РФтин Кошмо Штаттардагы элчиси Анатолий Антонов. Архив

Анатолий Антонов: Россияны ооздуктоо АКШ саясатынын негизи

116
(жаңыланган 22:49 22.01.2021)
АКШ бийлигине Жо Байдендин келиши менен Россия конструктивдүү диалогго, эки тараптуу мамилелерде топтолуп калган көйгөйлөрдү жоюуга киришүүгө ниеттенет.

Ошол эле учурда Москвадагылар көптү деле күтпөйт, анткени Россияны ооздуктоо АКШнын тышкы саясатынын артыкчылыктарынын бири бойдон каларын түшүнөт. Мындай пикирин РФтин Кошмо Штаттардагы элчиси Анатолий Антонов билдирет.

Россиялык дипломат АКШнын 46-президентинин ант берүү аземинен соң РИА Новости агенттигине кеңири маек курган. Анда элчи быйыл Владимир Путиндин америкалык жаңы лидер менен жолугушуусу күтүлөр-күтүлбөсүн, Москва жана Вашингтон COVID-19га каршы күрөшүүдө кызматташуусу мүмкүн болуп-болбогонуна токтолуу менен Стратегиялык чабуул коюучу куралдарды чектөө жана азайтуу жөнүндөгү келишимдин сакталышына дагы да мүмкүнчүлүк бар экенин, Россия АКШдан сунуштарды күтүп жатканын белгиледи.

— Шайлоодон кийин Жо Байдендин болочок администрациясынын өкүлдөрү менен алдын ала сүйлөшүүлөр болдубу? Кандай темаларды талкуулай алдыңыздар?

— Сүйлөшүүлөр болгон жок. Бирок жаңы өкмөттүн курамындагы тышкы саясий багыт боюнча дайындалгандардын көбү бизге жакшы тааныш. Алар мурдагы администрацияларда жетекчилик кызматтарды ээлешкен. Ак үй, Мамлекеттик департамент жана башка мекемелердин курамынын алмашуусунан улам эки тараптуу урунттуу жана эл аралык көйгөйлөр боюнча кесиптештер менен маңыздуу диалогго кирише алабыз деп турабыз. Эң оболу бул эки өлкөнүн ортосундагы алакада үйүлүп калган жагымсыз көйгөйлөрдү жоюу зарылдыгына байланыштуу.

Кызматташуунун так багыттары боюнча россиялык сунуштар бир нече ирет айтылган, сүйлөшүү жүзүндө гана калып келет. Биз прагматикалык жана Америка тарап ниеттенген деңгээлдеги эки тарапка тең пайдалуу диалогго даярбыз.

Посол РФ в США Анатолий Антонов перед началом совещания послов и постоянных представителей РФ. 19 июля 2018 года
© Sputnik / Сергей Гунеев
Антонов: АКШга стратегиялык чабуул коюучу куралдарды чектөө жөнүндөгү келишимди эч кандай алдын ала шарттарды койбостон узартууну Россия бир жыл мурун эле сунуштаган

— Вашингтон Стратегиялык чабуул коюучу куралдарды чектөө жана азайтуу жөнүндөгү келишимди узартууга макул болорун болжоп турасыздарбы? 20-январдан кийин Россия бул багытта консультацияларды баштоого даярбы?

— Белгилүү болгондой, АКШга Стратегиялык чабуул коюучу куралдарды чектөө жана азайтуу жөнүндөгү келишимди эч кандай алдын ала шарттарды койбостон узартууну Россия бир жыл мурун эле сунуштаган. Республикалык партия өкүлүнүн администрациясы келишимди мурда кол коюлган калыбында узартуудан караманча баш тарткан. Кабыл алынгыс шарттарды койгон. Маңызында өзөктүк куралдарды көзөмөлдөө боюнча иштеп турган жалгыз россиялык-америкалык келишим саясий соодалашууга айланган. Жүрүп отуруп мындай позиция аталган келишимдин тагдыры жөнүндөгү эки тараптуу консультацияларды туңгуюкка кептегени таң каларлык эмес. Буга карабастан, биз бир катар маселелерде Вашингтон менен макул болдук. Азыркы администрация акылга сыярлык жана реалдуу принциптерге таянарына үмүттөнөбүз.

Россия Стратегиялык чабуул коюучу куралдарды чектөө жана азайтуу жөнүндөгү келишимди узартуу боюнча маңыздуу (субстантивдүү) диалогго ачык. Келишимдин мөөнөтү аяктаганча, 2021-жылдын 5-февралына чейин тийиштүү макулдашууга жетишүүгө дагы мүмкүнчүлүк бар. Кезек азыр Вашингтон тарапта, конструктивдүү сунуштарды күтүп жатабыз.

— 2021-жылы Россия Федерациясы менен АКШ президенттеринин кезигүүсү күтүлөбү? Тышкы саясий мекемелердин жетекчилеринин деңгээлиндеги жолугушуучу? Байденге "2+2" форматындагы консультацияны сунуштайсыздарбы?

— Пандемия шартында бетме-бет, анын ичинде жогорку деңгээлдеги жолугушуулар тууралуу азырынча кеп козгош кыйын. Саясий жолугушуулар графигин түзүү эпидемиялык абалдын турукташуусуна, мындай кезигүүлөрдүн мазмунуна, көп тараптуу иш-чаралар алкагында баарлашуу жана башка мүмкүнчүлүктөргө жараша болот. Кандай болгон күндө да бардык пландар АКШнын жаңы администрациясы менен талкуулоо жана макулдашылууга тийиш. "2+2" форматына келсек, америкалыктарга аны калыптандырууну бир нече ирет сунуштаган элек. Бирок оң жооп ала алган жокпуз. Антсе да демилге дале күчүндө.

