Заключенные талибы идут во время их освобождения из тюрьмы Баграм рядом с военной базой США в Баграме. 26 мая 2020 года

АКШнын "Талибан* менен "туугандашуусунун" аягы эмне болот?

199
(жаңыланган 11:44 13.06.2020)
Талибдер менен келишим түзгөнү Кошмо Штаттар диалектикалык жактан ортокылымдык террордук кыймылды "жакшыртууга", афган элинин кызыкчылыктарына жана Вашингтонго лоялдуу Кабулдагы өкмөттүн кызыкчылыктарына карабай, бир катар кылмыштарга көз жумууга мажбур.

АКШнын Борбордук командачылыгынын (CENTCOM) башкы командири Кеннет Маккензи 10-июнда талибдер Кошмо Штаттарга эч качан коркунуч туудурбаганын билдирди. Кыязы Афганистандын аймагындагы америкалык армиянын 19 жылдык согуштук аракеттери ИМ* жана "Аль-Каиданын"* орун алышы менен гана түшүндүрүлөт окшойт. Бул билдирүүгө жана от күйгөн аймактагы абалга аскерий баяндамачы Александр Хроленко сереп салды.

Маккензи талибдер "ИМ* менен дос эмес" деп тактаганы менен Талибандын "Аль-Каида*" менен мамилесин мүнөздөөдө оңтойсузданды. БУУнун жакындагы эле докладын эске салалы. Анда 29-февралда америкалыктар менен келишимге кол койгондон кийин деле талибдердин "Аль-Каида*" менен "достукка, биргелеше каршылык көрсөтүү тарыхына, идеологиялык симпатия жана туугандык байланышты орнотууга" негизделген тыгыз байланыштары уланып келе жатканы айтылган.

Кошмо Штаттар менен сүйлөшүүлөрдүн жүрүшүндө талибдер "Аль-Каида*" менен улам кеңешип турган. "Тарыхый байланышы" мындан ары да сыйланарына кепилдик беришкен. Өз кезегинде "Аль-Каида*" аны "Талибан*" кыймылынын жана "жалпы иштин" жеңиши катары сыпаттап, Катарда кол коюлган америка-талиб келишимин оң баалаган. Афганистандагы тынчтыкты жөнгө салууну улантуу жана өнүктүрүү үчүн талибдер жана башка элдешкис оппозиция өкүлдөрү (өлкөдө ар кандай маанидеги отуз чакты куралданган топ бар) чуулгандуу "Аль-Каидадан*" биротоло кол үзүүгө тийиш экени анык. Башка вариант болбошу керек. Бирок "Талибандын*" жетекчилиги БУУнун докладына теригип, аталган эл аралык уюмдун бедели төмөндөп, компетенттүүлүгү төмөндөп бараткандыгынын белгиси байкалганын белгиледи. "Жалпысынан бул доклад Ислам Эмирлиги ("Талибан*" – ред. тактоосу) жана Кошмо Штаттардын ортосундагы, Афганистандагы согушту токтотуунун маанилүү инструменти жана каражаты болуп саналган келишимди үзгүлтүккө учуратып, бузууга багытталган", - дешет алар.

Көз көрүнөө фактыларды бурмалоо жана түшүнүктөрдү алмаштыруу жүрүүдө, мындай көрүнүш Афганистандагы жарандык согуштун жаңы эпкинине тушуктуруп, Борбор Азиядагы коңшулаш өлкөлөргө коркунуч жаратышы ыктымал. Америкалыктардын талибдер менен болгон келишиминин салмактуулук, конструктивдүүлүк жана реалдуулук даражасы башынан эле шек санаткан.

Талаптар аткарылабы?

"Талибан*" бийликке умтулууда. Ал эми бул жолдо аскердик каражаттарды ылайык көрүп, өзүн кандайдыр бир жаңы мамлекеттин негизи катары көрөт. Талибдер оозанган "эмирлик" – эмир башында турган ислам мамлекетинин башкаруу формасы (бийлик атадан балага мурас калат). "Эмирлик"  халифат, султанат жана имамат түшүнүктөрү менен бирдей деңгээлде, бирок көптөгөн афгандыктар мындай келечекке макул эмес. Бүгүнкү күндө Афганистан – президент менен парламентти эл шайлаган Исламдык Республика.

