Ноутбукта кино көрүп жаткан адам. Архив

Кыргызстанда Интернет жай иштегени аз келгенсип эмнеге кымбаттап кетти?

(жаңыланган 18:03 07.09.2016)
Эми кыргызстандыктар үчүн Интернет кандай ылдамдык менен иштеп, кимдер үчүн кымбаттайт? Мамлекет провайдерлерди бааны түшүрүүгө мажбурлай алабы? Бул суроолорго Sputnik Кыргызстан материалынан жооп тапсаңыз болот.

БИШКЕК, 7-сен. — Sputnik. Кыргызстандын Homeline, "Акнет" жана Megaline компаниялары 10-сентябрдан баштап баалар өзгөрүп, Интернеттин алдымдыгы 3-4 эсе төмөндөй турганын расмий билдиришти. 

Буга чейин, 2-сентябрда, Монополияга каршы жөнгө салуу боюнча мамлекеттик агенттиктин өкүлдөрү жергиликтүү компания жетекчилери менен бирге Кыргызстанга Интернеттин транзит баасын төмөндөтүү мүмкүнчүлүгүн талкуулоо үчүн казакстандык кесиптештери менен Астанада жолуккан эле. Мамлекеттик агенттиктин директору Болсунбек Казаковдун айтымында, жолугуу эч натыйжа берген эмес. Мындан улам жергиликтүү провайдерлер тарифтик пландарды өзгөртүп жиберишкен. Ага ылайык, интернеттин ылдамдыгы төмөндөп, баасы жогорулайт. 

"Казакстандын монополияга каршы органы эми гана иликтөөнү баштады. Картелдик тымызын келишимди аныктоо үчүн ал чоң иш аткарышы керек. Акыркы жолугушууда казакстандык кесиптештер биздин жүйөөлөрдү угуп, кыргыз интернет операторлорунан документтерди кабыл алышты. Тарифти көтөрүүгө конкреттүү бир себептер аталган жок, бирок иликтөөнү создуктурбоого сөз беришти", — дейт Казаков. 

Ал 25-сентябрда ЕЭКтин алкагында жолугушуу болуп, ЕАЭБ мүчө Казакстан жана Кыргызстан өлкөлөрүнүн интернет рыногунда түзүлгөн абал карала турганын кошумчалады. 

Мамлекет баалардын калыптанышына таасир этип, анын кымбатташына бөгөт коё алабы? 

Казаков өзү жетектеген мекеме КРде Интернеттин мыйзамдуу түзүлгөн баасына эч кандай таасир эте албастыгын билдирди. 

"Бизде баа трафиктин өзүнүн жана Казакстан аркылуу транзиттин наркы менен кирешелик үстөк баадан турат. Бирок түзүлгөн жагдайдан интернет операторлор пайдаланып кетпешин көзөмөлдөйбүз. Жергиликтүү провайдерлер интернеттин ылдамдыгын мыйзамдуу төмөндөтүп жатканын текшериш үчүн бизге убакыт керек", — деди Казаков. 

Мамлекеттик маалымат технологиялар жана байланыш комитети (мурдагы мамлекеттик байланыш агенттиги, МБА) да Кыргызстандын интернет рыногунда бааларды орнотуп же ага таасир этүүгө ыйгарым укуктары жок экендигин билдирди.

Интернет кимдер үчүн кымбаттайт? 

"Акнет" компаниясынын директору Руслан Абдумажитов баанын жогорулашы рыноктун бардык бөлүктөрүнө — үйдөгү, офистеги колдонуучуларга таасир эте турганын билдирди. 

"Эгер казак кесиптештер менен келише албай калсак, баалар көтөрүлүшү мүмкүн деп биз, Кыргызстандын операторлору, өткөн айда эле айтканбыз. Астанадагы акыркы жолугушуу натыйжа берген жок — тарифти төмөндөтүү жөнүндө келише албадык. Андыктан тарифти жогорулатып, ылдамдыкты төмөндөтүүдөн башка бизде арга жок", — деди Абдумажитов. 

Үй Интернетинин ылдамдыгы канчалык төмөндөйт? 

