АКШ президенти Жо Байден. Архивдик сүрөт

"Байден, курал үчүн рахмат!". Афганистанда талибдерди ким колдоодо

382
(жаңыланган 20:51 13.07.2021)
Талибдер расмий Кабул ушу тапта административдик борборлорду эле көзөмөлдөп калганын, ал эми айылдарда эмирликтин бийлиги жүрүп жатканын айтты.

Америкалык аскерлер өлкөдөн чыгып кеткенден кийин өкмөт жакшы куралданган душман менен бетме-бет жалгыз калды. Бул кудум туура 32 жыл мурун Афганистандан советтик армия чыгып кеткенденден кийинки көрүнүштү эске салат. Тарыхтын кайталанып-кайталанбаганы жана согуш кандай кесепеттерге алып келгени туурасында РИА Новости агенттиги репортаж даярдады. 

90-жылдардагы балалык жана жаштык

Кабулдуктар бири-бирине Жо Байдендин "Талибандын" талаа командири Абдулла Гани Барадар менен өбүшүп жаткан сүрөтүн салууда. Кадимки Леонид Брежнев менен Эрик Хоннекердин түспөлү. Калаа тургундары арасында америкалык лидер курал-жарагы менен техникасын моджахеддерге атайылап таштап кеткен деген тамаша күчөп жатат.

Талибдердин согуш талаасындагы ийгилиги эки ача пикирди жаратууда: АКШ менен НАТОну жеңип, өлкө аймагынан баскынчылардын куулушу бир жагынан сыймыкка бөлөп жатса, "Талибандын" өз эмирлигинде орноткон тартиби көптөрдүн эсинен кете элек.

"Алар "Байден, курал үчүн рахмат!" деп жатышса керек", — дешет кабулдуктар.

Америкалыктар талибдер менен 20 жыл согушту, албетте, аларга жардам берүүнү деле ойлобосо керек. Афганистандын Вашингтонго ыктаган азыркы өкмөтү бийлик деп өз элин эмес АКШны эсептеп, бир жаңылды. Эми союздаштары кеткенден кийин режим абада калкып, кырдаал бийликтин тарапташтары аз экенин көрсөтүп койду. Бул тууралуу жергиликтүү саясатчылар ачык да, жашырынып да айтып жүрүшөт.

Самандар телефонунан өбүшүп жаткан саясатчылардын мемин көрсөтүп, андан соң кайра олуттуу боло түштү. 1996-жылы, талибдер Кабулга эч каршылык көрбөй кирип келгенде, ал болгону 10 жашта эле. Афганистан Ислам Эмирлигинин борборунда өткөн бала чагын, жаштыгын эстеп кетти. "Тартип бекем болчу, уурулукка жол берилчү эмес. Колуңду чаап салышчу. Бүттү, ошентип колу жок калчусуң, ай-буйга келишчү эмес" деп эскерет Самандар.

"Чынын айтсам, туура эмес эле болчу. Кимди көрсөтсө ошол ууру болуп калар эле, балким анын таптакыр күнөөсү жоктур. Ошентсе да уурулук кылганы үчүн колдон ажыратуу — жакшы иш эмес". Самандар этият сүйлөйт, согуш жүргөн Афганистанда тилиң тишиңе күбө. Дароо жеткиришет.

Ошентсе да көңүлүнө көк таштай тийген учурду айтып алды: "Болгон нерсенин баарына кийлигишишчү. Жинсыга да тыюу салышкан, улуттук кийим кий деп кыйнашар эле, же анысы улуттук болсочу, Пакистандан алып келинген кийим. Жинсы кийген боз бала элем, жеткиришиптир. Камчы менен сабашкан. Ооруганын сурабаңыз. Анан да элдин көзүнчө сабалганым аябай катуу тийген".

Шишкебекчи Халик да 1996-жылы кичинекей бала эле. Атасын өлтүрүп кеткенден кийин жети жаштагы бала бүлөгө баш болот.

