Орус тил мугалими экзамен учрунда. Архив

Орус тилди чектөө менен экономикага залал келтиребиз... Серепчилердин пикири

147
Постсоветтик өлкөлөрдө (мурдагы СССР өлкөлөрүндө) орус тилине чындыгында мамиле кандай? Ал улуттук тилдердин өнүгүшүнө жолтообу? Ушул соболдордун тегерегинде серепчилердин көз карашын тыңдадык.

Советтер Союзу ыдырагандан бери 30 жыл өттү. Постсоветтик мейкиндикте орус тили улуттук тилди өнүктүрүүгө тоскоол эмеспи деген маселе улам көтөрүлүп калат. Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров 23-сентябрда мамлекеттик тилде иш жүргүзүүгө бийлик өкүлдөрү тарабынан көңүл бурулуп жатканын, бир катар иш-пландар бышып-жетилип калганын, буга өтүүгө каалоо гана керектигин билдирди. Азыркы тапта республикада иш кагаздары эки — мамлекеттик жана расмий (орус) тилде жүргүзүлөт.

Ошол эле убакта постсоветтик өлкөлөрдүн бир тобунда орус тили экономикалык жана техникалык өнүгүү үчүн маанилүү деген тыянакка келишкен. Мурдагы союздук республикаларда орус тилинин ролу жана ага болгон мамиле кандай өзгөрүп жатканына Sputnik агенттигинин кабарчысы кызыгып көргөн.

Эки тилди айкалыштыруу

Президент Жапаров өлкөдө расмий иш кагаздарын жүргүзүүдөн орус тилин алууну сунуштап жатса, өлкөдөгү белдүү окуу жайлардын бири, Ельцин атындагы Кыргыз-Россия Славян университети "Орус тили менен дүйнөнү багындырасыз!" деген ураан менен иштейт. Ал эми анын окумуштуулары жарыялаган изилдөөлөрдүн жыйынтыгында кыргызстандыктар мамлекетти өнүктүрүү үчүн зарыл экенин белгилешет.

"Сурамжылоо жүргүздүк, — дейт филология илимдеринин доктору, университеттин профессору Мамед Тагаев. — Өлкөнүн аймактарында жашаган 30дан 60 жашка чейинки 740 кишиге суроо салдык. Бишкектин жашоочуларынын арасында бул сурамжылоону жүргүзгөн жокпуз, борбор калаада орус тили да, кыргыз тили да активдүү колдонулат".

Сурамжылоонун жыйынтыгына ылайык, респонденттердин 99 пайызы орус тили сапаттуу билим алууга жол ачып, кесиптик чеберчиликти өстүрүүгө көмөкчү болуп, заманбап эмгек рыногундагы атаандаштыкка жөндөмдүүлүктү жогорулатарын белгилешкен. Ал гана эмес, тарыхый жактан республиканын жарандары үчүн орус тили тышкы дүйнө менен баарлашуу ыкмасына (каражатына) айланып калган деп эсептейт профессор Тагаев.

"Кыргызстандын жаңы Конституциясында орус тили расмий макамын сактап калган, — дейт ал. — Өлкөдөгү саясий окуялардын алдында орус тилин коомдук колдонуудан чыгаруу керек деген популисттик билдирүүлөр жаңырып калат". Республикада быйыл 28-ноябрда Жогорку Кеңешке шайлоо белгиленген эмеспи.

Иш кагаздарын жүргүзүүдөгү болжолдуу реформалар орус тилинин макамына таасир этпейби деген сурообузга жооп катары Мамед Тагаев: "Ушул тапта ар бир жаран орус тилинде кайрыла алат, бул – анын конституциялык укугу. Ошол себептен иш кагаздарын жүргүзүү кыргыз тилине өткөрүлсө, Кыргызстанда орус тилинин позициясын алда канча чабалдатары талашсыз". Кыргызстандын Улуттук статистика комитетинин 2021-жылга карата маалыматтарына таянсак, республиканын 6,6 миллион жаранынын 1,7 миллиону этникалык кыргыз эмес.

