Корея мамлекетинин желеги. Архив

ТИМ: кореялык элчиге мамлекеттин ички ишине кийлигишпөөсү тууралуу эскертүү берилди

41
(жаңыланган 09:52 28.09.2015)
Министрлик тарабынан эл аралык укуктун ченемдерин сактоо зарылдыгын көңүлгө алуу керектиги белгиленди. Кореялык дипломатка өкүлчүлүк жайгашкан мамлекеттин ички иштерине кийлигишүүсүнө жол берилбей тургандыгы жөнүндө эскертүү берилди.

БИШКЕК, 17-сен. — Sputnik. Корея Республикасынын Кыргызстандагы атайын жана ыйгарым укуктуу элчиси Джонг Бёнг Ху мырзага Тышкы иштер министрлиги эскертүү бергенин аталган мекеме кабарлады.

АКШнын Кыргызстандагы убактылуу элчиси Ричард Майлз. Архив
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Билдирүүгө ылайык, жалпыга маалымдоо каражаттарына элчинин "Бүтүн Эмгек Кыргызстан" партиясына добуш берүүгө үгүттөгөн макаласы жарыяланган. Мындан улам министрлик дипломатты чакырып, Кыргызстандын шайлоо процесси жана мыйзамдары тууралуу түшүнүк берди. 

Ошондой эле министрлик тарабынан эл аралык укуктун ченемдерин сактоо зарылдыгын көңүлгө алуу керектиги белгиленди. Кореялык дипломатка өкүлчүлүк жайгашкан мамлекеттин ички иштерине кийлигишүүсүнө жол берилбей тургандыгы жөнүндө эскертүү берилди.

41
Белгилер:
Кыргызстан, Корея, шайлоо, элчи, дипломатиялык мамиле
Тема боюнча
АКШнын жаңы элчиси Ишеним грамотасынын көчүрмөсүн ТИМге тапшырды
Британиялык элчи Максим Бакиевди кылмыш жообуна тартууга көмөктөшөрүн билдирди
Талибан кыймылынын мүчөсү. Архив

Батыш карызын төлөөдөн баш тартууда. Талибдерди таануу керекпи же жокпу?

6
Афганистанга арналган саммитке Россия менен Кытайдын катышпаганы жөн жерден эмес. Эки өлкөнүн афган көйгөйүнө мамилеси да, көз карашы да таптакыр бөлөк.

"Ири жыйырмалыктын" Афганистанга арналган саммитинде батыш лидерлери өлкө кыйроо, ачарчылык, башаламандыктын босогосунда турганын айтып жатышты. Бечара афгандыктарга гуманитардык жардам көрсөтүп, "мамлекеттик коллапска" жол бербөө керектигин, болбосо чектеш мамлекеттерге миграциялык агым күчөп, мунун кесепети оор болору тууралуу сөздөр айтылды. Кырдаал кандай нукка багыт алганын Петр Акопов талдап, макала РИА Новости агенттигине жарыяланды.

Жардам берсин, бериши керек, анын үстүнө Афганистанды 20 жыл мурун дал ушул Батыш басып алган, аскерин чыгарып кеткенден кийинки кырдаал ушулардын жоопкерчилигинде.

Мына ушул жерден театр башталды: Италиянын тышкы иштер министри Луиджи Ди Майо "талибдерге акча карматпай туруп өлкөнү каржылоонун механизмин табууга" чакырды. Келгиле, бийлигин көзгө илбей элине жардам берели таризде. Муну акыл-эсти жана афгандыктарды шылдыңдоо катары гана кабыл алуудан башка айла жок.

Батыш жардамды БУУ структуралары аркылуу берүүнө сунуштап, Афганистандагы иштин баарын БУУ координацияласа деп турат. Бирок өлкө бийлигин тааныбаса бир дагы эл аралык уюм аймакта иштей албайт, башкача айтканда, кандай болгон күндө да реалдуулукту кабыл алып, талибдердин өкмөтүн тааныш керек.

Афганистан чет элдик көмөксүз жашап кете алабы? АКШ түзгөн өкмөт америкалыктардын айдагы менен болуп тим калбастан, ошолордун акчасы менен жан багып келди (баңгизат тарифигинен негизги кирешени ким алып келгенин айтпай эле коелу), мамлекеттик чыгымдын төрттөн үч бөлүгү чет элдик жардамдын эсебинен каржыланып келген. Ганинин өкмөтү кулатылып, америкалыктар менен иштешкен жүз миң афгандык өлкөдөн качып кеткенден кийин ансыз да араң жан турган банк системасы кыйрап түштү. Өз алдынчалуу мамлекеттик институттар менен бирге эле азыр экономиканы да кайра куруу зарыл, буга сөзсүз жардам керек. Биримдиктүү, күчтүү, көз карандысыз Афганистанга кызыкдар тараптардын жардамы зарыл.