"Ошондон бери баарынын милдети менин мойнумда. Эми "Талибан" келет. Жашаш керек", — дейт ал. Халик эртеңки күнгө баш ооруткусу келбейт, келечек алдап коерун жакшы түшүнүп калган. 20 жыл мурун америкалыктардын келгенине абдан кубанган эле, эми алар жок. "Мындан көрө таптакыр эле келбей коюшса болмок экен, эптеп баары ордуна келмек да". Советтер Союзу тууралуу да айтып, СССР Афганистанга көп нерсе куруп кеткенин белгиледи.

Туткундан качуу

Изатулло айрым шарт менен сүйлөшүүгө макул болду. Жолдон айдоочуну коопсуз жердеги дүкөнгө токтотуп, тамеки — мыйзамдуу баңгизат сатып алды. Эч ким ага кой-ай дебейт, камуфляж кийген Изатуллодон баарын күтүүгө болот.

Таксист кайтарым акчаны көпкө чейин санады окшойт, жини келген Изатулло рулдун жанында турган акчанын баарын алып кетти. Жанынан түңүлгөн айдоочу унчуккан да жок.

Кафеде Изатулло офицердик погондорун жашырып келген жоолугунун учун эки жакка жыйнап койду. Спецназдын да белгилерин алып салган. Туткундалышы да кадимкидей эле болгон.

"Курчап алышты, ок түгөнгөн. Туткунга түшкөндөрдү бөлүштү. Адатта дайым ушундай кылышат, мындан улам башкалардын эмне болгону боюнча кабарым жок. Анан колумду байлап, оттон алып чыккан бычак менен кескилей башташты. Эмнеге дейсизби? Жок, сырымды билели деле дешкен жок, жөн гана өч алышты. Биз көбүн жок кылганбыз да", — деди ал.

Изатулло эсин жоготкон кишидей болуп жатып калган. Ошондой эле болуптур, баңгизат колдонгон согушкер көпкө чейин кыйнаган экен. Ошентип аны жерде жаткан боюнча таштап кетишет. Изатулло бычак таап, жиптерди кесип, качып чыккан. Жеңин түрсө колунун баары кесик. Курткасын да өйдө кылды эле, денесинин баарында бычактын изи.

"Талибдер жолуман чыксабы?.. Кандай эмне кыласың, буга чейин деле өлтүрүп келгем, эми деле ошентем. Алар эч кимди аябайт. Согушка бир нерсе сайгандан кийин чыгышат, эмне сайып жатышканын бир кудай билет", — дейт жоокер. Туткундан качып чыккан спецназдын эч ким менен элдешкиси жок.

Сүйлөшүүгө кызыгы тарап кеткендей. Бир маалда аябай каржалып турганын айтты: жаракат алгандан кийин көпкө чейин өзүнө келе албай жүргөн, пенсиясы жарытпайт. Акча алгандан кийин автоунааларды аралап, жолду кесип эле өтүп кетти. Афганистандыктардын баары эле ушинтип жүрөт деңизчи, бирок Изатулло эки жакты да караган жок. Айдоочулар андан өздөрү кыйгап өтүүгө аракет кылып жатышты.

Узак согуштун баатырлары

Кабул — дарбазалар шаары, расмий имараттар дарбаза менен курчалган. Бардык жерде баатырлардын сүрөтү илинген, Ахмад Шах Масуддун сүрөтү көбүрөөк. "Панжшер арстаны" мультфильм каармандары менен биргеликте кондитердик дүкөндө да илинип турат. "Афган балдары үчүн кимиси кыйын: Масудбу же Спайдерменби?" деген тамашалуу суроого дүкөнчү: "Алар мультик көрөт да, ошентсе да Масуд го. Анткени өлкөдө согуш жүрүп жатат. Балдарга ата-энелери айтып берет", — деп жооп берди.