"Эки тилди айкалыштырууга мезгил жетти, — деп эсептейт профессор Тагаев. — Кыргыз жана орус тилдерин астыртан каршы коюуну токтотуп, орус тили кыргызстандыктарга чоочун эмес экенин моюнга алуу, ар бир адамдын да, бүтүндөй мамлекеттин да өнүгүшү үчүн кошумча мүмкүнчүлүктөрдү ачып берерин түшүнгөн оң".

Тил жаатында коңшуларда жагдай кандай?

Ал ортодо коңшу Казакстанда активист Куат Ахметов тарабынан уюштурулган тил рейддеринен чыккан чырга карабастан орус тилинин ролун чектөөгө аракеттер байкалбайт. Тескерисинче, Ахметов жана анын тарапташтары беш шаардагы дүкөндөрдө казак тилин билер-билбеси боюнча текшерүүлөрүнөн кийин Казакстандын Башкы прокуратурасы кылмыш иши козголгонун, Ахметов улут аралык араздашууну тутантууга айыпталып жатканын маалымдады.

Ахметовдун жоругун республикадагы бийлик өкүлдөрүнүн көпчүлүгү сынга алды, ал эми президент Касым-Жомарт Токаев Казакстанда орус тили улут аралык баарлашуу тили макамына ээ экенин, "мыйзамга ылайык, анын колдонулушуна тоскоол кылууга болбостугун" эскертти.

"Казакстан Республикасынын тил жөнүндөгү" азыркы мыйзамында орус тили мамлекеттик уюмдар жана иш кагаздарында расмий түрдө мамлекеттик тил менен бирдей пайдаланууга болору каралган. Ал эми жарандарды сүйлөгөн тили боюнча кемсинтүү алардын укугун бузуу болуп саналат.

"Россия менен Казакстандын чек арасы дүйнөдөгү эң узун чек аралардан. Орус тили — Бириккен Улуттар Уюмунун алты расмий тилинин бири, ошондуктан бул маселеге маданияттуу мамиле жасоого тийишпиз", — деген Токаев казак тилин үйрөнүүгө умтулуу — бул "өз келечегин Казакстан менен байланыштыргандардын бардыгынын парзы", бирок өлкө "радикализмдин бардык формасына бөгөт болууга" даяр экенин кошумчалады.

Орус тилинин маанилүүлүгүнө жакында эле Азербайжан президенти Ильхам Алиев да токтолгон. Ал белгилегендей, өлкөдө орус тилинде билим берген 340 мектеп иштейт.

Өзбекстанда да аталган тил өнүгүү жолунда, өлкө өкмөтү эмгек мигранттарына орус тилин үйрөтүү чыгымдарын өз мойнуна алган.

"Өзбекстандын Ишке орноштуруу министрлиги Россиянын эл достугу университети менен кызматташат, — деп белгилейт Санкт-Петербургдун өзбек улуттук-маданий автономиясынын башчысы Суратбек Абдурахимов. — Бул долбоордун алкагында өзбекстандык 700 орус тил мугалими билимин өркүндөтүү программасынан өттү. Алар эми эмгек мигранттарына тил үйрөтө алышат".

Өзбекстан бийлигинин бул кадамы өлкө үчүн орус тили канчалык маанилүү экенинен кабар берерин айтат Абдурахимов.

"Кеп Россия менен алака туурасында гана эмес. Миграция деңгээли бул жакта албетте жогору, — дейт ал. — Бирок мурдагы СССРдин бөлөк өлкөлөрү менен мамилени деле алалы. Алар менен кантип сүйлөшүү керек? Орус тили — бул эл аралык билим берүүнүн, илим жана ишкерлик мамиленин тили".

"Улуттук тилдерге каршы болгон эч ким жок"

Орус тили өзүнүн атаандаштыкка жөндөмдүүлүгү менен жакынкы чет өлкөлөр үчүн маанилүү деп эсептейт филология илимдеринин доктору, Пушкин атындагы Орус тили мамлекеттик институтунун илим боюнча проректору Михаил Осадчий. Анын айтымында, сүйлөгөндөрдүн саны боюнча дүйнөдө орус тили 8-орунда турат. Аны менен бирге эле 15 эл аралык уюмда колдонулат (салыштырсак, англис тили 23 уюмда пайдаланылат).

