Согушка жибербей коюшкан. Турдакун Усубалиевдин сүрөттө калган элеси

462
(жаңыланган 14:59 06.11.2021)
  • Турдакун Усубалиев республиканы 24 жыл жетектеген
  • Кыргыз ССРинин биринчи катчысы кыргыз маданиятынын каймактары менен
  • Жазуучу Чыңгыз Айтматов, Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы Турдакун Усубалиев менен Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин президиумунун төрагасы Төрөбай Кулатов. Фрунзе (азыркы Бишкек) шаары, 1976-жыл
  • Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти Таттыбүбү Турсунбаева, СССРдин эл артисти Сабира Күмүшалиева, Социалисттик эмгектин баатыры, режиссёр Марк Донской, актриса Лидия Смирнова жана Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы Турдакун Усубалиев менен Чыңгыз Айтматов. Фрунзе шаары, 1976-жыл
  • Турдакун Усубалиев жана КРдин болочоктогу өкмөт башчысы Апас Жумагулов, 1984-жыл
  • Жогорку деңгээлдеги делегацияны күткөн Усубалиев сулуулар менен
  • Мамлекеттик ишмер легендарлуу парламенттин депутаты да болгон.
  • Турдакун Усубалиев 66 жашында пенсияга чыккан. Сүрөттө уулу Есенкул менен, 2009-жыл
  • Турдакун Усубалиев кезектеги юбилейинде замандаштары, шакирттерди, аны сыйлаган мекендештери менен
  • Усубалиевдердин төрт мууну: Турдакун, Есенкул, Эсен жана небереси Таир-Кемаль
  • Мамлекеттик жана коомдук ишмер узакка созулган оорудан улам 2015-жылы 6-сентябрда 96 жашында дүйнө салган
Бүгүн көрүнүктүү мамлекеттик жана коомдук ишмер, республиканы 24 жыл жетектеген Турдакун Усубалиевдин туулган күнү.

Буга байланыштуу Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги кыргыз элинин чыгаан уулунун сүрөттө калган ирмемдерин сунуштайт.

Турдакун Усубалиев 1919-жылы 6-ноябрда Кочкор районундагы Кочкор кыштагында дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. 1941-жылы Кыргыз мамлекеттик педагогика институтун бүтүрүп, Кочкордогу орто мектепте, партиянын Кочкор райкомунда, Кыргызстан Коммунисттик партиянын Борбордук комитетинин аппаратында иштеген. Согуш жылдары аны мамлекет фронтко жөнөтпөй койгондуктан Компартиянын Борбордук комитетинин алдындагы Жогорку партиялык мектептин угуучусу болгон. Андан соң он жыл бою Москвада жооптуу кызматтарды аркалаган.

1955-1957-жылдары "Советтик Кыргызстан" гезитинин жооптуу редактору, Кыргызстан Коммунисттик партиянын Борбордук комитетинин бөлүм башчысы болуп эмгектенген.

1958-жылы партиянын Фрунзе шаардык комитетинин биринчи катчысы болуп, азыркыча айтканда, калаа башчысы болгон.

© Sputnik / Даниил Сулайманов
1961-жылы Исхак Раззаков кызматынан алынгандан кийин 1985-жылга чейин Кыргызстан Коммунисттик партиясынын Борбордук комитетинин биринчи катчысы болуп, Кыргыз ССРинин башында турган. Эң кызыгы, бул убакыт аралыгында Москвада СССРдин башчылары — Хрущев, Брежнев, Черненко, Андропов жана Горбачев алмашкан.

Ал жылдары республика аймагында бир топ ишкана, ГЭС, аэропорт, маданият, билим берүү жайлары курулуп, өлкө алдыга өскөн.

Ал эми борбор калаада филармония, Тарых музейи, "Ала-Тоо" аянты, "Жеңиш" аянты, борбордогу жер өтмөктөрү Усубалиевдин маалында салынган. Аны шаардыктар "биздин прораб" деп атап коюшчу.

