Аалам аралап кеткен Көчмөндөр оюндары. Иш-чарадан мыкты 10 сүрөт

(жаңыланган 16:13 24.09.2018)
  • Көчмөндөр оюндарынын ачылышы таасирдүү болду. Ал эми жабылуу салтанаты андан да ашып түшүп, түстүү фейерверк менен жыйынтыкталды.
  • Оюндардын ачылыш салтанатында Кыргызстандын президенти Сооронбай Жээнбеков сөз сүйлөп, мейман болуп Казакстан, Түркия жана Татарстандан келген кесиптештерине ыраазычылык билдирди
  • Кийинки күнү Кырчын этношаарчасы ачылып, көчмөн элдин турмушун чагылдырган оюн-зоок болду
  • Актерлордун койгон оюну көрөрмандардын көзүн кубантып, жаракат алган жок болду бекен деп бушайманга салды
  • Кырчындагы унаа токтотуучу жай. Камерага түшпөй калган унаа канча дейсиз...
  • Улуттук колорит заманбап заман менен камыр-жумур болуп кеткенде
  • Венгриядан келген жаачы кыз өнөрүн тартуулап жатат
  • Көптөн күткөн көк бөрү. Финалда Кыргызстан менен Өзбекстандын улакчылары беттешип, алдыга чыккан улуттук команда элге кызыктуу оюн куруп берди. Сүрөттө улакчы Манас Ниязов
  • Көчмөндөр оюндарында биринчи жолу сумочулар күч сынашты. Кыргызстандык Алмаз Эргешов Өзбекстан менен Индиядан келген балбандарды жеңип, эки россиялык спортчудан утулуп калды. Натыйжада 5-орун
  • Оюндардын жабылуу аземи шаңдуу өттү. Дүйнөлүк хиттерге бийлөө үчүн аянтчага жүздөгөн киши чыкты.
Көчмөндөр оюндары Sputnik Кыргызстан агенттигинин сүрөтчүсүнүн көзү менен дал ушундай болду.

Көчмөндөрдүн дүйнөлүк III оюндарынан биз абдан көп сүрөт алып келдик да алардын мыктыларын тандап алдык. Сүрөттөр Чолпон-Атадагы ипподромдо, Кырчын жайлоосунда жана оюндар өткөн бардык жайлардан тартылган.

Оюндар Ысык-Көлдө 2-8-сентябрь күндөрү өттү. Ага 303 миллион сом жумшалып, байге фондусуна 28 миллион сом каралган. Программага спорттун 37 түрү кирген.

  • Көчмөндөр оюндарынын ачылышы таасирдүү болду. Ал эми жабылуу салтанаты андан да ашып түшүп, түстүү фейерверк менен жыйынтыкталды.
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Көчмөндөр оюндарынын ачылышы таасирдүү болду. Ал эми жабылуу салтанаты андан да ашып түшүп, түстүү фейерверк менен жыйынтыкталды.

  • Оюндардын ачылыш салтанатында Кыргызстандын президенти Сооронбай Жээнбеков сөз сүйлөп, мейман болуп Казакстан, Түркия жана Татарстандан келген кесиптештерине ыраазычылык билдирди
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Оюндардын ачылыш салтанатында Кыргызстандын президенти Сооронбай Жээнбеков сөз сүйлөп, мейман болуп Казакстан, Түркия жана Татарстандан келген кесиптештерине ыраазычылык билдирди

  • Кийинки күнү Кырчын этношаарчасы ачылып, көчмөн элдин турмушун чагылдырган оюн-зоок болду
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Кийинки күнү "Кырчын" этношаарчасы ачылып, көчмөн элдин турмушун чагылдырган оюн-зоок болду

  • Актерлордун койгон оюну көрөрмандардын көзүн кубантып, жаракат алган жок болду бекен деп бушайманга салды
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Актерлордун койгон оюну көрөрмандардын көзүн кубантып, "жаракат алган жок болду бекен" деп бушайманга салды

  • Кырчындагы унаа токтотуучу жай. Камерага түшпөй калган унаа канча дейсиз...
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Кырчындагы унаа токтотуучу жай. Камерага түшпөй калган унаа канча дейсиз...