Чрезвычайный и полномочный посол Российской Федерации в Соединённых Штатах Америки Анатолий Антонов.
© Sputnik / Михаил Тургиев
Антонов: пандемия шартында бетме-бет, анын ичинде жогорку деңгээлдеги жолугушуулар тууралуу азырынча кеп козгош кыйын

— Байдендин тышкы саясий командасында жарыяланган талапкерлерди кандай баалайсыз? Иран, Сирия, Украина боюнча диалогду жандандырууга үмүт барбы? Сиздин пикириңизде АКШнын Улуттук коопсуздук кеңешинин аппаратында Россия жана Борбор Азия боюнча өзүнчө директорду дайындоо эмнеден кабар берет?

— Байдендин тышкы саясий командасындагы талапкерлерди баалоо — биздин ишибиз эмес. АКШ президенти башка жетекчилер өңдүү эле өз ишенимине кирген адистерди тандайт. Менимче, жаңы командага тышкы саясий артыкчылыктар жана так бир маселелерди чечүү жолдорун аныктап алууга убакыт берүү абзел. Анан да анын эл аралык багыты жөнүндө шайлоо алдындагы айткандарынын негизинде эмес, иш жүзүндөгү кадамдарына карап баалоо керек. Кай бирөө таамай сүрөттөгөндөй, шайлоо алдында эки – кара жана ак боек болот, алардан соң тек бир – боз түстөгүсү бар. Чоң нерсе деле күткөндөн алыспыз. Эгер россиялык багыт өзгөрүлсө, негизинен эмес, болду-болбоду, өзгөрүү ньюанстарда гана орун алышы ыктымал.

Россияны системалык ооздуктоо америкалык саясаттын негизи бойдон калууда. Анткен менен администрациядагы жогорку кызматтагылардын көпчүлүгү Барак Обаманын убагындагы иштерден бери бизге жакшы тааныш. Маселен, азыр күтүлүп жаткандай, Ак үйдө жакынкы чыгыш көйгөйлөрү боюнча координаторлукту аркалай турган Бретт Макгурк менен биз ИГИЛге каршы коалицияда (ИГИЛ – Россияда жана бир катар өлкөлөрдө ишмердигине тыюу салынган террордук уюм) президенттин атайын өкүлү болуп турган кезинде биргеликте иш алпарганбыз.

Азиялык-тынч океандык багыттагы биздин дипломаттар Коопсуздук кеңешиндеги аймактык координатор кызматына көрсөтүлүп жаткан Курт Кэмпбеллди да билишет. Аны менен тынчтыкты жана коопсуздукту бекемдөө маселелери, анын ичинде Корея жарым аралындагы конструктивдүү диалогго үмүт кылабыз. Иран боюнча демократиялык администрация шайлоо алдындагы өз программаларын аткарарын күтөбүз, эң оболу Стратегиялык чабуул коюучу куралдарды чектөө жана азайтуу жөнүндөгү келишимге кайтуу – биздин планыбызда. Персид булуңунун аймагындагы кырдаалда саясий диалогду жана деэскалацияны калыптандырууга да өбөлгө болот деп турабыз.

Сирияда биздин өлкөлөрүбүздүн аскерлери жаңжалдардын алдын алуу максатында мезгил-мезгили менен байланышып калат. Мындан тышкары, Россия жана АКШ кызматташа турган тармактарды аныктап алуу да пайдалуу. Атап айтсак, гуманитардык көмөк көрсөтүү, жаңжалдан соңку калыптандыруу, миналарды зыянсыздандыруу, качкындардын жана өлкө ичинде жер которгондордун кайтуусуна көмөктөшүү, ошондой эле терроризмге каршы күрөш. Биз биргеликте мындай иш алпарууга, албетте, Сирия Араб Республикасынын суверенитетин сыйлоо шарты менен даярбыз. Украина боюнча арачылык кылган администрация Владимир Зеленскийдин тобун акыры Минск макулдашууларын ишке ашырууга киришүүгө көндүрүү менен чоң жакшылык жасамак. Ошондой эле Мамлекеттик департаменттин жаңы жетекчилиги Чара көрүү боюнча Минск комплексине Киевдин азыркыдай асылууларынын майнапсыздыгын белгилейт деген үмүттөбүз. Анан калса, документ эбак эл аралык укуктун бир бөлүгүнө айланган, юридикалык жактан милдеттендирүүчү жана аткарууга милдетүү болуп саналат.

Посол Российской Федерации в США Анатолий Антонов. Архивное фото
© Sputnik / Григорий Сысоев
Антонов: Байдендин тышкы саясий командасындагы талапкерлерди баалоо — биздин ишибиз эмес

Соңку жылдары украиналык бийликтен "Минск" комплексинин кандайдыр модификациясы жөнүндө, ал түгүл эскилиги жеткендиги үчүн аны жок кылуу жөнүндөгү кооптуу демилгени угуп келебиз. Ошондой эле түз сүйлөшүүлөрдү "Нормандия форматындагы" Донецк жана Луганск менен болгон дискуссияларга айырбаштоого, Киев жактан үч тараптуу байланыш тобундагы украиналык сүйлөшүүчүлөрдүн катарын чексиз жана маңызсыз алмаштырууга умтулушканын көрүп турабыз. Мындай шартта Минск келишимдерине Обаманын администрациясынын тушунда кол коюлганын эске салуу орундуу. Аларды бекиткен БУУнун Коопсуздук кеңешинин 2202 резолюциясы америкалык туруктуу өкүл Саманта Пауэрдин катышуусу менен жактырылган. Мурдагы вице-президент Жо Байден бул туурасында каршылыгын билдирген эмес. Мамлекет башчысы азыр да "Минск" макулдашуулары боюнча мындай позитивдүү оюнан кайта элек деп ойлойбуз.