"Көп тилдүүлүк — бул заманбап дүйнөнүн абсолюттук тренди, ийгилик жана атаандаштык артыкчылыгынын элементи, — дейт Осадчий Sputnik агенттигине берген маегинде. — Эгер өлкө өз калкынын көп тилдүүлүк боюнча мүмкүнчүлүктөрүн максаттуу түрдө төмөндөтө берсе, бизнес келишимдерин азайтып, жарандардын керектөөлөрүнө карама-каршы". Михаил Осадчий Украинаны мисал келтирет.

"Чындыгында кайсы гана тил болбосун, бул —  жөнөкөй керектөөлөрдү канааттандыруу, айталы, маалымат берүү жана алуу, кандайдыр социалдык кызматтардан пайдалануу каражаты, — деп түшүндүрөт ал. — Эмне үчүн Украина жарандары орус тилиндеги спектаклдерге барып жана фильм көргүсү келет? Алар Россиянын берилген фанаттары дейсизби? Жок, болгону аларга бул тил ыңгайлуу. Тиричилик траекториясына мамлекет бийлиги кийлигишип, сиздин тилиңиз керексиз деп жатат". Орус тилинен баш тартуу Россияга сокку урат деген айрым украиналык саясатчылардын пикирлери негизсиз экенин белгилейт Осадчий.

"Бул Россиянын ички абалына эч кандай таасир этпейт, — дейт ал. — Анткен менен Украина ичинде чыңалуу бар. Жасалма чектөөлөрдү адамдардын кыртышы сүйбөйт. Көп тилдүүлүк тууралуу сөз болгондо эч кимдин "орус тилинин үстөмдүгү артсын деп өлкөнүн улуттук тилин четке сүргөн" жери жоктугун түшүнгөн дурус".

Кеп мында теңдик туурасында, кээ бирөөлөр тилди үйрөнүүгө мажбур, чет тили менен алектенгендер бул канчалык татаал иш экенин жакшы билет. Ал эми бул жагдайда сиздин артыкчылыгыңыз бар, дароо эки тилди билесиз. Эми андай артыкчылыктан өз эркиңиз менен баш тартып турасыз".

147
Белгилер:
Кыргызстан, орус тили, чектөө, экономика, эксперт
Тема боюнча
Украина: каатчылык мааракеси
Россия Федерациясынын президенти Владимир Путин жана Улуу Британия премьер-министри Борис Жонсон. Архив

Путин менен Жонсон Афганистандагы абалды талкуулады: НАТОнун уяты ойгондубу?

120
(жаңыланган 22:52 27.10.2021)
"Америкалык кыялдын" кыйрашынын ачык мисалы болгон Афганистан коопсуздуктун болжоп болгус коркунучтары менен Батышты чочулатып келет. Лондон маңызында планетадагы согуштук аракеттер жүргөн аймактардын көзөмөлүн колдон чыгарган Вашингтондун бушаймандыгын чагылдыргандай.

Россия Федерациясынын президенти Владимир Путин жана Улуу Британия премьер-министри Борис Жонсон 25-октябрда Афганистандагы абалды талкуулашты. Аскерий баяндамачы Александр Хроленко ушул талкуунун жана көйгөйлүү бул республиканын учурдагы жагдайына баам салган.

Путин "москвалык форматтагы" талибдер менен жакындагы эле консультациялар (Россия, Кытай, Пакистан, Иран, Индия, Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан, Түркмөнстан жана Өзбекстандын өкүлдөрүнүн катышуусунда өткөн) жөнүндө кабарлады. Ал эми Жонсон "Талибандын"* болжолдуу таанылышы боюнча санааркаганын жашырган жок. Дал ушул баарлашууда 20 жылдык аскердик операциялардан кийин жеңилгенин моюнга алгысы келбеген Кошмо Штаттардын кызыкчылыгы бар экени ачык байкалып турду.