  • Улуттук колорит заманбап заман менен камыр-жумур болуп кеткенде
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Улуттук колорит заманбап заман менен камыр-жумур болуп кеткенде

  • Венгриядан келген жаачы кыз өнөрүн тартуулап жатат
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Венгриядан келген жаачы кыз өнөрүн тартуулап жатат

  • Көптөн күткөн көк бөрү. Финалда Кыргызстан менен Өзбекстандын улакчылары беттешип, алдыга чыккан улуттук команда элге кызыктуу оюн куруп берди. Сүрөттө улакчы Манас Ниязов
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Көптөн күткөн көк бөрү. Финалда Кыргызстан менен Өзбекстандын улакчылары беттешип, алдыга чыккан улуттук команда элге кызыктуу оюн куруп берди. Сүрөттө улакчы Манас Ниязов

  • Көчмөндөр оюндарында биринчи жолу сумочулар күч сынашты. Кыргызстандык Алмаз Эргешов Өзбекстан менен Индиядан келген балбандарды жеңип, эки россиялык спортчудан утулуп калды. Натыйжада 5-орун
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Көчмөндөр оюндарында биринчи жолу сумочулар күч сынашты. Кыргызстандык Алмаз Эргешов Өзбекстан менен Индиядан келген балбандарды жеңип, эки россиялык спортчудан утулуп калды. Натыйжада 5-орун

  • Оюндардын жабылуу аземи шаңдуу өттү. Дүйнөлүк хиттерге бийлөө үчүн аянтчага жүздөгөн киши чыкты.
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Оюндардын жабылуу аземи шаңдуу өттү. Дүйнөлүк хиттерге бийлөө үчүн аянтчага жүздөгөн киши чыкты.

Белгилер:
сүрөт, Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары
Тема:
Көчмөндөрдүн дүйнөлүк III оюндары (211)
Тема боюнча
Аалы акын Көчмөндөр оюнунан эки тулпар минип кайтты. Тартуунун чоо-жайы
Жээнбеков Көчмөндөр оюндарына байланыштуу билдирүү жасады
Келсеңиз жыргамаксыз! Көчмөндөр оюну элдин шаңданган бийи менен аяктады

Чыңгыз жана Мария Айтматовдордун суктанткан сүрөттөрү. Жазуучуга муза эле...

(жаңыланган 12:35 21.04.2021)
  • Мария Айтматова улуу жазуучу Чыңгыз Айтматов менен таанышкандан бери анын чыгармаларынын алгачкы окурманы жана редактору болгон
  • Мария Айтматова жазуучунун калемине таандык Ботогөз булак фильмин тартууда режиссёр Лариса Шепитконун ассистенти катары эмгектенген
  • Айтматова 60-жылдарда келген кыргыз кинематографисттеринин сап башында турган өкүлү эле
  • Ал Түркмөнфильм тарткан Маңкурт фильминин сценарийин жазган
  • Мария Айтматова улуу жазуучунун Кылым карытар бир күн романын өз колу менен терип чыккан
  • Мария апа Чыңгыз Айтматовдун тиреги жана музасы эле...
  • Чыңгыз Айтматов жана Мария Айтматова бир уул, бир кыздын ата-энеси
  • Айрым маалыматтарга караганда, Мария Айтматованын улуу кызы Чолпон учурда Европада жашайт.
  • Апа, неберелериңиз менен тиккен магнолия бүгүн гүлдөдү. Сизге ыраазыбыз. Жакшы көрөбүз, дайым эсибиздесиз, — деп жазылат балдарынын эскерүүсүндө.
  • Мария Айтматова 79 жашында оорудан улам дүйнө салды
  • КРдин эл артисти Сардарбек Жумалиев обонун жазган Таң сыры аттуу элибизге белгилүү ыр Мария Айтматовага арналгандыгын композитор маектеринде эскерген.
Кечээ, 20-апрелде, улуу жазуучу Чыңгыз Айтматовдун жубайы Мария Айтматова оорудан улам 79 жашында каза болду.

Улуу жазуучу Чыңгыз Айтматовдун жубайы Мария Айтматова
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Мария Айтматова 1942-жылы 13-июлда Суусамыр өрөөнүндөгү 8-Март айылында туулган. Атасы Нурмат Шатиев Кызыл кавалериянын жылкычысы болсо, апасы Гүлсүн Бакинова Жумгалдын башкармасынын кызы эле. Атасы каза болгондон кийин Мария апасы экөө Фрунзе шаарындагы Илимдер академиясынын кызматкерлери жашоочу үйгө көчүп келет. Мария Айтматова апасы, таенеси жана таежеси менен бирге жашаган. Апасынын бир тууганы Гүлжамал Бакинова кыргыз тилинин диалектологиялык картасын негиздеп, жээнинин инсан катары калыптанышында чоң роль ойногон.

Мария Айтматова ВГИКтин кино жана телевидение сценаристи факультетин бүтүрүп, Кинематографисттер союзуна караштуу Кино үйүндө сценарист, рецензент болуп иштеген.

Улуу жазуучунун жубайы менен коштошуу зыйнаты Айтматовдун үй-музейинде өтүп, сөөгү бүгүн "Ала-Арча" көрүстөнүнө коюлду.