Жаңы администрация бийликке келгенден кийинки Улуттук коопсуздук кеңешинин аппаратынын структурасындагы өзгөрүүлөр кадыресе көрүнүш болуп саналат. Кенже Жорж Буш жана Барак Обаманын тушунда Ак үйдө россиялык багыттагы ушул кызмат иштеп турган. Кеп Ак үй аппаратындагы америкалык кесиптештер менен үзгүлтүксүз диалогду жөнгө салуу туурасында.

— Россия Байдендин администрациясына БУУнун Коопсуздук кеңешинин "Бештигинин" жолугушуусуна катышууну сунуштайбы? Бул планда барбы?

— Россиялык демилге мурда "Бештиктеги" өлкөлөрдүн жетекчилери тарабынан жактырылган жана күчүндө. Күн тартиби боюнча сунуштар кесиптештерге да жеткирилген. Маселе дүйнөлүк саясат, коопсуздук жана экономиканын абалына таасир этүүчү негизги көйгөйлөр жөнүндө. Андай жолугушуунун күнү жана орду азырынча аныктала элек. Жаңы администрация россиялык демилгени кылдат изилдейт, эпидемиологиялык жагдай жакшырары менен "Бештиктин" саммити уюштурулат деген пикирдебиз. Эл аралык иштерде жана көптөгөн жаңжал очокторун жоюу ыкмаларында биргеликте иш алпаруунун негиздери жөнүндө "Бештиктеги" мамлекеттердин башчыларынын түз сүйлөшүүлөрүнүн дал мезгили жана өтө зарыл деп эсептейбиз.

Посол РФ в США Анатолий Антонов, прибывший в Вашингтон, начал свой первый рабочий день с поздравления учащихся школы при посольства РФ в США с Днем знаний.
© Sputnik / Алексей Агарышев
Антонов: АКШ президенти башка жетекчилер өңдүү эле өз ишенимине кирген адистерди тандайт

— Террорго каршы күрөш боюнча сүйлөшүүлөр уланабы?

— 2018-жылдын декабрында Россия жана АКШ президенттеринин макулдашууларын аткаруу үчүн террорго каршы жогорку деңгээлдеги россиялык-америкалык диалог жандандырылган (ал ишти РФ тышкы иштер министринин орун басары Олег Сыромолотов жана ошол убактагы мамлекеттик катчынын биринчи орун басары Жейк Салливан жүргүзгөн).

2019-жылы эки эксперттик кезигүү (март, июнь айларында) болгон. Сентябрда координаторлордун сүйлөшүүлөрүнүн экинчи айлампасы өткөн. 2019-жылдын октябрында америкалыктарга биз 2020-жылдын январь аймагындагы кезектеги консультацияларын уюштуруу боюнча ойлонуп көрүүнү сунуштаганбыз.

Өнөктөштөр принципиалдуу түрдө баш тартышпады. Бирок 2020-жылы террорго каршы биргеликте иш жүргүзүлгөн жок. Санитардык-эпидемиологиялык кырдаалдын жакшырышы диалогдун бул каналын калыптандырууга жол ачат деген үмүттөбүз.

— Пандемияга каршы күрөштө АКШ менен кызматташуу жөнүндө Россиядан жаңы сунуштар болобу? Кандай нукта? Мурдагы жолкудай жабдуу жаатындабы же биргеликте изилдөөлөрбү?

— Пандемия жалпыбызга чакырык таштады. Дал ушул себептен биз пикир келишпестиктерди жыйыштырып, инфекция менен күрөштө күчтөрүбүздү бириктирүүнү – эң зарыл медициналык товарлар жана предметтер менен жабдууда тоскоолдуктарды жоюу, чабал өнүккөн өлкөлөргө карыз жүгүн азайтуу, муктаж болгон мамлекеттерге каржылык көмөк көрсөтүүдө саясий шылтоолордон баш тартуу, илимий тажрыйба алмашууну кеңейтүү боюнча бир нече ирет сунуштадык. АКШ менен кайсы бир аспектилерде иштерди жөнгө сала алдык. Адегенде Россия 2020-жылдын апрелинде Нью-Йорк шаарына медициналык жүк менен учак жөнөткөн, андан соң АКШдан РФке жооп иретинде 200 ИВЛ аппараты (май жана июнь айларында) келген. Бул эпидемиялык каатчылык күч алып турган убакта эле. Тийиштүү макулдашуу эки өлкөнүн эли саясий пикир келишпестиктерге карабай бири-бирине шериктештик жана колдоо көрсөтө аларын айгинелейт.

Чрезвычайный и полномочный посол Российской Федерации в Соединённых Штатах Америки Анатолий Антонов принимает участие в голосовании по внесению поправок в Конституцию РФ на избирательном участке в посольстве Российской Федерации в Вашингтоне.
© Sputnik / Михаил Тургиев
Антонов: Россияны системалык ооздуктоо америкалык саясаттын негизи бойдон калууда

COVID-19га байланышкан изилдөөлөрдүн ар кыл жаатындагы кызматташтык жөнүндө АКШнын Улуттук илимдер, техника жана медицина академиясы жана Россия Илимдер академиясынын биргелешкен протоколуна 2020-жылдын 30-июлунда кол коюлушу да буга позитивдүү мисал.

