Таштай катуу булчуңдар жана чымыр денелүү кыздар. Кыргызча бодибилдинг

(жаңыланган 13:48 25.04.2016)
  • Мелдеш алдында даярдык кызуу жүрүүдө
  • Мелдеш жашына, салмагына жараша болуп бөлүндү
  • Жеңиш жөн жерден келбейт. Маңдай тер, талыкпаган эмгек талап кылынат
Жекшемби күнү Кожомкул атындагы спорт ордосунда Кыргызстандын бодибилдинг боюнча ачык биринчилиги өттү.

Турнир Кыргызстандын Бодибилдинг жана фитнес федерациясы тарабынан эл аралык IFBB стандартында ылайык уюштурулду. Мелдеште өспүрүмдөр, чоңдор жана ар кыл категориядагылар күч сынашты. Ал эми айымдар арасында "Фитнес-бикини" жана "Бодифитнес" категориясында мыктылар тандалды. 

  • Спортчулар мелдештин башталышын күтүүдө
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Спортчулар мелдештин башталышын күтүүдө

  • Мелдеш алдында даярдык кызуу жүрүүдө
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Мелдеш алдында даярдык кызуу жүрүүдө

  • Сахна артындагы сүртүм
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Сахна артындагы сүртүм

  • Культуристтердин толкунданганын жүзүнөн байкоого болот
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Культуристтердин толкунданганын жүзүнөн байкоого болот

  • Кара кылды как жарган калыстар катышуучуларды тыкыр электен өткөрүп жатышты
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Кара кылды как жарган калыстар катышуучуларды тыкыр электен өткөрүп жатышты

  • Кеченин кадырлуу коногу атактуу Марек Олейничак
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Кеченин кадырлуу коногу атактуу Марек Олейничак

  • Көпчүлүк күткөн Деннис Вольв мыктылыгын далилдөөдө. Дүйнөнү багындырган спортчу Кыргызстанда төрөлгөн
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Көпчүлүк күткөн Деннис Вольв мыктылыгын далилдөөдө. Дүйнөнү багындырган спортчу Кыргызстанда төрөлгөн

  • Дененин кооздугун көрсөтүүгө жылмаюу өтө маанилүү
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Дененин кооздугун көрсөтүүгө жылмаюу өтө маанилүү

  • Чемпионаттын эң кызыгы — чырайлуу жана сүрдүү айымдар
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Чемпионаттын эң кызыгы — чырайлуу жана сүрдүү айымдар

  • Мелдеш жашына, салмагына жараша болуп бөлүндү
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Мелдеш жашына, салмагына жараша болуп бөлүндү

  • жана ошондой эле эл аралык IFBB стандартында ылайык уюштурулду
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    жана ошондой эле эл аралык IFBB стандартында ылайык уюштурулду

  • Эң таттуу учур. Жеңүүчүлөр медалдар, баалуу белектер менен сыйланышты
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Эң таттуу учур. Жеңүүчүлөр медалдар, баалуу белектер менен сыйланышты

  • Жеңиш жөн жерден келбейт. Маңдай тер, талыкпаган эмгек талап кылынат
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Жеңиш жөн жерден келбейт. Маңдай тер, талыкпаган эмгек талап кылынат

Белгилер:
бодибилдинг, булчуң эти, мелдеш, турнир, спорт, Кыргызстан
Тема боюнча
Апта ирмеми: кыргыз "шумкарларынан" жылаңач аборигендерге чейин
Кыргызстандын тай боксчулары улуттук курамга кирүү үчүн күч сынашты

Чыңгыз жана Мария Айтматовдордун суктанткан сүрөттөрү. Жазуучуга муза эле...