Sputnik Кыргызстан кабарчысы "үй тармагынын" ири өкүлдөрү болгон Megaline жана Homeline менен байланышты. Алар жеке колдонуучулар үчүн эң жогорку ылдамдык секундасына 7 Мбит боло турганын, башкача айтканда, мурдагыдан дээрлик үч эсе төмөндөй турганын билдирди (мурда ылдамдык секундасына 20 Мбитке чейин жетчи). 

Августтун башында Кыргызстандын интернет операторлору казакстандык интернет берүүчүлөрдөн транзиттин баасы жогорулайт деген кабар алышкан. Бир аз убакыттан соң бардык интернет таркатуучулар тышкы байланыш каналы кымбаттай турганын расмий сайттары аркылуу пайдалануучуларга билдиришкен. КРдин байланыш операторлор ассоциациясы Мамлекеттик байланыш агенттиги менен Монополияга каршы мамлекеттик жөнгө салуу агенттигинен маселени чечүүгө көмөк көрсөтүүнү суранышкан. Монополияга каршы ведомствонун директору Казаков казакстандык операторлордун аракеттери мыйзамдуу экенин карап берүү өтүнүчү менен ЕЭКке кайрылганын билдирип, казак кесиптештерден иликтөө жүргүзүүнү суранган. 

Кыргызстан Интернетти кайдан жана кантип ала тургандыгын Sputnik Кыргызстан инфографикасынан караңыз>>

Белгилер:
оператор, транзит, баа, интернет, Казакстан, Кыргызстан
Тема:
Кыргызстандагы интернеттин кымбатташы (25)
Тема боюнча
Кыргызстан менен Казакстан Интернет баасын түшүрүү боюнча сүйлөшөт
Кыргызстан Интернеттин кымбатташы менен кантип күрөшмөй болду
Военнослужащий войск НАТО во время учений в Латвии

"НАТОнун иши": россиялык чек араларда эмне башталмакчы? Сереп

(жаңыланган 20:11 17.04.2021)
Крымдын чектерин абадан чалгындоо, Кара деңиздеги НАТО кемелери, масштабдык окуулар жана АКШдан Украинага жеткирилген сырдуу жүктөр...

Соңку күндөрү түндүк атлантикалык альянс Чыгыш Европада кескин түрдө активдешти. Бул Киев тарабынан Донбасска чектешкен жерге аскердик бөлүк жана техниканы алпарууга, ошондой эле өлкө ичиндеги россиялык күчтөрдү жайгаштырууга болгон реакция экенин эч ким жашырбайт. Аталган чек араларда эмне болуп жатканын Андрей Коц талдап көргөн.

Фронттун үстүнөн көз салган учкучсуздар

Донбасста кырдаал дагы курчугандан бери НАТО өлкөлөрүнүн авиациясы бул жакта көп пайда боло баштады. Чектешкен жерде дайым асмандан RQ-4 Global Hawk дрон-чалгынчылары айланып, Донбасс эл республикасы, Луганск эл республикасынын армияларынын даярдыгына көз салууда. Анан, албетте, учкучсуздар менен тартылган сүрөттөр заматта киевдик жетекчилердин столуна жетери бышык. Украина куралдуу күчтөрүнүн өзү да абадан чалгындоону активдештирген. Элдик кошуунчулар Түркиядан сатып алынган Bayraktar TB2 сокку уруучу дрондорун дароо байкашкан. Жердеги буталарга чабуул коюшкан эмес, учкучсуз аппараттардын операторлору азырынча согуштук аракеттердин потенциалдуу театрын гана изилдөөдө.

Украинанын куралдуу күчтөрүнүн ушул типтеги алты дрону бар. Дагы кошумча аппараттарды сатып алууга келишимге президент Владимир Зеленскийдин Түркияга болгон жакындагы эле иш сапарында кол коюлган. Мындан сырткары, батыш авиациясы дээрлик күн сайын Крымдын жээктерине байкоо салат.

Кара деңиздин бейтарап сууларын британиялык жана америкалык Boeing RC135W жана Lockheed P-3Corion радиоэлектрондук чалгындоо учактары, ошондой эле P-8Aposeidon айланат. Алардын негизги милдети – Кара деңиз флотунун кемелеринин багытына баам салып, жарым аралда уюштурулган аскердик топтордун абадан коргонуу позицияларын ачыктоо.

