Кыргызстандын экс-президенти Алмазбек Атамбаев. Архив

Атамбаевдин айланасындагы ызы-чуу. Негизги 13 суроого жооп

1816
(жаңыланган 09:28 24.06.2019)
Парламент экс-президент Алмазбек Атамбаевди кол тийбестик макамынан ажыратуу процессин баштады. Мындай кадамга эмне түрткү болду? Атамбаев өзүнө тагылган айыптарды кандай кабыл алды? Дегеле, ага эмне айып коюшууда? Ушул жана башка негизги суроолорго жоопту Sputnik Кыргызстандын даярдаган материалынан табасыздар.

Алмазбек Атамбаевди экс-президент макамынан ажыратуу боюнча маселе Кыргызстанда өткөн аптадан бери көңүл борборунда, башкы саясий темага айланды. Буга анын бир катар кылмыштуу иштерге катыштыгы болушу мүмкүн деген шектенүүлөр себеп болду. Бул мезгил аралыгында бир топ билдирүүлөр жаңырды, атайын комиссия түзүлдү. Натыйжада иш Башкы прокуратурага "кетти".

Sputnik Кыргызстандын редакциясы бул маселенин тегерегиндеги бардык суроолорго жооп издеп көрдү.

"Кол тийбестик" сөзү эмнеге көп жаңырууда?

Быйылкыга чейин экс-президенттердин толук кол тийбестиги бар эле, башкача айтканда, аларды жоопко тартууга мүмкүн эмес эле. Бирок кийин мыйзам өзгөргөн, ал 16-майда күчүнө кирди. Мындан ары мамлекеттин мурдагы жетекчилерин иммунитеттен дал тактыда отурган президентке импичмент жарыялоо процедурасындай эле ажыратууга болот. Тагыраагы, президенттик мөөнөтүндө оор кылмыш жасаган болсо гана кол тийбестиктен ажыратылат.

Кол тийбестиктен ажыратуунун жол-жобосу кандай?

Мындай процедура сегиз баскычтан турат. Экс-президент өзгөчө оор кылмышка шектелип, парламент тарабынан коюлган жана башкы прокурордун корутундусу менен тастыкталган айыптын негизинде гана кол тийбестик макамынан ажыратылат.

Төмөндө негизги баскычтар берилди:

  • экс-президентке күнөө коюу тууралуу чечим депутаттардын көпчүлүгү (милдеттүү шарт — депутаттардын үчтөн биринен кем эмес бөлүгүнүн демилгеси менен) тарабынан парламентте түзүлгөн атайын комиссия чыгарган тыянактын негизинде гана кабыл алынууга тийиш;
  • экс-президенттик макамдан ажыратуу боюнча чечим жалпы депутаттардын үчтөн экисинен кем эмес бөлүгү тарабынан айып коюлгандан үч айдан кечиктирилбестен кабыл алынышы керек (эгер белгиленген мөөнөттө кабыл алынбаса, тагылган айып четке кагылат).

Атайын комиссия эмнеге түзүлдү?

Атайын комиссия 13-июнда түзүлүп, 18-июнда ишин аяктады. Ал Алмазбек Атамбаевди экс-президент макамынан ажыратуу үчүн ага күнөө коюу маселеси боюнча тыянак чыгарууга тийиш болчу.

Атамбаевди эмнеге айыпташууда?

Экс-президент алты кылмышка –— Бишкек ТЭЦин жаңылоодогу жемкорлук аракеттер, Мамлекеттик тарых музейин реконструкциялоодогу жемкорлук схемаларга, криминалдык төбөлдөрдүн бири Азиз Батукаевдин мыйзамсыз бошотулушу, борбор калаанын ТЭЦине көмүр сатып алуудагы жемкорлукка, Кой-Таш жана Чоң Сары-ой айылдарындагы жер тилкелерин мыйзамсыз трансформациялоо жана сатып алууга катыштыгы болушу мүмкүн деп шектелүүдө. Мындай корутундусун атайын комиссия Жогорку Кеңештин кароосуна коюп, 20-июнда парламент токтом кабыл алып, Башкы прокуратурага жолдоду.

Атамбаевге кылмыш иши козголдубу?

Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин маалыматына таянсак, мамлекеттин мурдагы башчысынын борбор калаанын ТЭЦин жаңылоодогу жемкорлукка катыштыгы боюнча иш өзүнчө өндүрүшкө алынган. Атамбаевдин ысымы Тарых музейин оңдоо ишинде да аталууда.

Айыпталып жатабы же жокпу?