Мамлекеттик ишмер 1985-жылы пенсияга чыгып, өлкө көз карандысыз болгондон кийин Жогорку Кеңешке эки жолу депутат болуп шайланып, 1999-жылы "Ак шумкар" өзгөчө белгиси ыйгарылып КРдин Баатыры болгон.

2015-жылы 6-сентябрда узакка созулган оорудан каза болгон.

462
  • Турдакун Усубалиев республиканы 24 жыл жетектеген
    © Sputnik / Александр Федоров

    Турдакун Усубалиев республиканы 24 жыл жетектеген

  • Турдакун Усубалиев, залкар жазуучу Чыңгыз Айтматов жана Армениянын Кинематографисттер союзунун биринчи катчысы Калонтарь. Фрунзе, 1976-жыл
    Предоставлено Центральным Госархивом КР

    Турдакун Усубалиев, залкар жазуучу Чыңгыз Айтматов жана Армениянын Кинематографисттер союзунун биринчи катчысы Калонтарь. Фрунзе, 1976-жыл

  • Кыргыз ССРинин биринчи катчысы кыргыз маданиятынын каймактары менен
    © Sputnik / Александр Федоров

    Кыргыз ССРинин биринчи катчысы кыргыз маданиятынын каймактары менен

  • Жазуучу Чыңгыз Айтматов, Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы Турдакун Усубалиев менен Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин президиумунун төрагасы Төрөбай Кулатов. Фрунзе (азыркы Бишкек) шаары, 1976-жыл
    © Фото / Александр Федоров

    Жазуучу Чыңгыз Айтматов, Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы Турдакун Усубалиев менен Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин президиумунун төрагасы Төрөбай Кулатов. Фрунзе (азыркы Бишкек) шаары, 1976-жыл

  • Республика башчысы Сузак районундагы Коммунизм колхозунун пахта терүүчүлөрү менен
    Предоставлено Центральным Госархивом КР

    Республика башчысы Сузак районундагы "Коммунизм" колхозунун пахта терүүчүлөрү менен

  • Усубалиев жана Мозамбиктин президенти Самора Машел
    Предоставлено Центральным Госархивом КР

    Усубалиев жана Мозамбиктин президенти Самора Машел

  • Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти Таттыбүбү Турсунбаева, СССРдин эл артисти Сабира Күмүшалиева, Социалисттик эмгектин баатыры, режиссёр Марк Донской, актриса Лидия Смирнова жана Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы Турдакун Усубалиев менен Чыңгыз Айтматов. Фрунзе шаары, 1976-жыл
    © Фото / Александр Федоров

    Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти Таттыбүбү Турсунбаева, СССРдин эл артисти Сабира Күмүшалиева, Социалисттик эмгектин баатыры, режиссёр Марк Донской, актриса Лидия Смирнова жана Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы Турдакун Усубалиев менен Чыңгыз Айтматов. Фрунзе шаары, 1976-жыл

  • Турдакун Усубалиев жана КРдин болочоктогу өкмөт башчысы Апас Жумагулов, 1984-жыл
    © Фото / из личного архива Апаса Жумагулова

    Турдакун Усубалиев жана КРдин болочоктогу өкмөт башчысы Апас Жумагулов, 1984-жыл

  • Жогорку деңгээлдеги делегацияны күткөн Усубалиев сулуулар менен
    © Sputnik / Александр Федоров

    Жогорку деңгээлдеги делегацияны күткөн Усубалиев сулуулар менен

  • Мамлекеттик ишмер легендарлуу парламенттин депутаты да болгон.
    © Sputnik / Александр Федоров

    Мамлекеттик ишмер "легендарлуу" парламенттин депутаты да болгон.