(жаңыланган 12:35 21.04.2021)
  • Мария Айтматова улуу жазуучу Чыңгыз Айтматов менен таанышкандан бери анын чыгармаларынын алгачкы окурманы жана редактору болгон
  • Мария Айтматова жазуучунун калемине таандык Ботогөз булак фильмин тартууда режиссёр Лариса Шепитконун ассистенти катары эмгектенген
  • Айтматова 60-жылдарда келген кыргыз кинематографисттеринин сап башында турган өкүлү эле
  • Ал Түркмөнфильм тарткан Маңкурт фильминин сценарийин жазган
  • Мария Айтматова улуу жазуучунун Кылым карытар бир күн романын өз колу менен терип чыккан
  • Мария апа Чыңгыз Айтматовдун тиреги жана музасы эле...
  • Чыңгыз Айтматов жана Мария Айтматова бир уул, бир кыздын ата-энеси
  • Айрым маалыматтарга караганда, Мария Айтматованын улуу кызы Чолпон учурда Европада жашайт.
  • Апа, неберелериңиз менен тиккен магнолия бүгүн гүлдөдү. Сизге ыраазыбыз. Жакшы көрөбүз, дайым эсибиздесиз, — деп жазылат балдарынын эскерүүсүндө.
  • Мария Айтматова 79 жашында оорудан улам дүйнө салды
  • КРдин эл артисти Сардарбек Жумалиев обонун жазган Таң сыры аттуу элибизге белгилүү ыр Мария Айтматовага арналгандыгын композитор маектеринде эскерген.
Кечээ, 20-апрелде, улуу жазуучу Чыңгыз Айтматовдун жубайы Мария Айтматова оорудан улам 79 жашында каза болду.

Улуу жазуучу Чыңгыз Айтматовдун жубайы Мария Айтматова
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Мария Айтматова 1942-жылы 13-июлда Суусамыр өрөөнүндөгү 8-Март айылында туулган. Атасы Нурмат Шатиев Кызыл кавалериянын жылкычысы болсо, апасы Гүлсүн Бакинова Жумгалдын башкармасынын кызы эле. Атасы каза болгондон кийин Мария апасы экөө Фрунзе шаарындагы Илимдер академиясынын кызматкерлери жашоочу үйгө көчүп келет. Мария Айтматова апасы, таенеси жана таежеси менен бирге жашаган. Апасынын бир тууганы Гүлжамал Бакинова кыргыз тилинин диалектологиялык картасын негиздеп, жээнинин инсан катары калыптанышында чоң роль ойногон.

Мария Айтматова ВГИКтин кино жана телевидение сценаристи факультетин бүтүрүп, Кинематографисттер союзуна караштуу Кино үйүндө сценарист, рецензент болуп иштеген.

Улуу жазуучунун жубайы менен коштошуу зыйнаты Айтматовдун үй-музейинде өтүп, сөөгү бүгүн "Ала-Арча" көрүстөнүнө коюлду.

  • Мария Айтматова улуу жазуучу Чыңгыз Айтматов менен таанышкандан бери анын чыгармаларынын алгачкы окурманы жана редактору болгон
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Мария Айтматова улуу жазуучу Чыңгыз Айтматов менен таанышкандан бери анын чыгармаларынын алгачкы окурманы жана редактору болгон

  • Мария Айтматова жазуучунун калемине таандык Ботогөз булак фильмин тартууда режиссёр Лариса Шепитконун ассистенти катары эмгектенген
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Мария Айтматова жазуучунун калемине таандык "Ботогөз булак" фильмин тартууда режиссёр Лариса Шепитконун ассистенти катары эмгектенген

  • Айтматова 60-жылдарда келген кыргыз кинематографисттеринин сап башында турган өкүлү эле
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Айтматова 60-жылдарда келген кыргыз кинематографисттеринин сап башында турган өкүлү эле

  • Ал Түркмөнфильм тарткан Маңкурт фильминин сценарийин жазган
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Ал "Түркмөнфильм" тарткан "Маңкурт" фильминин сценарийин жазган

  • Мария Айтматова улуу жазуучунун Кылым карытар бир күн романын өз колу менен терип чыккан
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Мария Айтматова улуу жазуучунун "Кылым карытар бир күн" романын өз колу менен терип чыккан

  • Мария апа Чыңгыз Айтматовдун тиреги жана музасы эле...
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Мария апа Чыңгыз Айтматовдун тиреги жана музасы эле...

  • Чыңгыз Айтматов жана Мария Айтматова бир уул, бир кыздын ата-энеси
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Чыңгыз Айтматов жана Мария Айтматова бир уул, бир кыздын ата-энеси

  • Айрым маалыматтарга караганда, Мария Айтматованын улуу кызы Чолпон учурда Европада жашайт.
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Айрым маалыматтарга караганда, Мария Айтматованын улуу кызы Чолпон учурда Европада жашайт.