Сырдуу жүктөр

НАТО чөлкөмдө аскердик-деңиз күчтөрүн да бекемдөөдө. Апрелдин аягына дейре Кара деңизге АКШнын аскердик-деңиз күчтөрүнүн эки ракеталык эсминеци келүүгө тийиш. Пентагондун расмий версиясы боюнча кемелердин келиши "кадыресе мүнөздө". Бирок Кремль ага карата кескин көз карашта. Бул эсминецтер элүүдөн ашуун "Томагавк" канаттуу ракеталарын ташып жүрсө да таң калып болбойт.

"Кошмо Штаттардын Кара деңизде аскердик активдешүүсү, анын ичинде кемелери байма-бай өтүүдө, — деп белгилейт Россиянын ТИМ башчысы Сергей Лавров. — Азыр бул абдан өзгөчө өжөрлүк, агрессивдүүлүк менен коштолууда. Россия Федерациясы Украинага чектешкен жерде эмне кылууда деп суроо салышууда. Жооп жөпжөнөкөй, биз ал жакта жашайбыз, бул биздин өлкө. Украинада НАТОнун алкагында ар кандай иш-чараларды уюштурган аскер кызматкерлери кемелери менен Кошмо Штаттар бул аймактарда – өз территориясынан миңдеген чакырым аралыкта эмне кылып жүрөт? Бул соболубуз жоопсуз калууда".

Ушундай эле дагы бир бүйүр кызыткан суроого жооп боло элек: Киевге АКШнын аскердик-аба күчтөрүнүн аскердик-транспорттук учактары ташып жаткан жүк эмне? Адистер FlightRadar интернет-сервисинин көрсөткүчтөрүнө көңүл бурушат, анда "АКШ, Германия жана Прибалтикадан учуп чыккан америкалык C-17 жана C-130 Борисполь аэропортуна конуп, жүгүн түшүрүп, кайра учуп кетип жатышканы" боюнча маалымат камтылат. Аскердик эксперт Алексей Леонковдун пикиринде, Украинага Вашингтон радиоэлектрондук күрөш комплекстерин жеткирүүдө, бул Украинанын Куралдуу күчтөрүнүн тез арадагы чабуулунан кабар бериши мүмкүн. Ал АКШнын Куралдуу күчтөрүнүн "Чөлдөгү бороон" операциясындагы тактикасын мисалга келтирди. Ошондо жаңжалдын алгачкы күндөрү америкалыктар Саддам Хусейндин армиясына көз ачырган эмес.

Ушундай эле версия Донбасс эл республикасынын жетекчилигинин жакындагы эле билдирүүсүндө да кездешет. Анда аймакка аскердик техникалардын жапырт алып келинип жатканын жашыруу үчүн украиналык күчтөр ЕККУ (Европа коопсуздук-кызматташтык уюмунун) миссиясынын учкучсуздарынын башкаруу каналдарын жана GPS датчиктеринин сигналдарын басаңдатып жатканы айтылат. Анткен менен Россия да буга кол куушуруп отуруп калбайт.

"Эгер кырдаал курчуп кете турган болсо, албетте, биз өзүбүздүн жана жарандарыбыз кайда жүрүшпөсүн, коопсуздугун камсыздай турганыбыз шексиз, — деп белгилейт Россия ТИМ орун басары Сергей Рябков. — Мындай болжолдуу тирештин кесепетине жоопкерчилик толугу менен Киевде жана анын Батыштагы кураторлорунда болот. АКШга да биз Крымдан, Кара деңиздеги биздин жээктерден алыс турууну эскертебиз. Бул алардын өзүнө эле жакшы".

Машыгууларга даярдык

Россиялык чек араларга жакын батыш өлкөлөрүнүн күчтөрүнүн активдешүүсүнүн дагы бир себеби — НАТОнун Defender Europe 2021 машыгууларына даярдыгы. Ал келерки айдын ортосунда башталат. Окуулардын уламышына ылайык, НАТОнун күчтөрү Калининград областын алып, Россиянын батыш областтарын бөгөттөп, ошондой эле "орустардын жапырт чабуулунун" мизин кайтарышмакчы.