  • Мария Айтматова улуу жазуучу Чыңгыз Айтматов менен таанышкандан бери анын чыгармаларынын алгачкы окурманы жана редактору болгон
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Мария Айтматова улуу жазуучу Чыңгыз Айтматов менен таанышкандан бери анын чыгармаларынын алгачкы окурманы жана редактору болгон

  • Мария Айтматова жазуучунун калемине таандык Ботогөз булак фильмин тартууда режиссёр Лариса Шепитконун ассистенти катары эмгектенген
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Мария Айтматова жазуучунун калемине таандык "Ботогөз булак" фильмин тартууда режиссёр Лариса Шепитконун ассистенти катары эмгектенген

  • Айтматова 60-жылдарда келген кыргыз кинематографисттеринин сап башында турган өкүлү эле
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Айтматова 60-жылдарда келген кыргыз кинематографисттеринин сап башында турган өкүлү эле

  • Ал Түркмөнфильм тарткан Маңкурт фильминин сценарийин жазган
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Ал "Түркмөнфильм" тарткан "Маңкурт" фильминин сценарийин жазган

  • Мария Айтматова улуу жазуучунун Кылым карытар бир күн романын өз колу менен терип чыккан
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Мария Айтматова улуу жазуучунун "Кылым карытар бир күн" романын өз колу менен терип чыккан

  • Мария апа Чыңгыз Айтматовдун тиреги жана музасы эле...
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Мария апа Чыңгыз Айтматовдун тиреги жана музасы эле...

  • Чыңгыз Айтматов жана Мария Айтматова бир уул, бир кыздын ата-энеси
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Чыңгыз Айтматов жана Мария Айтматова бир уул, бир кыздын ата-энеси

  • Айрым маалыматтарга караганда, Мария Айтматованын улуу кызы Чолпон учурда Европада жашайт.
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Айрым маалыматтарга караганда, Мария Айтматованын улуу кызы Чолпон учурда Европада жашайт.

  • Апа, неберелериңиз менен тиккен магнолия бүгүн гүлдөдү. Сизге ыраазыбыз. Жакшы көрөбүз, дайым эсибиздесиз, — деп жазылат балдарынын эскерүүсүндө.
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    "Апа, неберелериңиз менен тиккен магнолия бүгүн гүлдөдү. Сизге ыраазыбыз. Жакшы көрөбүз, дайым эсибиздесиз", — деп жазылат балдарынын эскерүүсүндө.

  • Мария Айтматова 79 жашында оорудан улам дүйнө салды
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    Мария Айтматова 79 жашында оорудан улам дүйнө салды

  • КРдин эл артисти Сардарбек Жумалиев обонун жазган Таң сыры аттуу элибизге белгилүү ыр Мария Айтматовага арналгандыгын композитор маектеринде эскерген.
    © Фото / из семейного архива Айтматовых

    КРдин эл артисти Сардарбек Жумалиев обонун жазган "Таң сыры" аттуу элибизге белгилүү ыр Мария Айтматовага арналгандыгын композитор маектеринде эскерген.

Белгилер:
өлүм, жазуучу, Чыңгыз Айтматов, сүрөт, Мария Айтматова
Тема боюнча
Президент Садыр Жапаров Мария Айтматованын жакындарына көңүл айтты
Чыңгыз Айтматов ушул бөлмөлөрдө жашоо кечирген. Залкардын үй-музейинен сүрөттөр