  • Апа, неберелериңиз менен тиккен магнолия бүгүн гүлдөдү. Сизге ыраазыбыз. Жакшы көрөбүз, дайым эсибиздесиз, — деп жазылат балдарынын эскерүүсүндө.
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    "Апа, неберелериңиз менен тиккен магнолия бүгүн гүлдөдү. Сизге ыраазыбыз. Жакшы көрөбүз, дайым эсибиздесиз", — деп жазылат балдарынын эскерүүсүндө.

  • Мария Айтматова 79 жашында оорудан улам дүйнө салды
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Мария Айтматова 79 жашында оорудан улам дүйнө салды

  • КРдин эл артисти Сардарбек Жумалиев обонун жазган Таң сыры аттуу элибизге белгилүү ыр Мария Айтматовага арналгандыгын композитор маектеринде эскерген.
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    КРдин эл артисти Сардарбек Жумалиев обонун жазган "Таң сыры" аттуу элибизге белгилүү ыр Мария Айтматовага арналгандыгын композитор маектеринде эскерген.

Белгилер:
өлүм, жазуучу, Чыңгыз Айтматов, сүрөт, Мария Айтматова
Тема боюнча
Президент Садыр Жапаров Мария Айтматованын жакындарына көңүл айтты
Чыңгыз Айтматов ушул бөлмөлөрдө жашоо кечирген. Залкардын үй-музейинен сүрөттөр

Элмирбектин жаштыгы, тагдыры, өксүткөн өлүмү... Акындын сүрөттө калган элеси

(жаңыланган 13:31 20.04.2021)
  • Элмирбек Иманалиев 1993-жылдан тарта төкмө акындардын республикалык, эл аралык конкурстарына, фестивалдарына катыша баштаган. Сүрөт 1993-1994-жылдары Ак таңдай сынагында тартылган.
  • 20 жыл мурунку сүрөт. Алп акындардын жаш кези.
  • Элмирбек Иманалиев устаты Тууганбай Абдиев жана башка теңтуштары менен
  • Бул кадрда Элмирбек Иманалиев кинорежиссер, жазуучу жана коомдук ишмер Дооронбек Садырбаев жана азыркынын белгилүү төкмөсү Азамат Болгонбаев менен
  • Элмирбек Иманалиев ар тараптуу талант эле. Ал төкмө акын, жазма акын, обончу, ырчы, актёр, манасчы катары таанылып, жалпы элдин сүймөнчүлүгүнө ээ болгон.
  • Иманалиев айтылуу Токтогул акындын эң жакын үзөңгүлөш өнөгү Эшмамбет Байсейит уулунун жээн чөбөрөсү экендигин белгилей кетели
  • Акын Элмирбек Иманалив ырчы Гүлбү Ороскул кызы менен. Эки өнөрпозду чыгармачылык гана эмес, турмуштук жол дагы бириктирген.
  • Эки таланттын күлгүндөй жаш кези. Сүрөттө алар группалаштары менен.
  • Элмирбек акын Бүбүсара Бейшеналиева атындагы искусство институтун бүтүрсө, Ороскул кызы Муратаалы Күрөңкеев атындагы училищеден билим алган.
  • Өнөр адамдары Айзуура жана Сезим аттуу кыздуу болушкан. Жубайлар кийинчерээк эки ача жолго түшкөн.
  • 2016-жыл. Акындын тун кызы Айзуура Иманалиева турмушка узап жаткан кез. Сүрөттө кыздан тышкары Элмирбек Иманалиев, Гүлбү Ороскул кызы жана алардын күйөө баласы Мирзат Муканов.
  • Жубайы Нурзат медицина кызматкери. Өзү өнөрдөн алыс болсо да күйөөсүнүн айтыштарын калтырбай көрүп, күйөрмандык кыларын айтканы бар.
  • Нурзат айым Элмирбек экөө башында байке-карындаш катары эле сүйлөшкөнүн, кийин билинбей жүрүп эле жакын болуп кеткенин баяндап берген
  • Жубайлар үч уул, бир кыздуу болушкан
  • Элмирбек Иманалиев улуу жана кичүү муундагы шакирттери менен
  • Акын 2016-жылы маданиятка кошкон салымы үчүн КРдин эл артисти наамына ээ болгон
  • Ак таңдай акын 42 жашында каза тапты. Өзү өтсө дагы өнөрү түбөлүк экени шексиз. Туугандары анын атындагы коомдук фонд негиздеген.
  • Иманалиев ооруканадан көз жумган, анын кант диабети менен жабыркап жүргөнү айтылган.
  • Акындын иш бөлмөсү бош калды... Сүрөттө комуздары, чапаны жана сыйлыктары.
  • Жубайы Нурзат Абдрашитова редакцияга берген маегинде жашоо жолдошу бардагыдай эместигин, сагынычы күч алганын айткан.
  • Элмирбек Иманалиев жубайы Нурзат жана жакын досу, белгилүү акын Зайырбек Ажыматов менен. Тилекке каршы, Ажыматов Иманалиев көз жумгандан 9 күндөн кийин каза болгон.
Алп акын Элмирбек Иманалиев былтыр 20-апрель күнү дүйнө салган. Дал ушул күндөн тарта улуу таланттын экинчи өмүрү башталып, эл оозунан түшпөй келет.