Мурдагы жылдардагыдан айырмаланып быйыл Чыгыш эмес, Түштүк Европага өзгөчө көңүл бурулат. Машыгуулар Черногория, Косово жана Албанияда өткөрүлмөкчү. Болгария жана Румынияда абадан коргонуу жана "жер – жер" классындагы ракеталар менен атуу боюнча машыгышат. Ал эми Венгрия бекем тыл болмокчу. Бул жылкы аскердик окууларга украиналык аскер кызматкерлери да катышат.

Америкалыктар Европага бир топ күчтү, анын ичинде 1-кавалериялык жана 82-аба-десанттык дивизиянын бөлүктөрүн алып бармакчы. Атлантика аркылуу ар кыл багыттагы аскердик техниканын жүздөгөн бирдигин жеткирет. Булардан сырткары Флорида штатынан 53-пехоталык бригадасын да катыштырат. Мурдагы машыгууларда адат болуп калгандай эле бул ирет да куралдардын бир бөлүгүн америкалыктар Европада "унутуп калары" ажеп эмес. Адистердин көз карашында, Пентагон ушундай амал менен жыл сайын чөлкөмдө чабуул коюу мүмкүнчүлүктөрүн көбөйтүүдө.

АКШнын Европадагы Кургактагы күчтөрүнүн расмий сайтында жарыяланган пресс-релизде быйылкы окуулар АКШнын НАТОдогу союздаштары жана өнөктөштөрүнүн ортосундагы стратегиялык жана ыкчам даярдыкты жана өз ара аракетти жогорулатууга багытталганы айтылат. Машыгуулар үчүнчү өлкөлөргө коркунуч туудурбай турганы баса белгиленет. Бирок Defender Europe 2021 окууларынын Россияга каршы күн тартиби айдан ачык.

Үч тараптуу байланыш тобундагы Украинанын спикери Алексей Арестович бул туурасында "окуунун маңызы Балтиядан Кара деңизге чейинки аймакта Россия менен согушка машыгууда" экенин ачык эле билдирген. Буга жооп катары Россия менен Беларусь сентябрда "Батыш – 2021" окууларын өткөрөрү турулуу иш. Мурда Беларусь коргоо министри Виктор Хренин билдиргендей, "чогуу машыгуулар жогорку урбанизацияланган жерлерде бирдиктүү штурмдук бөлүктөрдүн биргелешкен аракеттеринин жаңы ыкмаларын сыноого", ошондой эле "курал жана техниканын жаңы жана заманбап үлгүлөрүнүн майнаптуулугун баалоого" мүмкүндүк берет.

РФ коргоо министри Сергей Шойгунун айтымында, азырынча аталган өлкөнүн батыш чек араларына аскердик даярдыгын текшерүү алкагында эки армия жана аба-десанттык күчтөрдөн үч бирикме жеткирилген.

Белгилер:
Аскер, курал, Донбасс, Украина, машыгуу, Пентагон, чек ара, Россия, АКШ, НАТО
Тема боюнча
"Циркон" Россиянын жээктеринен батыш кемелерин "кубалады"
"Чогуу жооп беребиз". НАТО Россиядан сырткары кимден кооптонот?
Көчөдө бараткан кыз. Архив

Кабар алып туралычы! Эже-карындашына кайдыгер ага-инилерге кайрылуу

Аялдарга карата зордук-зомбулук коомдогу эң көйгөйлүү маселелердин бири бойдон калууда. Колумнист Мирбек Сакенов кыздарды зомбулуктан сактоодо ага-инилердин ролу тууралуу ой толгоду.

Ала качуунун курмандыгы болгон Айзада Канатбекованын өлүмүнөн кийин оюмдан бир нерсе такыр кетпей койду. Кыздын жакындары "ала качкан киши Айзаданы меники болбосоң, апаңды өлтүрүп кетем, апаң экөөң жалгыз экенсиң" деп коркутуп жүрүптүр деп айтышты. Кыязы, зөөкүр "мунун сурап алары жок" дегендей мамиле кылган окшойт.

Бирок азыркы күндө атасы, ага-инилери бар кыздар деле башына кыйынчылык түшкөндө таянарга тоо таппай калган учурлар болуп жатат.