Элмирбектин жаштыгы, тагдыры, өксүткөн өлүмү... Акындын сүрөттө калган элеси

(жаңыланган 13:31 20.04.2021)
  • Элмирбек Иманалиев 1993-жылдан тарта төкмө акындардын республикалык, эл аралык конкурстарына, фестивалдарына катыша баштаган. Сүрөт 1993-1994-жылдары Ак таңдай сынагында тартылган.
  • 20 жыл мурунку сүрөт. Алп акындардын жаш кези.
  • Элмирбек Иманалиев устаты Тууганбай Абдиев жана башка теңтуштары менен
  • Бул кадрда Элмирбек Иманалиев кинорежиссер, жазуучу жана коомдук ишмер Дооронбек Садырбаев жана азыркынын белгилүү төкмөсү Азамат Болгонбаев менен
  • Элмирбек Иманалиев ар тараптуу талант эле. Ал төкмө акын, жазма акын, обончу, ырчы, актёр, манасчы катары таанылып, жалпы элдин сүймөнчүлүгүнө ээ болгон.
  • Иманалиев айтылуу Токтогул акындын эң жакын үзөңгүлөш өнөгү Эшмамбет Байсейит уулунун жээн чөбөрөсү экендигин белгилей кетели
  • Акын Элмирбек Иманалив ырчы Гүлбү Ороскул кызы менен. Эки өнөрпозду чыгармачылык гана эмес, турмуштук жол дагы бириктирген.
  • Эки таланттын күлгүндөй жаш кези. Сүрөттө алар группалаштары менен.
  • Элмирбек акын Бүбүсара Бейшеналиева атындагы искусство институтун бүтүрсө, Ороскул кызы Муратаалы Күрөңкеев атындагы училищеден билим алган.
  • Өнөр адамдары Айзуура жана Сезим аттуу кыздуу болушкан. Жубайлар кийинчерээк эки ача жолго түшкөн.
  • 2016-жыл. Акындын тун кызы Айзуура Иманалиева турмушка узап жаткан кез. Сүрөттө кыздан тышкары Элмирбек Иманалиев, Гүлбү Ороскул кызы жана алардын күйөө баласы Мирзат Муканов.
  • Жубайы Нурзат медицина кызматкери. Өзү өнөрдөн алыс болсо да күйөөсүнүн айтыштарын калтырбай көрүп, күйөрмандык кыларын айтканы бар.
  • Нурзат айым Элмирбек экөө башында байке-карындаш катары эле сүйлөшкөнүн, кийин билинбей жүрүп эле жакын болуп кеткенин баяндап берген
  • Жубайлар үч уул, бир кыздуу болушкан
  • Элмирбек Иманалиев улуу жана кичүү муундагы шакирттери менен
  • Акын 2016-жылы маданиятка кошкон салымы үчүн КРдин эл артисти наамына ээ болгон
  • Ак таңдай акын 42 жашында каза тапты. Өзү өтсө дагы өнөрү түбөлүк экени шексиз. Туугандары анын атындагы коомдук фонд негиздеген.
  • Иманалиев ооруканадан көз жумган, анын кант диабети менен жабыркап жүргөнү айтылган.
  • Акындын иш бөлмөсү бош калды... Сүрөттө комуздары, чапаны жана сыйлыктары.
  • Жубайы Нурзат Абдрашитова редакцияга берген маегинде жашоо жолдошу бардагыдай эместигин, сагынычы күч алганын айткан.
  • Элмирбек Иманалиев жубайы Нурзат жана жакын досу, белгилүү акын Зайырбек Ажыматов менен. Тилекке каршы, Ажыматов Иманалиев көз жумгандан 9 күндөн кийин каза болгон.
Алп акын Элмирбек Иманалиев былтыр 20-апрель күнү дүйнө салган. Дал ушул күндөн тарта улуу таланттын экинчи өмүрү башталып, эл оозунан түшпөй келет.

Иманалиев ооруканадан көз жумган, анын кант диабети менен жабыркап жүргөнү айтылган.

Sputnik агенттиги өнөрпоздун жаштыгын, сүйүүсүн, үй-бүлөсүн, чыгармачылык жолун баяндаган сүрөттөрдү сунуштайт.

Акын 1978-жылы 17-январда Токтогул районунун Өзгөрүш айылында жарыкка келген. 15 жашынан төкмө акындардын республикалык, эл аралык конкурстарына, фестивалдарына катышып таанылган. Казак-кыргыз журтчулугуна төкмө акын, жазма акын, обончу, ырчы, актёр, манасчы катары таанылып, жалпы элдин сүймөнчүлүгүнө ээ болгон. 2016-жылы ага КРдин эл артисти наамы берилген.

  • Элмирбек Иманалиев 1993-жылдан тарта төкмө акындардын республикалык, эл аралык конкурстарына, фестивалдарына катыша баштаган. Сүрөт 1993-1994-жылдары Ак таңдай сынагында тартылган.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Элмирбек Иманалиев 1993-жылдан тарта төкмө акындардын республикалык, эл аралык конкурстарына, фестивалдарына катыша баштаган. Сүрөт 1993-1994-жылдары "Ак таңдай" сынагында тартылган.

  • 20 жыл мурунку сүрөт. Алп акындардын жаш кези.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    20 жыл мурунку сүрөт. Алп акындардын жаш кези.

  • Элмирбек Иманалиев устаты Тууганбай Абдиев жана башка теңтуштары менен
    © Фото / предоставлено Асылбеком Маратовым

    Элмирбек Иманалиев устаты Тууганбай Абдиев жана башка теңтуштары менен

  • Бул кадрда Элмирбек Иманалиев кинорежиссер, жазуучу жана коомдук ишмер Дооронбек Садырбаев жана азыркынын белгилүү төкмөсү Азамат Болгонбаев менен
    © Фото / предоставлено Азаматом Болгонбаевым

    Бул кадрда Элмирбек Иманалиев кинорежиссер, жазуучу жана коомдук ишмер Дооронбек Садырбаев жана азыркынын белгилүү төкмөсү Азамат Болгонбаев менен

  • Элмирбек Иманалиев ар тараптуу талант эле. Ал төкмө акын, жазма акын, обончу, ырчы, актёр, манасчы катары таанылып, жалпы элдин сүймөнчүлүгүнө ээ болгон.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Элмирбек Иманалиев ар тараптуу талант эле. Ал төкмө акын, жазма акын, обончу, ырчы, актёр, манасчы катары таанылып, жалпы элдин сүймөнчүлүгүнө ээ болгон.

