Ырчы Дарига Назарбаева. Архивдик сүрөт

Созолонто ырдаган чоң эне. Дарига Назарбаева тууралуу 7 факты

(жаңыланган 11:32 09.09.2019)
Бул материалдан Дарига Назарбаеванын үй-бүлөсү, жеке жашоосу жана байлыгы тууралуу маалыматтар менен таанышууга болот.

Сентябрдын башында Казакстандын биринчи президенти Нурсултан Назарбаевдин кызы Дарига Назарбаева кайрадан парламенттин жогорку палатасынын төрайымы болуп шайланды. Ал негизи бул кызматка Касым-Жомарт Токаев президент болгондон кийин 2019-жылдын март айында келген.

Жашынан саясатка аралашкан Нурсултан Назарбаевдин тун кызы тууралуу Sputnik Кыргызстан агенттиги кызыктуу фактыларды топтоду. 

Спикер верхней палаты парламента Казахстана Дарига Назарбаева
© Sputnik / Владислав Воднев
Дарига Назарбаева 1963-жылы 7-майда Караганда облусунун Темиртау шаарында жарык дүйнөгө келген.

Ата-энеси, бир туугандары. Дарига Назарбаева 1963-жылы 7-майда Караганда облусунун Темиртау шаарында жарык дүйнөгө келген. Ал кезде атасы Нурсултан Назарбаев "Казметаллургстрой" курулуш башкармалыгында иштечү. Апасы Сара Назарбаева билими боюнча инженер-экономист. Кийинчерээк кайрымдуулук иштери менен алектенип "Бөбек" аттуу фонд түптөгөн. Бир нече китептин автору. Дарига Назарбаева үч кыздын улуусу. Динара жана Алия аттуу сиңдилери бар. Динара Назарбаева учурда Нурсултан Назарбаев атындагы билим берүү фондусун башкарат, ошондой эле Казакстандын элдик банкынын ири акционери. Ал эми Алия Назарбаева "Элитстрой" курулуш компаниясын жетектейт, кинопродюсер.

Тарыхчы. Дарига Назарбаева Казакстанда орто мектепти аяктаган соң Москвадагы Михаил Ломоносов атындагы мамлекеттик университеттин тарых факультетине тапшырат. Ал жакта эки жыл окуп кайра Казакстанга которулган. Болочоктогу саясатчы тарых илимдери боюнча кандидаттык ишин, андан кийин саясат таануу боюнча докторлук диссертациясын жактаган.

Саясатка карай жол. Дарига Назарбаева 1992-жылдан тарта апасы Сара Назарбаеванын "Бөбек" деп аталган кайрымдуулук фонду менен иштеше баштайт. Ал жакта Дарига вице-президент болуп 1994-жылга чейин эмгектенет. Кийинчерээк медиа тармагына өтүп, "Казакстан телевидение жана радиосу" уюмун башкарып, 1998-жылга чейин "Хабар" маалымат агенттигинин жетекчиси болот. 2001-жылга чейин ушул эле агенттиктин жетекчилер кеңешине кирген. 2004-жылы Дарига Назарбаева саясатка аралашып көрүүнү чечет. "Асар" партиясынын атынан депутаттыкка ат салышып, шайлоодо жеңишке жетип, 2007-жылга чейин эл өкүлү болгон. 

Глава комитета сената по международным отношениям, обороне и безопасности Дарига Назарбаева
© Sputnik / Болат Шайхинов
2004-жылы Дарига Назарбаева саясатка аралашып көрүүнү чечет.

Андан кийин "Казакстандын биринчи президентинин фонду" уюмун башкарып жүрүп, 2012-жылы кайрадан сенатка депутат болуп барат. Назарбаева кезинде "Нур Отан" фракциясын башкарган, 2015-жылы өкмөт башчынын орун басары да болгон.

Ишкерлик. Панама документтерине жарыяланган маалыматтарга ылайык, Назарбаева 2007-жылдан 2012-жылга чейин Asterry Holdings LTD оффшордук компания ээлеринин бири болгон. Бирок бул компаниянын ишмердүүлүгү 2011-жылы токтоп, 2012-жылы сатылып кеткен. Forbes Kazakhstan журналы 2013-жылы Назарбаеванын байлыгын 595 миллион доллар деп баалаган.

