Жогорку Кеңештин төрагасы Дастанбек Жумабеков  Бишкектеги Ала-Арча мамлекеттик резиденциясында түрк тилдүү мамлекеттердин парламенттик ассамблеясында

Кыргызстандын ТүркПАдагы төрагалыгы өлкөгө эмне берет? Пикирлер

305
(жаңыланган 12:26 16.12.2017)
Декабрдын башында Бишкектеги "Ала-Арча" мамлекеттик резиденциясында түрк тилдүү мамлекеттердин парламенттик ассамблеясынын жетинчи жыйыны өттү

Анда 2018-жылы уюмга төрагалык кылуу Казакстандан Кыргызстанга өткөрүп берилди. Ошондой эле ассамблеянын башкы катчысы да Кыргызстандан шайланып, бул кызматка Алтынбек Мамаюсуповдун талапкерлиги колдоого алынды.

Назначенный на должность генерального секретаря ТюркПА Алтынбек Мамаюсупов на заседании парламентской ассамблеи тюркоязычных стран (ТюркПА) в Бишкеке
© Фото / пресс-служба ЖК
ТүркПАнын башкы катчылыгына Кыргызстандан шайланган Алтынбек Мамаюсупов

Аталган уюмга төрагылык кылуу Кыргызстанга кандай артыкчылыктар менен мүмкүнчүлүктөрдү берерине Sputnik Кыргызстан саресеп салып көрдү.

ТүркПАнын Бишкектеги жыйынын алып барган Жогорку Кеңештин төрагасы Дастанбек Жумабеков Кыргызстан аталган уюмга төрагалык кылуу маалында укуктук маселелерге көп көңүл бурарын айтты.

"Ассамблеяга мүчө өлкөлөрдүн күчтүү парламенттеринин мыйзамдуулук жана демократия принциптерине таянган бекем бирлиги келечекте биздин өлкөлөрдүн биргелешип гүлдөп өнүгүшүнө жана бакубат жашоосуна негиз болуп саналат", — деди Жумабеков.

Ал ошондой эле уюмдун бюджетинин аткарылышы боюнча аудит жүргүзүү дагы четте калбай турганын белгиледи.

Делегациянын өкүлдөрү ТүркПАга Өзбекстан менен Түркмөнстандын парламенттерин мүчө кылып кабыл алуу керектигин белгилешти. Ассамблеянын Бишкектеги жыйынына Өзбекстан ардактуу конок жана Венгрия мамлекети байкоочу катары катышкан.

Бишкектеги жыйындын соңунда тараптар кандай чечимге келгенин Жумабеков журналисттер үчүн уюштурулган атайын маалымат жыйында айтып берди.

Спикер Жогорку Кенеша, депутат от фракции Кыргызстан Дастан Джумабеков (в центре) на заседании парламентской ассамблеи тюркоязычных стран (ТюркПА) в Бишкеке
© Фото / пресс-служба ЖК
2018-жылы уюмга төрагалык кылуу Кыргызстанга өттү

"Түрк тилдүү мамлекеттердин ортосундагы карым-катнашты жакшыртууну, ошондой эле эл аралык маселелер жана келечектеги иш пландарды талкууладык. Өзбекстанга уюмга толук мүчө болуп киргиле деп сунуш бердик. Биздин жыйынга Өзбекстан парламентинин төрагасынын орун басары катышты. Боордош элдин парламентин өзүбүзгө кошуп алсак чоң жетишкендик болмок", — деди төрага.

Бардыгы Кыргызстандан көз каранды

Түрк тилдүү мамлекеттердин парламенттик ассамблеясынын Социалдык, маданий жана гуманитардык маселелер боюнча комиссиясын жетектеген Садык Шер-Нияз Кыргызстан төрагалык кылган убакта өлкөлөр ортосундагы маданий кызматташуулар артат деген илгери үмүттө экенин билдирди.

"ТүркПА түрк тилдүү парламенттердин кеңеше турчу органы катары пайда болгон. Уюм отурумдарында мамлекеттик, эл аралык, экономикалык, маданий байланыш боюнча чечимдерди чыгарып келет. Уюмдун башкы штабы Баку шаарында. Кийинки жылы аткарыла турчу иштер Кыргызстан тараптан шайланган Алтынбек Мамаюсуповдун иш алып баруусуна жараша болот. Буюрса маданий-гуманитардык жаатта алгылыктуу иштер жасалат деп үмүттөнүп турам", — деди Шер-Нияз.

Мүмкүнчүлүк бар, бир гана иштеш керек

Жогорку Кеңештин аппарат жетекчисинин орун басары, уюштуруу комитетинин мүчөсү Тажимамат Шаболотов төрагалык Кыргызстанга өткөндөн кийин Кыргызстан ТүркПАнын алкагында өтүп жаткан иш-чараларды өзү түзүп, өзү демилгелей аларын билдирди.