Иманалиев ооруканадан көз жумган, анын кант диабети менен жабыркап жүргөнү айтылган.

Sputnik агенттиги өнөрпоздун жаштыгын, сүйүүсүн, үй-бүлөсүн, чыгармачылык жолун баяндаган сүрөттөрдү сунуштайт.

Акын 1978-жылы 17-январда Токтогул районунун Өзгөрүш айылында жарыкка келген. 15 жашынан төкмө акындардын республикалык, эл аралык конкурстарына, фестивалдарына катышып таанылган. Казак-кыргыз журтчулугуна төкмө акын, жазма акын, обончу, ырчы, актёр, манасчы катары таанылып, жалпы элдин сүймөнчүлүгүнө ээ болгон. 2016-жылы ага КРдин эл артисти наамы берилген.

  • Элмирбек Иманалиев 1993-жылдан тарта төкмө акындардын республикалык, эл аралык конкурстарына, фестивалдарына катыша баштаган. Сүрөт 1993-1994-жылдары Ак таңдай сынагында тартылган.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Элмирбек Иманалиев 1993-жылдан тарта төкмө акындардын республикалык, эл аралык конкурстарына, фестивалдарына катыша баштаган. Сүрөт 1993-1994-жылдары "Ак таңдай" сынагында тартылган.

  • 20 жыл мурунку сүрөт. Алп акындардын жаш кези.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    20 жыл мурунку сүрөт. Алп акындардын жаш кези.

  • Элмирбек Иманалиев устаты Тууганбай Абдиев жана башка теңтуштары менен
    © Фото / предоставлено Асылбеком Маратовым

    Элмирбек Иманалиев устаты Тууганбай Абдиев жана башка теңтуштары менен

  • Бул кадрда Элмирбек Иманалиев кинорежиссер, жазуучу жана коомдук ишмер Дооронбек Садырбаев жана азыркынын белгилүү төкмөсү Азамат Болгонбаев менен
    © Фото / предоставлено Азаматом Болгонбаевым

    Бул кадрда Элмирбек Иманалиев кинорежиссер, жазуучу жана коомдук ишмер Дооронбек Садырбаев жана азыркынын белгилүү төкмөсү Азамат Болгонбаев менен

  • Элмирбек Иманалиев ар тараптуу талант эле. Ал төкмө акын, жазма акын, обончу, ырчы, актёр, манасчы катары таанылып, жалпы элдин сүймөнчүлүгүнө ээ болгон.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Элмирбек Иманалиев ар тараптуу талант эле. Ал төкмө акын, жазма акын, обончу, ырчы, актёр, манасчы катары таанылып, жалпы элдин сүймөнчүлүгүнө ээ болгон.