Вакцина боюнча жагдай татаалыраак. Америкадагы айрым адамдар бул теманы саясатташтыруу далалатында. Вашингтондо биздин жетишкендиктерди ачык шектенүү менен кабыл алышууда. Мында сөз "Спутник V" жана "ЭпиВакКорона" препараттары жөнүндө. Россиялык вакциналардын майнапсыздыгы жана кооптуулугу жөнүндө жалган маалыматтарды жайылтып жатышат. Анткен менен илимий коомчулук россиялык препараттарга жогорку баасын бергени анык. Биз пандемияга каршы күрөшүү, анын ичинде инфекциялык илдетке бөгөт болчу таасирдүү препараттарды иштеп чыгууда АКШ менен кызматташууга ачыкпыз.

— Москва Кошмо Штаттардын жаңы администрациясы менен орто жана кыска аралыктагы ракеталарды, атап айтканда, Европада жайгаштырбоону сүйлөшүү планда барбы?

— 2019-жылдын августунда Орто жана кыска аралыктагы ракеталарды четтетүү келишиминен бир тараптуу чыккан соң АКШ макулдашуунун бузулушунун кыйратуучу кесепеттерин кыскартуу үчүн кызматташууга даярдыгын билдирген жок. Муну белгилөөгө аргасызбыз. Ракеталык куралдануу жарышын күчөтүүнүн тобокелдиктерин толук түшүнөбүз. Дээрлик бир жыл Россия дүйнө региондорунда жер үстүндөгү орто жана кыска аралыктагы ракеталарды жайгаштырбоо боюнча бир тараптуу тартипте өзүнө алынган милдеттенмелерди аткарып келет. Америкалык өндүрүштөгү мындай куралдар башка мамлекеттердин аймагында пайда болушуна дейре...

Биз АКШ жана анын НАТО боюнча өнөктөштөрүнө ушундай эле кадамга барууну сунуштадык. Бирок тосмо мораторий жарыялоо жөнүндөгү демилгебиз четке кагылган.

Вашингтон мурда келишим боюнча тыюу салынган куралдарды тездик менен иштеп чыгууга басым жасады. Андай тутумдарды бир нече ирет сынап көрдү. АКШнын аскердик-саясий жетекчилиги союздаштарынын, анын ичинде Европанын аймагында жер үстүндөгү орто жана кыска аралыктагы ракеталарды жайгаштырууга багыт алганын жашырбайт. Биз өзүбүз тараптан окуялардын эң жаман сценарийде нук алышын алдын алууга мүмкүн болгон бардык нерсени жасайбыз.

Октябрда Россия президенти Владимир Путин аталган ракеталарсыз дүйнөдө кырдаалды турукташтыруу боюнча жаңы сунуштары менен чыкты. Биздин демилгелер мурдагыдай эле сүйлөшүү чегинде калууда. Эгер жаңы администрация орто жана кыска ракеталар көйгөйү боюнча эки тарапка тең туура келген чечимди издөөгө кызыкдар болсо, биз андай ишке даярбыз.

Посол Российской Федерации в США Анатолий Антонов. Архивное фото
© Sputnik / Григорий Сысоев
Антонов: Сирияда биздин өлкөлөрүбүздүн аскерлери жаңжалдардын алдын алуу максатында мезгил-мезгили менен байланышып калат

— АКШ SolarWinds компаниясына жасалган кибер чабуулдун аркасында Россия турарына кандайдыр бир далил келтире алдыбы? Же курулай айыптоолор менен чектелдиби? Afghanistan bounties боюнча да далил көрсөттүбү?

— Россияга же РФтин жарандарына каршы америкалык маалыматтык инфраструктура жасалган ири масштабдуу хакердик чабуулга байланышкан расмий айыптоолор айтылган эмес.

Кошмо Штаттардын атайын кызматтары "болжолдуу түрдө россиялык тамыры бар" кибер чабуулчулар жооптуу экенин билдиришкен. Бир катар жогорку кызматтагы аткаминерлердин жоромолдору – алардын жеке көз карашы, бирок далил катары каралбайт.

Америка тарап мегафондук дипломатияны улантып, тагыраак, маалымат каражаттары аркылуу бул окуялардын версияларын таратып, бирок эч кандай далил келтирбейт. Вашингтонго компьютердик чабуул жана компьютердик инциденттер боюнча маалымат алмашуу жөнүндө макулдашууну көп сунуштап келебиз. Атап айтканда, компьютердик инциденттер боюнча Улуттук координациялык борбордун линиялары менен мындай окуялар тууралуу маалымдап турууну айтканбыз.

2020-жылдын 25-сентябрында Россия Федерациясынын президенти Владимир Путиндин эл аралык маалыматтык коопсуздук жаатындагы россиялык-америкалык кызматташтыкты калыптандыруу боюнча чаралардын комплекстүү программасы тууралуу билдирүү жасаган. Башкасын айтпаганда да өзөктүк кооптуулукту төмөндөтүү, компьютердик кылмыштар жана жогорку деңгээлдеги кызматтагыларга карата ыкчам аракет этүү топтору боюнча эки өлкөнүн тиешелүү мекемелеринин ортосундагы байланыш каналдарынын үзгүлтүксүз жана майнаптуу иш алып баруусун боолголойт. Биздин сунуштар жоопсуз калды. Администрация эксперттик диалог үчүн сунушталган каналдарды ишке тартпай турганы анык. Россия Федерациясы америкалык аскер кызматкерлерин өлтүрүү үчүн акча төлөгөн деген аңыз кептер ошондой макалалардын авторлорунун абийиринде.

Администрациянын ар кыл деңгээлдеги өкүлдөрү АКШнын Афганистандагы аскердик бөлүктөрүнө Россия тараптан кандайдыр бир коркунуч жок экенин бир нече ирет тастыкташкан. Мындан сырткары, биздин өлкөлөр арасындагы афган багытындагы кызматташтык эч качан токтотулган эмес.