Талибдер америкалыктарды жана алардын НАТО боюнча союздаштарына ок чыгарбоого убада беришкен. Анткен менен жаз бою күнүнө 30 куралдуу кол салуу (ар кайсы провинцияларда) болуп жатты. The New York Times басылмасынын маалыматына таянсак, июнь айынын алгачкы үч күнүндө Афганистандын аймагындагы жергиликтүү коопсуздук күчтөрдүн 28 жоокери жана 33 жай жаран өлтүрүлгөн.

Куралдуу кагылыштардын хроникасы афган калкынын тагдырын, террордук коркунучтардын өсүшү жана "Талибан*" менен Кошмо Штаттардын тынчтык макулдашууларынын шарттуу мүнөзүн дегеле тоготушпаганын айгинелейт.

"Ички саясий диалог" форматындагы атышуу реалдуу тынчтыкка жана америкалык күчтөрдүн чыгарылышына жолтоо болот. Дал тынчтыкты орнотуу үчүн талибдерди мыйзамдаштаруу кадамдары жасалган эмес беле. Ушундан улам Афган администрациясы Катарда талибдер менен сүйлөшүү жүргүзүүгө даярданууда.

Делегацияны Афганистандын улуттук элдешүү жогорку кеңешинин башчысы жана "Талибандын*" эзелки душманы Абдулла Абдулла жетектеп бармакчы. Вашингтон Кабулду каржылык колдоону токтотобуз деп коркутуп, өз ара аракеттешүүгө мажбурлоодо.

Эгер тараптар абактагыларды бошотуу милдеттенмесин аткарса, абактардан 5000ден ашуун талиб, ал эми алар туткунга алган 1000 аскер жана Куралдуу күчтөрдүн кызматкери чыгарылат. Адилеттүү "алмашуу" эмес экени анык, кесепеттери да айкын. Июндун башында 2700 талиб жана 420 афган күчү эркиндикке чыкты.

Коңшуларды кошо коркунучка кептеп...

Тигил же бул таасирдүү топтун террордук активдүүлүктү саясий өңүткө чыгаруу аракеттери, мыйзамдуулук иллюзиясын жаратуу жакшылыкка алып келбейт. Талибдер мурдагыдай эле олуттуу аскердик кооптуулукту жаратат, планетардык масштабдагы наркотрафикти көзөмөлдөйт. Пентагондун "Талибан" менен "туугандашуусунун" парадоксалдуу кырдаалы туруксуз, келечеги да таптакыр бүдөмүк.

Тынчтык процессинин иллюзиясын колдоо үчүн тараптардын ресурстары чектелүү, жаңы кризистен кача алышпайт. Ошондуктан Россия Федерациясы борборазиялык союздаштары – Тажикстан, Өзбекстан, Кыргызстан жана Казакстандын чек араларын жана аскердик коопсуздугун бекемдөөгө бар күчүн жумшамакчы.

Афганистанда аскердик-диний кыймылдын улам күчөп бараткан таасири жана зордук-зомбулуктун эскалациясы аймактагы коңшу өлкөлөргө да коркунуч туудурат.

Мурда талибдер афган-тажик чек арасына жакын Янги-Кала уездиндеги өкмөттүк күчтөрдүн блокпостторуна чабуул койгон. Коргоо күчтөрүнүн жети жоокери окко учуп, эки аскер жарадар болгон.

Афган Коопсуздук күчтөрү өлкөнүн түндүгүндөгү тажик согушкерлеринин жанданышын белгилейт. Кырдаал ОДКБ өлкөлөрүнөн жана Өзбекстандан критикалык анализ, адекваттуу жөнгө салуу, түштүк чек араларын бекемдөөнү талап кылат.

"Талибандын*" структурасы бир өңчөй эмес, АКШ менен тынчтык келишимине караманча каршы чыккан согушкерлердин фракциясы пайда болду. Жакын арага чейин эле талибдердин баары президент Ашраф Ганинин "камчысын чапкан режими" менен сүйлөшүүгө барышпай тургандыгын айтып келишкен. Кызыкчылыктардын шайкештиги кимдир бирөө тарабынан жөнгө салынууда.

Мамилелердин татаал аймактык конфигурациясында афган аймагындагы тынчтыкка байыртан кызыкдар болбогон айрым коңшулардын позициясын да эске алуу абзел. Талибдердин тобун курал-жарак, ресурс жана алардын үй-бүлөлөрүн турак жай менен колдоп келишет.