Созолонто ырдайт. Дарига Назарбаева бала кезинен чыгармачылыкка жакын экендиги айтылып келет. Университетте жүргөндө эле вокалга кызыгып, аз жерден консерваторияда окуп кала жаздаган. Коңшу өлкөнүн мурдагы президентинин кызы кайрымдуулук концерттерди көп уюштуруп, анда угармандарына созолонто опера ырларын аткарып берет.

Жолдошу абакта каза болгон. Дарига турмушка 1983-жылы 3-октябрда чыккан. Жолдошу Рахат Алиев кесиби боюнча дарыгер. Кезинде Саламаттык сактоо министрлигинин бөлүм башчысынын орун басары болуп, өкмөт аппаратында жана бир нече ири компанияларда эмгектенген. Кийинчерээк Алматынын Салык полициясын жетектеп, элчи болуп, айтор тез арада баш айланткан ийгиликтерди багынткан. 2007-жылы өзү акционер болгон "Нурбанк" ишканасынын жетекчиси уурдалып, буга Алиевди айыпташкан. Көп өтпөй ал кызматын тапшырып, Европага качып кеткен. Кийин эл аралык издөөдө жүрүп, Австриядан кармалган. Бирок европалыктар аны өз өлкөсүнө экстрадициялоодон баш тарткан. Казакстанда дагы бир нече кылмыш иши козголуп, Алиев Вена шаарындагы түрмөлөрдүн биринде каза болгон

Дочь президента Казахстана Нурсултана Назарбаева Дарига Назарбаева во время праздника Дня народного единства Казахстана в Алматы.
© REUTERS / Shamil Zhumatov/File photo
Дарига Назарбаева эки уул, бир кыздын апасы

Эки уул, бир кыздын апасы. Дарига Назарбаеванын улуу баласы Нургали 34 жашта. 21 жашында Казакстандагы ири банктардын бири  "Нурбанктын" башкаруучулугунун мүчөсү болгон. Кийин Астанадагы бир райондун акиминин орун басары болууга да жетишкен. Нурали Алиев 200 миллион долларлык байлыгы менен Forbes журналынын тизмесине илинген. Назарбаеванын экинчи баласы Айсултан азыр 29 жашта. Ал Сандхерсттеги Королдук аскер академиясынын бүтүрүүчүсү. Айсултан 2017-жылы Лондон шаарында жүргөндө баңгизаттын таасири менен полиция кызматкерине каршылык көрсөтүп, аны чаап, тиштеп алгандыгы айтылган. Тун уулу Нургалинин 4, ал эми Айсултандын бир баласы бар. Демек Дарига Назарбаева беш неберенин чоң энеси.

Дарига Назарбаеванын кичүү кызы Венера 19 жашта. Былтыр Казакстанда үлкөн бизнесмен аталган Чайжунусовдордун бүлөсүнө келин болуп барганын ЖМКлар жазып чыккан.

Белгилер:
төрайым, сенат, ишкер, факты, Дарига Назарбаева
Тема боюнча
Бийчи, актер, сүрөтчү. Кокусунан президент болуп калган лидерлер
Россиянын Петр Великий атомдук крейсери. Архив

"Бул кемесиз иш жүрбөйт": Россиянын Түндүк флоту НАТОго кандай жооп кайтарат?

(жаңыланган 20:15 22.04.2021)
Эксперттердин баамында, РФтин Түндүк флотуна ушул тапта суу түбүндө жүрүүчү дизелдик кайыктар өтө зарыл.

Куралышы адаттан тыш, купуялуулук, автономдуулугу жогору, бөтөнчө милдеттер... 2027-жылы Россиянын Аскердик-деңиз күчтөрүнүн Түндүк флоту кеминде эле суу түбүндөгү жаңы дизель-электрдик төрт кайык менен бекемделет. Алар "Лада" 677 долбооруна таандык.

Бүгүнкү күндө мындай кемелер айрыкча Арктикага зарыл. РФтин эң күчтүү аскердик-деңиз бирикмесинин курамы кандай өзгөрөрү тууралуу РИА Новости агенттигинин колумнисти Николай Протопопов толгогон.

Дизелдик серия

Төртүнчү муундагы 677 долбоорунун дизелдик-электрдик кайыктары 1990-жылдардын аягынан бери курулуп келет. Башкы кемеси — ушул тапта сынамык пайдалануудагы "Санкт-Петербург". Суу түбүндө жүрүүчү дагы эки, атап айтканда, "Кронштадт" жана "Великие Луки" кайыктарынын курулушу ар кыл баскычта. Булардан тышкары дагы эки кеменин курулушу келерки жылы башталат.

