Ырчы Дарига Назарбаева. Архивдик сүрөт

Созолонто ырдаган чоң эне. Дарига Назарбаева тууралуу 7 факты

1636
(жаңыланган 11:32 09.09.2019)
Бул материалдан Дарига Назарбаеванын үй-бүлөсү, жеке жашоосу жана байлыгы тууралуу маалыматтар менен таанышууга болот.

Сентябрдын башында Казакстандын биринчи президенти Нурсултан Назарбаевдин кызы Дарига Назарбаева кайрадан парламенттин жогорку палатасынын төрайымы болуп шайланды. Ал негизи бул кызматка Касым-Жомарт Токаев президент болгондон кийин 2019-жылдын март айында келген.

Жашынан саясатка аралашкан Нурсултан Назарбаевдин тун кызы тууралуу Sputnik Кыргызстан агенттиги кызыктуу фактыларды топтоду. 

Спикер верхней палаты парламента Казахстана Дарига Назарбаева
© Sputnik / Владислав Воднев
Дарига Назарбаева 1963-жылы 7-майда Караганда облусунун Темиртау шаарында жарык дүйнөгө келген.

Ата-энеси, бир туугандары. Дарига Назарбаева 1963-жылы 7-майда Караганда облусунун Темиртау шаарында жарык дүйнөгө келген. Ал кезде атасы Нурсултан Назарбаев "Казметаллургстрой" курулуш башкармалыгында иштечү. Апасы Сара Назарбаева билими боюнча инженер-экономист. Кийинчерээк кайрымдуулук иштери менен алектенип "Бөбек" аттуу фонд түптөгөн. Бир нече китептин автору. Дарига Назарбаева үч кыздын улуусу. Динара жана Алия аттуу сиңдилери бар. Динара Назарбаева учурда Нурсултан Назарбаев атындагы билим берүү фондусун башкарат, ошондой эле Казакстандын элдик банкынын ири акционери. Ал эми Алия Назарбаева "Элитстрой" курулуш компаниясын жетектейт, кинопродюсер.

Тарыхчы. Дарига Назарбаева Казакстанда орто мектепти аяктаган соң Москвадагы Михаил Ломоносов атындагы мамлекеттик университеттин тарых факультетине тапшырат. Ал жакта эки жыл окуп кайра Казакстанга которулган. Болочоктогу саясатчы тарых илимдери боюнча кандидаттык ишин, андан кийин саясат таануу боюнча докторлук диссертациясын жактаган.

Саясатка карай жол. Дарига Назарбаева 1992-жылдан тарта апасы Сара Назарбаеванын "Бөбек" деп аталган кайрымдуулук фонду менен иштеше баштайт. Ал жакта Дарига вице-президент болуп 1994-жылга чейин эмгектенет. Кийинчерээк медиа тармагына өтүп, "Казакстан телевидение жана радиосу" уюмун башкарып, 1998-жылга чейин "Хабар" маалымат агенттигинин жетекчиси болот. 2001-жылга чейин ушул эле агенттиктин жетекчилер кеңешине кирген. 2004-жылы Дарига Назарбаева саясатка аралашып көрүүнү чечет. "Асар" партиясынын атынан депутаттыкка ат салышып, шайлоодо жеңишке жетип, 2007-жылга чейин эл өкүлү болгон. 

Глава комитета сената по международным отношениям, обороне и безопасности Дарига Назарбаева
© Sputnik / Болат Шайхинов
2004-жылы Дарига Назарбаева саясатка аралашып көрүүнү чечет.

Андан кийин "Казакстандын биринчи президентинин фонду" уюмун башкарып жүрүп, 2012-жылы кайрадан сенатка депутат болуп барат. Назарбаева кезинде "Нур Отан" фракциясын башкарган, 2015-жылы өкмөт башчынын орун басары да болгон.

Ишкерлик. Панама документтерине жарыяланган маалыматтарга ылайык, Назарбаева 2007-жылдан 2012-жылга чейин Asterry Holdings LTD оффшордук компания ээлеринин бири болгон. Бирок бул компаниянын ишмердүүлүгү 2011-жылы токтоп, 2012-жылы сатылып кеткен. Forbes Kazakhstan журналы 2013-жылы Назарбаеванын байлыгын 595 миллион доллар деп баалаган.