Ал эми Батыш эмне кылып жатат? Кошмо Штаттар Афганистанга тиешелүү 9,5 миллиард долларды тоңдуруп салып, эми Евробиримдиктин миллиард, АКШнын 300 миллион доллар өлчөмүндөгү гуманитардык жардамын берүү үчүн Кабулга шарт коюуда. Өз эркин афгандыктарга таңуулап көнгөн Батыш 20 жылдык оккупацияда жеңилген соң да жаңы улуттук бийликке талап коюудан баш тарта албай келет. Башкача айтканда, афгандыктардын кыжырын кайнаткан, талибдерди бийликке кайтарган нерсени кайталап жатат.

"Эл аралык коомчулук афган элине далысын салып, кайдыгер боло албайт", — деди Түркия президенти Эрдоган. Эгер качкындардын агымынан кооптонбосо, Батыш кайдыгер болуп эле коймок. Андыктан Афганистанды унутта калтырып же таптакыр изоляциялап салууга болбойт, кандайдыр бир реакция жасоого мажбур.

Эң ынанымдуусу — жаңы өкмөттү таанып, санкцияларды жоюп, акчаны "бошотуп", көмөк көрсөтүп, чет элдик (биринчи кезекте исламдык) инвестицияларга тоскоол болбой ар кыл эл аралык долбоорлорго кошулууга жардам көрсөтүү. Жок, тилекке каршы, мындай болгон жок. Анын ордуна талибдерден ИМ* сыяктуу уюмдарга каршы күрөшүүдөн (ансыз деле күрөшүп жатышат) тышкары, адамдын ар кыл укугун сактоо (аялдардын укугу, өлкөдөн чыгуу укугу ж.б.) жана тышкы күчтөрдү канааттандырган өкмөт түзүүнү (курамына улуттук азчылыкты камтыган) талап кылып, опузалап жатат.

Талибдер ИМ менен күрөшүүдөн да, аялдардын укугун таануудан (шариятка каршы келбегенин) да, болочок өкмөткө өзбектерди, тажиктерди, хазарийлерди кошуудан да баш тарткан жок, бирок муну алар бирөөнүн айдагы, таасири менен эмес, өздөрү жасагысы келип жатат. Талиб өкмөтүнүн тышкы иштер министринин милдетин аткарып жаткан Амир Хан Муттаки билдиргендей, "Афганистан Ислам Эмирлиги ушул кезге чейин ИМ көйгөйүн ийгиликтүү чечип келген", бирок талибдерге жасалган эл аралык кысым ИМ террорчуларын шыкактап жатат, демек, "дүйнө басым жасоонун ордуна биз менен кызматташуусу керек".

Чынында ушу тапта чет жактын өкүмзорлугу таптакыр тескери жыйынтыкка алып келиши мүмкүн.

Талибдер алардын мыйзамдуу бийлик катары кабыл алынбай жатканын, биринчи ирет бийликке келген 1996-2001-жылдардагыдай эле көз жаздымда калтырып, дүйнөлүк аренага чыгарбай жатканын көрөт. Анан өзү менен өзү болуп, дүйнөлүк коомчулукка чыга албай турганына көзү жетет да, "бул каапырлардан башка эмнени күтүп болмок эле" деп тышкы дүйнөгө артын салат.

Дагы жакшы, аалам Батыш менен бүтүп калбайт, Афганистан бүгүн таптакыр башка күчтөрдүн жоопкерчилигинде. "Ири жыйырмалыктын" ушул өлкөгө арналган саммитине Россия менен Кытай лидерлеринин катышпаганы да да жөн жерден эмес, алардын буга көз карашы да, мамилеси да таптакыр башка.

Мында кеп Москва менен Пекиндин Батышка улам-улам Афганистанга "карыз" экенин, өлкөнү калыбына келтирүүгө милдеттүү экенин эскертип жатканында деле эмес. Атлантисттерге Афганистандын мышык ыйлаарлык абалы үчүн жоопкер экенин эстетип туруу бул саясий-пропагандалык позиция экени түшүнүктүү. Чынында орустар да, кытайлар да Батыш аталган өлкөгө инвестиция салып жиберет деп ишенбейт. Афганистанды калыбына келтирүү үчүн Азиянын өзүндө деле акча жетиштүү, бул биринчи кезекте Аравия менен Кытайдын каражаты. Бирок бул акча келиши үчүн, Афганистанды дааналап дүйнөлүк экономикага кошуу үчүн (азырынча баңгизат бизнесинде гана бар) талибдердин өкмөтүн таанып, өлкөнү калыбына келтирүүгө кызыкдар мамлекеттерди ишке тартуу керек.