Афганистандын суверенитетин эч шартсыз сыйлаган күндө да анын жаңы өкмөтүнүн эл аралык таанылышына дагы эртелик кылат. Андан мурун Владимир Путин "Талибанды"* террордук уюмдардын тизмесинен чыгаруу Бириккен Улуттар Уюмдарынын деңгээлинде чечилиши кажет, бул үчүн талибдер "өлкөдөгү этникалык жана диний топтор, саясий жана коомдук уюмдардын бардыгы менен өз ара мамиле түзүүгө тийиш" экенин белгилеген. Тилекке каршы, Афганистан сексендин тегерегиндеги улут жана элдин тынчтыгын камсыздоого чамасы жетпей, террорчулуктан да кутула элек. Убактылуу өкмөт "Ислам мамлекети"* тарабынан жаңырып турган экономикалык чакырык жана коопсуздук коркунучтарына туруштук бере албай жатат.

24-октябрда Тажикстандын коргоо министри генерал-полковник Шерали Мирзо соңку айлардагы окуялар Афганистандагы аскердик-саясий жагдайды бүлгүнгө учуратып, аргасыз абалга кептегенин билдирди. Эң кейиштүүсү, анын бул айткандары чындык.

Афганистан иш жүзүндө талибдер тескеген жана башка террордук топтор, ошондой эле кенже Масуддун жетекчилигиндеги Каршылык көрсөтүү фронту көзөмөлдөгөн аймактарга бөлүнүп калды. Аталган өлкөдөн согушкерлердин Борбор Азия мамлекеттерин басып кирүү коркунучу дале күч. Жамааттык коопсуздук келишими уюму Афганистан менен чектешкен Тажикстан жана Өзбекстандын территориясында алты мамлекеттин аскерлеринин катышуусундагы атайын машыгууларды тегин жерден өткөрүп жаткан жок.

Коопсуздук алкагы

"Москва форматындагы" жолугушууда талибдер Афганистандын бардык аймагын көзөмөлдөп жатканын айтышкан. Анткен менен чет өлкөлүк өнөктөштөрүн жана контрагенттерди жаңы бийликтин башкарууга жарамдуулугу жана натыйжалуу экенине ишендирүү аракети анчалык ынандырарлык эмес. Талибдер өлкөнүн жай жарандарынын коопсуздугун камсыздай албай, ал түгүл өздөрүн да коргой албай жатышат. Ар кайсы провинцияларда чек араларды тааныгысы жок "Ислам мамлекетинин"* отряддары уюштурган терактылар, ок атышуулардын токтой турган түрү жок.

Куралчан талибдер 26-октябрда Кабулдагы авиакассанын тегерегиндеги топтошкон элди ок атып таратты, жарадар болгондор жок эмес. Айрыкча аялдар көп жабыркады, бул тууралуу кепке дагы кайрылабыз.

Өткөн аптада Ислам мамлекети* уюмунун согушкерлери Желалабадда талибдердин автомобилдерине чабуул жасашты. Кабул жана башка провинцияларды жарыксыз калтыруу үчүн электр өткөргүч чубалгыларын жардырышты. Бийликти кулатуу үчүн террордун ушундай ыкмасына кезегинде талибдер өздөрү да барышканы маалым.

"Вилаят Хорасан"* да бийлик жана таасир үчүн күрөшүүгө даяр. Өткөн жекшембиде Гераттагы талибдер менен ИМ* согушкерлеринин ортосундагы атышууда 17 киши окко учуп, арасында аялдар жана жаш балдар да набыт болду.

Баса, ошол күнү ИМ* кара желеги Урузган провинциясында көтөрүлдү. Жергиликтүү калкка 30 миң афгани (340 доллар, бул сумма аталган өлкөдө учурда бир топ акча) сунуштап, аталган уюмга кирүүгө үндөштү. Afghanistan.ru маалымат ресурсуна таянсак, Гератта "Ислам мамлекетине"* Абдул Манан Ниязи молдону жактаган талибдердин жоон тобу кошулуп кетти.