Созолонто ырдайт. Дарига Назарбаева бала кезинен чыгармачылыкка жакын экендиги айтылып келет. Университетте жүргөндө эле вокалга кызыгып, аз жерден консерваторияда окуп кала жаздаган. Коңшу өлкөнүн мурдагы президентинин кызы кайрымдуулук концерттерди көп уюштуруп, анда угармандарына созолонто опера ырларын аткарып берет.

Жолдошу абакта каза болгон. Дарига турмушка 1983-жылы 3-октябрда чыккан. Жолдошу Рахат Алиев кесиби боюнча дарыгер. Кезинде Саламаттык сактоо министрлигинин бөлүм башчысынын орун басары болуп, өкмөт аппаратында жана бир нече ири компанияларда эмгектенген. Кийинчерээк Алматынын Салык полициясын жетектеп, элчи болуп, айтор тез арада баш айланткан ийгиликтерди багынткан. 2007-жылы өзү акционер болгон "Нурбанк" ишканасынын жетекчиси уурдалып, буга Алиевди айыпташкан. Көп өтпөй ал кызматын тапшырып, Европага качып кеткен. Кийин эл аралык издөөдө жүрүп, Австриядан кармалган. Бирок европалыктар аны өз өлкөсүнө экстрадициялоодон баш тарткан. Казакстанда дагы бир нече кылмыш иши козголуп, Алиев Вена шаарындагы түрмөлөрдүн биринде каза болгон

Дочь президента Казахстана Нурсултана Назарбаева Дарига Назарбаева во время праздника Дня народного единства Казахстана в Алматы.
© REUTERS / Shamil Zhumatov/File photo
Дарига Назарбаева эки уул, бир кыздын апасы

Эки уул, бир кыздын апасы. Дарига Назарбаеванын улуу баласы Нургали 34 жашта. 21 жашында Казакстандагы ири банктардын бири  "Нурбанктын" башкаруучулугунун мүчөсү болгон. Кийин Астанадагы бир райондун акиминин орун басары болууга да жетишкен. Нурали Алиев 200 миллион долларлык байлыгы менен Forbes журналынын тизмесине илинген. Назарбаеванын экинчи баласы Айсултан азыр 29 жашта. Ал Сандхерсттеги Королдук аскер академиясынын бүтүрүүчүсү. Айсултан 2017-жылы Лондон шаарында жүргөндө баңгизаттын таасири менен полиция кызматкерине каршылык көрсөтүп, аны чаап, тиштеп алгандыгы айтылган. Тун уулу Нургалинин 4, ал эми Айсултандын бир баласы бар. Демек Дарига Назарбаева беш неберенин чоң энеси.

Дарига Назарбаеванын кичүү кызы Венера 19 жашта. Былтыр Казакстанда үлкөн бизнесмен аталган Чайжунусовдордун бүлөсүнө келин болуп барганын ЖМКлар жазып чыккан.

1636
Белгилер:
төрайым, сенат, ишкер, факты, Дарига Назарбаева
Тема боюнча
Бийчи, актер, сүрөтчү. Кокусунан президент болуп калган лидерлер
Багдаддагы америкалык жоокерлер. Архивдик сүрөт

Жеңилүүгө дуушар кылган жеңиш. Ирак окуясын талдаган китепке сереп

44
(жаңыланган 14:55 14.08.2020)
Сөз кылып жаткан китеп — Роберт Дрейпердин "Согушту баштоо. Буштун администрациясы Американы Иракка сүйрөгөнү" (To Start a War, by Robert Draper) деген эмгеги.

АКШнын азыркы улуттук катастрофасына эң оболу ийгиликсиз ирак авантюрасы түрткү болгон. Америкада жаңы басылып чыккан ушул теманын тегерегиндеги китеп да 2003-жылдын март айында Иракка интервенция баштоо чечими качан жана кимдер тарабынан кабыл алынганын ийне-жибине чейин талдайт. Бул китепке Дмитрий Косырев сереп салган.

Китеп маселе ошондогу башкаруучу топтун — Жорж Буш жана башкалардын акылга сыйбас аракеттеринде эле эместигинде деген темада талкууну да жаратат.