Атамбаев өзү айыптап жатышат десе, атайын комиссия муну четке кагат. Мисалга, Талант Мамытов: "Бул айыптоо эмес. Биз тийиштүү органдарга бул фактыларды текшерүүгө мүмкүнчүлүк беребиз". Атайын комиссиянын жетекчиси Каныбек Иманалиев корутундуда тизмектелген пункттарды "шектенүүгө негиз" экенин белгилеген. Бирок Жогорку Кеңештин токтомунун өзү "Экс-президентти макамынан ажыратуу үчүн ага күнөө коюу жөнүндө" деп аталды.

Атамбаевдин санаалаштары атайын комиссиянын жыйынында эмне дешти?

Кыргызстан Социал-демократиялык партиясынын саясий кеңешинин мүчөсү Фарид Ниязов атайын комиссиянын тыянагында "реалдуу, так жазылган айыптоолор жок" экенин айтат. Ошондой эле атайын комиссия "тымызын, акырын жана коркоктук" менен өткөргөн жыйынына өлкөнүн мурдагы башчысы да, анын өкүлдөрү да расмий түрдө чакырылбагандыгын кошумчалаган. Ал эми КСДП комиссиянын ишиндеги мыйзам бузууларды санады. Партия депутаттар Баш мыйзамдын 28-беренесин бузду деп эсептейт, ага ылайык, адамдын жоопкерчилигин белгилөөчү же оорлотуучу мыйзам өткөн мезгилге карата колдонулбайт. Кеп толук кол тийбестиктен ажыратуу туурасында жүрүүдө.

Атамбаев эмнеге жыйындарга катышпады?

Депутат Каныбек Иманалиев билдиргендей, атайын комиссиянын иши ачык өткөн, каалагандардын баары катышкан, бирок эч ким расмий түрдө чакырылган эмес. Чакыруу почта аркылуу жөнөтүлүшү керек болчу, ал багытталган кишиге өтө кеч жетет. Бирок Жогорку Кеңештин Атамбаевди кол тийбестиктен ажыратуу маселеси каралчу жыйынына расмий чакырыларын айткан.

Атамбаевди ким жактады? Депутаттар кандай добуш беришти?

Жогорку Кеңештин 20-июнундагы жыйынына экс-президентти Ирина Карамушкина, Альфия Самигуллина, Карамат Орозова, Анвар Артыков жана Асел Кодуранова коргоп чыгышты. Атамбаевдин бир убактагы маалымат катчысы Жанар Акаев кесиптештерин "жыгылганды ур-тепкиге албоого" чакырды. Жыйынтыгында өлкөнүн экс-президентин жактап чыккан бешөө атайын комиссиянын корутундусуна каршы чыкты, ал эми депутат Акаев добуш берүүгө катышкан жок. Натыйжада, токтомду 100 парламентарий колдоп, беш эл өкүлү каршы чыкты, дагы 15и добуш берген жок.

Атамбаев үн катты

Эртеси мурдагы президенттин билдирүүсү жарыяланды. Ал өз дарегине Жогорку Кеңеш тарабынан тагылган айыптарды болбогон, укуктук негизи жок, ойдон чыгарылган имиштерге таянылган жана ушул таптагы өлкө башчысынын саясий атаандаштарын четтетүүгө умтулуусунан улам чыккан гана аракет катары сыпаттады.

Ал эми 22-июнда Атамбаевдин Кой-Таштагы үйүнүн жанына топтолгон элге чыгып, экс-президент эч качан пара албаганын, өзүнүн мал-мүлкү башынан жетишерлик экенин айткан. Ошондой эле келип колдоо көрсөткөндөргө ыраазычылык билдирген.

Эгер шектенүүлөр тастыкталбаса, ЖК кандай жоопкерчилик тартат?

Бул суроого атайын комиссиянын башчысы Каныбек Иманалиев: "Биз баарыбыз саясий жана моралдык жоопкерчилик тартабыз", — деп жооп берди.

"Атамбаевдин иши" ушул тапта кайсы баскычта?

Жогорку Кеңеш атайын комиссиянын корутундусун колдоого алып, атайын токтом менен Башкы прокуратурага жолдоду. Ал жети күн аралыгында кылмыш ишин козгоого негиз бар же жогун аныктоого тийиш. Эгер тескөөчү орган негиз бар деп тапса, парламент экс-президентти кол тийбестик макамынан ажыратуу маселесин карайт.

Атамбаев өлкөдөн чыгып кетпейби?