  • Турдакун Усубалиев 66 жашында пенсияга чыккан. Сүрөттө уулу Есенкул менен, 2009-жыл
    © Фото / Общественный фонд имени Турдакуна Усубалиева

    Турдакун Усубалиев 66 жашында пенсияга чыккан. Сүрөттө уулу Есенкул менен, 2009-жыл

  • Турдакун Усубалиев кезектеги юбилейинде замандаштары, шакирттерди, аны сыйлаган мекендештери менен
    Предоставлено Центральным Госархивом КР

    Турдакун Усубалиев кезектеги юбилейинде замандаштары, шакирттерди, аны сыйлаган мекендештери менен

  • Усубалиевдердин төрт мууну: Турдакун, Есенкул, Эсен жана небереси Таир-Кемаль
    © Фото / Общественный фонд имени Турдакуна Усубалиева

    Усубалиевдердин төрт мууну: Турдакун, Есенкул, Эсен жана небереси Таир-Кемаль

  • Мамлекеттик жана коомдук ишмер узакка созулган оорудан улам 2015-жылы 6-сентябрда 96 жашында дүйнө салган
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Мамлекеттик жана коомдук ишмер узакка созулган оорудан улам 2015-жылы 6-сентябрда 96 жашында дүйнө салган

Белгилер:
Кыргызстан, мамлекеттик ишмер, Турдакун Усубалиев, сүрөт
Тема боюнча
Үй-бүлөбүздү бир топ кодулашкан. Турдакун Усубалиевдин небереси менен маек
Керосин жер алдындагы түтүк менен келчү. "Манас" аэропорту кантип курулган

Турмуш жолуна аттанган түгөйлөрдүн адаттан башкача сүрөттөрү

1032
Өтүп бара жаткан жумада баш кошкондордун сүрөттөрүн тарткан фотографтардын эл аралык XII I— International Wedding Photographer Of The Year деп аталган эл аралык сынагы болду.

58 өлкөдөн келген 400дөн ашуун фотографтар ар кыл категорияда тарткан сүрөттөрү менен катышты. Сынак 2017-жылы Австралияда түптөлгөн. Максаты — дүйнөдөгү мыкты сүрөттөрдү аныктоо.

Быйыл Гран-прини италиялык Фабио Мирулла алды. Колуктунун түстүү эмес, ак жана кара өңдө тартылган, жарык бергич менен денеси жабылган сүрөтү бул категориядагы мыкты эмгек деп бааланды.

Sputnik Кыргызстан конкурска катышып, байгеге илинген сүрөттөрдүн ичинен бир нечесин тандап, окурмандарга сунуштады.

 

1032
  • Сынактагы Гран-при ээси италиялык Фабио Мирулла жиберген сүрөттү тартып жатканда өзү да таасирленгендигин айткан. Турмушка чыгар алдында сулууланып жаткан селкинин өзгөчө ыкма менен тартылган сүрөтү көптөрдү кайдыгер калтырбайт

  • Канадалык фотограф Эндю Павлидистин бул сүрөттү тартууга көп эмгек жумшаганы көрүнүп турат. Бул түгөйлөр 3000 метр бийиктикте, тоолордун башында баш кошкон

  • Америкалык Кен Пак түгөйлөрдүн көлөкөсүн чатырдын сыртынан тартып алган. Күн батып бара жатканда Пак "кармап алган" ирмемдер ага байге алып берген

  • Шри-Ланкадагы үйлөнүү салтанатына бара жаткандардын кадимки эле көрүнүшү. Бирок сүрөттү үңүлүп карай келгенде анын өзгөчөлүгүн байкоого болот. Автор Харша Мадуранга Джаясекара

  • Бул сүрөттөгү түгөйлөр кинонун эпизоддорун элестетет. Фотограф Мика Паника жамгыр жаап туруп алгандыктан колуктунун маанайы бузулгандыгын, бирок сүрөтчү баары бир көңүл көтөргөн кооз жерди тапкандыгын айтып берген