Сириядагы кыймыл. Ким элдин каарына калып куугунтуктала баштады?

Кеп андан да тереңде, маселен, "акылга сыйбастыктын булагы кайда?.." Биз сөз кылып жаткан китеп – Роберт Дрейпердин "Согушту баштоо. Буштун администрациясы Американы Иракка сүйрөгөнү" (To Start a War, by Robert Draper) деген эмгеги. Бул китепти жазууга киришкенге дейре автор Буштун үй-бүлөсү менен достук мамиледе болгон экен. Балким, бул кадамынан уламбы, экс-президент ал менен сүйлөшүүдөн баш тарткан. Бирок башкалар автор менен баарлашуудан качпаптыр. Дрейпер ошол тушта иштеген жүздөгөн аткаминерлердин маектерин топтогон. Алардын ар бири окумдуу болбосо да, бир топ урунттуу учурларын табууга болот. Ошол убактагы эмес, азыркы мезгилдин адамынын көз карашы менен артка бир кылчайып көрөлү. Америка жана дүйнөнү Ирактагы согуш эмнеге кептеди?

Эң айкындала түшкөн нерсе — 90-жылдарда өкүм сүргөн дүйнөдө бул дүйнөнү тескеген жападан жалгыз күчтүү держава бар деген ойго чекит коюлганы. Анткени ошол күчтүү держава дүйнө жүзүнө чабал душман менен согушта өзү жеңе аларын (өткөн кылымдын 60-70-жылдарындагы Индокытайдагыдай эмес), бирок андай жеңиш жеңүүчүнү да талкалап коерун көрсөтүп койду. Жакынкы союздаштары (Германия жана Франция), кезегинде бири-бирине көздөрү түз өнөктөштөрү (Россия сымал) андай кырдаалда өз көз караштарынан тайбай, зарыл болсо, Американы көз жаздымга калтырары да анык болуп калды. АКШ бир өлкөнү, башкача айтканда, Иракты басып киргенин кирип, бирок каржылык жана башка кудурети менен да ал мамлекеттин бактысын арттырып, гүлдөтүп жибере албастыгына дүйнө күбө болду. Мындан улам АКШ (Батыштын деле) саясий жана баалуулуктар системасы экспортко жарабастыгына, дүйнө жүзү боюнча ондогон мамлекеттердин туура ойго жана жолго багыт алуусуна түрткү болгондой. Башкача айтканда, Америкасыз да мүмкүн гана тургай, аларсыз алдыга жылуу керектигин түшүнүктүү кылып койду.

Талибдер бийликке умтулууда. Кабул курчоодобу?

Эгер Ирак авантюрасы эч болбогондо, америкалык коомчулуктагы азыркыдай жарака жана идеялык ажырым, каржыдан кеп кылбаганда да бүтүндөй башкаруу системасындагы кыйроо, айтор, аталган өлкө ушундай кырсыкка кабылар беле деген азырынча иликтене элек маселе бар. Кандай болгон күндө да Ирак окуясы буга олуттуу салымын кошуп койду.

Дрейпердин китеби бизге эң оболу капысынан бир чындыкты ачып берет: америкалык чалгындоонун деградациясы... Көрсө, 90-жылдардын аягында ЦРУ Билл Клинтондун администрациясы менен тил табыша албай, агенттиктин бытыранды болуп кетишине чейин барышат. Анан кокусунан 2001-жылы 11-сентябрда теракт болуп калат. Ошондо аталган мекеменин башчысы Жорж Тенеттин таасирдин кайра калыптанышына үмүтү жанат.

Айтмакчы, ЦРУнун 90-жылдардагы көйгөйлөрүнүн себептери да ар кандай, бирок андан ары күлкүлүү жагдай түзүлөт – дал Жакынкы Чыгышта (бүтүндөй Ирак сюжетинин жыйынтыгы боюнча анык болгондой) акылдуу жана жөндөмдүү адистердин тартыштыгы жаралат. Тенет далилденбес нерсени далилдөөгө, тагыраагы, Ирак лидери Саддам Хусейн 11-сентябрда теракт жасаган "Аль-Каида"* менен жашыруун альянста экенин, АКШга каршы массалык кыйратуучу курал даярдап жатканын тастыктоого белсенет.