Масуд легендарлуу саясатчы Бурхануддин Раббани тарабынан негизделген "Афганистандын ислам коому" саясий партиясынын командири эле. Раббани Афганистандын президенти болуп, кийинчерээк, Каршылык маалында (1996-2001-жылдар) "Талибан" менен күрөшкөн Түндүк Альянсты жетектеп келген. 2011-жылы жан кечтинин колунан каза тапкан. Бурхануддиндин баласы Салахуддин Раббани ички иштер министри болуп, ушу тапта атасы түптөп кеткен партияны жетектейт.

Салахуддин Раббани өлкө 1990-жылдарга кайтты дегенге кошулбайт. "Эл аралык коомчулук афган эли тарапта. Ал эми талибдер көп эле нерсенин башын айтып жатышат, бирок эл алардын системасын, динди интерпретациялашын кабыл албайт, маселе ушунда. Экинчи жагынан коомчулуктун түркүн катмарынан турган инклюзивдүү өкмөт зарыл. Афганистан — мультиэтникалык өлкө, биздин күчүбүз да ушул ар түрдүүлүктө", — дейт маектеш.

"Афган эли чет өлкөлүктөр качандыр бир кезде кетерин жакшы билчү. Бирок аскерлерди чыгарып кеткен ыкма биз күткөндөй болгон жок, жоопкерчиликсиз кадам жасашты. Дохада келишимге кол коюлгандан кийин эле аскерлер чыгарыла баштады, өлкөдө күчүнө ишене түшкөн талибдер менен макулдашуу процессине катышпаган өкмөт калды. Тынчтык сүйлөшүүлөрдө эч кандай прогресс болгон жок. Бирок талибдердин азыркы ийгилигине карабастан алар артка чегинет. Жеңилүү аларды сүйлөшүүгө барууга аргасыз кылат".

Афган маселесин күч менен чечүү мүмкүн эмес, бир пикирге келүү абзел. Муну "Талибан" да жакшы түшүнүп турат.

Коштошуп жаткан маалда Раббани: "Баграмда болдуңузбу? Чындап эле качып кетишиптирби?" деп сурады. Жооп уккан соң колун сунуп: "Жеңилсе да советтик жоокерлер күндүз кадыр-баркы менен чыгып кетти эле", — деди. Сыягы, бул тарых кайталанат деген учур эмес окшойт.

382
Белгилер:
согуш, тынчтык, сүйлөшүүлөр, келишим, Аскер, НАТО, АКШ, бийлик, өкмөт, согушкер, 'Талибан' кыймылы, Афганистан
Тема:
Афган бийлиги менен талибдердин тиреши (48)
Тема боюнча
Максатыбыз бийлик эмес. Талибдер Афганистанда эмнени көздөп жатканын айтышты
Афганистандын коопсуздук күчтөрүн колдогон жүздөгөн куралчан адамдар. Архивдик сүрөт

Афганистандагы согуш Борбордук Азияны көздөй "жылууда". Опкоолжуткан фактылар

311
(жаңыланган 15:11 23.07.2021)
Эксперт Афганистандагы согуштун Борбордук Азия үчүн кооптуулугу барган сайын арбып жатканын белгиледи.

Аймактардагы жаңжалдар өзүнүн объективдүү мыйзамдарына ылайык уланат. Буга Афганистандын түндүгүндөгү согуштук аракеттердин акырындап Тажикстан, Өзбекстан жана Түркмөнстан менен чектешкен түштүк аймактарына жылып жатышы далил.

Афган чыры күчөп, Борбордук Азия үчүн кооптуулук да арбып бара жатат. Бүгүнкү күндө тажик-афган чек арасын (80-90 пайызы) толугу менен "Талибан"* көзөмөлдөөдө, бирок маселе мында да эмес. Россия ТИМинин жетекчисинин орун басары Андрей Руденконун берген маалыматы боюнча, Афганистандын түндүк провинциялары "Аль-Каида"*, "Ислам мамлекети"* сыяктуу көп сандагы эл аралык террордук топтор позициясын бекемдеген аймактарга айланууда. Регионго Жакынкы Чыгыш менен Түндүк Африканын согуш жүргөн жерлериндеги террорчулар тартылып жатат. Борбордук Азиядан чыккандарды азгыруу иши катуу жүрүүдө.