Мындан улам кийинки жумада Афганистан боюнча Москва форматындагы жолугушуу өтөт. Сергей Лавров бул сүйлөшүүнү өлкөнү калыбына келтирүү боюнча эл аралык конференцияга жасалган кадам деп баалоодо. Иш-чаранын зарылдыгын баары белгилеп жатышат, бирок саммитти афган өкмөтү жок өткөрүү эч пайдасыз. Андыктан талибдерден өкүлдөр чакырылып, эң негизгиси, жолугушууга туура тараптар келмей болду. "Москва форматы" өзүнө Россиядан тышкары Афганистандын бардык коңшуларын: Борбор Азия мамлекеттерин, Иран, Пакистан, Кытай жана Индияны камтыйт. АКШнын да келиши күтүлүүдө, бирок жогорудагы курамда чоочун койдой эле болуп калчудай.

Анткени Америкадан башкасынын баары ШКУга — Азия коопсуздугу боюнча азиялык уюмга мүчө. Кабул бийлиги жакын коңшулары, Афганистандын тынчып жай турмушка келүүсүн чындап каалаган өлкө өкүлдөрү менен баарлашат. Алар жаңы согуш чыгарып жиберели деп куйтуланбайт, теңине албай керсейбейт. Реалдуулук кандай болсо, ошондой кабыл алат. Ушунусу менен артык.

* — Кыргызстан, Россия жана башка бир катар өлкөлөрдө тыюу салынган уюм

6
Белгилер:
Афганистан, бийлик, саясат, АКШ, Россия, Борбордук Азия, саммит, мамлекет, согуш
Тема:
Афган бийлиги менен талибдердин тиреши
Тема боюнча
G20 уюму: Афганистанга гуманитардык жардам берүүгө мажбур болуп турабыз
РФ ТИМ башчысы Сергей Лавров VII дүйнөлүк конгрессте сөз сүйлөө учурунда

Россия Кыргызстанда 9 мектеп ачуу ниетинде. Мекендештер конгрессинин мүдөөсү

56
Россия жакынкы чет өлкөлөрдө орус тилин өнүктүрүүгө умтулабы? Аталган мамлекет дүйнөнүн булуң-бурчунан мекендештерин топтоп, VII дүйнөлүк конгресс өткөрдү.

Данара Курманова

Москвада өткөн бул иш-чарага 100 мамлекеттен, анын ичинен жакынкы чет өлкөлөрдөгү россиялык мекендештерден жалпы 400 делегат катышты.

Постсоветтик өлкөлөрдөгү россиялыктар кандай жеңилдиктерди алышат, россиялык окуу жайларга квоталар дагы канчага көбөйтүлөт? Эмнеге Россия бөлөк улуттардын өкүлдөрүн да мекендеш санайт? Булар туурасында Sputnik агенттигинин макаласынан окуңуздар.

Россия өз мекендештеринин катары бир нече топтогу адамдарды: Россиянын чегинен тыш жашаган жарандары, аталган өлкө аймагында жашагандардын урпактары, ошондой эле тарыхый жактан РФ территориясында жашаган калктын өкүлдөрүн кошот.

"Россия — көп улуттуу жана көп конфессиялуу өлкө, — деди россиялык мекендештердин VII дүйнөлүк конгрессин ачкан РФ ТИМ башчысы Сергей Лавров. — Эл, маданият жана диндерди жанаша жашатуу тажрыйбабыз өзгөчө".

Ар кыл дин жана маданият өкүлдөрүнүн бардыгынын башын кошкон башат орус тили экенин билдирди Лавров.

РФ Федерациялар кеңешинин спикери Валентина Матвиенко да конгресстеги сөзүндө катышуучулардын улутуна эмес, тилге басым жасады.

"Пандемиянын эң катаал маалында сиздер оор акыбалга кабылган жарандарыбызга кол сунуп, жардамдаштыңыздар. Сиздерге таянууга болот", - деп кайрылды Матвиенко жакынкы чет өлкөлөрдүн тургундарына. Ошондой эле "көп улуттуу дүйнөнү" түзүп турган дал ошолор экенин кошумчалады.