"Лада" — көбүнесе инновациялык долбоор. "Рубин" борбордук конструктордук бюросунун иштеп чыгуучу адистери россиялык кеме курууга анча мүнөздүү болбогон бир корпустуу схеманы колдонушкан.

Атайын каражат менен капталгандыктан, ошондой эле заманбап радиоэлектрондук системалар менен жабдылып, жогорку даражада автоматташтырылгандыктан "Ладалар" бул типтеги субмариналардын арасынан байкатпастыгы боюнча кескин түрдө айырмаланат. Булардан тышкары, келечекте "677чилерди" абадан көз каранды болбогон күч орнотмолору менен жабдышмакчы.

"Ладалар" — россиялык флоттун "курулушу узакка созулган" кайыктарынан. Кемелерди ишке берүүнүн мөөнөтү улам жылдырылып, каржылоо кыскарып, иш токтотулуп келген. Биргелешкен кеме куруу корпорациясынын жетекчиси Алексей Рахмановдун айтымында, мындайга себеп болгон көйгөйлөр тийиштүү каражаттар менен жабдуучуларга байланыштуу. Ал тургай ушундан улам Тынч океандык флот үчүн "Ладалардын" ордуна башка бир — 636.3 долбоорунун суу түбүндөгү алты кайыгын курууну чечишкен.

Башкы "Санкт-Петербург" кемесин моряктарга араң 2010-жылы беришкен. Негизи бул кеме сынамык стенд катары болуп, пайдаланууда улам толукталып, куроодогу мүчүлүштүктөрүн жоюуга бир далай убакыт кеткен.

"Ладалар" салыштырмалуу чакан субмариналар, сыйымдуулугу — 1800 тонна. Суу түбүндө 21 узелге дейре күүлөнөт, 250 метрге чейин сүңгүй алат. Экипажы — 35 киши, автономдуулугу — 45 сутка. Негизги кеме торпеда жана миналар менен гана жабдылган, сериядагы кийинкилеринде бортторуна "Калибр" канаттуу ракеталары жайгаштырылат.

Алмашкыс кайыктар

Эксперттердин баамында, РФтин Түндүк флотуна ушул тапта суу түбүндө жүрүүчү дизелдик кайыктар өтө зарыл. Азырынча аталган өлкөнүн 877 долбоорунун суу түбүндө жүрүүчү эски дизелдик-электрдик кайыгынан бир нечеси гана бар.

"Палтус", негизи эле суу түбүндөгү күчтөр көп буталуу жана стратегиялык атомдук субмариналар катары таанылган. Натыйжада аларды башкы функциясынан башка багытка буруп, тактикалык операцияларга катыштырууга туура келет. Россияда флоттун мурдагы командачысы адмирал Вячеслав Поповдун айтымында, мындай көрүнүш — 1990-жылдардагы каатчылыктын изи.

"Түндүк флотко суу түбүндө жүрүүчү дизелдик кайыктар ар убак зарыл, — дейт ал. — Ар бир долбоордун өз аскердик багыты бар, башкалар анын ордун баары бир жүз пайызга толтура албайт. Азыркы дизелдик-электрдик суу түбүндөгү кайыктардын атомдук түрлөрүнөн негизги айырмачылыгы — дээрлик дабышсыз, аларды табыш абдан татаал. Негизги милдети — душмандын кайыгы менен кармашуу". Адмирал ушундай субмариналардын жоктугун башка каражаттар, атап айтканда авиация, кемелер, атомдук ракета ташуучулар менен толукталарын түшүндүрөт.

"Түндүк флотко суу үстүндөгү жана суу түбүндөгү кемелердин бардык – дизелдик-электрдик кайыктардан атомдук түрлөрүнө дейре керек, — дейт Попов. — Флотко командачылык кылып турганымда суу түбүндө жүрүүчү дизелдик-электрдик үч кайыгыбыз бар эле. Акырындап алар мөөнөтү боюнча эсептен чыгарылган, бирок кайра жарытарлык эч нерсе жөнөтүлгөн эмес. Кара деңиз флотун суу түбүндөгү дизелдик кайыктар менен толуктоону чечишкен. Саясий себептерден улам ушундай болгону айкын".