Бала кезден чогуу ойноп, чогуу чоңойгон көчөлөш баланын карындашы Жибектин (аты өзгөртүлдү — ред.) окуясын айтып берейин. Биз жогорку класстарда окуп жүргөндө Жибек мектеп босогосун жаңы аттаган, чачына ак бантик тагынган секелек болчу. Агасы экөөбүз малга барсак дагы, көлгө түшсөк дагы артыбыздан калбай жүрүп, мага өз карындашымдай болуп калган. Алысыраак жерге барсак, кичинекей неме чарчаганын көрүп, алмак-салмак аркабызга көтөрүп келчүбүз. Алма-өрүк жесек, ага эң кызылын, эң даамдуусун алып берчүбүз...

Кийин жашоо ар кимибизди ар кайсы жакка таратты. Эки жыл мурда үйдөгүлөр кошунанын кызы Жибек турмушка чыкты деп калышты. Көрсө баягы кичинекей кыз бойго жетип, Бишкектеги окуу жайлардын биринде 2-курста окуп жүрүптүр. Апам "ал зээндүү, токтоо кыз болуп чоңойгон. Анысына кызыккандар куда түшүп келе берип, ата-энеси бир таанышынын уулуна күйөөгө берип коюшту" деди.

Ошол бойдон аны деле унутуп калыптырмын. Бир күнү Бишкектен Жибектин агасы, баягы айылдык досумду жолуктурдум. Шаарда турат экен, үй-бүлөлүү, иштеген иши бар, айтор, жашоосу дурус экенин айтып отурду. Балалыкты эстеп, аркы-беркини сүйлөшүп отуруп Жибек эсиме түштү.

"Турмушка чыкты деп уктум эле, көнүп кеттиби, балалуу болдубу?"деп сурадым. Ал "жакшы, жакшы" деп башын ийкеп койду да, сөздү башкага бурду. Чынын айтсам, мен Жибек тууралуу сүйлөшкүм келген. Анткени ал биздин бала кездеги достугубуздун ажыратып алгыс бир бөлүгү болчу.

Мен анын ой-боюна койбой эле карындашы тууралуу сурап туруп алдым, күйөө бала эмне иш кыларына кызыктым. Аягында өзү ыңгайсыз болуп кетти окшойт, "мен аны менен көп деле сүйлөшпөйм, жеңеси сүйлөшөт" деп айтты.

Арадан дагы бир нече ай өтүп кеткен. Бир күнү апам шаарга келди. Айыл-апа, кошуна-колоңдор тууралуу сүйлөшүп отуруп, "коңшубуз небересин багып жатат, кызы Жибек жолдошу менен ажырашып кеткен. Бир жашка чыга элек уулун таштап, Россияга иштегени кетти" деп кейиди.

Көрсө Жибектин күйөөсү чоң муштум чыгып, кош бойлуу кезинде кол көтөрчү экен. Атасынын таанышына келин болгон байкуш кыйналганын айта албай жүрүп, бир ирет өз жанын кыюуга аракет кылыптыр. Атургай окуяга милиция аралашып калгандыктан, ал тууралуу жаңылыктарга дагы чыккан экен.

Бул жерде эмнени айткым келет? Жаш кыздын ушундай тагдырга туш болушуна, албетте, көп кишинин күнөөсү бар. Бирок эмне үчүн агасы жаңы турмушка аттанып, жашоосунун өтө маанилүү, жоопкерчиликтүү, морт учурунда ал-жайын сурап, колдоо көрсөтүп койбойт деген ой мээмен кетпей койду.

Жеңеси сүйлөшүп жатат дейт. Жеңенин орду башка да. Менимче, кыз кишиге агасынын "Коркпо, мен бармын!" деген сөзү бир топ дем-күч берет.

Жигиттер, аялзаты табиятынан назик, коргоого, колдоого муктаж аяр жан. Кыз-келиндер жашоодо канчалык күчтүү, ийгиликтүү болбосун, кээде өзүн алсыз сезип ага-инисине таянгысы келет. Аларга эркелеп майда-барат маселелерин айтып, жок дегенде колдоо, мактоо сөздөрүн уккусу келет. Ошондой учурда агалар өзүбүздүн эч нерсеге арзыбаган сөзүбүздү, убактыбызды бөлүүгө жарабай жатабыз.

