КР өзүн күчтүү геосаясий оюнчу караты сындап көрүүдө

Эксперттер: КР өзүн күчтүү геосаясий оюнчу катары сындап көрүүдө

42
(жаңыланган 18:12 31.03.2015)
Европага болгон расмий иш сапары учурунда президент Атамбаев Европа дээрлик бардык өлкөлөрүнүн жана уюмдарынын жетекчилери менен жолугуп, КР демократияны өнүктүрүү жана олуттуу геосаясий оюнчу болуу принциптерин сактай тургандыгы жөнүндө айтып берди.

БИШКЕК, 31-мар. — Sputnik. Кыргызстандын президенти Алмазбек Атамбаев өлкөнүн тарыхында биринчи жолу Европа мамлекеттерин расмий сапар менен кыдырып, анын алкагында Европа биримдигине мүчө мамлекеттердин башкы жеетекчилери менен, ошондой эле Европарламенттин жана ЕККУнун башчылары менен жолугушту. 

Мамлекет башчысы республиканы дүйнөнүн ар тараптарын — Европаны Россия менен, Кытайды Азия менен байланыштырууга жардам болчу түйүнгө айлантуу ниети тууралуу билдирди.

Саясат таануучу Зайнидин Курмановдун пикиринде, Кыргызстан менен Европа биримдигинин калыптанган байланыштарын бекемдөө үчүн бул сапар мурда эле болушу керек болчу. 

"Европа биримдиги (ЕБ) менен Кыргызстандын ортосундагы мамилелер мындан ары да эч нерсеге карабай өрчүйт, анткени ЕБдин экономикасы күчтүү жана бул азыркы дүйнөнүн жакшы жактарынын бири. Аларды Борбордук Азиянын көп сандагы ресурстары кызыктырат", — дейт эксперт.

КР көп тараптуу кызматташтыкты өрчүтүү жолу менен аталган аймакка Европа биримдигинин кызыгуусун колдошу керек деп эсептейт ал.

"Өлкө европалыктардан көп нерсени үйрөнсө болот. Жаштарды окууга жиберип, алардын ишкердик жүргүзүү, экономиканы өнүктүрүү жана демократиялык мамлекетти куруу принциптерин үйрөнсөк жакшы болор эле", — деп баса белгиледи Курманов.

Азыркы баскычта Кыргызстан дүйнөнүн кайра жаралуусуна жана Европа менен Кремлдин кызматташуусуна жетиштүү деңгээлде таасир кыла албайт, ошентсе да республиканын геосаясий багыттагы чоң амбициялары тараптардын жакындашуусуна баары бир таасир этет.

"Биз жакындаштыруубуз керек жана бул биз үчүн чоң жылыш болот", — деп белгиледи эксперт.

Саясат таануучу Медет Төлөгөнов Атамбаевдин Европага жасаган сапары геосаясий маселелердеги сынак жана КРдин бул процесстеги катышуусуна сынак болду. 

"Толук түрдө геосаясий оюнчу болуш үчүн өз аброюн түзүү боюнча кырааттуу иш алып барыш керек жана аталгандай жолугушуулар үзгүлтүксүз жүрүп турушу зарыл", — деди саясат таануучу.

Анын пикиринде, президент өзү үчүн жаңы медиатордун ролун ойноду. Буга мисал катары, Атамбаев Европа коомчулугуна Россиянын билдирүүлөрүн берүүдө ийгиликтерге жетишкенин белгиледи.

"Украина каатчылыгына байланыштуу ага катышуучулар Атамбаевге канчалык ишене тургандыктарын түшүнүү керек. Кыргызстанга мындай маселелер боюнча сүйлөшүүлөр жагынан кадыр-баркка ээ болушу талап кылынат, жана буга көп убакыт кетет", — деп белгиледи эксперт.

Картина толук болушу үчүн КРдин башчысынын иш сапары тууралуу европалыктардын да пикирин угуш керектигин кошумчалады ал.

Саясат таануучу Игорь Шестаковдун көз карашында мамлекет башчысы бүгүнкү күндө дүйнөдөгү эң башкы каатчылык маселеси боюнча ортомчулук милдетин ийгиликтүү аткарды.

"Мурдараак 90-жылдарда Кыргызстан Тажикстандагы маселелерди чечүүдө тынчтык орнотуучу ролун аткарган. Бирок ал чыр-чатак аймактык болчу. Ал эми Украина маселесин чечүүгө катышуу өлкөнү жаңы геосаясий деңгээлге алып чыкты, жана Кыргызстандын Евразиялык экономикалык биримдикке кошулуп жатышы мында чоң роль ойноду", — деп баса белгиледи саясат таануучу.