  • Түштүк Африкадан жиберилген сүрөт. Фотограф Руан Ределингуйс бул эмгегин тоо тарапта, туман каптап турган учурда жасалган эң сонун кадр деп эсептерин айткан

  • Жаңы зеландиялык Майкл Кук колуктунун болочоктогу күйөөсү менен жолугар алдында элдик каада-салттан "өтүп" жаткан учурун тартып алган

  • Исландиялык Наталья Микалайчик "Түгөйлөрдүн портрети" номинациясында жеңүүчү болгон. Жээк, жаштардын ары жагында түрүлүп келе жаткан ири толкун жана шамал учурган колуктунун жакшынакай көйнөгү

  • Жашоо деген дал ушундай эбегейсиз нерсе. Ал эми чоң турмушка аттанган бул жигит менен кыз алгач, береги сүрөттөгүдөй коомдун кичинекей гана бөлүкчөсү. Эгерде ааламды багындырам десе, баары алардын колунда. Автор — америкалык Сергей Лапковски

  • Жүрөктү элжиреткен сүрөт! Үйлөнүү салтанатына келген чоң коноктордун — сүйкүмдүү бөбөктөрдүн отурган учуру. Автор — австралиялык Крис Желлард

  • Эки жаш. Дагы бир сонун эмгектердин бирин франциялык Гаэль Мехют тарткан

Белгилер:
Австралия, сүрөт, сынак
Тема боюнча
Өзүнө тартып, кыя өткөрбөй... Чыгыш бийинде термелген кыздар

Кыргыздардын тунгуч блокбастери. "Буктурма" тасмасындагы кызыктуу ирмемдер

287
  • Басмачылардын башчысынын ролун аткарган белгилүү актёр Салават Исхаков
  • Кинокартина тоолуу аймакта, республиканын булуң-бурчунда тартылган
  • Киночуларды башкарган кинорежиссёр
  • Буктурмада өткөн кылымдын 20-жылдарындагы коомдук саясий абал экрандаштырылган
  • Кинофильмде Геннадий Базаров өзбек чекисттин образын жараткан
  •  Жан-жөкөрлөрүн ээрчитип алган басмачылардын башчысы Бостонкул
  • Тасмада курал-жарак, каармандардын мушташын, атышканын көрүүгө болот
  • Операторлук милдетти Валерий Виленский аткарган
  • Бийик тоолуу аймакта кызуу иштеген киночулар
  • Атчан актёрлор Николай Дупак менен Игорь Ледогоров
  • Буктурма фильми Базаровдун Саманчынын жолунан кийинки ири эмгеги болгон
  • Киношедевр 1970-жылы СССР боюнча көп көрүүчүлөрдү өзүнө тарткан тасма аталган
КРдин эл артисти, белгилүү режиссёр Геннадий Базаров 1969-жылы "Буктурма" тасмасын тарткан. Ал эмгек ата мекендик кинематографиянын тарыхында жаралган биринчи блокбастер болгон.

"Буктурма" фильминин сценарийин Хасан Булатов, Герасим Дегальцев, Асан Шершенов жазган. Тасмада өткөн кылымдын 20-жылдарындагы өлкөдөгү коомдук-саясий абал баяндалат. Анын режиссёру Геннадий Базаров болуп, операторлук милдетти Валерий Виленский аткарган. Совет бийлиги менен басмачылардын тиреши, чек арачылардын оор иши көрсөтүлөт.

Базаровдун ал фильми кыргыз киночулары жараткан блокбастер жанрындагы биринчи эмгек болчу. Анда Игорь Ледогоров, Салават Исхаков, Владимир Балон, Афанасий Кочетков, Николай Дупак, Медел Маниязов, Леонид Ясиновский, Ашыралы Боталиев, Абдыашым Көбөгөнов, Иван Кузнецов роль жараткан.

СССРде кинокартинанын популярдуулугу артып, көп көрүүчүлөрдү өзүнө тарткан тасмалардын сап башына чыгып, мамлекетке бир топ киреше алып келген.