Пентагондун маалыматы боюнча, Белужистан түштүк-батыш пакистандык провинциясы талибдердин база жана тирөөчү болуп саналат. Башкача айтканда, аталган топ географиялык жактан Афганистандын чегинен эбак чыгып, маңызында эл аралык уюмга айланып калган.

Вашингтон 2001-жылы "Талибанга*" каршы аскердик операциялардын сериясын тектеш "Аль-Каида*" террордук тобун жашыргандыгы үчүн (АКШдагы 11-сентябрдагы террордук актылардан кийин) баштаган.

Кошмо Штаттар жана "Талибандын*" расмий өкүлдөрү сүйлөшүүгө 18 жылдык согуштук аракеттерден кийин гана Доха (Катар) шаарында 29-февралда чогулуп, "Тынчтык жөнүндөгү келишимге" кол коюшкан. Макулдашуу талибдер зордук-зомбулуктан качып, расмий Кабул менен элдешкен шартта Афганистанда америкалык күчтөрдүн санын баскыч-баскычы менен кыскартууну (акыркысына чейин) карайт. Бирок Афганистанда куралдуу жаңжалдар дагы да уланып келет.

* – Ишмердигине Россия жана бир катар өлкөлөрдө тыюу салынган террордук уюмдар

199
Белгилер:
согуш, Афганистан, Пентагон, АКШ, Талибан
Тема боюнча
Америка да алсам дейт. Калашников автоматы дүйнөнү багынтууда
АКШнын президенти Дональд Трамп Рамштайн аскер базасында. Архив

Дүйнө элинин кызыкчылыгы үчүн. АКШ аскерлеринин Германиядан чыгарылышына сереп

103
(жаңыланган 17:58 10.08.2020)
Германиядан 12 миңге чукул аскер адамы чыгарылат. Анын басымдуу бөлүгү — 6,4 миңи үйүнө кайтса, калганы Европа өлкөлөрүнө бөлүштүрүлөт. Ал эми Москванын жанына, башкача айтканда, Польшага болгону миң жоокер жөнөтүлмөй болду.

АКШнын коргоо министри Марк Эспер Германиядан аскерлерди чыгаруу Россияны тизгиндөө стратегиясынын алкагында ишке аша турганын жар салды.

Пентагон жетекчисинин азыркы абалы губернатордукунан да чабал сыяктуу, айткан сөзүнүн жападан жалгыз аргументи бар. Мындайынан алганда АКШ чынында эле "аскерин чыгышка, россиялык чек арага жакыныраак жылдырууда". Бирок тыкыр карай келгенде бул тезис америкалыктар үчүн жагымсыз көрүнүштү ашкерелөөдө дейт россиялык журналист Ирина Алкснис.

Германиядан 12 миңге чукул аскер адамы чыгарылат. Анын басымдуу бөлүгү — 6,4 миңи үйүнө кайтса, калганы Европа өлкөлөрүнө бөлүштүрүлөт. Ал эми Москванын жанына, башкача айтканда, Польшага болгону миң жоокер жөнөтүлмөй болду.

Мындай жагдай Эспердин сөзүнөн күмөн жаратпай койбойт. Башкача болушу да мүмкүн эмес, анткени АКШнын Германиядагы контингентинин айланасындагы карама-каршылыктын НАТО менен Россиянын мамилесине дээрлик тиешеси жок.

Тараза ташында адамзат өмүрү. COVID-19га каршы вакцина чыгаруу жарышына чыккандар

Washington Post 2018-жылдын июнунда эле Пентагондун аскерлерди Европага жайгаштыруунун баасы жана кесепети тууралуу жасап жаткан анализин баяндаган. Гезиттин айтымында, аталган демилгеге Трамп ошол жылы эле кызыкдарлыгын билдирген. АКШ президенти НАТО боюнча өнөктөштөрүнүн блокту каржылоого акча бөлүүдөн баш тартуусуна нааразы болгон. Биринчи кезекте бул көп жылдан бери аскерий чыгымын ИДПнын эки пайызына чейин көтөрүүдөн баш тартып келген Берлинге тийиштүү болчу.