Чектешкен чекит

Түндүк флоту кансыз согуш жылдары өзөктүк ооздуктоонун маанилүү элементи болгон. Түндүк деңизчилер эң заманбап стратегиялык атомоход жана суудагы сокку уруучу ракеталык кемелерге ээ болгон.

Бүгүн тарых кайталанып турат: Түндүк флотко өзүнчө аскердик округ макамын ыйгарышкан, ал эми 2014-жылы анын базасында Бириккен страгиялык командачылыкты түзүшкөн. Бул жакка эң акыркы курал жана техника келип турат. Ошентип, түндүк деңизчилер "Борей" долбоорунун суу түбүндөгү жаңы атомдук жана "Ясень" көп буталуу кайыктарын алгачкылардан болуп өздөштүрүштү.

"Адмирал Нахимов" атомдук ракеталык крейсери да толук заманбапташтырылууда. Ага удаа эле "Петр Великий" оор атомдук ракеталык крейсери да толук жакшыртылат. Мындан тышкары, түндүк деңизчилерге 22350 долбоорунун көп буталуу фрегаттарынан бир нече бирдик бөлүшкөн. Алар "Калибр" канаттуу ракеталары жана кемеге каршы коргонуучу "Оникс" ракеталары менен куралданган. Анан да сериянын башкы вымпели "Адмирал Горшковдо" "Циркон" гипер үндүү комплексин башкарууга машыгып жатышат.

Азыркы реалдуулукта Россияга Түндүктө кубаттуу форпост (алдыңкы пункт) өтө зарыл. Арктикага планетадагы алдыңкы державалар тыкыр көз салат. Мында пайдалуу кендин эбегейсиз кору жатат. Далай мамлекеттер аталган чөлкөмдө аскердик күчүн бекемдөөгө умтулат. Анын ичинде Арктикадагы башкы атаандаштары катары Россия менен Кытайды атаган Кошмо Штаттар да аталган аймакта активдешти.

Соңку жылдары америкалыктар Түндүккө курал толтуруп, Аляскада радиолокациялык станцияларды куруп, ал жакка ондогон сокку уруучу истребителдерди жеткирүүдө. Пентагон чөлкөмдө жаңы типтеги күч бөлүктөрүн – көп домендүү топторду уюштурууга ниеттенди. Норвегияда азыр АКШнын стратегиялык авиациясынын учактары бар, ал эми россиялык жээктерге жакын тоңдурулган аскердик-деңиз базаларды кайрадан пайдаланууну пландоодо.

Белгилер:
Авиация, сокку, кайык, ракета, курал, НАТО, Россия, кеме
Тема боюнча
Бура бастырбаган табылга. Россиянын жаңы стратегиялык ракета ташуучусу
Россия президенти Владимир Путин Федералдык жыйынга жолдогон кайрылуусунда

Россия Батыштын эрежеси менен ойнобойт. Путиндин кайрылуусу боюнча пикирлер

(жаңыланган 10:47 22.04.2021)
Владимир Путин азыр кандай гана чагымчылык болбосун, Россия "өзгөчө" жооп кайтарууга даяр экенин айтты.

Россия президенти Владимир Путин Федералдык жыйынга жолдогон кайрылуусунда тышкы саясат көйгөйүнө дагы көңүл бурду. Ал Буларуста мамлекеттик төңкөрүш жасоо боюнча Батыштын үн катпай жатканын баса белгилеп, Россия азыр кандай гана провокация болбосун, "өзгөчө" жоопторду кайтарууга даяр экенин кошумчалады.

Украина боюнча

Аскердик маселелер боюнча адис Алексей Леонков Владимир Путиндин Россиянын коопсуздугуна жана кызыкчылыгына каршы иштегендерге карата эскертүүсү биринчи кезекте Украинага тиешелүү деген пикирде. 

Военный эксперт, коммерческий директор журнала Арсенал Отечества Алексей Леонков в студии радио Sputnik на IV Международном военно-техническом форуме «Армия-2018»
© Sputnik / Сергей Мамонтов
Аскердик маселелер боюнча адис Алексей Леонков
"Россия бөлөк бирөө коюп берген шарттар менен ойнобойт. Москва дүйнөдө көптөгөн маселелер аскердик күчтүн жардамы менен чечилерин түшүнөт, бирок көйгөйдү сүйлөшүү жолу менен чечүүнү туура көрөт. Кимде-ким сүйлөшкүсү келбесе, тез арада жана өзүнө жараша жооп аларын билиши керек. Украинага байланыштуу кырдаал Крым жана Донбасстын айынан келип чыккан санкциялардан улам түзүлдү. Бирок Россия кимдир бирөө коюп берген шарт менен иш алып барбайт. Путин мына ушуну жеткиргиси келди", — деди адис.