Тажикстандын президенти Эмомали Рахмон 22-июль күнү Душанбеде өткөн аскер парадында өлкө эч убакта коңшуларына каршы армиясын колдонбой турганын белгиледи. Бирок афган согушу акырындап Пяндж дарыясынан түндүк тарапка өтүп бара жатат.

Ага чейин талибдер Афганистандын 1 600 жоокерин Тажикстанга өтүүгө аргасыз кылган. Алардын айрымдары "Талибанды" көздөй Тажикстанда туруп ок атууну уланткан. Андан кийин афгандыктар өз өлкөсүнө башка жагынан кирип, талибдерге чабуул жасаган.

Бул тактикалык эпизод нейтралитет жана коңшулук мамиле тууралуу эле эмес, кырдаал курчуп кетиши мүмкүн экенин да айтып турат. Бир күнү талибдер каршылашын ок менен токтотууга аракет кылат, чек арадан өтүп кеткенин "байкабай калат" да, жергиликтүү тургундарга зыянын тийгизип коюшу мүмкүн. Эл андайды кечирбейт. Ошондо анан Борбордук Азиядагы согуштук аракеттер реалдуулукка айланат.

Түркмөнстан жабык өлкө экени маалым. Ошентсе да каза болгон 18 түркмөн аскердин туугандары ЖМК аркылуу окуя Афганистан менен чектешкен Марый вилаятында болгонун айтышууда. Ал эми расмий маалымат боюнча, эки офицер менен 16 жоокер автокатастрофадан көз жумган. Кандай болгон күндө да талибдер Түркмөнстан менен чек арадагы көзөмөл пунктун 9-июлда эле басып алышкан. Ашхабад буга Марый вилаятынын түштүгүнө кошумча күч, артиллерия жана техника тартып жооп берген эле. Кырдаал оор.

Божомол кандай?

Рахмондун параддагы кайрылуусу негизинен оптимисттик маанайда болгону менен президент тажик-афган чек арасындагы абалды өтө оор деп баалады. Учурда кызмат өтөп жаткан 100 миң аскер кызматкери, запастагы 130 миң жоокер менен офицер толук даяр болушу кокусунан эмес. Эгемендүү Тажикстандын тарыхында биринчи жолу кездешип жаткан көрүнүш.

Рахмон Афганистандын түндүгүндөгү кырдаал өтө оор бойдон калып жатканын айтып, күндөн-күнгө татаалдашып жатканын белгиледи. Чек араны кайтаруу жана түштүк аймакта бардык күчтөрдү мобилизациялоо ушу тапта Тажикстандын башкы маселеси болуп турат. Коңшулар менен акыры согушуп калуусу толук мүмкүн.

Афганистандын президенти Ашраф Гани талибдердин өлкөнү террорчулардын баш калкалоочу жайына айлантуу ниети бар экенин, уюм "Аль-Каида"* жана пакистандык "Джаиш-е-Мухаммад"*, "Лашкар-е-Тайба" топтору менен байланышып турарын жар салды. Ошондой эле Кабулдагы Атайын операциялар корпусунун аскер кызматкерлерине алдыдагы жарым жылда абалды жакшырта турган коопсуздукту камсыздоо планы тууралуу айтып берди.

Карапайым калк президентинин этияттыгына макул эмес экени айгине. Афганистанда учурда талибдерден тышкары "Ислам мамлекетинин"* 10 миңдей согушкери жүрөт. Тарыхка кайрылсак, 1989-жылы Афганистандан советтик жоокерлер чыгарылгандан кийин ошол кездеги президент Мохаммад Наджибулланын демократиялык өкмөтү моджахеддер менен үч жыл согушуп, аягына чыга алган эмес. Азыркы өкмөт менен президент Ашраф Гани канчага туруштук бере алары белгисиз.