Республика Евразия мейкиндигинде кырдаалды жөнгө салуу боюнча Европа мамлекеттеринин башкы адамдары диалог жүргүзө турган оюнчу болот деп эсептейт эксперт. 

"Алар Ангела Меркель, Франсуа Олланд, Ханц Фишер, ЕККУнун жана Европарламентинин жетекчилери. Бул Батыш менен Россиянын ортосунда Кыргызстан башкы роль ойной турганын билдирет. Атамбаев Белоруссиянын лидерине караганда көбүрөөк ишеним жаратат, анткени КРди Батыш Белоруссиядан айырмаланып реформа жолу менен бара жаткан анык демократиялык мамлекет катары кабыл алат", — деп белгиледи Шестаков.

Ал мындай жолугушуулар Бишкекте да улантылып, Кыргызстан украин каатчылыгын жөнгө салуу процессинин катышуучусу боло алат деген үмүттө.

Европага жасаган сапары учурунда Атамбаевдин дагы бир жетишкендиги — республика ЕАЭБга кошулууну чечкенден бери ишке ашырылышы мүмкүн болгон Европа биримдиги менен КРдин ортосундагы экономикалык кызматташтык келечегине да жетише алды.

"Жергиликтүү өндүрүүчүлөрдүн өз товарларын европалык деңгээлге алып чыгууга анык мүмкүнчүлүгү пайда болду. Себеби ал эл аралык стандарттарга ылайык сертификацияланат. Ал эми экологиялык жактан тазалыгы жана атаандаштык деңгээлинин жогорулугу биздин айыл чарба өндүрүмдөргө өзгөчө артыкчылык берет", — деди Шестаков.

Бул сапардын алкагындагы Кыргызстандын бардык күч-аракеттери анын гүлдөп өнүгүүсү үчүн жакшы роль ойнойт деп кошумчалады ал.

42
Белгилер:
Геосаясат, Медет Төлөгөнов, Зайнидин Курманов, Игорь Шестаков, Алмазбек Атамбаев, ЕБ, Евразиялык экономикалык биримдик
Тема:
Алмазбек Атамбаевдин Европаны кыдыруусу (22)
АКШ президентигине талапкер Жо Байден. Архивдик сүрөт

Байдендин утулушуна орустарды айыптай алышпайт. Ой толгоо

126
(жаңыланган 19:20 23.10.2020)
Америкада шайлоого саналуу күндөр калды. Трамп менен Жо Байден теледебаттарда соңку ирет кезикти. Шайлоо кампаниясындагы эки тараптын айыгышкыс атаандаштыгынан улам кайсы бир кезде бул эки кишини чогуу көрүүнү элестетүү кыйын.

Керемет болуп Байден утуп чыкса, Трамп шайлоонун жыйынтыгын тааныбай же кеминде эле бардык салт-санааны бузуп инаугурация салтанатына келбей коюшу ыктымал. Ири державанын башчылыгына талапкерлердин аракеттерине жана ага Россияга тагылган айыптоолорду аралаштырууларына Петр Акопов сереп салган. Анын макаласы РИА Новости агенттигинин сайтына жарыяланган.

Ал эми Байден трамптык инаугурацияга таптакыр келбеси анык. Теледебатта бири-бирине эмне кааласа, ошонун баарын айтып калууга акыркы мүмкүнчүлүк берилди. Трамп Байдендин уулуна асылды. Жо Байден абакка камалбаса да, шайлоодон утулганда маалымат каражаттары вице-президентти жалганчылык жана жемкорлук аракеттерине далил катары жакында эле жарыяланган Хантердин катуу дискиндеги компроматтар жаза тайдырганын жазып чыгышат.

АКШнын атайын кызматы: Байден балп эттирсе, Путин күнөөлүү деп билгиле

Бирок Байден бул материал коомго ачыкталбаган күндө деле жеңилмек, Трамптын жеңишке жетери анык эле. Бирок сурамжылоолор эмнеге Байдендин артыкчылыгын көрсөтүп жатты? Алар ойдон чыгарылышы мүмкүнбү? Ооба, анткени Трамп каршы азыр иштеп жаткандар чыгара албас жалган жоктур. "Байденге гана эмес, натуура багыттагы маалымат каражаттарына, ири технологиялык гигант компанияларына ("Фейсбук", "Твиттер", "Гугл") жана "вашингтондук сазга" каршы шайлоого катышып турам", — деди ал эки-үч күн мурда эле. "Гугл" өз тизмесинен аны көргөн жок, ал эми "Фейсбук" жана "Твиттер" шилтемеси менен бөлүшүүгө мүмкүндүк бербеди. Саясатчылардын көпчүлүгү эч кандай олуттуу нерсе болбогондой түр көрсөтсө, аталган үч күч тең Трамптын айткандарын тастыктагандай бирдей аракетте болду. Ошону менен бирге эле Россиянын дарегине айыптоолор жаңырды.