18-июнда экс-президенттин кеңешчиси Кундуз Жолдубаева анын эч жакка кетпей турганын, мындай чагымчыл кептер аны өлкөдөн чыгып кетүүгө түртүү максатын көздөй турганын айткан. Муну Алмазбек Атамбаев өзү да соңку билдирүүсүндө кыйыр түрдө тастыктап өттү: "Чындык жана мыйзам мен тарапта. Намыс өмүрдөн кымбат!".

1816
Белгилер:
кол тийбестик, комиссия, депутат, токтом, Алмазбек Атамбаев
Тема:
Алмазбек Атамбаевди "экс" макамынан ажыратуу боюнча аракеттер (46)
Тема боюнча
Элимдин алдында акмын! Атамбаев депутаттарга жооп кайтарды
Иманалиев: Атамбаевге коюлган 9 айыптын алтоону негиздүү деп таптык
Кара-Суу райондук администрациясынын жетекчиси Тилекбек Матраимов. Архив

Кара-Суунун акими Тилек Матраимов кызматтан кеттиби? Расмий жооп

1304
(жаңыланган 20:51 24.09.2020)
Матраимов аталган районду сегиз жылдан бери жетектеп келет. Бүгүн социалдык тармактарда анын кызматтан кеткени тууралуу кептер тарап жатат.

БИШКЕК, 24-сен. — Sputnik. Кара-Суу райондук администрациясынын жетекчиси Тилекбек Матраимов кызматтан кетүү тууралуу арыз жазган жок. Бул тууралуу Sputnik агенттигине өкмөттүн Ош облусундагы өкүлү Байыш Юсупов билдирди.

Белгилей кетсек, социалдык тармактарда Матраимов район башчылыгынан кетти деген кептер тарап жатат.

Облус жетекчиси Юсупов бул маалыматты төгүндөп, Мартаимов кыска убакыттагы эс алууга чыкканын билдирди.

"Арыз жазды деген маалымат жок. Ал киши отпускага кетти", — деди Юсупов.

Кабарчынын ал качан жана канча убакытка эс алууга кетти деген суроосуна "бүгүндөн тарта бир айга" деп жооп берди.

Тыңгылыктуу санариптеше албай жатабыз! Суракматов бир жетекчини кызматтан алды

Матраимов Кара-Суу районун 2012-жылдын февраль айынан тарта жетектеп келет.

1304
Белгилер:
Тилекбек Матраимов, аким, кызмат, Кара-Суу району, Ош
Тема боюнча
Бишкектин Ленин районуна жаңы аким келди
Ала-Тоо аянтында бараткан адамдар. Архив

Жаңжал, жаза, акыркы тизме. Шайлоонун кызыган учурундагы окуялар

190
(жаңыланган 20:23 24.09.2020)
Жогорку Кеңештин депутаттарын канча адам шайлай алары белгилүү болду. Массалык мушташка жооптуу талапкерлер жарыштан четтетилди.

БИШКЕК, 24-сен. — Sputnik. Бүгүн Борбордук шайлоо комиссиясынын төрайымы жана башкы прокурор менен ички иштер министринин орун басарлары маалымат жыйын өткөрүштү. Анда алдыдагы парламенттик шайлоону уюштуруу жана даярдыктары тууралуу маалымат беришти.

Sputnik Кыргызстан агенттиги жыйында айтылган маанилүү билдирүүлөрдүн топтомун сунуштайт.

Шайлоо учурундагы коопсуздук талкууланды. Жээнбеков УКМК төрагасын онлайн кабыл алды