  • Иманалиев айтылуу Токтогул акындын эң жакын үзөңгүлөш өнөгү Эшмамбет Байсейит уулунун жээн чөбөрөсү экендигин белгилей кетели
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Иманалиев айтылуу Токтогул акындын эң жакын үзөңгүлөш өнөгү Эшмамбет Байсейит уулунун жээн чөбөрөсү экендигин белгилей кетели

  • Акын Элмирбек Иманалив ырчы Гүлбү Ороскул кызы менен. Эки өнөрпозду чыгармачылык гана эмес, турмуштук жол дагы бириктирген.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Акын Элмирбек Иманалив ырчы Гүлбү Ороскул кызы менен. Эки өнөрпозду чыгармачылык гана эмес, турмуштук жол дагы бириктирген.

  • Эки таланттын күлгүндөй жаш кези. Сүрөттө алар группалаштары менен.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Эки таланттын күлгүндөй жаш кези. Сүрөттө алар группалаштары менен.

  • Элмирбек акын Бүбүсара Бейшеналиева атындагы искусство институтун бүтүрсө, Ороскул кызы Муратаалы Күрөңкеев атындагы училищеден билим алган.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Элмирбек акын Бүбүсара Бейшеналиева атындагы искусство институтун бүтүрсө, Ороскул кызы Муратаалы Күрөңкеев атындагы училищеден билим алган.

  • Өнөр адамдары Айзуура жана Сезим аттуу кыздуу болушкан. Жубайлар кийинчерээк эки ача жолго түшкөн.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    Өнөр адамдары Айзуура жана Сезим аттуу кыздуу болушкан. Жубайлар кийинчерээк эки ача жолго түшкөн.

  • 2016-жыл. Акындын тун кызы Айзуура Иманалиева турмушка узап жаткан кез. Сүрөттө кыздан тышкары Элмирбек Иманалиев, Гүлбү Ороскул кызы жана алардын күйөө баласы Мирзат Муканов.
    © Фото / предоставлено Айзуурой Иманалиевой

    2016-жыл. Акындын тун кызы Айзуура Иманалиева турмушка узап жаткан кез. Сүрөттө кыздан тышкары Элмирбек Иманалиев, Гүлбү Ороскул кызы жана алардын күйөө баласы Мирзат Муканов.

  • Жубайы Нурзат медицина кызматкери. Өзү өнөрдөн алыс болсо да күйөөсүнүн айтыштарын калтырбай көрүп, күйөрмандык кыларын айтканы бар.
    © Фото / предоставлено Нурзат Абдрашитовой

    Жубайы Нурзат медицина кызматкери. Өзү өнөрдөн алыс болсо да күйөөсүнүн айтыштарын калтырбай көрүп, күйөрмандык кыларын айтканы бар.

  • Нурзат айым Элмирбек экөө башында байке-карындаш катары эле сүйлөшкөнүн, кийин билинбей жүрүп эле жакын болуп кеткенин баяндап берген
    © Фото / из семейного архива Иманалиевых

    Нурзат айым Элмирбек экөө башында байке-карындаш катары эле сүйлөшкөнүн, кийин билинбей жүрүп эле жакын болуп кеткенин баяндап берген

  • Жубайлар үч уул, бир кыздуу болушкан
    © Фото / предоставлено Нурзат Абдрашитовой

    Жубайлар үч уул, бир кыздуу болушкан

  • Элмирбек Иманалиев улуу жана кичүү муундагы шакирттери менен
    © Фото / предоставлено Нурланом Темирбек уулу

    Элмирбек Иманалиев улуу жана кичүү муундагы шакирттери менен

  • Акын 2016-жылы маданиятка кошкон салымы үчүн КРдин эл артисти наамына ээ болгон
    © Фото / из личного архива Элмирбека Иманалиева

    Акын 2016-жылы маданиятка кошкон салымы үчүн КРдин эл артисти наамына ээ болгон

  • Ак таңдай акын 42 жашында каза тапты. Өзү өтсө дагы өнөрү түбөлүк экени шексиз. Туугандары анын атындагы коомдук фонд негиздеген.
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Ак таңдай акын 42 жашында каза тапты. Өзү өтсө дагы өнөрү түбөлүк экени шексиз. Туугандары анын атындагы коомдук фонд негиздеген.