Элүү чакты мурдагы чалгынчы тажрыйба "бул иште россиялык өкмөт басымдуу ролду ойногонунан олуттуу шек саноого түртөт" деген мазмундагы ачык кат жолдошту.

"АКШдагы саясий аренада вице-президент Байдендин уулу Хантерге (украиналык Burisma газ компаниясынын жетекчилигинде иштеп турган кезиндеги) таандык делген электрондук каттардын пайда болушу Россиянын маалыматтык кампаниясынын классикалык белгилерине ээ", – деп айтылат анда. Башкача айтканда, Россияны Байденге каршы компроматты жаратты деп эмес, аны таратты деген кине тагууда. Бирок кандайча?

Руди Жулиани (Трамптын жактоочусу жана Нью-Йорктун мурдагы мэри) Хантер Байдендин компьютеринин катуу дискиндеги маалыматтарда жети ай мурун эле ФБРге берген дешпеди беле? Анда Москва бул маалыматтарды тымызын сактап, "октябрдык күтүүсүз белек" жаттыбы? Же бул Трамптын штабы жана кеңешчилери, анын ичинде ошол эле Жулианинин колунан келген ишпи? Баса, Жулиани Путинге иштейт эмеспи?.. Тамаша да кеп эмес экен бул, сенатор Крис Мерфи чындап эле: "бул ирет орустар америкалык жарандарды өз тыңчылары катары даярдоону чечиптир. Алар өз пропагандасын негизги маалымат каражаттары аркылуу таратууга аракет кылышууда... Чындыгында алар көздөгөнүнө жетишти. Билесиздер, Руди Жулиани – эми маңызында Россиянын тыңчысы". Ооба, албетте, эгер Трамп өзү Кремлге "иштеп жатса", кызматкерлери жана айланасындагылар эмне болуп калыптыр.

Трамп менен Путинден "октябрдык күтүүсүз белек"

Электоратына эч кандай тиешеси жок азчылык (маселен, кызыл терилүү жана мусулмандар) арасында да Трамптын колдоосу өсүүдө. Трамптын "орус байланышына" далилдердин таптакыр жоктугу, Байдендин үй-бүлөсүнүн жалгандары жана жемкорлук схемаларынан улам тастыкталууда. Эң башкысы – реалдуу дүйнөдө америкалыктар эбак эле өз саясий элитасынан, партиялык "вашингтондук саздан" көңүлү калып бүткөн. Дал ушул себептен, системадан тыш сенатор Сандерс гана Трампка жападан жалгыз олуттуу альтернатива боло алмак. Системалуу болбогондугунан улам шайлоого жолотулган эмес.

Карапайым америкалыктар пропаганда ааламында эмес, реалдуу дүйнөдө жашайт, ошондуктан 3-ноябрдагы шайлоонун жыйынтыгы күн мурунтан белгилүү. Ойдон чыгарылган дүйнө 3-ноябрда утулат. Реалдуулуктан баш тартышса да ал эч кайда кетпейт эмеспи. Үч баштуу ажыдаар америкалык да, глобалдык масштабда да реваншка үмүттөнүп, ага умтулат. Ошондо ийгиликсиз аракеттери үчүн орустарды айыптоого толук укугу болот.

126
Белгилер:
жеңиш, президент, шайлоо, Дональд Трамп, Жо Байден
Тема боюнча
АКШнын атайын кызматы: Байден балп эттирсе, Путин күнөөлүү деп билгиле
Вакцина жана маймылдар: "россиялык фейк" туурасында британдык фейк
Лондондогу коронавирустун вакцинасына каршы акция. Архивдик сүрөт

Вакцина жана маймылдар: "россиялык фейк" туурасында британдык фейк

67
(жаңыланган 10:37 23.10.2020)
Британ маалымат каражаттары "Россиянын адамзатка каршы кезектеги маалыматтык диверсиясын" казып чыкты. Болгондо да бул маалымат тумандуу Альбиондо бир нече күн башкы тема болуп турду.