АКШнын Куралдуу күчтөрүнүн штаб начальниктеринин бириккен комитетинин башчысы, генерал Марк Милли 21-июлда "Талибан" Афганистандын аймагын басып алып, стартегиялык жактан үстөмдүк кылып жатканын белгилеген. 419 уезддик борбордун 210у азыр талибдердин көзөмөлүндө. Бирок Милли афган армиясы күч топтоп, Кабул менен башка ири шаардын жашоочуларын коргоо үчүн райондук борборлорду атайылап эле "берип" жатат деп эсептейт. Буга чейин президент Жо Байден да АКШ менен НАТО күчтөрү чыгып кеткенден кийин афган өкмөтүнүн талибдерге каршы турууга алы жетерин айткан. "Талибандын" ийгилигин карап отуруп Гани, Милли жана Байдендин оптимизми анча ишенич жаратпай жатат.

Ал арада Афганистанда таасирин күчөтүүнү каалаган коңшулар Пакистан менен Ирандын аракети да тынчсыздандырууда. Булар талибдерге каршы чыккан афган шииттеринин "Хашд аш-Шиа" уюмун жетектейт деп айтылат. Негизи эле Пакистан менен "Талибандын" тарыхый байланышы тууралуу айтчу сөз арбын. Ал эми афган шииттерин Сириядагы согушка деп Ислам революциясын коргоочулар корпусунун адистери даярдаганы божомолдонуп келет.

Афганистанда 30дай террордук уюм бар экени айтылууда. Булардын саны өкмөттүк күчкө каршылык көрсөтүүгө жетет. Балким талибдердин чабуулу шииттердин мобилизациясына түрткү болуп жаткандыр, негизи эле ар кыл "партизандык" түзүлүштөрдүн аскердик даярдыгына баа берүү кыйын. Булардын арасында жалаң кыз-келиндерден турган отряддар бар экени айтылып келет. Кандай болгон күндө да Ашраф Ганинин администрациясы иран жетекчилигин Афганистанда төңкөрүш жасоого аракет кылган деп шектенүүдө. Кабул менен Исламабаддын да мамилеси көңүл жылытпайт.

Оор күндө калтырбаган Россия

Афганистанда абал курчугандан бери Россия Тажикстан, Өзбекстан жана Түркмөнстан менен дайым байланышта. Бейшемби, 22-июль күнү, Россия менен Тажикстандын президенттери Владимир Путин жана Эмомали Рахмон телефондон Афганистандагы кырдаалды талкуулашты. Зарылдык жаралса Москва Борбордук Азия өлкөлөрүнө жардам берүүгө даяр.

РФ Куралдуу күчтөрүнүн атайын жана тынчтык орнотуучу күчтөрү август менен сентябрда Өзбекстан, Тажикстан жана Кыргызстандын аскер күчтөрү менен биргелешкен тогуз маневр жасашат. Масштабы өтө кеңири болору айтылды.

Иш-чарага Россия тараптан Кыргызстан менен Тажикстандагы аскердик базалардын авиатоптору, армиянын спецназ бөлүктөрү, атайын дайындоодогу Псков жана Новосибирск бригадалары, Ульяновск десанттык бригадасы жана 55-тоо, 15-тынчтык орнотуучу бригадалары катышмакчы. Бул Шанхай кызматташтык уюмунун (Индия, Казакстан, Кытай, Кыргызстан, Пакистан, Россия, Тажикстан жана Өзбекстан) күзүндө өтчү "Тынчтык миссиясы — 2021" машыгуусуна катыша турган 4000 аскер кызматкерин эсепке албагандагы көрсөткүч. Тажикстандагы аскер базасынын бөлүктөрү ушу тапта пландык жана пландан тышкаркы окуулардан өтүп жатат.

Афганистан менен чектешкен Сурхандарья облусундагы (Термез полигону) Россия менен Өзбекстандын бергелешкен машыгуусуна Борбордук аскер округунун сокку уруучу авиациясы тартылууда. Кыргызстандагы биргелешкен аскер базасынын Су-25СМ штурмовиктеринин экипажы 30-июлдан 10-августка чейин "Борбордук Азия өлкөлөрүнүн аймактык бүтүндүгүн сактоону" максат кылган аскер бөлүктөрүн абадан колдоп турмакчы. Аталган окуу-машыгууда россиялык контингенттин негизин Борбордук аскер округунун атайын дайындоодогу бригадасы менен тынтык орнотуучу күчтөрү түзөт.