Окуганы же иштегени кеткен карындаштарыбыздан кабарыбыз жок. Алардын каякта окуп, ким менен жатаканада жашап, кандай адамдар менен мамиле куруп жатканына кызыгып да койбойбуз. Ата-энесинин камкордугунан бир нече чакырымга алыстаган секелек кыздарыбызды турмуштун тегирменине жалгыз таштап коюудабыз.

Турмушта жолу болбой ажырашып, бала-бакырасы менен ара жолдо калган жакындарыбыздан качып калдык. Адамдын көңүлүн ооруткан, кейиткен ушундай окуяларга көпчүлүгүбүз күбө болуп жүрөбүз. Ошол учурда аялзаты ээн талаадагы сормо сазга түшүп калган чаарчыктай тыбырчылап жатып күчтүүлөрү чыгып кетип жатат. Алы жогучу?..

Кээде эркектердин алсыздыгына, кайдыгерлигине көзү жеткенде өз арабасын өзү согуп, эч кимден жардам күтпөй, турмушун улантууда.

Жигиттер, бизди Жараткан күчтүү кылып, аялзатын коргосун деп жараткан. Апабызбы, эже-карындашыбызды, жубайыбызды, кыздарыбызды калкалашыбыз керек.

Белгилер:
көйгөй, жардам, кыз, Кыргызстан
Тема боюнча
Мамашова: Айзада чиновниктин эмес, жөнөкөй адамдын кызы болгону үчүн өлдү
Уурдалып, киши колдуу болгон Айзаданын окуясы боюнча жаңы жагдайлар айтылды
Укол даярдап жаткан дарыгер. Архив

Вице-премьер Кыргызстан өзүн кантип вакцина менен камсыздай турганын айтты

(жаңыланган 19:19 19.04.2021)
Вице-премьерге Кыргызстанда вакцина өндүрүүгө же "Ысык-Көл тамыры" кайнатмасын даярдоого каражат бөлүнөр-бөлүнбөсү тууралуу дагы суроо узатылды.

БИШКЕК, 19-апр. — Sputnik. Кыргызстан вакцинаны гуманитардык жардам линиясы аркылуу алууну жана өндүрүүнү пландап жатат. Бул тууралуу вице-премьер, экономика жана финансы министри Улукбек Кармышаков Sputnik Кыргызстан агенттигинин мультимедиалык маалымат борборунда өткөн брифингде билдирди.

Вице-премьерге элди вакцина менен толук камсыздоо үчүн мамлекеттин акчасы жетеби деген суроо узатылган.

"Толук камсыздоого каражат, албетте, жетпейт. Көпчүлүк бөлүгүн гумжардам түрүндө алабыз. Буга чейин Sinopharm препаратынын 150 миң дозасы келген. Бирок эки миллион адамды эмдеш керек. Бул маселе боюнча Саламаттык сактоо министрлиги Россия жана Казакстан менен иш алып барууда. Себеби Караганда фармацевтикалык заводунда "Спутник V" вакцинасы менен кошо казак өндүрүшүндөгү препарат чыгарылууда. Биз коронавирус менен күрөшүүгө эки миллиард сом бөлгөнүбүз менен ал жетишсиз", — деди финансы министри.

Ага ошондой эле Кыргызстанда вакцина өндүрүүгө же "Ысык-Көл тамыры" кайнатмасын даярдоого каражат бөлүнөр-бөлүнбөсү тууралуу дагы суроо узатылды.

"Бул маселе кечээ жакында президент менен жолугушууда каралган. Биз вакцина чыгарууга шарт түзүп беришибиз керек. Адистер буга мүмкүнчүлүктүн бар-жогун анализдеп жатышат. Бул маселени президент койгон", — деди ал.

Вице-премьер мамлекет башчы менен жолуккан кезде дары чөп кайнатмасын өндүрүү жөнүндө сөз болбогонун кошумчалады.

Белгилер:
Улукбек Кармышаков, президент, вакцина, Кыргызстан
Тема:
Коронавируска каршы эмдөө
Тема боюнча
Кыргызстанда канча адам коронавируска каршы вакцина алганы айтылды
Кыргызстанга жакында 30 миң доза "Спутник V" вакцинасы алып келинет