Өлкөдөгү абал бардык жактан начарлоодо. Ал тургай сабырдуу деп сыпатталган Кытайдын тышкы иштер министри Ван И Дохада 25-октябрда өткөн жолугушууда талибдерди ачык башкарууга, аялдар жана балдардын мыйзамдуу укуктарын коргоого, этникалык топтордун бардыгынын башын бириктирүүгө чакырды. Кулак сыртынан кетиришкендей талибдер эртеси эле күнү Кабулдагы аялдардын нааразычылык акциясын кууп таратты.

"Талибандын"* расмий өкүлү Забихулла Мужахидо: "Аялдар шарият алкагында жашашат", - деп так кесе сүйлөгөнү бар. Шарияттын укук өңүтү Афганистандын 40 миллиондук калкынын ишеним жана тандоосуна татыбаган молдолордун бир ууч тобунун колунда.

Коңшу мамлекеттеги кыйсыпыр түшкөн кырдаалдан улам тажик парламентинин төмөнкү палатасынын төрагасы Махмадтоир Зокирзода ЖККУдагы өнөктөштөрүн коопсуздуктун бекем алкагын түзүүгө үндөгөн. Бул демилгеге жооп катары Россия дароо аталган республикадагы өзүнүн аскердик базасын заманга бапташтырылган 30 даана Т-72Б3М танкы менен бекемдеген.

Андан мурун "москвалык форматтагы" талкууну болжолдуу кеңейтүү үчүн базанын Мотоаткычтар бөлүгү заманбап БМП-2, жаңы үлгүдөгү "Верба" зениттик ракеталар комплексине, ошондой эле абдан ыраакка багытталган реактивдүү огнемёттор, танкка каршы "Корнет" ракеталык комплекстерине, 12,7 мм калибрдеги узакка ылайыкталган "Корд" АСВК-М снайпердик винтовкаларына, АК-12 автоматтарына жана башка куралдарга ээ болгон.

Пакистандагы АКШ авиабазасы

Кошмо Штаттар жана НАТО өлкөлөрү 20 жыл согушкан Афганистандын келечегине өз жоопкерчилигин мурдагыдай эле аңдаша элек. Жеңилип жана америкалык күчтөрдүн чыгарылышына карабастан Вашингтон афган чек араларына жакын "кошумча аэродромду" жайгаштыруу жөнүндө чөлкөмдөгү оюнчулар менен сүйлөшүүгө тырышканын коё элек. Борбор Азия өлкөлөрү андай сунушту кабыл албай турганын болушунча так кесе билдиришкен, анткен менен Пакистанда Америка Кошмо Штаттарынын Аскердик-аба күчтөрүнүн базасы пайда болушу ажеп эмес.

Болгондо да Исламабад талибдер менен кызматташуунун "бейрасмий каналдарын" колго алып койгон. Аталган мамлекет менен Кошмо Штаттар Афганистанда АКШнын ААК аскердик жана чалгындоо операциялары үчүн Пакистандын аба мейкиндигин пайдалануу жөнүндөгү макулдашуусуна кол коюуга чукулдап калышты. Ошентип Вашингтон жеңилүү ызасын басаңдатып, ал эми Исламабад террорчулукка каршы күрөштө жана Индия менен алака түзүүдө америкалык жардам алмакчы.

Эгер америкалык аскердик авиация Афганистандын аймагын катуу көзөмөлдөө мүмкүнчүлүгүнө ээ болсо, 20 жылдык тарых кайра кайталанары шексиз. Бул жай жарандарга жаңы бүлгүндү салып, чектешкен Борбор Азия мамлекеттерине качкындардын жаңы агымын жаратары турулуу иш.

Бул көйгөйдү даана түшүндүрүү үчүн көрсөткүчтөргө бир үңүлүп көрөлү. Америкалыктар Афганистандан 124 миң чакты кишини көчүрдү, Түндүк Америкадагы Пентагондун базаларында эле ушул тапта 53 миңден ашуун афгандык жаран баш калкалоодо. Афганистандагы абал дагы ырбай бере турган болсо, миллиондогон адам качкынга айланат.