Тажикстандын Хатлон облусундагы Харб-Майдон полигонунда 5-10-август күндөрү Россия, Өзбекстан жана Тажикстан аскерлеринин биргелешкен маневрлары өтөт. Афганистан менен чектешкен жерден 20 чакырым аралыкта өтчү иш-чарага Россия тараптан жаңы бронетехника менен күчтөнгөн 201-аскер базанын бөлүктөрү катышат.

Эскерте кетсек, июнь-июль айларында талибдер афган армиясынын көптөгөн аскердик базаларын басып алып, арсеналына ээлик кылууга жетишти. Бул — согуштук мүмкүнчүлүктөрдү кыйла жакшыртчу АКШ өндүрүшүнөн чыккан ондогон артиллериялык система, жүздөгөн сооттолгон машина, курал-жарак, тонналаган ок-дары. Мунун баары Афганистан менен чектешкен Борбор Азия өлкөлөрүнө кадимкидей коркунуч жаратат. Бүгүн талибдер афган бийлигин толугу менен басып алууга аз калды, эртең эмне болот?

* — Россия жана башка бир катар өлкөлөрдө тыюу салынган террордук уюм

Аскерий баяндамачы Александр Хроленконун Telegram каналына жазылыңыз

311
Белгилер:
машыгуу, 'Талибан' кыймылы, Борбордук Азия, жоокер, Аскер, Россия, согуш, Түркмөнстан, Өзбекстан, Тажикстан, Афганистан
Тема:
Афган бийлиги менен талибдердин тиреши (48)
Тема боюнча
ЖМК: АКШ Афганистандан 12,5 миң жаранды алып кеткени жатат
Түндүк агым түтүгү. Архивдик сүрөт

Байден Меркель экөө "Түндүк агым" боюнча ымалага келишти. Украина унчукпашы керек

92
Кремль Украинаны "Түндүк агым — 2" менен опузалабай турганын айтып, долбоор Киевге басым жасай турган курал эмес экенин белгиледи.

АКШ менен Германиянын макулдашуусун баары күтүп жаткан кезде Украина бийлиги Вашингтондун "акыл-эстүүлүгүнө" ишенип турду. Анткени, Киевдин айтымында, аталган түтүк Украина эмес, бүтүндөй дүйнө жүзүнө кооптуулук жаратат. Курулуш чындап эле аяктоо алдында турабы? РИА Новости агенттиги жарыялаган макала дал ушул туурасында.

Ишке ашар-ашпас макулдашуулар

"Россия энергетикалык ресурстарды саясий басым жасоо үчүн курал катары пайдаланат деген айыптоолорду дайым четке кагып келет, мындай болгон эмес, болбойт дагы. Баары тең коммерциялык макулдашуулар менен коммерциялык кызыкчылыктын негизинде гана ишке ашат", — деп дагы бир ирет түшүндүрдү Дмитрий Песков.

Вашингтон кечээ жакында эле Германия менен түзүлгөн макулдашуусунун четин чыгарды. Андан бир жума мурун Ангела Меркель Ак үйгө барып келген. Жолугушуудан соң мамдепартамент немецтер бир топ алгылыктуу сунуш айтканын белгиледи.

Америкалыктар Россияга энергетиканы саясий курал катары пайдаланууга жол бербөө деген жалпы максатты жүзөгө ашырууда алдыга кадам шилтенди деген ишенимде. Ага чейин Вашингтон Польша жана Украина менен сүйлөшкөнү белгилүү.

98 пайызы аяктап калган газ түтүгүнүн курулушуна эч ким тоскоол болбойт. Бирок эгер Россия түтүктү кыянатчылык менен пайдалана турган болсо, Германия кандайдыр бир чара көрүүгө аргасыз болот. Германия буга чейин Москвага каршы бир тараптуу аракет көрүүдөн баш тартып келген, абалга сереп салсак азыр деле кубангандай түрү жок.

