдан ашуун мезгил талап кылынарын билдирди.

Сирияда Армениянын 83 кишиден турган гуманитардык миссиясы 2019-жылдын алты айында 20 чакты гектарды мина, дүрмөт, авиабомба жана колго жасалган жарылуучу түзүлүштөрдөн куткарган. Абхазия жана Түштүк Осетиянын аймактарында (бул жерлерде саперлордун ишинин чети да оюла элек) бир топ жылдан берки миналарды зыянсыздандыруу боюнча согуштан кийинки тажрыйба Карабахта аткарылчу милдеттердин эбегейсиз көлөмдө экенин тастыктайт.

Биргелешкен аракеттер

БУУнун мина зыянсыздандыруу маселелери боюнча кызматы (UNMAS) өткөн жылы 19 өлкөдө (анын ичинде Ирак, Афганистан жана Сирия) 495 млн. доллар сарптаган. Балким, бул каражаттардын бир бөлүгү Тоолуу Карабахтын территориясындагы миналарды зыянсыздандырууга жумшалар.

UNMAS маалыматы боюнча миссия мында декабрдын башында башталмакчы. Эң оболу адистер тоо-токойдогу оор шарттардагы жумуштун көлөмүн баалашат. Мүмкүн саперлордун биргелешкен эл аралык аракеттери жаңжалдан кийинки аймакка качкындардын кайра кайтышын ылдамдатууга жол берер.

БУУнун башкы катчысы Антониу Гутериштин көз карашы да үмүт жандырат. Ал окту токтотуу гуманитардык уюмдун жаңжалдан жабыркаган тынч калкка кол сунууга мүмкүндүк берерин, Тоолуу Карабахта Россия менен кызматташуу жана өз ара аракеттешүүгө даярдыгын белгилеген.

48
Белгилер:
Азербайжан, Армения, тынчтык, Россия, Мина, Тоолуу Карабах
Тема:
Тоолуу Карабахтагы жаңжал
Тема боюнча
Түркиянын Карабахтагы тынчтык орнотуучулары: же бар, же жок болуу
Россиянын жардамы менен. Карабах тынч жашоого кантип кайтууда. Видео
UFC чемпиону Хабиб Нурмагомедов. Архив

Көк бөрү көрөбүз! Хабиб машыктыруучусу менен Кыргызстанга келет

81
(жаңыланган 01:19 26.11.2020)
Нурмагомедов Кыргызстанга 2018-жылы келген. Анда ал өлкөдө ушунчалык атактуу экенине таң калганын билдирген.

БИШКЕК, 25-ноя. — Sputnik. UFC чемпиону Хабиб Нурмагомедовдун машыктыруучусу Хавьер Мендез Instagram баракчасына Кыргызстанга келип, көк бөрү оюнун көрүү каалоосу тууралуу жазган.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Javier Mendez (@akajav)

Мендез менен Нурмагомедов азыр Бириккен Араб Эмирлигинде жүргөнү маалым болду. Машыктыруучу Кыргызстанды кайрадан көргүсү келип жатканын кыргыз ишкери менен жолукканда айткан.

"Кереметтүү Кыргызстанга барууну чыдамсыздык менен күтүп жатам, ошондой эле көк бөрү оюнун да көрсөк дейбиз", — деп жазган Мендез. 

UFC чемпиону да Instagram баракчасынын сторис бөлүмүнө "Жакында Кыргызстанга барам" деп жазган.

Белгилей кетсек, 2018-жылы Хабиб Нурмагомедов Улуттук олимпиада комитетинин чакыруусу менен өлкөгө келип кеткен. Анда ал КРде ушунчалык атактуу экенине таң калганын билдирген.

81
Белгилер:
Көк бөрү, спортчу, тренер, Хабиб Нурмагомедов, Кыргызстан
Тема боюнча
Миссиямды аткардым. Хабиб кайра октагонго чыгар-чыкпасын айтты