Афганистан ислам республикасынын жаңы бийлигинин өкүлдөрү жакында эле Улуттук каршылык көрсөтүүнүн жогорку кеңешин түзүү туурасында жар салышты. Кеңеш жарандарды "ички өзүм билемдикке, чет өлкөлүк агрессия жана оккупацияга каршы оор жана узак сүрө турган күрөшкө" даяр турууга чакырды. Демек, Афганистандын аймагында "баары баарына каршы согуш" дагы бир топко созулары айкын болуп калды.

* – Кыргызстан, Россия жана бир катар мамлекеттерде тыюу салынган террордук уюмдар.

Аскерий баяндамачы Александр Хроленконун Telegram каналына жалыңыздар.

120
Белгилер:
Афганистан, АКШ, НАТО, Россия, Владимир Путин, талкуу, 'Талибан' кыймылы, саммит, Борис Жонсон
Тема:
Афган бийлиги менен талибдердин тиреши
Тема боюнча
Кабулдагы терактылар, Багландагы салгылаш. Талибдер көзөмөлдү колдон чыгаргандай
Беларусь аскер кызматкерлери

НАТОнун "баш оорусу": Беларусь моюн сунгусу жок

143
(жаңыланган 22:04 24.10.2021)
Беларусь Россия менен союздаштыкты бекемдөөдө. Буга жаңы пландар, биргелешкен машыгуулар, аскердик жана аскердик-техникалык өз ара аракеттешүү, күчтөрдү жана башкаруу органдарын даярдоо масштабын кеңейтүү чаралары далил.

Узаган жумада Беларусь Республикасы жана Россия Федерациясынын коргоо министрлеринин коллегиясы өтүп, 2022-жылга карата кызматташуунун – биргелешкен 139 иш-чаранын пландары бекитилди. Аларда Беларусь жана Россиянын аскердик багыттагы бириккен тутумдарын, эки өлкөнүн күчтөрүнүн чөлкөмдүк топторун өнүктүрүү, ошондой эле радиациялык, химиялык жана биологиялык коргоо, радиоэлектрондук күрөш, топогеодезиялык жана навигациялык камсыздоо тармактарындагы кызматташуу камтылган. Эки союздаш мамлекеттин ортосундагы алакалар жана ушул багыттагы кызматташууларын аскерий баяндамачы Александр Хроленко талдаган.

Минск жана Москва 2023-жылы "Союз калканы" биргелешкен стратегиялык окууларды өткөрүүгө макулдашып, Беларусь Республикасынын аймагында РФтин аскердик объектилерин (Барановичи шаарында ракеталык кол салуунун алдын алуу тутумдар түйүнү жана Вилейка калаасындагы РФ Аба-деңиз флотунун радиостанциясы) жайгаштыруу жөнүндө келишимди узартышты.

Өлкөлөр союздаш мамлекеттердин коргоо тармагындагы аракеттердин биримдигин, милдеттерди аткарууга умтулууну тастыкташты. Батыш өлкөлөрү тарабынан коопсуздук коркунучу, саясий жана экономикалык кысымы аталган Россия менен Беларусту жакын арада союздаш мамлекеттин жаңы аскердик доктринасын кабыл алууга аргасыз кылууда. Беларусь жана Польша, Беларусь - Литва чек араларында кооптуу чыңалуу бар.