  • Иманалиев ооруканадан көз жумган, анын кант диабети менен жабыркап жүргөнү айтылган.
    © Фото / из личного архива Элмирбека Иманалиева

    Иманалиев ооруканадан көз жумган, анын кант диабети менен жабыркап жүргөнү айтылган.

  • Акындын иш бөлмөсү бош калды... Сүрөттө комуздары, чапаны жана сыйлыктары.
    © Фото / Нурзат Абдырашитова

    Акындын иш бөлмөсү бош калды... Сүрөттө комуздары, чапаны жана сыйлыктары.

  • Жубайы Нурзат Абдрашитова редакцияга берген маегинде жашоо жолдошу бардагыдай эместигин, сагынычы күч алганын айткан.
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Жубайы Нурзат Абдрашитова редакцияга берген маегинде жашоо жолдошу бардагыдай эместигин, сагынычы күч алганын айткан.

  • Элмирбек Иманалиев жубайы Нурзат жана жакын досу, белгилүү акын Зайырбек Ажыматов менен. Тилекке каршы, Ажыматов Иманалиев көз жумгандан 9 күндөн кийин каза болгон.
    © Фото / из семейного архива Назыма Зайырбек уулу

    Элмирбек Иманалиев жубайы Нурзат жана жакын досу, белгилүү акын Зайырбек Ажыматов менен. Тилекке каршы, Ажыматов Иманалиев көз жумгандан 9 күндөн кийин каза болгон.

Белгилер:
эскерүү, сүрөт, чыгармачылык, төкмө акын, Элмирбек Иманалиев, Кыргызстан
Тема боюнча
Элмирбек Иманалиевдин жубайы: жашоо атабыз бардагыдай эмес, сагыныч күч алды...
Май куйуучу станция. Архив

Россия бензин баасын тизгиндейт. ЕАЭБде мунайдын кымбаттоосу токтойбу?

(жаңыланган 13:49 23.04.2021)
Россия бензиндин баасын кармап туруу жана ички рынокту турукташтыруу боюнча жаңы чараларды көрүүдө. Өлкөнүн өкмөтү бензиндин экспортуна утурумдук чек коюу боюнча да ойлонуп жатат.

Экономисттер Россия бийлиги жасаган кадамдардын шарапаты Евразиялык экономикалык биримдиктин өлкөсүнө да тийиши мүмкүндүгүн айтууда.

Россиядагы бензиндин баасын тизгиндөө иши ЕАЭБ өлкөлөрүнө да таасирин тийгизерин Sputnik иликтеп көрдү.

Баанын көтөрүлүшүнө себеп боло турчу нерсе

Россиянын Финансы жана Энергетика министрликтери Россиянын ички отун рыногу үчүн демпфердик механизмдин чен өлчөмдөрүн жөнгө салуу боюнча өз ара макулдашты. Бул туурасында аталган ведомствонун шейшемби күнү, 20-апрелде, биргелешип жасаган билдирүүсүндө айтылган.

1-майдан тарта ички рынок үчүн бензиндин индикативдик наркы (өкмөт аныктаган дүң баа — ред.) өзгөрүп, ал 4 миң рублге чейин түшөт. Учурда анын баасы бир тоннасына 56,3 миң сом. Мындан сырткары, 2023-жылдын 1-январынан тарта бензиндин базалык наркы жыл сайын азыркы 5 пайыздын ордуна 3 пайыздан гана индексация болуп турат.

Демпфер биринчи ирет 2019-жылы ишке кирген. Максат — 2018-жылдагы отун кризисинин кайрадан кайталанышына жол бербөө эле. Анда мунайдын дүйнөлүк рынокто кымбаттап кетишинен улам Россияда бензиндин наркы жогорулап, өкмөт нефть компаниялары менен сүйлөшүп, бааны "тоңдуруп" коюуга аргасыз болгон.

Демпфердик механизмде чет жактагы кымбат мунайдан улам нефтини кайра иштетүүчү россиялык компаниялар кенемте алат, төлөгөн салыгынын кайсы бир бөлүгү аларга кайтарып берилет. Бул төлөмдөр мунайчыларга дүйнөлүк баадан чочулабай, продукцияны ички рынокко алып келүүгө түрткү берет.

Мындай система бензиндин баасын өзүнүн чен өлчөмү менен гана көтөрүүгө мүмкүнчүлүк берет.

Мунайдын наркы инфляциянын жылдык деңгээлинен жогору өспөйт (2020-жылы өсүш 2,5 пайызды түзгөн, бул инфляциядан эки эсе төмөн), бирок дүйнөлүк баа ылдыйлаганда арзандабайт. Ошентип баа кескин "чайпалганда" да ички рынок корголгон боюнча калат.