Берлин Украинага энергиянын экологиялык булактарына өтүүгө жардам берчү Жашыл фондго инвестиция салууга макул. Кеп жок эле дегенде миллиард доллар тууралуу болуп жатат, Германия алгач 175 миллион котормой болду. Мындан тышкары, Киевге энергетикалык долбоорлор боюнча атайын өкүлүн жөнөтүп, аны менен кошо дагы 70 миллион берип жибермекчи.

Анын үстүнө Берлинден Россия менен Украинанын ортосундагы газ транзити тууралуу макулдашуунун мөөнөтүн кеминде 10 жылга узартууга жардам берүү талап кылынып жатат (мөөнөт 2024-жылы аяктайт). 21-июль күнү кечинде Меркель менен Владимир Путин телефондон сүйлөшүп, лидерлер "Газпром" менен "Нафтогаз Украины" компаниясынын ортосундагы макулдашууну өзүнчө талкуулашты.

Россия президенти Германиянын долбоорду ишке ашыруунун тарабында экенин айтып, коммерциялык максат көздөлүп жатканына токтолсо, Меркель Байден менен болгон сүйлөшүүсүнүн айрым деталдарын ачыктады. Москва дагы, Берлин дагы түтүктүн "курулушу аяктап бара жатканын канааттануу" менен белгилешти.

Каршылар

Украина акырына чейин нааразы болду. Владимир Зеленский "Түндүк агымдын" тагдыры АКШнын колунда экенин, Евробиримдик бирдиктүү фронт болушу керектигин айтып келет. Ал Меркель менен 12-июлда Берлинден жолугуп, долбоорду жаап салууга көндүрүүгө аракет кылды. Меркель макул болгон жок.

Киевде Меркель "Украинанын кызыкчылыгын сатты" дешти, бирок бул дагы жардам берген жок. Аны кой, Politico басылмасы Вашингтон Киевдин тынчышын талап кылганын жазып чыкты. Өнөктөштөрдүн айтканына макул болбой, ызы-чуу чыгарса Америка-Украина мамилесине доо кетип каларын эскертишти.

Байдендин чечимине конгрессмендер да нааразы болушту. Техастан республикачы сенатор Тед Круз макулдашууну "АКШ жана союздаштар үчүн катастрофа жана Путиндин муундарга калган геосаясий жеңиши" деп баалады.

"Украина менен Европанын энергетикасын Путинге берип садага чабышты", — деди дагы бир республикачы Стив Уомак. Ал эми анын партиялашы Жим Риштин айтымында, 11-августта Европанын энергетика коопсуздугун коргоо мыйзамы боюнча доклад чыгат (PEESA), ошондо Ак үй айласын таппай калат. Докладда "санкциялардан баш тартуу эмне үчүн АКШнын улуттук кызыкчылыгы үчүн керек экенине негиздеме берилген".

Бирок Америка бийлиги PEESA алкагында санкция киргизүү же киргизбей коюу укугу сакталарын баса белгиледи.

Моюн толгоо

Украинанын экономика боюнча эксперти Александр Охрименко Киев эми ири инвестиция күтпөй эле коюшу керектигин айтып, Россияга таасир этүү мүмкүн эмес экенин божомолдоду. "Келишим алкактан чыкпайт, энергетикалык коопсуздук тууралуу жалпы сөз болот. Украина тууралуу учкай гана кеп козголуп калышы мүмкүн", — деди ал маегинде.

Немец саясат таануучу Александр Рар да ушундай пикирде. "Киевдин реакциясына карасак, алар акча күтүп жаткандай. Бирок азыр кырдаал башка, Россия менен каршылашып жатканы үчүн эле акча келбейт", — деди ал. Эксперт андан көрө немец компанияларын Украинада иштөөгө чакыруу керек деп, бирок ал үчүн да шарт жок экенин белгиледи. Чет элдик бизнесмендерди тартуу үчүн Украина укук системасын, жеке менчик тууралуу жоболорун өзгөртүшү керек.