Сазга батып... Жакынкы Чыгыштагы орустар АКШнын тынчын алууда

Начар чалгын кызматы мындайда кандай иштейт? Жалган маалымат топтоп, аларга ишенүүнү өтүнөт. Баса, 2003-жылга салыштырмалуу кырдаал азыр деле өзгөрүп кетпеди. "Америкалык шайлоого Россиянын кийлигишүүсү" деген деле маалыматтар аталган державанын бул кызматынын иш деңгээлин көрсөтөр. Бүтүм чыгара турган болсок, акылы жетик чалгын кызматы мамлекеттин каражатын үнөмдөйт, акылы кем чалгындоо кызматы өлкөнү эбегейсиз көйгөйгө белчесинен батырат. Бирок бир мекеменин кыйрашы – бул өзүнчө маселе. Эгер Жорж Буш өзү жана ал дайындаган маанилүү кызмат ээлери ошол убакта аталган кызматтан дал ошол тейдеги жалган маалыматты талап кылбаганда эч кандай ирак кырсыгына жол берилмек эмес. Ооба, Тенет өзү жетектеген контораны "Саддам – АКШ үчүн коркунуч" деген демилгени коомго таңуулаган агенттикке айлантып салган. Бирок аны бул кадамга ошол доордун маанилүү инсандары, атап айтканда, коргоо министринин орун басары Пол Вулфовиц жана анын жетекчиси Дональд Рамсфельд, вице-президент Дик Чейни, анан да эң оболу президент өзү түрткөн.

Эмнеге андай жолго барышты? Анткени глобализмдин, башкача айтканда, дүйнө жүзүндө ооздукталбас америкалык лидерликтин идеологдору эле. Андан мурда эле ээлеген кызматтарында алар конгрессте "Иракты куткаруу актысынын" кабыл алынышына жетишишкен. Комиссия түзүшкөн, мурдатан эмнеге Ирак (аны менен кошо Иран жана Түндүк Корея) тараптан "согуп турган коркунучту" байкаган эмес деп ЦРУну да айыпташкан. Ал эми террористтер Нью-Йоркко сокку урганда өлкө көзөмөлдөн чыгып кеткен дүрбөлөңгө түшөт. Жогоруда аталган адамдар ал кырдаалды пайдаланбай коймок эмес. Дрейпердин айтымында, администрацияда Иракта согушту баштоо керекпи деген талкуу жүргөн эмес. Болгону качан жана кантип баштоо керек деген гана сөздөр жүргөн. Бийликте кайсы бир даяр демилгелери бар кишилер бар, ал эми кол алдындагылардан ошол идеяларга гана шайкеш фактыларды тандоо гана талап кылынат. Демилге күн мурунтан берилет, фактылар ага дал келтирилиши кажет. Державанын башкаруучу классынын түркөйлүгү жана деградациясы, ошондой эле жалпы билимдүү класстын артка кеткени деген ушул... Ханды алмаштырыш оңой, калкты өзгөртүш кыйын! Дрейпердин китебинде ушундай ой камтылат: "Биздин коом — антиинтеллектуалдык", "мектептер тарых, социология, маданиятты окутуп жаткандай гана түр көрсөтөт", көбүнесе акча топтоп, ага билим деген аты бар эле нерсени элге сунуп жаткандай...

АКШ Россияга Жакынкы Чыгыштан "чыгып кетүү" талабын койду

АКШ жана анын союздаш өлкөлөрүндөгү билим берүү системасынын деградациясы тууралуу тээ 90-жылдары эле олуттуу түрдө сөз боло баштаган. Ушундан улам "Ирак окуясы" жана башка көйгөйлөрдүн башаты кайдан экенин айкын көрүп турабыз. Мындай кептер жакында токтобойт да өңдөнөт.

*Россия жана бир катар өлкөлөрдө ишмердигине тыюу салынган террордук уюм.