  • Иманалиев айтылуу Токтогул акындын эң жакын үзөңгүлөш өнөгү Эшмамбет Байсейит уулунун жээн чөбөрөсү экендигин белгилей кетели
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Иманалиев айтылуу Токтогул акындын эң жакын үзөңгүлөш өнөгү Эшмамбет Байсейит уулунун жээн чөбөрөсү экендигин белгилей кетели

  • Акын Элмирбек Иманалив ырчы Гүлбү Ороскул кызы менен. Эки өнөрпозду чыгармачылык гана эмес, турмуштук жол дагы бириктирген.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Акын Элмирбек Иманалив ырчы Гүлбү Ороскул кызы менен. Эки өнөрпозду чыгармачылык гана эмес, турмуштук жол дагы бириктирген.

  • Эки таланттын күлгүндөй жаш кези. Сүрөттө алар группалаштары менен.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Эки таланттын күлгүндөй жаш кези. Сүрөттө алар группалаштары менен.

  • Элмирбек акын Бүбүсара Бейшеналиева атындагы искусство институтун бүтүрсө, Ороскул кызы Муратаалы Күрөңкеев атындагы училищеден билим алган.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Элмирбек акын Бүбүсара Бейшеналиева атындагы искусство институтун бүтүрсө, Ороскул кызы Муратаалы Күрөңкеев атындагы училищеден билим алган.

  • Өнөр адамдары Айзуура жана Сезим аттуу кыздуу болушкан. Жубайлар кийинчерээк эки ача жолго түшкөн.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Өнөр адамдары Айзуура жана Сезим аттуу кыздуу болушкан. Жубайлар кийинчерээк эки ача жолго түшкөн.

  • 2016-жыл. Акындын тун кызы Айзуура Иманалиева турмушка узап жаткан кез. Сүрөттө кыздан тышкары Элмирбек Иманалиев, Гүлбү Ороскул кызы жана алардын күйөө баласы Мирзат Муканов.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    2016-жыл. Акындын тун кызы Айзуура Иманалиева турмушка узап жаткан кез. Сүрөттө кыздан тышкары Элмирбек Иманалиев, Гүлбү Ороскул кызы жана алардын күйөө баласы Мирзат Муканов.

  • Жубайы Нурзат медицина кызматкери. Өзү өнөрдөн алыс болсо да күйөөсүнүн айтыштарын калтырбай көрүп, күйөрмандык кыларын айтканы бар.
    © Фото / предоставлено Нурзат Абдрашитовой

    Жубайы Нурзат медицина кызматкери. Өзү өнөрдөн алыс болсо да күйөөсүнүн айтыштарын калтырбай көрүп, күйөрмандык кыларын айтканы бар.

  • Нурзат айым Элмирбек экөө башында байке-карындаш катары эле сүйлөшкөнүн, кийин билинбей жүрүп эле жакын болуп кеткенин баяндап берген
    © Фото / из семейного архива Иманалиевых

    Нурзат айым Элмирбек экөө башында байке-карындаш катары эле сүйлөшкөнүн, кийин билинбей жүрүп эле жакын болуп кеткенин баяндап берген

  • Жубайлар үч уул, бир кыздуу болушкан
    © Фото / предоставлено Нурзат Абдрашитовой

    Жубайлар үч уул, бир кыздуу болушкан

  • Элмирбек Иманалиев улуу жана кичүү муундагы шакирттери менен
    © Фото / предоставлено Нурланом Темирбек уулу

    Элмирбек Иманалиев улуу жана кичүү муундагы шакирттери менен

  • Акын 2016-жылы маданиятка кошкон салымы үчүн КРдин эл артисти наамына ээ болгон
    © Фото / из личного архива Элмирбека Иманалиева

    Акын 2016-жылы маданиятка кошкон салымы үчүн КРдин эл артисти наамына ээ болгон

  • Ак таңдай акын 42 жашында каза тапты. Өзү өтсө дагы өнөрү түбөлүк экени шексиз. Туугандары анын атындагы коомдук фонд негиздеген.
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Ак таңдай акын 42 жашында каза тапты. Өзү өтсө дагы өнөрү түбөлүк экени шексиз. Туугандары анын атындагы коомдук фонд негиздеген.

  • Иманалиев ооруканадан көз жумган, анын кант диабети менен жабыркап жүргөнү айтылган.
    © Фото / из личного архива Элмирбека Иманалиева

    Иманалиев ооруканадан көз жумган, анын кант диабети менен жабыркап жүргөнү айтылган.