Мурда Варшава беларустук чек арачылар польшалык жоокерлерди аткылаганын кабарлаган. Эске салсак, анда жабыр тарткандар болгон эмес. Беларустун "баш ийбестигине" Минскинин Москва менен аскердик кызматташуусуна жамааттык Батыштын кыжыры кайнап келет. Лексингтон институтунун (АКШнын мамлекеттик саясат аналитикалык борбору) улук талдоочусу Сара Уайт: "Беларустун саясий тутуму, экономикасы жана Куралдуу күчтөрүнүн бардык деңгээлдериндеги Россиянын орду НАТОнун батыш фронтун кескин түрдө артка түртөт. Анан да эгер Россия жана Беларусь бир саясий түзүмгө бириксе, НАТОнун аталган фронттун чегиндеги мамлекеттерине тобокелдигин болжоо да мүмкүн эмес" - дегени бар. Кандай тобокелдик болушу мүмкүн экени түшүнүксүз, бирок НАТОго чыгыш европалык өлкөлөрдүн мүчөлүгү, аталган альянстын 1991-жылдан берки абалы сымал эле рационалдуу негизге ээ эмес.

Кимдин ким экени...

РФ коргоо министри Сергей Шойгу 20-октябрда россиялык-беларустук аскердик коллегияда кабыл алынган чечимдер союздаш мамлекеттин коопсуздугун 2024-жылга дейре бекемдөөнү өбөлгөлөй турганын билдирди.

Беларусь жана Россия эч кимге кооптуулук туудурбайт, жамааттык Батыштын саясий, экономикалык жана аскердик кысымына гана жооп кайтарат. РФтин Брюсселден Вашингтонго чейинки мейкиндиктеги агрессорлорго асимметриялык өч алууга кепилдигин туюндурган Аскердик доктринасын Пентагон жана НАТОдогулар көңүлгө түйүп алганы дурус. Кошмо Штаттардын аскердик-саясий эркинен көз каранды болгон европалык 28 өлкөнүн жетекчилери бул механизмдин бар-жогуна ишенип же ишенбей кое алышар, бирок аскер жетекчилери жооп иретиндеги өзөктүк соккунун натыйжалуулугу жана сапатын иш жүзүндө сынабай эле койгону оң.

Чыгыш Европада андай аскердик авантюраларды пландоонун өзү франциялык президент Эммануэль Макрон эки ирет диагноз койгондой НАТО "акылдан тайганы" болмок.

Негизги көйгөй миграция эмес

Балтика өлкөлөрү жана Польшанын аскердик бөлүктөрү НАТОнун контингентинин курамында Ирак жана Афганистандагы тынчтык жана калыптанып калган жашоо образын бузууга катышканы унутула элек. Бүгүн аталган ушул эки мамлекеттен агылган көч Прибалтикага жетип калды. Аларды азыр зым менен тосулган дубалдар да, куралчан чек арачылар да токтото албайт. Варшава менен Вильнюс азыркы окуялардын маңызын түшүнгүсү да жок. Жоопкерчиликти алар Минск менен Москванын "гибриддик агрессиясына" жүктөөгө тырышууда.

Польшанын бийликтеги "Укук жана адилеттүүлүк" партиясынын лидери Ярослав Качиньский 19-октябрда өлкөсүнө каршы "көп тепкичтүү гибриддик согуш" жүргүзүүдө деп Россияны айыптады. Айтымында, бул ири держава дароо эки фронтто, атап айтканда, Беларусь Республикасы менен чектешкен жерде жана Варшавада мигранттарды колдоп чыккан оппозицияны пайдалануу менен Польшага каршы иш жүргүзүп жаткан имиш.

Былтыркы жылдын аягында Польшада стратегиялык командалык-штабдык окуулар өткөн. НАТОнун стратегдеги америкалык Abrams танкалары, HIMARS залптык ок тутумдары, Patriot зениттик-ракеталык комплекстери жана ал тургай F-35 истребителдеринин коштоосундагы "чыгыштагы душман" менен согуштун сценарийин түзүп чыккан. Баса, аталган истребителдер Польшанын колуна 2026-жылдан эрте тийбей турганы анык.

Альянс аскердик инфраструктураны бекемдеп, ошол эле убакта батыш багытында аскердик-саясий кырдаалды курчутууда. НАТОнун коргоо министрлери 21-октябрда "эки деңиз ортосундагы согуш" (Балтика жана Кара деңиз) Россияга каршы стратегиясын макулдашууга чогулганы маалым.