44
Белгилер:
Жорж Буш, каражат, чалгынчы, теракт, АКШ, Ирак
Тема боюнча
Ирак: террорчулар кол салып, полициянын төрт кызматкери мерт болду
Ирак: чабандар согушкерлердин көмүлгөн 25 млн. долларлык кенчин таап алды
Туризм департаментинин жетекчиси Максат Дамир уулу. Архив

Туризм департаментинин жетекчиси Максат Дамир уулу кызматтан кетмей болду

138
Дамир уулу бул кызматка 2018-жылы ноябрь айында дайындалган. Ага чейин ал бир катар жеке ишканаларда жана эл аралык долбоорлордо иштеген.

БИШКЕК, 14-авг. — Sputnik. Маданият, маалымат жана туризм министрлигине караштуу Туризм департаментинин жетекчиси Максат Дамир уулу кызматтан кетүү боюнча арыз жазды. Бул тууралуу ал өзүнүн социалдык тармактагы баракчасы аркылуу билдирди.

"Кызматтан кетүүгө өз каалоом менен арыз жаздым, кетүүгө убакыт келди, андан ары жылышыбыз керек. Мен иштеп жаткан эки жылга жетпеген убакытта башка мамлекеттик органдар жана өнөктөштөр менен мүмкүнчүлүктүн аздыгына карабай, көп нерсени кылууга аракеттендик. Мен бар кезде башталган долбоорлор мындан ары да уланат деп ишенем", — деди Дамир уулу.

Ош облусунун башчысы Узарбек Жылкыбаев кызматтан кетти

Ошондой эле ал бул аралыкта ага ишеним көрсөткөн маданият, маалымат жана туризм министри Азамат Жаманкуловго ыраазычылык билдирди.

Эске салсак, Дамир уулу бул кызматка 2018-жылы ноябрь айында дайындалган.

138
Белгилер:
арыз, кызмат, Максат Дамир уулу
Тема боюнча
Дамир уулу: Кыргызстандын 3D картасы түзүлүүдө
Салтанаттуу линейка. Архив

Быйыл Кыргызстанда 1-класска канча бала барары айтылды

9
(жаңыланган 16:08 14.08.2020)
Баланын социалдык адаптациясы, окуу көндүмдөрү, колдун моторикасы өзүнүн жаш курагында калыптанышы абдан маанилүү.

БИШКЕК, 14-авг. — Sputnik. Билим күнү өлкөдөгү бардык мектептер 1-класска баруучу 156 миң окуучуга эшигин ачат. Бул тууралуу өкмөттүн отурумунда премьер-министр Кубатбек Боронов билдирди.

Анын айтымында, башка класстар онлайн режиминде окуусун улантат.

"Быйылкы окуу жылы кандай өтөт деп элибиз күтүп жатат. Буга чейин министрлик бир нече варианттарды сунуштаган. Биринчиден, мамлекет башчысы баса белгилеп кеткендей, мектепке барам деп чыдамсыздык менен күтүп жаткан кичинекей балдарыбыздын тилектерин ишке ашырышыбыз керек. 1-класстын 156 миң окуучусуна жүз пайыз мектептердин эшиктери ачылат. Баланын социалдык адаптациясы, окуу көндүмдөрү, колдун моторикасы өзүнүн жаш курагында калыптанышы абдан маанилүү. Ошол эле учурда экинчи жагынан эпидемиологиялык кырдаалдын шарты эске алынып, окутуунун алгоритмдери толук жана так иштелип чыксын", — деди Боронов.

Бир айда даяр болсун! Боронов жылытуу мезгилине даярдык боюнча талап койду

Өкмөт башчы билдиргендей, аймактарда эпидемиологиялык абал толугу менен турукташкан жок.

"Министрлик окутуу формасынын варианттарын сунуштаганда өлкөдөгү эпидемиологиялык абалды эске алышы зарыл. Абалды начарлатып алууга жол бербешибиз керек", — деди Боронов.

Окуу процессин жаңыртуу маселесинде акыркы чечим Республикалык ыкчам штаб тарабынан кабыл алынат.

9
Белгилер:
билим, Кыргызстан, мектеп, Кубатбек Боронов
Тема боюнча
ЖОЖго кабыл алуунун үч туру тең аяктап, дагы кошумча сынак жарыяланды
Быйыл кайсы класстар мектепте окушу мүмкүн. Министрликтин жообу