Жаңы шайланган президент Сооронбай Жээнбековдун инаугурациясы
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
"Бизде дагы мүмкүнчүлүк пайда болот, маселелерди түз коё алабыз. Мурда Кыргызстанга тиешелүү бир иш-чараны өткөрүү үчүн уюмдун төрагасына кайрылчубуз. Төрагалык кылган тарап катары Кыргызстан өзүнүн көйгөйлүү маселелерин эми ТүркПАнын аянтчасында чечип, ошого алып чыкканга жол ачылат. Эми биз түздөн-түз өзүбүз демилгелеп чече алабыз. Уюмга мүчө мамлекеттер өздөрүнүн маселелери менен төрагалык кылып жаткан тарапка кайрылат. Башкача айтканда, Кыргызстан аркылуу өтөт", — деди Шаболотов.

Ал уюмдун башкы катчылыгына Кыргызстандын өкүлү шайланып жатышы ТүркПАнын тарыхында биринчи жолу болуп жатканын баса белгиледи.

"ТүркПАнын тарыхында биринчи жолу Венгрия байкоочу, Өзбекстан ардактуу конок катары катышты. Бир жылдын ичинде ТүркПАга мүчө кылып киргизсек Кыргызстан төрагалык кылып жатканда кирди деп тарыхта калып калат. Аны жасоого бизде мүмкүнчүлүк бар", — деди ал.

Эске салсак, ТүркПА 2008-жылы ноябрь айында Түркиянын Стамбул шаарында түрк тилдүү өлкөлөрдүн парламенттеринин жетекчилеринин жыйынында түзүлгөн. Ал түрк тилдүү мамлекеттердин парламенттер аралык кызматташуусун, ошондой эле маданий-гуманитардык байланышты чыңдоо боюнча аракеттерди көрөт.

305
Белгилер:
Кыргызстан, Казакстан, Түркия, Өзбекстан, Азербайжан, Садык Шер-Нияз, кызматташуу
Тема:
ТүркПАнын Бишкектеги жетинчи жыйыны (6)
Тема боюнча
ТүркПАнын Бишкектеги жыйыны аяктады
ТүркПАнын башкы катчылыгына Алтынбек Мамаюсупов шайланды
Швециялык активист Грета Тунберг. Архив

Грета Тунбергдин вазыйпасы аяктап, аны оюндан четтетишти

9
(жаңыланган 12:49 03.08.2021)
Батыш маалымат каражаттары адамзат узаган айдын аягында Жердин жылдык ресурстарын түгөтүп бүткөнүн жазып чыгышты. Казылган кендин баары августтун башынан декабрдын аягына дейре атмосферага чыгарылып, экологиялык карыз өндүрүлөт.

Адистердин эсебинде чек аралар, өлкөлөр жана континенттерге карабай адамзат керектөө жана өндүрүштүн азыркы деңгээлин сактап калуу үчүн планетабыздын азыркы мүмкүнчүлүктөрүнө дагы кошумча үчтөн эки бөлүгүнөн ашууну абзел.

Экология темасында, албетте, Грета Тунбергди атабай коюуга болбос. Эсиңиздерде болсо, швециялык өспүрүм Грета климаттын өзгөрүшүнө каршы "окуучулук нааразылык акциясына" чыккан. Кесиптешибиз Елена Караеванын планетаны сактоо жаатындагы азыркы глобалдык саясатты талдаган макаласы РИА Новости сайтына жарыяланган.

Табият менен таттуу алакада болуу тууралуу насаатка СССРди көрүп калгандардын муктаждыгы жок. Дүйнөнүн "цивилизациялык ааламындагы" супермаркеттерде желим баштыктар пайдаланылып турганда совет өлкөлөрүндө дүкөнгө тор баштык менен барып (бүгүн ошол сумкалар моданын соңку жетишкендигине айланып, баасы маркасына жараша 80ден бир нече жүз еврого чейин), азык-түлүк пергаменттик кагазга оролуп, желим баштык чыкса ал көп жуулуп, кургатылып, башкача айтканда, көп жолу колдонулган.

Балдарды жашынан металлолом чогултууга көндүрүшкөн. Эски газета жана журналдарды да туш келди ыргытпастан кабыл алуучу жайларга алып барып, маселен, 20 килограммдык макулатуранын ордуна китеп алышкан. Айнек да, адатта сүт, айран куюлганы да, шарап жана сыра чыгарылган бөтөлкөлөр да өткөрүлгөн. Жашоонун мындай образы "жакырлыктан" эмес, жаратылыш ресурстарына карата аяр мамиледен улам терең ойлонуштурулган. Бул эми сөз кезеги келгендеги кеп.