Биздин атайын өкүлдөр өз ара тыгыз аракеттешүүдө. Жаңы администрациянын тушунда Афганистандагы тынчтык үчүн мындай иш уланарына үмүт арткыбыз келет.

116
Белгилер:
Аскер, тынчтык, Россия, дипломат, АКШ
Тема боюнча
Агрессивдүү саясатка россиялык жооп. Жаңы субмарина тууралуу эмне белгилүү?
Рим шаарында көчөдө бараткан адамдар. Архив

Европа өз көйгөйлөрүнө күнөөлүүнү тапты. Бет тырмарлыкпы?..

124
(жаңыланган 10:14 05.03.2021)
Европа биримдигиндеги демократиялык процесстерге чет элдик кийлигишүүлөр боюнча Европарламенттин атайын комитетинин угууларында европалык дипломатиянын башчысы Жозеп Боррель бурмаланган маалыматтык кампанияга Россияны айыптады.

Боррелдин айтымында, бул Евробиримдиктеги демократияны каралоого жана эл аралык кызматташтыкты чабалдатууга багытталган. Бул тууралуу Ирина Алкснистин материалын РИА Новости жарыялады.

Боррель мизи али кайта элек пандемия шартында жалган жана жаңылыш ойго түрткөн маалыматтардын өтө кооптуулугун белгилеген. "Биз Кремлге ыктаган каналдардын бет кап тагынуунун кажети жоктугун айтканын, карантинге каршы козуткандарын көрдүк", — дейт ал.

Дипломаттын пикиринде, эми Москванын вакциналык дипломатиясы биринчи планга чыкты. Ал бир жагынан батыш препараттарын жана өндүрүшчүлөрүн каралоого тырышып, экинчи жагынан өздөрү өндүргөндөрүн даңазалап, активдүү таанытууга аракет кылууда.

Европалык аткаминердин тынчсыздануусун түшүнүүгө болот. Ошол эле убакта Россияда турмуш көпчүлүк үчүн азыраак ыңгайсыз болсо да кадимки нугуна түшүп калды. Ал эми бийлик пандемиядан улам киргизген чектөөлөрүн акырындап алууда.

Европада жаңы карантиндик катаал чаралар толкуну башталып туру. Финляндияда өзгөчө абал жарыяланып, Чехияда дүйнөдө илдет эң көп катталгандыгынан улам тургундарга жашаган райондорунан чыгууга тыюу салынган. Италияда да чектөөлөр күчөтүлдү.

Өз кезегинде дээрлик бир жылдан берки тыюу салуулар жана үйдө отургандан жадаган Европа калкы бийликтин бул чаралардын баары өз саламаттыгы үчүн деген аргументтеринин эч бирин уккусу келбей баратат. Массалык протесттер дээрлик бүт континентке жайылды.

Кырдаал ушунчалык татаал экенин мындан билиңиз, биримдиктин бекемдиги көз алдыбызда бириндөөдө. Чехия "Спутник V" вакцинасын алуу үчүн Россияга кайрылды, бул – өлкөнүн президенти жана премьер-министринин макулдашылган позициясы. Словакия андан да алдыга кетип, аркасынан Венгрия, Сербия жана башка өлкөлөрдүн европалык жөнгө салуучуну күтпөстөн россиялык препаратты тездетилген жол-жобо менен каттады.

Коронавирус боюнча кыйла татаал кырдаалдагы поляктар үчүн Россияга жардам сурап кайрылуу акылга сыйгыс, ошондуктан алар COVID-19га каршы вакцина жөнүндө Кытай менен сүйлөшүү жүргүзүүгө киришти.

Абал бир жыл мурунку окуяны эске салууда. Анда Европа биримдиги өзгөчө кырдаалда өзүнүн толук алсыздыгын көрсөтүп, анын мүчөлөрү курч каатчылыкка каршы өз алдынча күрөшүүгө мажбур болгон. Айырмасы – анда глобалдык масштабдагы күтүүсүз жагдай эле, бул чындап эле принципиалдуу түрдө маанилүү. Анын жүрүшүндө өзгөчө шарттарда ыкчам реакция зарыл учурда Брюссель аракетке жөндөмсүз экени айгинеленди.

Бул, албетте, Европа үчүн жагымсыз ачылыш. Бирок ошол абалда ЕБдин дармансыздыгын актоого болбосо да, жок дегенде көйгөйдүн өтө күтүүсүздүгү жана глобалдуулугун түшүндүрүүгө болмок.

Азыр кырдаал алда канча башкараак. Пандемиядан улам күтүүсүздүктүн таасири басаңдаганда Евробиримдик кайрадан тирдене түшкөн. Анткени анын күчтүү деп саналган сапаттары, атап айтканда, стратегиялык пландоо, татаал процесстерди уюштуруу, каражаттарды топтоо жана бөлүштүрө билиши зарыл болду. Европалык бийликтин жакындагы эле аракеттеринде, маселен, экономиканы кайра калыбына келтирүү планынан дүйнө жүзүнө мындай коркунучтар менен күрөшүүнүн үлгүсүн көрсөтө тургандыгы боюнча убадасы байкалат. Көрсөтүштү. Анын натыйжасы маанилүү багыттардагы ийгиликсиз аракеттери болду.

Европа талдалган карантиндик стратегия өз башына муш болду, ал эми калкты эмдөө боюнча иш жагдайын сүрөттөө үчүн "кырсык" деген гана аныктама туура келет. Ошону менен катар мындай абалдын кейиштүүлүгүн мындан билиңиз, пандемия менен күрөшүүдө үлгү болгусу келген өлкөлөрдүн өзүндө абал Европадагыдан бир топ дурус.