Аталган маселе бир жыл мурун кайра көтөрүлдү. АКШнын Германиядагы элчиси Ричард Гренелл Кошмо Штаттар  аскерий контингентин ГФРден Польшага чыгарып кетүүгө даяр экенин жар салган. Ал “немецтер өзүнүн профицитин ички максаттарына колдонуп жаткан учурда америкалык салык төлөөчү Германиядагы 50 миңдей жоокерди каржылоону уланта берерин күтүү кордуктун жеткен чеги” экенин белгилеген.

Мындай билдирүүгө Польшанын реакциясы укмуштуудай болду. Былтыр жыл бою польшалык саясатчылар менен ЖМКлар алардын өлкөсү ГФРдин ордуна америкалык аскерлердин Европада жайгашкан негизги жери болуп каларын саймедирешкен. Керек болсо өзөктүк курал жайгаштыруу талкуулана баштаган. Албетте, мындай сөздөр да тегин жерден чыкпай турганын белгилей кетүү керек.

АКШнын алдан тайышы: балдар полициядан коркуп жана жек көрүүнү үйрөнүп жатышат

Ар кандай саясий билдирүүлөрдөн арылып, фактынын өзүн карай турган болсок, болуп жаткан окуянын маңызы жөпжөнөкөй экенин көрүүгө болот.

АКШ көп жылдан бери дүйнөнүн ири экономикасынын бири болгон Германияны аскерий чыгымын көбөйтүүгө мажбурлап келет. Эгер республика буга макул болсо, каражаттын басымдуу бөлүгү океандын ары жагына агылмак. Америкалыктар немецтерди опузалап да, коркутуп да көрүштү, керек болсо кысмакка да алган учурлары болду. Бирок мындай аракеттен эч майнап чыккан жок: Германия баш ийип, оюнан кайтпай койду.

Окуянын өнүгүшүн карай келсек, мунун баары Трампты тажатып жибергендей. Эми коргоо министри менен бир катар расмий кызматтагы адамдар аскерлерди Германиядан чыгаруунун “адеми” жолун камсыздоо боюнча операция жүргүзүп жатышат. Бул өңүттөн алып караганда АКШ таптакыр эле утулуп калгандай көрүнбөй калат эмеспи.

Бирок иш жүзүндө ою оңунан чыкпай АКШнын азыр ызаланып турган учуру.

Немецтерден каалаганын ала алган жок. Экономикасына кошумча акча тартылбады. Европадагы аскерий контингенттин саны кыскарууда. Анын үстүнө бул Россиянын таасири жана кубаты күн сайын өсүп жаткан маалга туш келди. Аскерлерди чыгаруу Германияны жазалоо катары деле кабылданган жок. Ооба, өлкө жумуш орундарынан, аскердик инфраструктураны тейлөөдөн тапкан каражаттан кол жууду. Бирок бул жоготуу эгер Германия Вашингтондун сунушуна макул болсо тушукчу чыгымынан алда канча аз. Салыштырып да болбойт.

Расизмби же анархиябы? АКШ оңой эмес тандоо алдында турат

Кыскасы, Польшага жайгашчу кошумча миң аскер АКШнын абийирин жаап, Россияны тизгиндөө аракети тууралуу сөз кылууга мүмкүндүк берет.

Негизи Трамп эмне себептен аскерин чыгаруу чечимин кабыл алды деген кадыресе суроо туулат. Себебин президенттин өзүнөн, улуттук лидер катары койгон максаттарынан издөөгө болчудай.

Өзгөчө ажо экенине карабай Дональд Трамп чынында АКШда жылдап топтолуп калган системалуу көйгөйлөрдү чечүүгө умтулуп келет. Мында ал кескин кадамдарга да баруудан кайра тартпайт. Анын үстүнө АКШ дүйнөлүк держава реномеси менен экономикалык кызыкчылыгы каршы келген капканга түшүп калды.

Арийне, Трамптын нааразычылыгы деле орундуу: Америка Европа үчүн коргонуу функциясынын жоопкерчилигин артынып алганы аз келгенсип, бул үчүн төлөп да келет. Анткени Европанын ири жана бай экономикаларынын баары кебелбестен АКШнын мойнуна отуруп алышкан.