Демпфердин өзү индикативдик эсеп жана сырткы рыноктогу актуалдуу баа менен каралат. Индикативдик баанын боло турган төмөндөөсү (тоннасына 56,3 миң рубль) деген нерсе, продукцияны дүйнөлүк баанын шартында ички рынокко алып келгенде мунайчылардын (компаниялар) кайра кайтарылган төлөмдү көбүрөөк алгандыгы. Sputnik собол узаткан эксперттердин пикиринде, мындай кадам Россиянын ички рыногунда бензиндин баасынын көтөрүлүшүн токтотууга мүмкүнчүлүк берет.

"Өкмөт кенди казууга коюлган салыкты жогорулатат. Ал арада рубль түшүп, нефть кымбаттоодо. Эгерде индикативдик бааны ылдыйлатпаганда, өлкөнүн ичине ташып келүү демпфер жасаганда деле пайдасыз болуп калмак. Андыктан муну рыноктун учурдагы шарт-абалына ылайыкташтырышты. Бензин эми арзандабай калды, бирок анын кымбатташы, кыязы, жакынкы күндөрү токтошу мүмкүн", — деген божомолун айткан Улуттук энергетика институтунун директорунун орун басары Александр Фролов.

Россиянын рыногуна удаа эле... башкалары

Быйылкы жылдын башынан тарта Евразиялык экономикалык биримдиктин мамлекеттеринде да бензиндин баасы асмандаган.

Өткөн жылы АИ-92 үлгүсүндөгү бензиндин баасы бир литрине Арменияда 2,64 пайызга, Кыргызстанда 4,3, Казакстанда 6,5, Беларуста 1,4 пайызга өскөн.

Ушул эле мезгилде АИ-95 үлгүсүндөгү бензиндин баасы бир литрине Арменияда 6,2 пайызга, Кыргызстанда 6, Казакстанда 7,9, Беларуста 1,16 пайызга көтөрүлгөн.

Армения менен Кыргызстандын рыногундагы мындай абал бул мамлекеттердин нефтини өз алдынча кайра иштетпегендигинен, аны Россиядан сатып алгандыгынан улам жаралган. Андыктан аталган продукциянын наркы мунайды кайра иштетүүчү россиялык заводдор берген баага байланыштуу болот.

Демпферди жөнгө салуу Россиянын рыногун тойгузушу, тагыраагы, толук камсыздашы керек. Ошондо гана Кыргызстанга бериле турган россиялык бензиндин наркынын түшүшүнө жагымдуу шарт түзүлөрүн Эл аралык ишкерлер кеңешинин аткаруучу директору Аскар Сыдыков билдирген.

Исполнительный директор Международного делового совета Аскар Сыдыков в офисе Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Эл аралык ишкерлер кеңешинин аткаруучу директору Аскар Сыдыков
"Кыргызстанда бензиндин кымбатташы Россия рыногундагы дефициттин кесепети. Россияда нефть продукцияларынын тартыштыгы байкалары менен баа бир аз көтөрүлө түшөт. Бизде да мындай көрүнүш кездешип жатат, бирок бул Кыргызстанда масштабдуу болууда. Себеби бизде демпфер жок эмеспи. Кыргызстандагы нефтетрейдерлер анча кубаттуу эмес, алардын мунайды көп көлөмдө сактап турууга шарты жок, бааны жөнгө салууга кудурети жетпейт. Демпфердин жаңы чен-өлчөмдөрү бизге да шарапатын тийгизет деп өтө ишенип турабыз. Россияда бул жаатта тартыштык жок болсо, Кыргызстан бензинди арзаныраак ала баштайт", — деп түшүндүргөн Сыдыков.

Дал ушундай эле көз карашын Кыргызстандагы Нефтетрейдерлер ассоциациясынын аткаруучу директору Канат Эшатов да билдирген. Анын айтымында, өлкөдөгү отун рыногу Россия рыногунун артынан эле ээрчийт.

Исполнительный директор Ассоциации нефтетрейдеров КР Канат Эшатов
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Нефтетрейдерлер ассоциациясынын аткаруучу директору Канат Эшатов
"Россия продукция берген бирден-бир тарап болгондуктан, биздин рынок Россияныкынан толук көз каранды. Эгерде аларда баанын өсүшү токтосо, бир нече жума айырма менен бизде да ошондой абал болуп, турукташат. Россиялык заводдор пайдалуу кенди казганы үчүн ири салыктарды төлөгөндүктөн, жыл башынан тарта бензиндин сатык баасы 4-6 пайызга өсүп кетти. Эгерде салыкчылар көбүрөөк акча кайтарып берсе, мунайды кайра иштеткен заводдор продукцияны бир аз арзаныраак сата баштайт", — деген Эшатов.