Ал эми бардык нерсенин өзөгүндө европалык бийлик тарабынан кабыл алынган жаңылыш чечимдер. Бул Европа биримдигинин кадыр-баркына алапайын таппай калган бир жыл мурунку абалынан да катуу доо кетирет.

Ушундай жагдайда чыгыш европалык мамлекеттердин өз алдынча аракет этүүгө умтулганы түшүнүктүү. Алар, албетте, ЕБ курамында экинчи сапта турушарын жакшы билишет, ошондой эле коронавирус көйгөйүндө калдык принциби боюнча жардам алууга мажбур экенин билет. Натыйжада өз кезегин сабырдуулук менен күтүүдөн чарчаган өлкөлөрдүн саны улам арбып, анын ордуна алар Брюсселдин уруксатын албастан аракетке өттү. Брексит, ошондой эле өзгөчө шарттарда да Брюсселге кылчактабаган польшалык жана венгриялык бийликтин евроскептицизминин өрчүп баратышы Европа биримдиги үчүн анча жакшы көрүнүш эмес.

Дээрлик алты жыл мурун Европа өзүнө миграциялык каатчылык уюштуруп, анын азабын бүгүнкү күнгө чейин тартып келет. Пандемияга каршы күрөш европалык саясатты дагы бир ийгиликсиздикке тушуктуруп, кыска эле мезгил ичинде оор кесепеттерге кептеген кыйла стратегиялык туура эмес эсептер менен жүргүзүлгөнүн көрсөттү.

Брюсселдин көйгөйдү сырттан европалык демократия жана шериктештикке доо кетирген душман издөөгө шылтоо менен өз катачылыктарын моюнга алуудан принципиалдуу түрдө баш тартышы бул маселелер менен эле токтоп калбастыгын кепилдейт.

124
Белгилер:
душман, пандемия, коронавирус, Россия, Европа, АКШ
Тема боюнча
Батыш вакцина үчүн күрөшүүгө даяр
Йемендик козголоңчу-хути Санадагы мечиттин алдында жолдошторун акыркы сапарга узатууда. Архив

АКШ саудиялыктарды жазалоону чечти. Мындан Россия менен Иран утабы?

256
Сауд Аравиясы Кошмо Штаттар менен болгон алакасынын оор дооруна кептелчүдөй. АКШнын Улуттук чалгындоо кызматы 2018-жылы журналист Жамаль Хашукжинин өлтүрүлүшү жөнүндөгү докладын жарыялагандан кийин Ак үй жаңы стратегиясын чыгарды.

Америкалыктар Йемендеги согушту токтотууну жана адам укуктарын коргоону талап кылууда. Вашингтон канчалык чектен ашары жана Эр-Рияд тарабынан ага кандай жооп кайтарыларына Софья Мельничук, Галия Ибрагимова сереп салган.

"Санкцияланбаган" ханзаада

Күтүлгөндөй эле кезектеги билдирүүлөр америкалык бийликтин көз карашын гана толуктады. АКШ Мамлекеттик департаментинин башчысы Энтони Блинкен 76 саудиялык жаранга визалык чектөөлөр боюнча маалымдады. Алар "чет өлкөдөгү диссиденттерди коркутууга, анын ичинде Хашукжинин өлүмүнө катыштыгы бар" деп шектелет. Жеке санкциялар аталган мамлекеттин Жалпы чалгындоо кызматынын жетекчиси Ахмад аль-Асириге да берилген.

АКШнын Чалгын кызматынын докладында саудиялык бийликтин сынчысы, The Washington Post авторунун ырайымсыздык менен өлтүрүүгө мураскер ханзаада Мухаммед ибн Салмандын да тиешеси бар. Анын макулдугу менен журналистти Сауд Аравиясынын Стамбул шаарындагы консулдугунун имаратынан уурдап кетишкен. Кийин анын сөөгүн жиликтеп салышканы айтылат, андан аркысы эч кимге белгисиз. Королдуктун Тышкы иштер министрлиги бул айыптоолорду таптакыр четке какты. Жаңы президент Жо Байден шайлоо убагындагы дебаттарда Эр-Риядды кодулай турганын убада кылганы менен мураскер ханзаадага жеке санкциялар салынган эмес. Бул күдүк ойлорду жаратат.

"Менимче, бир адам менен эмес, бүтүндөй өлкө менен алака артыкчылыктуу экенин түшүнүү зарыл", — дейт Блинкен. Анын айтымында, администрация Сауд Аравиясы менен мамиле кайра каралат, бирок алар баары бир маанилүү, АКШ аларга өзгөчө кызыкдар.

"Биз королдукту коргоону жактайбыз", — деп кошумчалайт Блинкен. Ал түшүндүргөндөй, Эр-Рияд көбүнесе Кошмо Штаттардын көздөгөнү жана баалуулуктарына жооп берчү.

Мамкатчы Эр-Рияддын америкалыктардан алып жаткан жардамын, Йемендеги кырдаалды ажырата билүүсү Ак үй үчүн принципиалдуу экенин баса белгиледи. Саудиялыктар ал жакта хуситтердин шииттик кыймылына каршы президент Абу Рабу Мансур Хадинин өкмөтүн колдоп келет. Вашингтон америкалык куралды үчүнчү өлкөлөрдөгү согуш талаасында колдонулбаганын ырастап алгысы келет.