Көмүр кычкыл газын азайтууну көздөгөн Киото протоколу иштей баштагандан бери парник газдарынын көлөмү көп деле азайбастан, биржалык сооданын өтө кирешелүү бөлүгүнө айланганы аныкталган. Анын чыгарылышына квота мунай, эгин, какао буурчагы жана башка биржалык товарлар (commodity) сымал эле товарга айланган.

"Планетаны коргоо үчүн күрөш" деген дүрбөлөңгө жамынып биржалар сөздүн түз маанисинде абаны сатышат. Мында пайдасын квотасы өтө көп жана квотасы абдан аз болгондорго ортомчулук кылган маклер жана брокерлер көрөт. Ал эми чоң суммадагы акча болгон жерде алдамчылык үчүн да мүмкүнчүлүк болуп көрбөгөндөй чоң эмеспи. Остап Бендердин урпактары, маселен, француз мамлекети "аба" соодасына кошумча нарк салыгын төлөбөй коюудан эле дээрлик эки миллиард евро тапкан. Бирок он жыл оболу али эч нерсе боло элек кез эле, каржылык глобалисттик чөйрөлөр чыныгы мөмөсүн азыр топтоого киришти.

Парижде өткөн климат боюнча конференция (2015-жыл) аяктаары менен жашыл бонд – облигацияларды жайгаштыруудан киреше алууга мүмкүндүк берген акча каражаттары түзүлгөн. Карыздар ири банктар же Европалык борбордук банк аркылуу кепилденет. Көлөмү — жылына ондогон миллиард евро. Анткен менен бул олчойгон сумма да күтүлбөгөн окуянын башаты гана. Чыныгы "оюн" үч жыл мурун коюлган, анда өспүрүм Грета Тунбергди "экологиянын Жанна д'Аркы" деп атап, Швеция парламентинде сөз сүйлөттүшкөн. Ошол 2018-жылдын жай мезгилинен бери анын сөздөрү, аракеттери алдыңкы маалымат агенттиктеринин "көзүнөн" түшкөн эмес. Ар жума күнү көрсөтүлгөн, баяндалган. Андай пиар спорттун да, саясаттын да, кинонун да жылдыздарына жасалган эмес.

Туура жарым жылдан соң Катовицада "климатты коргоо" боюнча кезектеги конференция өтөт. Анда өнүккөн өлкөлөрдүн экономикаларын жашыл рельстерге которуу чечимин кабыл алган (анын негизги жактоочусу Европа биримдиги, ал эми АКШ жана Россия өзгөчө пикирин билдиришкен). Андай ойдун наркы — жылына 100 миллиард евро.

Өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө бир аз көмөктөшүп, бирок негизинен жашыл технологиялардын пайдасына рынокторду бөлүштүрүү үчүн бардык каржылык агымдарды европалык банк структураларына туташтырууну көздөшөт. Кеп мында акча агымдарынын даректеринин алмашышы жана жашыл революциянын демилгечилеринин курамын алмаштыруу туурасында. Албетте, бул каражаттардын баары текке кетет. Чакан жана орто бизнеске тийбейт. Экономиканы өбөлгөлөө боюнча Европа биримдиги тарабынан жарыяланып жана кабыл алынган пландын жарымы, ал эми бул дээрлик 740 миллиард евро — экологиялык демилгелерге бөлүнгөн каражат. Бирок аларды алуу шарттарына ылайык субвенциялар иш жүзүндө ири гана трансулуттук корпорацияларга багытталган.

Гретачы? Грета өз ролун аткарды, эми кете берсе болот. Тагыраак, аны оюндан четтетишти. "Экологиянын Жанна д'Аркынын" соңку билдирүүсү климаттын өзгөрүшү жана "уурдалган балалык" жөнүндө эмес, COVID-19га каршы вакцинанын "адилетсиз бөлүштүрүлүшү" туурасында жаңырганына күбөбүз. Глобалдык көз будамайлагандар менен бир столдо отурган соң адилеттүүлүктөн кеп салып болобу?

9
Белгилер:
Грета Тунберг, экономика, бизнес, саясат
Тема боюнча
"Байден, курал үчүн рахмат!". Афганистанда талибдерди ким колдоодо
Орустардын жашыруун куралы Европанын чок ортосунан АКШга сокку урду
Талибан кыймылынын өкүлдөрүнө даярдалган орундуктар. Архив

Афганистан бийлиги талибдер менен кызматташууга даяр экенин айтты. Бир шарты бар