Бекер убара болуп... АКШ "Россиянын ийгиликтүү пропагандасынын сырын" ачты

Бул жерде аталган өлкөлөрдүн баары Россия тараптан кандайдыр бир кооптуулук бар экенине ишенишпейт. Эгер АКШ Москва менен аскерий-саясий оюнун уланта турган болсо, Европа кичүү болуп колдоп-коштоп койгонго даяр. Бирок Вашингтон амбициясы үчүн өзү төлөшү керек болот.

АКШнын глобалдуу ири держава деген макамы америка элитасынын басымдуу бөлүгү үчүн чоң мааниге ээ болгондуктан акча салуу жакшы жайылган. Айрым учурда ишке ашпай турган долбоор экенин билип туруп деле каражат жумшагандар бар.

Бирок Дональд Трамптын позициясы мындан обочо. Ал бир нече ирет дүйнө лидерлиги АКШга жана анын экономикасына киреше алып келиши керектигин айткан. Эгер мындай болбой турган болсо, анда ири держава деген макам пайдасыз жана акылга сыйбаган кымбат нерсе. Ал эми ага жумшалган ресурсту маанилүү тармакка жумшоо зарыл.

Германиядан аскерлерди чыгаруу чечими Трамптын айткан сөзү менен иши дал келе турганын көрсөттү.

Европа менен Америка Россиянын газ түтүгүнөн улам тирешүүгө барабы?

Берлинден керектүү нерсени ала албай турганын түшүнгөн соң ал окуяга бизнесмен катары көз жүгүртүп, чыгымды кыскартуу процессин баштады. Аскерлерди жайгаштыруунун өзү көп акчаны талап кылган аракет, бирок бул алардын ГФРда турганы үчүн төлөнгөн каражатка салыштырмалуу кыйла эле пайдалуу. Мындан улам Трамптын чечими экономикалык көз караштан туура жана АКШнын улуттук кызыкчылыгына дал келген аракет деп ишенимдүү айтууга болот.

Албетте, бул кадам Кошмо Штаттардын алсыздыгын, мойнуна артылган финансылык жүктү сүйрөөгө жөндөмсүздүгүн ашкерелеп, глобалдуу гегемониясын кыйратууну уланта бермекчи. Ал эми мындай көрүнүш жалпы дүйнөнүн кызыкчылыгын көздөөрү анык.

103
Белгилер:
Дональд Трамп, Аскер, Европа, Россия, Германия, АКШ
Талибан тобунун мүчөлөрү. Архив

Афганистан: талибдештирүүдөн кийин Америка баскынчылыгы бейиштей көрүнө баштайт

148
(жаңыланган 20:17 08.08.2020)
Кандуу кагылыштар жана террордук актылар коштогон катаал жолдо Афганистан америкалыктарсыз жаңы жашоосуна баратат. Бул жаңы жашоо жаңы куралдуу кагылыштарды жаратып, кошуна өлкөлөрдөгү абалды курчутушу мүмкүн.

Александр Хроленко, аскердик серепчи

Афганистандагы абал жарашуу тууралуу билдирүүлөрдөн бир топ эле айырмаланып турат. АКШ менен келишимге кол коюлганына беш айдын жүзү болсо да "Талибан" Кабул менен ок атышууну токтотуу боюнча макулдашууга жете албады. Жоочулар жаңы калктуу конуштарды өз көзөмөлүнө алганга аракеттенип, аскердик жана полицейлик блокпостторго, аскердик базаларга, бир катар аймактардагы полицейлердин имараттарына кол салып жатышат. Августтун башында 37 аскер жана полиция кызматкери, 61 жоочу жана 43 жергиликтүү тургун каза болду.

Жолго коюлган минадан 5-августта түндүктөгү Баглан аймагында 12 адам курман болду. Бир күндөн соң Баглан – Саманган жолунда талибдер эки бензин ташуучу автоунааны өрттөп, бензин ташуучу жети автокөлүктү карактап, андагы майды Пули-Хумриде литрин 20 афганиден сатышкан. Бул "бизнеске" афгандык коопсуздук күчтөр менен болуп жаткан атышуулар да жолтоо боло алган эмес. Өз кезегинде акыркылар Кандагар жана Газни аймактарында гана бир аз ийгиликке жетише алышкан.

Талибдер бийликке умтулууда. Кабул курчоодобу?