Бул америкалыктарга да тиешелүү. Рардын айтымында, алар суюлтулган газын Германия менен ЕБге сатууга, ЕБдин энергетика саясатын көзөмөлдөөгө кызыкдар эмес, ошол эле маалда "Украинанын өнүгүүсүн да каржылагысы жок".

"Бул Вашингтон менен Москванын мамилесине караганда трансатлантикалык алакага көбүрөөк тиешелүү, — дейт Эл аралык иштер боюнча Россия кеңешинин башкы директору Андрей Кортунов. — Негизи муну Америка саясатынын жеңилиши же акыл-эстин жеңиши деп эсептөөгө болот. Байден ири жана азыраак зыяндын бирин тандап алууга аргасыз болду. Албетте, басым жасоодон баш тарткысы келген жок, ошентсе да маанилүү өнөктөштүн бири менен чырлашпай туруу артыкчылык кылып кетти".

Бул Меркелдин жеңиши. "Меркель айтканынан кайткан жок, негизи пландарынан немецтер эмес, америкалыктар баш тартууга мажбур болушту", — деди Кортунов.

Газ түтүгүнүн курулушуна каршылык көрсөтүү бекер иш экенин эл аралык мамилелер боюнча эксперт Татьяна Романова да тастыктады. Бирок эми жаңы кооптуулук жаралат. "Түтүк ишке киргени менен 2030-2035-жылдары энергиянын жаңыланып туруучу булактары басымдуулук кыла баштаганда көйгөй Американын кысымында эмес, ЕБдин энергетикалык балансынын өзгөрүшүндө болот", — деди ал.

Узакка созулган талаш-тартыштан соң "Түндүк агым — 2" аяктоо алдында турат. Германия бул түтүк үчүн көпкө чейин кармашты, өлкөнүн позициясы Меркель кеткенден кийин деле өзгөрбөсө керек. Ал эми жашыл энергетика газсыз болбойт. Демек, кымбат деп эсептелген жана көптөн күткөн долбоор акыры өзүн актайт деген үмүт бар.

92
Белгилер:
долбоор, курулуш, Евробиримдик, Украина, АКШ, Россия, Германия, түтүк, газ
Тема боюнча
Орустардын жашыруун куралы Европанын чок ортосунан АКШга сокку урду
Шахта. Архивдик сүрөт

Тажикстан: Исфарадагы көмүр шахтасында жарылуу болду, каза тапкандар бар

0
(жаңыланган 00:28 25.07.2021)
Алдын ала берилген маалыматта, бир адамдын көз жумуп, дагы сегиз кишинин жарадар болгону айтылды.

БИШКЕК, 25-июл. — Sputnik. Тажикстандын Согду облусуна жакын жердеги Исфара көмүр шахтасында катуу жарылуу болгондугун Sputnik Тажикстан жазды. 

Кырсык Согду облусундагы Шураб аймагынын жанындагы кенде болгон.

"Шураб" шахтасындагы жарылуу газдын чыгышынан улам болгонун айтышты", — деди Исфара мэриясынын маалымат катчысы Зубайдулло Шомадов.

Алдын ала берилген маалыматка таянсак, бир адам каза таап, дагы сегиз киши жаракат алган.

Учурда кырсык болгон жерде Өзгөчө кырдаалдар комитетинин кызматкерлери, куткаруучулар жана дарыгерлердин жүргөнү айтылды.

Шураб кени Тажикстандын түндүгүндөгү эң ири кендердин бири. Ал Түркстан кырка тоолорунун этегинде жайгашкан. Бул жерден алынган көмүрдү негизинен медициналык жана билим берүү жайлары колдонот. Бийликтин билдиргенине караганда, мындай кырсык ондогон жылдардан бери болгон эмес.

0
Белгилер:
жарылуу, шахта, көмүр, Тажикстан
Тема боюнча
Дубайда катуу жарылуу болду. Видео