Улуу Британиянын ушул тапта көйгөйү көп. Пандемия укмуштай күч алды. Өкмөттүн карантиндик жаңы чараларга каршы бүтүндөй аймактар каршы чыгууда. Brexit жөнүндө Европа биримдиги менен сүйлөшүүлөр туңгуюкка кептелип, бул жакын арада эле экономикалык коллапс коркунучу туулду. Шотландиянын курамынан чыгуу демилгесин колдоо деңгээли жетер чегине жетип, бул өлкөнүн ыдырашына алып келиши мүмкүн болуп турат. Ушундай жагдайга кептелген өлкөнүн гезиттеринин биринчи бетине башкы тема катары "Акылдан тайган Russkies вакцина бизди шимпанзеге айлантарын жар салууда" деген макала жарык көргөн. Макала тегерегинде Владимир Корниловдун ой толгоосу РИА Новости сайтына жарыяланган.

Гезиттердин дээрлик баары Британиянын премьер-министри Борис Жонсонду кар киши кылып жасалган коллаж, "Мен өзүмдүн – кар кишинин вакцинасын жактырам" деген жазуу менен коштолгон.

"Оңой менен кыйрабайт": Түндүктө америкалыктар бункерге кайтууда

Кайсы бир булакка шилтеме кылуу менен бул маалымат каражаттардын баары россиялык мамлекеттин же россиялык расмий адамдардын буйругу менен ушундай фотоколлаж жасалып жана таркатылган. Бул коронавируска каршы британ вакцинасын "адамдарды маймылга айландырат" деп каралоо максаты менен уюштурулган жалпы кампаниянын бир бөлүгү катары баалашат. Мындай маалыматтардын түпкү булагы The Times гезити болду. Өзүнүн "иликтөөсү" катары ушул тема жаатында сенсациялуу бир нече макаласын жарыялаган. Негизги макалада: "Оксфорддук изилдөөгө каршы кампанияга россиялык расмий адамдардын байланышы болушу ыктымал. Бул адамдардын мындай ишке тартылышы сөзсүз эле Кремль буйрук берген, кубаттаган же ушундай пропагандисттик аракеттен кабары болгон дегендик эмес", – деп жумшагыраак жазылган. Россиядан шек саноолорду күндүн темасына айландырганы менен басылма көп сандагы окурмандарына себебин түшүндүргөн эмес. Тескерисинче, гезиттин сайтына кирип, бул тема боюнча 40 мүнөттүк подкастты угууну буюрат. Анда баары чечмеленип, далилденген имиш. Калган маалымат каражаттары, атап айтканда, британ, америкалык гезиттер алыска чарпылбастан эле The Times жарыялаган макалага ынанган. Андан жана подкасттагы "далилдеринен" улам ушул теманын тегерегинде макала артынан макалалар жарык көргөн.

Бирок подкастты тыңдасак, баштан-аяк "Россия мамлекетинин катыштыгын сиздерге тастыктап беребиз" деген убада гана жаңырат. Уюштуруучулар туурасындагы бөлүгүнө жеткенде "Россиялык түз инвестициялар" фондунун башкы директору Кирилл Дмитриевдин ысымы аталат. Айыптап келе жатып эле "Биздеги далилдерде Кирилл Дмитриевдин аты айтылбайт", – деген фраза жаңырганы кызык. Гезиттин далилдөө убадасы ошол жерден токтойт.

Андан ары россиялык мамлекеттик каналдардын кай биринде "британ вакцинасына сыноо жүргүзүлүп жаткан убакта ага катышкан эки киши каза болгону, бирок аны сыртка чыгарбай сакташууда. Мына вакцина адамдарга эмес, маймылдарга гана жарай турганынын далили" деген жалган маалымат чыгарылганы айтылат. Эч жакта жок маалыматты кайдан жана эмнеге таяна жазганы олуттуу журналистикага сыйбайт.

Өз ара сый диалогго чакырып... Европалыктар Россияны сыйлоого аргасыз

Ал ортодо чындап эле британиялык AstraZeneca компаниясынын сыноолоруна катышкан ыктыярчылардын бири Бразилияда ушул аптада каза болду. Бул жөнүндө дүйнөлүк басылмалар кабарлады. Бул маалыматты "россиялык дезинформация" деп шылташ кыйын эле.

Гезиттерге жарыяланган эч бир материалда Жонсон жана ковид туурасындагы тамашалуу мемдерди чыгарууга россиялык расмий же бейрасмий адамдардын катыштыгын тастыктаган так факты да жок.

Интернетте чындап эле ушул сүрөттөр жайнап кетти. Бирок алардын түпкү булагын табуу аракети барып эле The Times гезитинин номерине такалат. Мурда анын жарыяланып же жарыяланбаганын билбейбиз, бирок дал ушул гезит коллаждын дүйнөгө таралышына старт берген.