Чабуулдан коргонуу

Америкалыктардын мунайды королдуктун коргонуу багытын камсыздоо милдеттенмеси менен алат, эки өлкөнүн мамилеси ушуга негизделген. Сауд Аравиясы — америкалык курал-жаракты сатып алуучулардын эң ири өкүлү. Өнөктөштүк эки тараптын тең стратегиялык кызыкчылыктарын камсыз кылат. Бирок демократия, адам укуктары өңдүү баалуулуктар маселесинде мамлекеттер эки башка көз карашта. Барак Обаманын президенттигинин акыркы жылдарында союздаштык "пикирлердин ажырымына" тушуккан. Салмандын жеке кеңешчиси мамилени дал ушундай мүнөздөгөн. Алар Сауд Аравиясынын чөлкөмдөгү негизги атаандашы Иранга болгон АКШнын багытына да тиешелүү эле.

Эки өлкөнүн чалгындоо кызматтары коопсуздук тармагында ийгиликтүү кызматташып келсе да, монархияны сындагандар менен күрөшүүдөгү саудиялык ыкмалар Кошмо Штаттарга жаккан эмес. Ага йемендик көйгөй да кошул-ташыл болду.

Ак үй америкалык курал пайдаланылган деп болжонгон согуштук аракеттердин курмандыктарынын санына тынчсызданган. Бийликке Дональд Трамптын келиши менен мамиле жакшырып калган. Болбосо ал кызматына киришкенче жакынкы чыгыштык өнөктөшүн анчалык жактырбай, королдуктун "күйөрманы эмес экеним анык", "Кошмо Штаттар саудиялык террорчуларга кол кабыш кылбоого тийиш" деп келген. Кандай болсо да, Трамп алгачкы расмий сапарын дал Эр-Рияддан баштаган. Анын мөөнөтү аяктаган АКШ Мамдепартаменти хуситтерди террордук уюм деп тааныган.

Мураскер ханзаада менен экс-президенттин ортосундагы жакын мамиле көбүнесе анын күйөө баласы жана кеңешчиси Жаред Кушнер аркылуу түзүлгөн. Хашукжинин өлүмү жөнүндөгү доклад мурунку администрациянын тушунда эле даярдалган, болгону аны жарыялашкан эмес.

"Трамп Вашингтондун милдеттенмелерин азайтуу үчүн союздаштарын инвестициялоого басым жасаган. Өнөктөштөрү, анын ичинде Сауд Аравиясы дагы көбүрөөк курал сатып алып, чөлкөмдөгү окуяларга жоопкерчиликти алууга тийиш болчу", — деп түшүндүрөт Москва мамлекеттик эл аралык мамилелер институтунун алдындагы Перспективдүү америкалык изилдөөлөр борборунун директору Максим Сучков. Кошмо Штаттар бул вазыйпа үчүн аларды аскердик-саясий жактан калкалап, союздаштарынын маанилүү демилгелерин кубаттап келген.

"Азыр Трампты жектегендер эмне гана дешпесин, мамилелердин ушундай формуласын эки партия тең кабыл алган. Хашукжинин өлүмүнөн кийин демократтар республикачыларды сындап жатып калган. Сауд Аравиясындагы адам укуктарынын бузулушуна көз жумуп, Йеменде саудиялыктардын жана алардын союздаштарынын ырайымсыз операциясын этибарга алышкан эмес деп айыпташкан. Болбосо аны Обаманын тушунда демократтар өздөрү кубаттап, президент Кушнердин күйөө баласы менен мураскер ханзааданын ортосундагы "жылуу мамиле" үчүн жемелешкен эле", — деп эскерет Сучков. Бул Мухаммед ибн Салмандын жазасыз каларына, кандай маселе болбосун Вашингтон менен акча аркылуу чече аларына ишендиргенин белгилешкен демократтар.

Жаңы администрациянын келиши менен бул багыт өзгөрөрүн болжошкон, алар күткөндөй эле биринчи кадамдар жасалды. Байден Йемендеги чабуул коюучу операцияларды колдоону, анын ичинде курал экспорттоо эсебинен кол кабыш кылууну токтоторун кабарлады. Былтыр декабрда кол коюлган макулдашуулар боюнча 290 миллион долларга үч миң GBU-39 таамай тийчү бомбаны, ошондой эле 478 миллион долларга жети миң Paveway IV бомбасы берилери маалымдалган. Ак үйдүн чечими бул келишимдерге да таасир этет.

Вашингтон Йемен жаңжалын дипломатиялык жол менен чечерин жарыялады. Андан тышкары, февралда хуситтерди террордук топтордун тизмегинен чыгарышты.

Жаңы бурулуш

Анткен менен эки өлкөнүн мамилелеринин толук кайра каралышы жөнүндө айтууга болбойт деп боолголошот эксперттер. "Тилдешет, жемелешет, бирок кызматташуу кайра каралбайт", — деп эсептейт Жакынкы Чыгыш боюнча адис Алексей Хлебников. Анын айтымында, стратегиялык планда эч нерсе өзгөрбөйт.

Эл аралык иштер боюнча Россиялык кеңештин жакынкы чыгыштык долбоорлорунун менеджери Руслан Мамедов да ушундай пикирде.

"Обаманын убагынан бери эле америкалыктар энергетика жаатында өстү, дүйнөдө мунай казуу боюнча алдыга чыгып, бул багытта Сауд Аравиясынан мурдагыдан азыраак көз каранды, — дейт эксперт. — Жаңы администрациядагы айрым адамдар АКШнын тышкы саясаты боюнча башкача көз карашта. Алар чөлкөмдөгү бир нече державага таянуу менен бир аз колун бошотуу үчүн тышкы саясатын кайра тең салмактап чыгууну жакташат".