"Ислам мамлекетинин" жоочулары "жандана" башташты – Желал-Абаддагы (чыгыштагы Нангархар аймагы) түрмөгө 2-августтагы чабуул учурунда 29 адам (алардын 10у террорчулар) каза болуп, 800 камакта отургандар – "Ислам мамлекетинин" мүчөлөрү, талибдер жана кылмышкерлер – качып кетишкен.

Жарашуу боюнча кадамдар кыйынчылык менен жүрүүдө. Камактагы талибдер жана туткундагы аскерлер менен алмашуу боюнча татаал жана көп суроону жараткан иш-аракеттер Афганистанда дээрлик аяктап калды. Жалпысынан күч органдарынын 1005 кызматкери бошотулуп, 4750 талиб түрмөдөн чыгарылды. Эркиндикке чыгарылган жоочулар биз эми мындан ары согушпайбыз деп убада беришип, тийиштүү кагазга кол коюшканы менен, алардын көбү убадасына турбай, кайра колдоруна курал алышкан.

Афганистандын президенти Ашраф Гани талибдер берген тизмедеги 400 ашынган террорчуну түрмөдөн бошотууга каршы чыгып, бул маселе боюнча эл менен кеңешүү керектигин билдирген. Бирок "Талибан"* кыймылы 5-августта расмий бийликтин Лойя Жирганы (эл өкүлдөрүнүн жыйыны) өткөрүү тууралуу чечимине каршы чыкты. Кыймылдын пикиринде, бул жыйындын укуктук статусу жок жана "баскынчылык бүткөндөн кийин" ал элдин мүдөөсүн чагылдыра албайт. Ошентип, талибдер өздөрүн өлкөнүн конституциясынан жана кылмыш-жаза кодексинен жогору коюп, чындык алар тарапта гана дегендей белги берип, Кабулдагы "коллаборациялык" өкмөттү мыйзамсыз деп баалашууда. АКШ болсо өзүңөр чечишип алгыла дегендей мамиле кылууда.

Түндүктөгү көйгөйлүү аймак

Ооганстандын түндүгүндө тынчтык жок. Тажикстан менен Өзбекстанга чектеш Балх аймагы июлдун аягында өкмөттүн аскерлери менен талибдердин ортосундагы катуу кагылыштарга байланыштуу эң кооптуу аймакка айланды.

АКШнын "Талибан* менен "туугандашуусунун" аягы эмне болот?

Афганистандагы абал оор, чаташ болуп турган кезде ооган-тажик чек арасындагы кырдаал дагы курчуй түшкөнүн Душанбе билдирүүдө. Бул аймакка ондогон жоочулар топтоло баштаган, алардын арасында Тажикстандын да тургундары бар. Президент Эмомали Рахмон Тоолуу-Бадахшан автономдуу областтагы чек ара тилкесин бекемдөөгө буйрук берди. Тажикстан шериктеш өлкөлөр жана эл аралык уюмдар менен сүйлөшүүлөрдө тажик-ооган чек арасындагы коопсуздук маселесин такай көтөрүп келет.

Окуялардын өнүгүү логикасы мындай, эгер талибдер жеңе турган болсо Америка Кошмо Штаттары менен келишимге ылайык кошуна Борбордук Азия өлкөлөрдөн келген жоочуларга Ооганстандын аймагынан чыгып кеткиле деген талап коюлушу мүмкүн. Катуу даярдыктары бар жүздөгөн жоочулардын Тажикстанга жана Өзбекстанга кайтып келиши бул өлкөлөрдөгү абалды радикалдаштырып да, татаалдаштырып да жибериши ыктымал. ЖККУ жана Москва менен биргеликте чогуу иш алып барган учурда гана окуянын бул нукта өнүгүүсүнүн алдын алса болот. Андан кийинчи?

Бул жерде "Талибан", башына кайрылсак – элдин муктаждыгынан жаралган кыймыл эмес эле Пакистандын ачык мүнөздөгү долбоору экенин, ал "борбор азиялык жаз" идеясын Тажикстан менен Өзбекстандын жана башка коңшу мамлекеттердин аймагына таратышы мүмкүн экендигин түшүнүшүбүз керек. "Талибандын" жоочулары – сырткы оюнчулар үчүн согуштун жана талкалап бузуунун ыңгайлуу куралы болуп эсептелет. Курамы жана көз караштары боюнча бир кылка болбогон бул террористтик уюмду эл аралык коомчулук тараптан мыйзамдаштыруу өтө опурталдуу кадам болот.