"Кыргыз керемети" жөнүндө кызыктуу материалды Sputnik Кыргызстандын материалынан окуңуздар.

287
  • Басмачылардын башчысынын ролун аткарган белгилүү актёр Салават Исхаков
    © Sputnik / Александр Федоров

    Басмачылардын башчысынын ролун аткарган белгилүү актёр Салават Исхаков

  • Кинокартина тоолуу аймакта, республиканын булуң-бурчунда тартылган
    © Sputnik / Александр Федоров

    Кинокартина тоолуу аймакта, республиканын булуң-бурчунда тартылган

  • Киночуларды башкарган кинорежиссёр
    © Sputnik / Александр Федоров

    Киночуларды башкарган кинорежиссёр

  • Буктурмада өткөн кылымдын 20-жылдарындагы коомдук саясий абал экрандаштырылган
    © Sputnik / Александр Федоров

    "Буктурмада" өткөн кылымдын 20-жылдарындагы коомдук саясий абал экрандаштырылган

  • Кинофильмде Геннадий Базаров өзбек чекисттин образын жараткан
    © Sputnik / Александр Федоров

    Кинофильмде Геннадий Базаров өзбек чекисттин образын жараткан

  •  Жан-жөкөрлөрүн ээрчитип алган басмачылардын башчысы Бостонкул
    © Sputnik / Александр Федоров

    Жан-жөкөрлөрүн ээрчитип алган басмачылардын башчысы Бостонкул

  • Тасмада курал-жарак, каармандардын мушташын, атышканын көрүүгө болот
    © Sputnik / Александр Федоров

    Тасмада курал-жарак, каармандардын мушташын, атышканын көрүүгө болот

  • Операторлук милдетти Валерий Виленский аткарган
    © Sputnik / Александр Федоров

    Операторлук милдетти Валерий Виленский аткарган

  • Бийик тоолуу аймакта кызуу иштеген киночулар
    © Sputnik / Александр Федоров

    Бийик тоолуу аймакта кызуу иштеген киночулар

  • Атчан актёрлор Николай Дупак менен Игорь Ледогоров
    © Sputnik / Александр Федоров

    Атчан актёрлор Николай Дупак менен Игорь Ледогоров

  • Буктурма фильми Базаровдун Саманчынын жолунан кийинки ири эмгеги болгон
    © Sputnik / Александр Федоров

    "Буктурма" фильми Базаровдун "Саманчынын жолунан" кийинки ири эмгеги болгон

  • Киношедевр 1970-жылы СССР боюнча көп көрүүчүлөрдү өзүнө тарткан тасма аталган
    © Sputnik / Александр Федоров

    Киношедевр 1970-жылы СССР боюнча көп көрүүчүлөрдү өзүнө тарткан тасма аталган

Белгилер:
режиссер, Геннадий Базаров, сүрөт, тасма, кино тасма
Тема боюнча
Кыргыз киносунун багын ачкан чолпон жылдыздар. Генийлердин сүрөттөрү
Согушка жибербей коюшкан. Турдакун Усубалиевдин сүрөттө калган элеси
Өз киндигин өзү кесип жетилген. Исхак Раззаковдун сүрөттө калган ирмемдери
Шаарга таң калган эки кемпир. "Лифти бар үйдөгү тепкичтер" тасмасынан ирмемдер
Кыргызстандын экс-президенти Сооронбай Жээнбеков. Архив

Жер тилкеси 20дан ашып... Жээнбеков президент болгондон кийин канчалык байыган

17
(жаңыланган 17:08 06.12.2021)
Жээнбеков жана анын жакын туугандары 30дан ашуун жер тилкесине ээлик кылат. Ал президент болгондон кийин жерлери беш эсе кеңейген.

БИШКЕК, 6-дек. — Sputnik. Мамлекеттик салык кызматы экс-президент Сооронбай Жээнбековдун киреше-чыгашасы тууралуу 2020-жылга карата тапшырган декларациясын чыгарды.