  • Акындын иш бөлмөсү бош калды... Сүрөттө комуздары, чапаны жана сыйлыктары.
    © Фото / Нурзат Абдырашитова

    Акындын иш бөлмөсү бош калды... Сүрөттө комуздары, чапаны жана сыйлыктары.

  • Жубайы Нурзат Абдрашитова редакцияга берген маегинде жашоо жолдошу бардагыдай эместигин, сагынычы күч алганын айткан.
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Жубайы Нурзат Абдрашитова редакцияга берген маегинде жашоо жолдошу бардагыдай эместигин, сагынычы күч алганын айткан.

  • Элмирбек Иманалиев жубайы Нурзат жана жакын досу, белгилүү акын Зайырбек Ажыматов менен. Тилекке каршы, Ажыматов Иманалиев көз жумгандан 9 күндөн кийин каза болгон.
    © Фото / из семейного архива Назыма Зайырбек уулу

    Элмирбек Иманалиев жубайы Нурзат жана жакын досу, белгилүү акын Зайырбек Ажыматов менен. Тилекке каршы, Ажыматов Иманалиев көз жумгандан 9 күндөн кийин каза болгон.

Белгилер:
эскерүү, сүрөт, чыгармачылык, төкмө акын, Элмирбек Иманалиев, Кыргызстан
Тема боюнча
Элмирбек Иманалиевдин жубайы: жашоо атабыз бардагыдай эмес, сагыныч күч алды...

Чет өлкөгө чыгуучу паспорт жок Мамкаттоо элди тушап койду. Видео иликтөө

Өлкөдө паспорт кризиси жогорку чегине жетти. Учурда жүздөгөн кыргызстандык жалпы жарандык, башкача айтканда, чет өлкөгө чыгуучу паспорт ала албай убара. Мамлекет эмнеге өз жарандарын жөнөкөй эле паспорт менен камсыздай албай жатат?

Мамлекеттик каттоо кызматы жаңы үлгүдөгү электрондук биометрикалык паспортторду берүүгө камынган. Бирок алар өз убагында даяр болгон жок. Анысы аз келгенсип, эски үлгүдөгү жалпы жарандык паспортторду чыгарууну токтотуп коюшкан. Адистердин айтымында, эгер көбүрөөк жасатып койгондо маселе жаралмак эмес.

Sputnik Кыргызстан агенттиги жарандарды тушап койгон паспорт тартыштыгы эмнеден келип чыкканын иликтеди.

Өзүмдүн паспортумду ала албай убарамын

Бишкек шаарынын тургуну Азиз Субанбеков үй-бүлөсү менен Америкага кетмек. Бирок февраль айынан бери убара болуп жүрөт.

"Өзүмө, жубайыма жана эки кызыма чет өлкөгө чыгуучу паспорт алайын деп Калкты тейлөө борборуна барсам "бланк түгөнүп калган, май айынын башында болот" дешти. Чет өлкөгө кетүүгө бардык маселе чечилген, бизди паспорт гана кармап турат. Эгер авиабилет сатып алган болсоң, анын негизинде берерин айтып жатышат. Бирок ага ишенбейм, жок жерден чоң суммадагы акчага күйүп калгым келбейт", — деди Субанбеков.

Ал эми Венера Таштаналиеванын паспортунун мөөнөтү бүтүп, бир айдан бери алмаштыра албай жүргөнүн айтты. Анын Түркияда туруктуу жумушу, жашаган үйү да бар эле.

"Пандемияда келип кайра кете албай калдым. Кыргызстандын жараны болуп туруп өзүмдүн паспортумду алуу ушунча оор болуп жатат", — деди Таштаналиева.

Паспорт алгандардын саны үч эсе өсүп кетти

Мамлекеттик каттоо кызматынын төрагасы Акын Мамбеталиев 2020-жылдын декабрында жана 2021-жылдын январь-февралында жалпы жарандык паспорт алгандардын саны үч эсе өсүп кеткенин айтууда.