Тоскоолдуктарды азайтуу

РФ ТИМ башчысы Сергей Лавров белгилегендей, соңку 20 жылда Россия мекендештери менен "негизги милдетти – көп улуттуу орус дүйнөсүн түптөөнү" жүзөгө ашыра алды. Анын пикиринде, буга көбүнесе россиялык мекендештердин укук жана кызыкчылыктарын коргоо жөнүндөгү жобонун РФ Конституциясына киргизилиши өбөлгө болду.

"Бул укуктук нормалар тагдырдын жазмышы менен мекенинен бөлөк жерди байырлап калгандарга карата мамлекеттик саясатты жакшыртууга жол ачат", - деп белгилейт Лавров.

Мекендештери менен байма-бай жолугушуулар россиялык бийликке РФ жарандыгын алуу жол-жобосун жеңилдетүүгө көмөкчү болгонун айтат Россия Ички иштер министрлигинин алдындагы Миграция маселелери боюнча башкы башкармалыктын жетекчиси Валентина Казакова.

"Үч жыл аралыгында бир топ иш аткарылды, — дейт Казакова. – Азыр өз жарандыгынан чыкканын тастыктоонун зарылдыгы жок. Казакстан, Молдова, Беларусь жана Украинада жөнөкөйлөтүлгөн тартипте жарандыкка ээ боло алышат".

Быйыл май айында Россиянын сырттагы мекендештерин көчүрүү боюнча мамлекеттик программасынын миллионунчу катышуучусу болуп казакстандык жаран аныкталганын маалымдайт Валентина Казакова.

"Кесиби медик, абдан мыкты жигит. Пандемия башталган күндөн тарта "кызыл" зонада иштеп, биздин жарандарга илдетти жеңүүгө жардамдашты, - деп баяндайт ал. – Бүгүнкү күндө Россия аймагында 7 млн. чет өлкөлүк бар, алардын көпчүлүгү – биздин мекендештер. Ички иштер министрлиги алардын РФ жарандыгын алууга жолтоо болгон административдик тоскоолдуктарды азайтууну өз милдети катары санайт".

Квоталар көбөйтүлөт

Сырттагы россиялыктардын биринчи толкуну — Советтер Союзу ыдыраганын көрүп калган адамдар. Бирок ушул тапта Россия жаш муунга да чоң көңүл бөлүүгө тийиш деп эсептейт РФ Мамлекеттик Думасынын эл аралык иштер боюнча комитетинин төрагасы Леонид Слуцкий.

"1989-90-жылдары дүйнөдө 350 миллиондон ашуун адам орус тилинде сүйлөчү. Азыр 270 миллион, — дейт ал. — 30 жылда, тарыхый масштабдагы бул арзыбаган мезгил бөлүгүндө, 80 миллионго азайган! Жакында эле Бишкекте Чехов атындагы мектеп ачылса, бир топ өлкөлөрдө жүздөгөн мектеп жабылды. Ошондуктан билим берүү — биз үчүн маанилүү милдет".

Келерки жылы Россия 5 мектепти пайдаланууга берет. Ар бири 1200дүн тегерегинде окуучу кабыл аларын РФ агартуу министринин орун басары Андрей Корнеев билдирди.

Анын айтымында, Россия жаңы форматтагы мектептерди түзөт, аларда россиялык стандарттарда окутулганы менен улуттук компоненттерге (улуттук тил жана тарыхты окутуу) интеграцияланган. Мындай мектептердин бири Түркмөнстанда бар. Дагы 9 билим уясын Кыргызстанда ачуу пландалган.

Россия мектептердин санын гана арттырбастан, өз университеттеринде акысыз билим берүү үчүн квоталык орундардын санын да көбөйтүп жатканын кошумчалайт РФтин илим жана жогорку билим берүү министринин орун басары Дмитрий Афанасьев.

Келерки окуу жылында квоталардын саны 23 миң орунду түзөт, ал эми 2023-жылы – 30 миңге чыгат.

"17 өлкөдө россиялык жогорку билим берүү мекемелеринин 40 филиалы бар, - дейт Афанасьев. – Аларда жалпы 17 миң студент окуйт. Ал эми Армения, Тажикстан, Кыргызстан жана Беларуста эки жакка баш ийген уюмдар (Россия да, жайгашкан мамлекет тарабынан да көзөмөлдөнгөн славян университеттери – Sputnik ред.) иштейт".

56
Белгилер:
Россия, конгресс, мекендештер, СССР, мектеп, орус тили
Тема боюнча
Лавров: Россия союздаш мамлекеттерге орус тилдүү мектептерди ачууга кызыкдар
Методист: Россияда мигранттардын балдары орус тилин 2-3 жылда өздөштүрөт