Белгилей кетсек, Жээнбеков былтыр октябрь окуяларынан кийин президенттик кызматтан кеткен.

Декларацияга ылайык, өткөн жылы Жээнбеков 944 138 сом киреше тапкан. Бирок "чыгашасы" деген графа толтурулган эмес. Мындан сырткары, ага 160 чарчы метрлик турак жай жана МТЗ-80 үлгүсүндөгү трактор таандык.

Экс-президент 23 жер тилкесине ээлик кылат:

  • айыл чарба багытында — 0,45 гектар;
  • айыл чарба багытында — 15,05 га;
  • айыл чарба багытында — 5,55 га;
  • айыл чарба багытында — 0,96 га;
  • айыл чарба багытында — 1,08 га;
  • айыл чарба багытында — 0,67 га;
  • айыл чарба багытында — 7,43 га;
  • айыл чарба багытында — 1,06 га;
  • айыл чарба багытында — 4,25 га;
  • айыл чарба багытында — 4,24 га;
  • айыл чарба багытында — 1,12 га;
  • айыл чарба багытында — 0,70 га;
  • айыл чарба багытында — 0,64 га;
  • айыл чарба багытында — 0,64 га;
  • айыл чарба багытында — 0,64 га;
  • айыл чарба багытында — 0,16 га;
  • айыл чарба багытында — 0,64 га;
  • айыл чарба багытында — 0,32 га;
  • айыл чарба багытында — 0,32 га;
  • айыл чарба багытында — 0,64 га;
  • айыл чарба багытында — 0,64 га.
  • Үй алдындагы бакча — 0,04 га;
  • Үй алдындагы бакча — 0,06 га.

Документте Жээнбековдун жакын туугандары былтыр 6,5 миллион сом киреше тапканы көрсөтүлгөн. Алар 64 чарчы метрлик батирге, Lexus-470 үлгүсүндөгү автоунаага, 12 миллион сомдук бодо малга, 850 миң сомдук жылкыга ээлик кылат. Мындан сырткары, эки өндүрүштүк имараты жана 11 жер тилкеси бир.

Алар төмөнкүлөр:

  • Аянты 1 гектарды түзгөн өндүрүштүк имарат;
  • Аянты 1 гектарды түзгөн өндүрүштүк имарат.

Жер тилкелери:

  • айыл чарба багытында — 3 га;
  • айыл чарба багытында — 5 га;
  • айыл чарба багытында — 2 га;
  • айыл чарба багытында — 2 га;
  • айыл чарба багытында — 1 га;
  • айыл чарба багытында — 1 га;
  • айыл чарба багытында — 4 га;
  • айыл чарба багытында — 4 га;
  • айыл чарба багытында — 0,6 га;
  • айыл чарба багытында — 2 га;
  • айыл чарба багытында — 0,6 га.

Эске салсак, Жээнбеков 2017-жылга карата тапшырган декларациясында эки үйдүн (бирөө дача) жана айыл чарбага ылайыкталган төрт жер тилкенин, ошондой эле МТЗ-80 үлгүсүндөгү трактордун ээси экени жазылган.

Ал эми жакын туугандарынын бир батири, айыл чарбасына ылайыкташкан эки жер тилкеси жана Lexus үлгүсүндөгү автоунаасы болгон.

Сооронбай Жээнбеков 2016-жылдын апрель айында премьер-министр кызматына дайындалып, 2017-жылдын октябрь айында президент болуп шайланган. Былтыр октябрь айында элдик толкундоодон кийин тактыны бошотуп кеткен.

17
Белгилер:
Сооронбай Жээнбеков, байлык, президент, жер тилкеси, декларация
Тема боюнча
Сооронбай Жээнбеков менен анын туугандарынын байлыгы жарыяланды
Садыр Жапаров жана анын үй-бүлөсү кандай мал-мүлккө ээлик кылары жарыяланды