Леонковдун айтымында, Путин ар бир аскердик күчтөр аралашкан аракеттерге тешелүү жооп болорун баарына түшүнүктүү болгудай жеткире алды. Ал эми Украинага өнөктөштөрү "мына, эми согушкула" деген өңүттө мамиле кылууда. Анткени алар Украинага акча салып, аскерлерин даярдаган болчу.

Мындан улам Зеленский Путин менен Донбасста жолугушкусу келгени айтылат. Бирок адис Украина лидери ал жерде Донецк Элдик Республикасы жана Луганск Элдик Республикасынын жетекчилери менен өз алдынча сүйлөшүүсү керектигин кошумчалады.

"Эгер Путин кайрылуу учурунда Донбасс жана Украина тууралуу так кесе бир нерсе айтпаса эле муну алсыздык катары кабыл албашыбыз керек", — деди Леонков.

Беларустагы төңкөрүш

Владимир Путиндин кайрылуусунда Беларусь көйгөйүнө өзгөчө көңүл бурулду. Россия Илимдер академиясынын Европа институтундагы Буларусь тууралуу изилдөөлөр борборунун жетекчиси Николай Межевичтин айтымында, Путин Беларуста жөн гана митингдер эмес, мамлекеттик төңкөрүш даярдалганын билдирди. 

Директор Института прибалтийских исследований, профессор Николай Межевич
© Sputnik
Россия Илимдер академиясынын Европа институтундагы Буларусь тууралуу изилдөөлөр борборунун жетекчиси Николай Межевич
"Владимир Путин Батыш киберкоопсуздук жаатында эмне себептен Россия менен кызматташкысы келбегени эми түшүнүктүү болгонун айтты. Анткени Беларустагы мамлекеттик төңкөрүш аракетинде интернет аркылуу көптөгөн иштер жасалган экен. Дүйнөдө коопсуздук системасын орнотуп коюуга Россия, Кытай жана АКШнын гана саясий эрки керек. Бирок АКШ бул жаатта Россия менен дагы, Кытай менен дагы иштешүүдөн баш тартууда. Ошондуктан дүйнө азыркыдай кыйын абалда турат", — деди Межевич.

Адис Беларуста мамлекеттик төңкөрүш кылуу аракетине Вашингтондун тиешеси бар экенинен күмөн санабайт.

"Мен Литва же Польшанын чалгынчылары мындай чечимди өз алдынча кабыл алганына ишенбейм. Бул жерде АКШнын кийгишүүсү болгону анык. Акыркы 200 жыл ичинде президенттерди тактан кулатуу Американын сүйүктүү оюну болуп калган", — деди ал.

21-апрелде Россия лидери Владимир Путин Федералдык жыйынга кайрылуу жасады. Анда саламаттык сактоо, социалдык саясат, экономика жана эл аралык мамилелер тууралуу сөз болду.

Белгилер:
Беларусь, Украина, кайрылуу, жыйын, Владимир Путин, АКШ, Россия
Тема боюнча
Байдендин чакыруусун кабыл алды. Путин климат боюнча саммитке катышат
Бишкектеги аба-ырайы. Архивдик сүрөт

Жума күнүнө карата аба ырайы

23-апрелге караган түнү Чүй, Талас, Ысык-Көл облустарынын дыйканчылык аймактарында, Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарынын тоо этектеринде үшүк жүрүшү күтүлөт.

БИШКЕК, 22-апр. — Sputnik. Жума күнү күндүз өлкө боюнча жаан-чачын күтүлбөйт. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Маалыматка ылайык, Кыргызстандын тоолуу райондорунда кар көчкү түшүшү мүмкүн. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетиши күтүлөт.

Абанын температурасы Чүй, Талас облустарында +10…+15, Ош, Жалал-Абад, Баткен аймактарында +16…+21, Ысык-Көл, Нарын өрөөндөрүндө +6…+11 градус болот.

Күндүн табы Бишкекте +13…+15, Ош шаарында +16…+18 градус жылыйт.

Белгилер:
Кыргызстан, апрель, аба ырайы
Тема боюнча
Кыргызстандын аймактарына кар түштү. Видео жана сүрөттөр