Мамедов аймак ичиндеги абал көбүнесе ирандык өзөктүк келишимдерге жараша болот деп эсептейт. Эр-Рияд — Тегеран менен болгон мамиледе АКШнын негизги өнөктөштөрүнүн бири. Эгер Сауд Аравиясына алар тараптан катаал чара көрүлсө, мындан автоматтык түрдө Иран утат. Хашукжинин өлүмүнө тиешеси барларды жазалоо үчүн Кошмо Штаттар мындай тобокелдикке барбасы анык.

Соңку он жылда чөлкөмдө бир нече окуя болду. Тунис жана Египеттеги толкундоолор, кийин Египеттеги төңкөрүш... Ушундан кийин Каирге америкалык аскердик жардам убактылуу токтотулган. Акыркысы Иран менен түзүлгөн келишим. Мунун баары "королдукту, анын ичинде Сауд Аравиясын, мисалы, Россия жана Кытай өңдүү ири державалар менен дипломатиялык алакаларын диверсификациялоого жана байланышты чыңдоого түрттү" деген пикирде саясат таануучу Алексей Хлебников.

Москва да Эр-Риядга курал-жарак сатат: 2019-жылы алгачкы партиялары берилген. Ал эми бул туурасында эки тарап 2017-жылы макулдашкан. Ошондо королдук Россия менен ТОС-1А оор огнемёттук тутумдары, "Корнет-ЭМ" танкка каршы коргонуучу комплекстери, АГС-30 гранатомёттору жана АК-103 Калашников автоматтарын сатып алуу жана өндүрүштү уюштуруу жөнүндө меморандумга кол коюшкан. 2021-жылдын башында саудиялыктар россиялык С-400 зениттик-ракеталык комплекстерин жана Су-35 истребителин сатып алары мүмкүн экени айтылган.

Эксперт Мамедов: "Эр-Рияддын Москва менен мамилесинде ОПЕК+ келишиминин таасирин да эске алуу кажет. Бул эки тарапка тең көп каражат табууга мүмкүндүк түзгөн. Абдан прагматикалык өңүт, баары өз энчисиндеги пайдасын алат", – дейт. Анткен менен Владимир Путиндин Сауд Аравиясына же король Салмандын Россияга иш сапарлары көп учурда Вашингтон менен оюндарда инструмент катары каралат.

Монархия америкалыктарга чөлкөмдө көйгөй жаратуу мүмкүнчүлүктөрүнө ээ экенин белгилейт Мамедов. Бирок түпкүлүгүндө баары АКШ Эр-Рияд үчүн өтө маанилүү экенин, ал эми мындай аракеттер – көңүл бурдуруунун ыкмасы гана экенин түшүнүшөт. "Сауд Аравиясындагылар Кошмо Штаттар менен болгон мамиле Ак үйдө азыр кимдер отурганына жараша эмес, эки мамлекеттин байланышы фундаменталдуу. Ондогон жылдардан бери түптөлүп келген, кандай солгундоо болбосун туруштук бере алат", — деп бүтүмүн билдирет эксперт.

Өнөктөштүктүн үзүрү да байкалат, саудиялыктардын каймактары дээрлик бүт АКШда билим алат, сауд риалы долларга байланган, курал-жарак жана аскердик билим берүү негизинен америкалык болуп саналат. Булардын баарын өзгөртүүгө бир топ жыл талап кылынат. Ошондуктан тышкы байланыштардын диверсификациясы тек гана көп полярдуу жаңы дүйнөнүн талаптарына жооп берчү тактикалык жүрүш, көп тараптуу багыт болсо керек.

256
Белгилер:
санкциялар, жаза, АКШ, Иран, Россия, Сауд Аравиясы
Тема боюнча
Америкалык Patriot Сауд Аравиясына коюлган чабуулдан коргой албады
Билим берүүнү баалоо жана окутуу усулдары борборунун директору Чынара Батракеева

Батракеева: ЖРТга катталгандан кийин телефон номерди өзгөрткөнгө болбойт

0
Билим берүүнү баалоо жана окутуу усулдары борборунун директору Чынара Батракеева ЖРТга катталгандан кийин абитуриенттер телефон номерин өзгөртпөй турушу керектигин айтты.
Батракеева: ЖРТга катталгандан кийин телефон номерди өзгөрткөнгө болбойт

Онлайн катталууда бүтүрүүчү өзүнүн же болбосо ата-энесинин туруктуу номерин бериши керек. Анткени системага кирүү үчүн логин катары пайдаланылат. Бул тууралуу Чынара Батракеева Sputnik Кыргызстан радиосунун эфиринде маек куруп жатып билдирди.

Анын айтымында, быйыл ЖРТга каттоо www.testing.kg дарегиндеги борбордун сайтында жүргүзүлөт.

"Жалпы республикалык тестирлөөгө катталгандан кийин абитуриенттер телефон номерин алмаштырбай турушу зарыл. Себеби ЖРТга катталууда арыз ээси сайттагы жеке кабинетине кирүү үчүн өзүнүн телефон номерин көрсөтөт. Ал кирүү үчүн логин болот да, ага сыр сөз  берилет. Кийин ушул эле логин келечекте ЖОЖдорго онлайн кабыл алуу үчүн колдонулат. Ошондуктан окууга тапшырып бүтмөйүн номер алмаштырбай туруңуздар", — деди Батракеева.

Адис негизги жана ар бир кошумча предмет үчүн каттоо акысы 370 сом экенин кошумчалады.

0
Белгилер:
окуу, ЖОЖ, абитуриент, ЖРТ, Чынара Батракеева
Тема боюнча
Быйыл бүтүрүүчүлөр ЖРТга жаңы эреже менен катталат. Шарт-талабы