Арменияда деле ушундай абал. Республиканын рыногундагы отун продукцияларынын баасын Кыргызстандагыдай эле факторлор аныктап жатат. Алар да мунайда кайра иштете албагандыктан Россиядан келе турган нефтиге көз каранды болуп отурат.

Ал эми Казакстанда абал, тескерисинче, жергиликтүү кубаттуулуктан улам отунга болгон бардык муктаждыктарын жаап алган. Эгерде 2018-жылга чейин ачык түстөгү мунай заттарын (бензин, керосин жана дизель – Sputnik) Россиядан арбыныраак, 500 миңден 1 миллион тоннага чейин алып турган. Бирок кийинки убакта кадыресе азайтканын (2019-жылы 20 миң тоннага жакын, ал эми 2020-жылы 2 миң тоннанын тегерегинде) экономикалык баяндамачы Сергей Домнин айтып берди.

"Казакстан менен Россиянын экономикасындагы, нефть рынокторундагы өз ара байланыштарга жана жалпы чек арага карабастан обочолонуп турат. Өлкөлөрдө мунай зат боюнча рыноктун ар башка схемадагы иши, кайра иштеп чыгуудагы баалардын ар түрдүү болушу, акциз төлөмдөрү жана бензиндин чекене баасы ар башка. Казакстанда бензин ички факторлордон улам кымбаттоодо (мунай заттары менен нефтинин экспортунун көбөйүшү, салыктын өсүшү — ред.). Андыктан Россия рыногундагы кырдаал бизге таасирин тийгизе албайт", — деп эсептейт Домнин.

Россиядагы демпфер Беларустагы бензиндин кымбатташын токтото алышы арсар. Республика продукцияны мунайды кайра иштетүүчү эки заводдон чыгарат. Алар ички муктаждыкты канааттандыра турган көлөмдө (ал тургай экспортту да) гана өндүрөт.

Январдан февралга чейин 1,68 миллион тонна мунай продукцияларын сыртка саткан. Бул былтыркыга караганда 2,3 эсе көп. Ири импортёрлор Украина (546,5 миң тонна), Европа биримдиги (940,2 миң тонна) жана Улуу Британия (138,7 миң тонна) болгон.

Беларусь стратегиялык изилдөөлөр институтунун эксперти Алексей Авдониндин айтымына караганда, аларда бензиндин кымбаттап кетишине мунай заттарынын дүйнөлүк кымбаттоосу таасир этти. Ал эми Россиядагы демпферди жөнгө салуу бул тенденцияны өзгөртө албайт.

Жаңы пайда

Россиянын вице-премьери Александр Новактын суроо-талап кайнап турган учурда бензиндин сыртка чыгарууга тыюу салынбайт деген билдирүүсү Россиянын ЕАЭБ боюнча өнөктөштөрүнүн абайлаган оптимизмин жандандырышы мүмкүн.

© Sputnik / Максим Блинов
Россиянын вице-премьери Александр Новак
"Бул маселени жакында талкуулайбыз. Энергетика, Экономикалык өнүгүү министрликтеринин, Монополияга каршы федералдык кызматтын сунуштарын угуп, чечимди биргелешип кабыл алабыз. Себеби анын терс таасирлери болушу мүмкүн, тагыраагы, компаниялар өндүрүш көлөмүн төмөндөтүп жибериши ыктымал", — деп айтканын "Интерфакс" агенттиги жазган.

ЕАЭБ мамлекеттерине мындай тыюу салуу киреби же жокпу Новак так айткан жок.

Sputnik сурамжылаган эксперттердин пикиринде, экспорттук кандай гана чектөөлөр болбосун соңку жылдардагы тажрыйба көрсөткөндөй Бажы биримдигинин курамындагы мамлекеттерге тиешелүү болбойт.

Мындай болгон учурда Армения менен Кыргызстанга бериле турган бензиндин көлөмү азайбастан, көбөйүшү мүмкүн. Жыйынтыгында демпфердин жаңыланышы менен кош натыйжа болуп, отун рыногу толот. Бул — бензинди эң акыркы болуп колдонгондордун чөнтөгүнө, тагыраагы, бензиндин баасына оң таасирин тийгизет.

Белгилер:
мунай, эксперт, кымбаттоо, баа, бензин, Беларусь, Казакстан, Армения, Россия, Кыргызстан
Тема:
ЕАЭБдеги Кыргызстан
Тема боюнча
Күйүүчү май өлкөнүн кайсы аймагында баарынан кымбат сатылууда. Статистика