"Талибан" экинчи жолу бийликке Кошмо Штаттардын макулдугу менен келген учурда да ал афган эли жана коңшу өлкөлөр үчүн көп коркунучтардын булагы бойдон кала берет – бул диний экстремизм, баңгизат трафиги, куралдуу террорчулук (булар кыймылдын негизин түзөт). 32 миллион калкы бар Афганистандын "талибандаштырылышы" бул: диний эмес билим алууга, маданиятка, телеберүү менен кинотеатрларга тыюу салынышы, мектептер менен университеттердин көбүнүн жабылышы, конституциянын ордуна шариат сотторунун чечимдеринин колдонулушу, аялдардын коомдук жашоодон обочолонушу, кылган кылмышы үчүн орто кылымдарга мүнөздүү жанын кыюу, колу-бутун кесүү сыяктуу жазалардын кеңири колдонулушу (1996-жылы талибдер бийликке келгенде ушул нерселер байкалган эле).

Афганистанда бир нече теракт болуп, анын жоопкерчилигин "Талибан" алды. Видео

Жамандыктын чордону

"Талибан" жеңишке жетеринен күмөн санабайт, мыйзамдуу ооган өкмөтүн "тазалаганга" даяр. Талибдердин жетекчиси Мавлави Хибатулла Ахундзада өткөн аптада мындай билдирүү кылды: "Жихадыбыздын максаты өзгөргөн жок – баскынчылыкты токтотуу жана Афганистанда нукура исламдык өкмөттү түзүү". Ошондуктан АКШ жана эл аралык коомчулук "мындан ары да маселелерди жаратуусун токтотушу керек".

Катуу билдирүү. Ал эми маселелерге кайрыла турган болсок, учурда талибдердин бийлигинин алдында 15 миллионго жакын адам, Афганистандын калкынын дээрлик жарымы, жашап келет. Алар эртең менен үйдөн чыгып жатканда, аман-эсен кайтып келишеби же жокпу так айта алышпайт. БУУнун Баңгизаттар жана кылмыштуулук боюнча башкармалыгынын (UNODC) маалыматы боюнча, Афганистанда апийимди өстүрүү 2017-жылы 87 пайызга өсүп, 9000 тоннаны түзгөн, ал эми америкалыктардын аскерлери өлкөгө киргизилгенден бери баңгизат чийки затын өндүрүү 40 эсе өскөн, афган апийиминин бир жылдык аткезчилигинин көлөмү 3 млрд долларга бааланат.

Ошондой болсо да "Талибандын" идеологиясын, эгер бар болсо планын жана программасын кабыл албай талибдер менен кантип жарашса болот? Мурдараак Афганистан сенатынын төрагасы Мохаммад Алам Изидьяр Sputnik агенттигине берген интервьюсунда мындай деген эле: "Афган эли үчүн Афганистандагы талибдер – террордук топ экенин түшүнүү өтө маанилүү. Кайсы гана өлкө болбосун талибдерди колдоого алуусун биз кабыл албайбыз... Биз үчүн "Талибан" менен "Исламдык мамлекет" топторунун террорчуларынын ортосундагы айырмачылык анчалык деле чоң эмес". Таасирдүү афшан саясатчысы жана "можахеддер" кыймылынын ардагери Изидьяр кошумчалагандай, "Талибанга" түзмө-түз же кыйыр түрүндө колдоо көрсөтүү туруксуздукту Борбордук Азиядагы кошуна өлкөлөргө жылдырууга негиз түзөт.

Туура жана таамай сөздөр. Ооганстанда эч нерсе өзгөргөн жок. Бир гана америкалыктар Афганистандагы саясатын өзгөртүп, террорчулар менен көп жылдык кандуу тирешүүнү уланткандын ордуна Пентагондун аскерлерин тез жана коопсуз жол менен өлкөдөн чыгарып кетүү планын (бизден кийин эмне болсо, ошол болсун дегендей) кабыл алышты. Жакында АКШ Афганистандын Гильменд, Урузган, Пактика жана Лагман аймактарындагы дагы беш аскердик базасын жапты. Америкалыктардын куралдуу күчтөрүнүн саны 4 миң аскерге чейин кыскарат, ал эми 2021-жылдын май айына чейин аскери толугу менен чыгарылып кетет. Эми Дональд Трамптын президенттик администрациясына, мамкатчы Майкл Помпеонун сөзү боюнча, Афганистандагы абалды турукташтыруу үчүн Кремлдин колдоосу керек. Бирок келечекте абалды турукташтырса болобу, бул талаштуу маселе.