Председатель Государственной регистрационной службы Кыргызской Республики Акын Мамбеталиев в своем рабочем кабинете
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Мамлекеттик каттоо кызматынын төрагасы Акын Мамбеталиев
"Былтыр июль айында бизде 300 миңдей паспорт бар болчу. Негизи айына орто эсеп менен 25-30 миң даана берчүбүз. Өткөн жылы COVID көбөйгөн учурда суроо-талап 5-10 миңге түшүп кетти. Анализ кылып көрсөк быйылкы июнга чейин жетмек. Бирок кышында үч эсе жогорулап, үч айда эле 180 миң паспорт бердик. Көбү Казакстан менен Россияга чыга баштады. Анан да бул өлкөлөр эпидкырдаалдан улам жалпы жарандык паспорт менен кирүүнү талап кылган. Кийинчерээк ал чектөөнү алып, кайра ID паспортко уруксат берди", — деди Мамбеталиев.

Деген менен суроо-талап канчага өскөнүн мурунку жылдарга салыштыруу үчүн статистиканы сурасак, Мамкаттоо бере алган жок.

Мурда Таалайбек Жумадыловдун "Интел Линкс" компаниясы кыргыз жарандарынын паспортун басып чыгарчу. Ал мындай кризис биометрикалык паспортторду чыгаруу кечеңдегенден эмес, азыркы колдонуудагы паспорттордун запасы камдалбаганынан жаралганын айтат.

"Мамлекеттик каттоо кызматы алдын ала жылдык запасты сатып алышы керек эле. Алар көбүрөөк камдап коюунун ордуна өз күчүнө ашкере ишенип алышты окшойт. 1-январдан же 1-марттан тарта жаңы долбоорду ишке киргизебиз деп ойлошкон. Бул өндүрүш, күтүлбөгөн жагдайлардын жаралып калуу тобокелчилиги ар дайым болуп келген. Ошондуктан алар кол тийбестик запасын түзгөн эмес. Натыйжада ушундай кырдаалга кептелип отурушат", — деди эксперт.

Учурдагы жалпы жарандык паспортторду англиялык De la Rue компаниясы басып чыгарат. Жумадыловдун айтымында, аталган ишкана "буюртма 300 миңден кем эмес көлөмдө болсун, аны декабрдан кийин гана даярдап беребиз" деген талабын койгон. Себеби айла жоктон буюртма берилип жатканын алар да билип, коммерциялык кызыкчылыгын көздөп жатат.

Мамкаттоонун төрагасынын мындай буюртма берүү ниети жок. Ал журналисттин суроосуна жооп берип жатып май айынын аягында жаңы үлгүдөгү паспорттор элдин колуна тиерин убадалады. Учурда тендерден уткан германиялык Mühlbauer ID Services GmbH компаниясы 1 миллион 200 миң даана бланк басып чыгарып койгон. Ага персоналдык маалыматтарды Мамкаттоо өзү киргизет. Бул үчүн 2017-жылы жабдыктар БУУнун Өнүктүрүү программасынын колдоосу менен алынган.

Паспорт аларың менен чет өлкөгө чыга албайсың

Майга чейин жасап жетишери да шек жаратат. Себеби азыркыга чейин жаңы муундагы паспорттордун сүрөттөлүшү, үлгүлөрү жана жарактуулук мөөнөттөрүн бекитүү жөнүндө өкмөттүн токтому чыга элек. Андан соң жаңы документти Эл аралык жарандык авиация уюмуна мүчө мамлекеттер (ICAO) таанышы керек. Башкача айтканда, Тышкы иштер министрлиги аркылуу жаңы паспорттун үлгүсү чет мамлекеттерге жөнөтүлүп, алардын тийиштүү органдары кабардар болушу шарт.

Премьер-министр Улукбек Марипов кабарлады Ош облусуна болгон жумушчу сапарынын жүрүшүндө
© Пресс-служба правительства / Алишер Алиев
Эксперттин айтымында, легализациялоо процессине 90 күндүк убакыт кетет. Демек, жарандарга майда паспорт берилген чакта да дароо эле каалаган өлкөсүнө чыгып кете албайт.