Россия менен альянстын алакасы Брюсселдин демилгеси менен үзүлдү. Пентагондун башчысы жеке өзү Тбилиси, Киев, Бухарестте сателиттердин аскердик духун көтөрүүдө. Батыш аналитиктери бул окуялардын ырааттуулугунан "согушка даярдыкты" баамдап, "эки дөө урушса, ортосунда чымын өлөт" дегендей, АКШ менен РФтин тирешинде чыгыш европалык өлкөлөрдүн жабыр тартарын, кокус куралдуу чоң жаңжал тутанып кете турган болсо, эң оболу НАТОнун чечим кабыл алуучу борборлору жок кылынарын болжошот. Америкалык эксперттер жогорку технологиялык куралдануу жаатында Россия Кошмо Штаттарды караандатпай турганын, Үчүнчү дүйнөлүк согушта утуларын боолголошот.

Вашингтондогу Heritage Foundation аналитикалык борбору АКШнын Аба-аскердик жана Космостук күчтөрүнүн бардык багыттагы дарамети жана согуштук мүмкүнчүлүктөрүн "маргиналдуу" жана "чабал" деп белгилегенинен кабардарбыз. Москвада өткөн Беларусь жана Россиянын күч органдарынын биргелешкен коллегиясы союздаш мамлекеттин коргоо дараметин жогорулатуу, Пентагон менен НАТО аларга чектеш Балтика, Польша жана Украина аймагынан сокку ура турган болсо мизи катуу кайтарыларын дагы бир ирет эскерткендей болду.

Аскерий баяндамачы Александр Хроленконун Telegram каналына жазылыңыздар.

143
Белгилер:
Беларусь, Россия, НАТО, альянс, Аскер, күч, биригүү, машыгуу, техника
Тема боюнча
НАТОнун Steadfast Noon 2021 машыгуусунун сырлары. Максаты эмне?
Дүйнөнү селт эттирип... Украина НАТОго кирсе эмне болот?
Көмүр саткан жайларга рейд жүргүзүлүүдө

Чүйдө көмүр саткан жайларга рейд жүргүзүлүүдө. Сүрөт

0
(жаңыланган 16:57 28.10.2021)
Текшерүүгө Монополияга каршы жөнгө салуу мамлекеттик агенттиги менен Экономика жана коммерция министрлигинен тышкары бир катар мамлекеттик жана муниципалдык органдардын кызматкерлери чыкты.

БИШКЕК, 28-окт. — Sputnik. Бишкектин төмөнкү жагындагы айланма жолдогу жана Сокулук районундагы көмүр саткан жайларда рейд жүргүзүлүүдө. Бул тууралуу Монополияга каршы жөнгө салуу мамлекеттик агенттиги кабарлады.

© Фото / пресс-служба ГААР при ПКР
Бишкектин төмөнкү жагындагы айланма жолдогу жана Сокулук районундагы көмүр саткан жайларда рейд жүргүзүлүүдө

Текшерүүгө аталган агенттиктен, Экономика жана коммерция министрлигинен тышкары бир катар мамлекеттик жана муниципалдык органдардын кызматкерлери чыкты.

"Сатуучуларга көмүрдүн баасы көтөрүлбөшү керектиги тууралуу түшүндүрүү иштери жүргүзүлдү", — деп айтылат билдирүүдө.

Сатуучулар мыйзамды бузуу менен мындан ары дагы бааны жогорулатса жоопко тартылары боюнча эскертүү берилди.

Эске салсак, буга чейин Кыргызстандын аймагында көмүрдүн баасын мамлекет убактылуу жөнгө салып турмай болгон.

Аталган чечим көмүрдүн баасынын өсүү темпин кармап туруу, 2021-2022-жылдагы күз-кыш мезгилинен өтүүдө калкты көмүр менен өз убагында туруктуу камсыз кылуу максатында кабыл алынган.

0
Белгилер:
Чүй облусу, Бишкек, көмүр, баа, рейд
Тема боюнча
Бийлик Бишкек менен аймактарда көмүрдүн баасын бекитти. Канчадан ашпаш керек?