"Курулай күнөөлөө". Россия ТИМи NYT жазган макалага жооп берди

Россия Афганистандын тынч, туруктуу, көз карандысыз, экономикалык жактан өнүккөн, террорчулардан жана баңгизаттардан арылган өлкө катары өнүгүүсүнө көмөк көрсөтүү саясатын ырааттуу түрдө жүргүзүп келет. Россиянын жана ЖККУнун курамындагы башка өлкөлөрдүн афган багытында иш алып баруусуна талибдерге карата жумшак мамиле тоскоолдук кылууда. Ал эмес Афганистандын тышкы иштер министри Ханиф Атмар кечээ эле "моюнга алгандай" билдирүү кылды: "Жарашуу тууралуу башында эле ойлонуп, талибдерге татыктуу тандоо кылганга шарт түзүшүбүз керек болчу... Биз аларга жарашуунун татыктуу жолун сунуштай албай, алардын Афганистандан чыгып кетүүсүн талап кылып туруп алдык. Бул туура эмес саясат эле" (балким, Ханиф Атмар жаңы "таза" өкмөттүн курамына кирем деп жаткандыр). Ошол эле кезде ЖККУнун "Талибанга" карата нааразычылыктарынын көбү өзгөрүүсүз калды. Кыймыл мыйзамдуу өкмөткө карата куралдуу кысым көрсөтүүнү дагы эле жетекчиликке алат, "Аль-Каида" менен байланыштарын үзө элек, баңгизат трафигин колдоп келет, бул тизмектин башы гана.

148
Белгилер:
"Ислам мамлекети" террордук тобу, Талибан, Геосаясат, Афганистан, АКШ
 Минскидеги массалык митинг. Архивдик сүрөт

Колунда жарылып кеткен. Минскидеги массалык митингде адам өлүмү катталды

0
Элдин толкундоолору өлкөнүн дээрлик бардык аймагында өтүп жатат. Акциялар президенттик шайлоодон кийин жекшемби күнү башталган.

БИШКЕК, 11-авг. — Sputnik. Нааразылык акциялар өтүп жаткан Беларустун борбор калаасында адам өлүмү катталды. Бул тууралуу ИИМдин расмий өкүлү Ольга Чемодановага таянуу менен Sputnik Беларусь агенттигинин Telegram-каналы кабарлады.

Чемоданованын айтымында, көз жумган адам эркек киши.

"10-август күнү саат 23.00дөрдө Минск шаарынын Притыций проспектисинде топтолгон эл кыймылды бууш үчүн тосмолорду кое баштаган. Аянтты тазалоо үчүн келген атайын бөлүктүн жоокерлери менен кагылышуу учурунда бир киши аларды көздөй жардыруучу түзүлүштү ыргытууга аракет кылган. Бирок ал колдо жарылып, эркек киши алган жаракатынан улам көз жумду", — деди ИИМ өкүлү.

Эскерте кетсек, нааразылык акциялары 9-августта өткөн президенттик шайлоодон кийин башталган. Ушу тапта элдин толкундоолору өлкөнүн дээрлик бардык аймагына жайылды. Милиция митингчилерди таратуу үчүн көздөн жаш чыгаруучу газ менен кулак тундуруучу гранаталарды колдонууда.

38 жашта. Лукашенкодон тизгин талашкан Тихановскаянын таржымалы

Акыркы маалыматтар боюнча тартип сакчылары менен кагылышуудан жапа чеккендер жана кармалгандар көбөйүүдө.

Эл көчөгө шайлоонун жыйынтыгына нааразы болуп чыккан. Анда азыркы президент Александр Лукашенко бир топ айырма менен атаандаштарынан озуп, дагы беш жылга өлкө башчысы болуп калмакчы.

0
Белгилер:
аянт, милиция, өлүм, митинг, Минск, Беларусь
Тема боюнча
Беларуста митинг токтобой, эл күч менен таркатылып жатат. Видео