  • Шайлоочулардын акыркы тизмеси жарыяланып, 3 миллион 523 миң 532 кыргызстандык катталды. Бул 2015-жылдагы парламенттик шайлоого салыштырмалуу 762 735 адамга көп же 27,6 пайызга өсүш болду;
  • Убактылуу жашаган жеринен добуш берүү үчүн 488 873 шайлоочу №2 формасын алды;
  • Чет өлкөдө жүргөн 32 582 мигрант ЖК депутаттарын шайлоого катыша алат. 2015-жылы 15 312 гана кыргызстандык добуш берүүгө укук алган;
  • Документтерди кароо учурунда ар кайсы партиядан 42 талапкер шайлоого катышуу укугунан ажыратылды;
  • Жалпы жонунан 2 475 шайлоо участкасы ачылды. Анын ичинен 45и чет өлкөдөгү дипломатиялык өкүлчүлүктөрдө;
  • Шайлоо өнөктүгү маалында 128 мыйзам бузуу катталып, прокуратура тергеп жатат. Анын 82си Жазык кодекси, 46сы Жоруктар кодекси менен каралууда;
  • Башкы прокуратура административдик ресурсту колдонуу боюнча 11 фактыны иликтеп жатат. Азырынча эч бир мамлекеттик кызматкерге чара колдонула элек;
  • Шайлоочулардын добушун сатып алуу беренеси менен 40 кылмыш иши козголду;
  • Араванда үгүт учурунда массалык мушташты тутандырган деп алты адам айыпталууда. Учурда анын бешөө тергөө абагына киргизилген, бирөө ооруканада жатканына байланыштуу баш коргоо чарасы тандала элек. Жалпысынан тогуз адам ооруканада жатат;
  • Шайлоо күнү өлкөдө коомдук коопсуздукту камсыздоо жана шайлоо участкаларын кайтаруу үчүн 11 507 милиция кызматкери тартылат;
  • 27-сентябрдан тарта Ички иштер министрлиги күчөтүлгөн тартипте иштөөгө өтөт;
  • ИИМ шайлоо тартиптерин бузуу боюнча 236 фактыны Кылмыш жана жоруктардын бирдиктүү реестрине каттады;
  • 24-сентябрда кечки саат 17:00дө БШКнын отуруму болуп, Аравандагы массалык мушташ боюнча маселе каралды. Натыйжада жаңжалга жооптуу "Мекеним Кыргызстан" партиясынан талапкер Илхам Маннанов жана "Биримдиктин" талапкери Шүкүрулло Файзуллаев жарыштан четтетилди.
190
Белгилер:
прокурор, мыйзам бузуулар, талапкер, каттоо, шайлоо, БШК
Тема:
Шайлоо-2020
Тема боюнча
Шайлоодо ат салышчу партиялардын талапкерлери. Толук тизме
Президент Жээнбеков аны сындаган талапкерлер боюнча оюн айтты
Бир партия 105 млн. сом. Шайлоого аттангандар канча каражат короткону айтылды
Манас эл аралык аэрпорту. Архив

Француз компаниясы өлкөдөгү ири аэропортторду оңдоп-түзөөгө кызыкдар

0
(жаңыланган 23:26 24.09.2020)
Өлкөнүн Тышкы иштер министрлиги француз компаниялары Кыргызстанда ишке ашырып жаткан жана пландаган долбоорлору жөнүндө айтып берди.

БИШКЕК, 24-сен. — Sputnik. Франциянын Aеroports de Paris жана TAV Airports аэропортторунун эл аралык операторлору "Манас" жана "Ош" аэропортторун реконструкциялоо боюнча долбоорлорго катышууга даяр. Бул тууралуу ТИМдин маалымат кызматы кабарлады.

Ага ылайык, тышкы иштер министри Чыңгыз Айдарбеков Франциянын КРдеги элчиси Микаэль Ру менен анын дипломатиялык миссиясынын аякташына байланыштуу видеоконференция өткөргөн.

Тараптар акыркы жылдардагы кыргыз-француз кызматташтыгынын жана соода-экономикалык байланышынын өнүккөнүн талкуулашкан.

"Атап айтканда, Aеroports de Paris жана TAV Airports Париж аэропортторунун эл аралык операторлору "Манас" жана "Ош" аэропортторун реконструкциялоо боюнча долбоорлорго катышууга даяр. Ал эми GE Hydro France компаниясы Ат-Башы жана Токтогул ГЭСтерин реконструкциялоо жана калыбына келтирүү боюнча долбоорлорду ишке ашырып жатат. Flowbird компаниясы паркинг системаларды эсептегичтерди орнотуу боюнча долбоорду ишке ашырууну пландаштырууда, ошондой эле EGIS компаниясы Ош — Баткен — Исфана автоунаа жолун реконструкциялоо долбоорун ишке ашырды. Бир катар башка инфратүзүмдүк долбоорлорду ишке ашыруу күтүлүүдө. Ошондой эле быйыл Бишкекте Novotel франциялык мейманкана тармагын ачуу пландалууда", — деп айтылат маалыматта.

Кытай өрт өчүргөн 100 автоунаа бермекчи. Айдарбеков кесиптеши Ван И менен жолукту

Министр Айдарбеков жемиштүү эмгеги үчүн Руга ыраазычылык билдирип, ТИМдин Ардак грамотасы менен сыйлады.

0
Белгилер:
аэропорт, экономика, элчи, ТИМ, Франция, Кыргызстан
Тема боюнча
Жээнбеков Кыргызстандын БУУнун Коопсуздук кеңешине өкүл болууга умтулганын эскертти