Эч кандай далил болбосо да, Лондон РФке тиш кайрай баштагандай. Британиянын тышкы иштер министри Доминик Рааб оксфорддук вакцинаны дискредитациялоого Москваны айыптоого үлгүрдү. Ошентип, жаңы санкциялардын жарыяланышы да алыс эместей.

Улуу Британиядагы Россия элчилиги бул туурасында дароо түшүндүрмө берип, "мунун өзү дезинформациянын үлгүсү болуп саналат" деп белгилеген. Бирок социалдык медианын эч бир бутагы британ басма сөзүнүн бул "сенсацияларына" бөгөт койбойт, "кошумча текшерүү керек" деп билдирбейт. Себеби бул АКШ президенттигине талапкердин уулу Хантер Байдендин электрондук каттары туурасындагы жаңжал эмес да. Ал жарыяланганда социалдык медианын бутактары абдан катуу карап, аталган компроматты жарыялоого дааган New York Post гезитинин баракчаларына бөгөт коюуга ашыккан. Ал эми ошол эле гезиттеги Россия жөнүндөгү "сенсациянын" шилтемеси бөгөттөлгөн жок.

АКШнын атайын кызматы: Байден балп эттирсе, Путин күнөөлүү деп билгиле

Дагы бир жүйөлүү суроо туулат: британ маалымат каражаттарына мындайдын зарылдыгы канчалык? Негизи макаланын башында эле ага жоопту тапса болот. Кеминде эле бир-эки күнгө коомчулуктун көңүлүн өлкөнүн реалдуу көйгөйлөрүн талкуулоодон алаксытуу зарыл болгондой. Мунун таасири тарап кетсе, Олимпиада – 2020нын үзгүлтүккө учурашына да Россиянын катышы бар деген тейде айыптоо чыкса деле таң калбоо керек. Дагы бир нече күнгө ызы-чуу уланат дей бериңиздер. Тек гана эч ким далил же күбө талап кылбаса эле болду.

67
Белгилер:
Европа, ыктыярчылар, факты, фейк, Россия, Улуу Британия
Тема боюнча
Пандемияга дагы бир сокку. Россияда үчүнчү вакцина сыноодон өтө баштады. Видео
Вирусолог COVID-19га каршы вакцина жардам бере албай турган адамдардын тобун атады
Путин Россия коронавируска каршы экинчи вакцинаны каттаганын жар салды
Премьер-министр Садыр Жапаров. Архивдик сүрөт

Садыр Жапаровдун биринчи кайсы өлкөгө иш сапар менен барары айтылды

0
(жаңыланган 17:19 24.10.2020)
ЖК төрагасы Канат Исаев президенттин милдетин аткаруудан баш тарткандан кийин бул кызматты премьер-министр болуп бекиген Садыр Жапаров аркалап калган.

БИШКЕК, 24-окт. — Sputnik. Президенттин милдетин аткарып жаткан Садыр Жапаров чет өлкөгө болгон алгачкы сапарын Россияга жасайт. Бул тууралуу тышкы иштер министри Руслан Казакбаев билдиргенин Sputnik радиосу жазды.

"Биз чет өлкөгө чыгуу маселесин көп талкуулайбыз. Айрым мамлекеттерден чакыруу түштү. Бирок биз үчүн, албетте, Россия артыкчылыктуу мамлекет болуп саналат", — деди Казакбаев.

Министр бул тема Россия ТИМ башчысы Сергей Лавров, ошондой эле РФ президентинин администрациясы менен талкууланганын кошумчалаган.

Казакбаев: Россия Кыргызстандын союздашы болуп келген жана боло берет

Эскерте кетсек, Кыргызстандын экс-президенти Сооронбай Жээнбеков парламенттик шайлоонун жыйынтыгына нааразы болгон элдин талабынан улам отставкага кеткенин Жогорку Кеңештин кезексиз жыйынында билдирген. ЖК төрагасы Канат Исаев президенттин милдетин аткаруудан баш тарткандан кийин бул кызматты премьер-министр болуп бекиген Садыр Жапаров аркалап калган.

0
Белгилер:
чет өлкө, иш сапар, Россия, Руслан Казакбаев, Садыр Жапаров
Тема боюнча
Садыр Жапаров эки шайлоо тең март айына чейин бүтүп каларын айтты
Садыр Жапаров: "Манас" аэропортунун жаңы жетекчиси кызматынан кетмей болду