Мунун айынан кимдир бирөө көздөгөн жумушуна, окуусуна бара албай, дагы бирөөнүн кыялы орундалбай калышы мүмкүн. Ошондой эле чет өлкөдө дарыланууга, операция жасатууга муктаж жарандардын өмүрү коркунучта. Мындан улам элдин убалы кимге деген суроо жаралат?

Жогорку Кеңештин депутаты Аалы Карашев паспорт кризиси үчүн эч ким жоопко тартылбаганын сындады.

Депутат Жогорку Кенеша Аалы Карашев
© Фото / пресс-служба ЖК
Жогорку Кеңештин депутаты Аалы Карашев
"Бизге бул өнөкөт болуп калды. Башка өлкөлөргө деле уят болуп бүтмөй болдук. Күнөөлүүлөрдүн жоопкерчилигин караш керек. Буга эл күнөөлүү эмес да. Качанкыга чейин ушинтип жүрө беребиз?" — деди Карашев.

Өз кезегинде Акын Мамбеталиев мындай кырдаалга кептелгени үчүн жетекчи катары элден кечирим сурады.

Ошону менен бирге ал 14-апрелге карата 11 800дөй бланк калганын билдирди. Учурда жалпы жарандык паспорт негиздеме менен гана берилип жатат.

"Чет өлкөгө дарыланууга, ооруган кишини коштоп барчулар, окууга тапшыруучулар, ал жактагы ата-энелер балдарын өзүнө чакырууну кааласа бизге арыз жазышы керек. Комиссия карап четинен берип жатат. Ал эми эс алууга бараткандарга паспорт бере албайбыз", — деди Мамбеталиев.

Эксперт Таалайбек Жумадылов дефицит жаралган учурда кырдаалдан акча жасоого азгырылгандар сөзсүз түрдө чыгарын белгилеп, азыркыдай шартта паспорт алуу үчүн 1 500 долларга чейин берип жатканын айтты.

Демек, мындан да акча жасагандар чыкпайт деп эч ким кепилдик бере албайт сыяктуу.

Дизайны эмнеге өзгөрдү

Эми тарыхка бир аз токтоло кетели. Биометрикалык жалпы жарандык паспортко өтүү жараяны 2018-жылы башталган. Кийинчерээк ведомстволор аралык комиссия түзүлүп, мындай дизайндагы паспорт иштеп чыгышкан.

Ал эми 2020-жылы Мамлекеттик каттоо кызматы коопсуздук элементтерин күчөтүү максатында деп өз алдынча эле сырткы көрүнүшүн ушундай кылып өзгөрткөн. Бул дизайн көпчүлүккө жага бербей, шакаба кылгандар да болгон.

Мыйзам боюнча жаңы үлгүдөгү паспорт өкмөттүн токтому менен кабыл алынышы керек эле. Бирок жарандар кандай паспорт менен жүрүшү керектигин Мамкаттоонун жетекчилиги гана чечип койгон.

Эми убагында бүтпөсө катуу жазаланат

Март айында өкмөт башчы Улукбек Марипов биометрикалык паспорт өз мөөнөтүндө даярдалбаганы үчүн Мамкаттоонун төрагасы Акын Мамбеталиевге сөгүш берип, аталган ишке жооптуу орун басары Тилек Батыркановду жумуштан алган. Эгер дагы үзгүлтүккө учураса катуу жаза колдонуларын эскерткен.

Ал эми мөөнөтү бүтүп бараткан жалпы жарандык паспорттун мөөнөтүн 1-сентябрга чейин узартуу чечими кабыл алынган. Бирок бул да элди сооротуунун бир түрү катары кабылданууда. Себеби документтин жарактуулугун узартуу үчүн паспортко штамп гана басылат. Ага кабыл алчу өлкөлөр ишенери күмөн, себеби аны жасалмалап коюу да мүмкүн.

Ал эми алты ай же бир жылга виза ачтырууну каалагандардын жаңы паспорттун келишин күтүүдөн башка айласы жок.

Белгилер:
Акын Мамбеталиев, Кыргызстан, жаран, дефицит, паспорт, Мамлекеттик каттоо кызматы
Тема боюнча
Ишканалар канча сомдон төлөйт? Электр кубаты үчүн сунушталган бардык тарифтер
Бир айда 20 миң адам паспорт алып, жарымы улутун көрсөттүрдү