Спикер Жогорку Кенеша Дастан Джумабеков выходит из офиса Sputnik Кыргызстан после эксклюзивного интервью агентству

Төрага Жумабеков: тилимден жаңылсам да эч нерсе уурдаган эмесмин

5202
(жаңыланган 09:30 04.06.2020)
Кыргызстандын парламентардык багытты тандап алганына туура 10 жыл болду. 2010-жылы Конституциялык реформанын негизинде жалпы элдик референдум өткөрүлүп, жыйынтыгында кыргызстандыктар парламенттик системаны тандап алган.

Андан бери Жогорку Кеңештин эки чакырылышы иштеди. VI чакырылыштын мөөнөтү аяктаарына үч айдан ашыгыраак убакыт калды. Мындан улам Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги парламенттин төрагасы Дастан Жумабековду кепке тартты.

Соңку учурларда "сөздөн жаңылып", "атка секирип минип", айтор, коомчулуктун көңүл чордонунан түшпөй келе жаткан төрага ачуу суроолорго ачык жооп берип, келечектеги пландары менен да бөлүштү.

Спикер Жогорку Кенеша Дастан Джумабеков на радиостудии Sputnik Кыргызстан, во время эксклюзивного интервью агентству
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Дастан Жумабеков: парламенттин 17-төрагасымын

— Дастан Артисбекович, парламентаризм күнү менен куттуктайбыз. Сиздин пикириңизде 10 жыл аралыгында Кыргызстан парламенттик өлкө боло аларын көрсөттүбү?

— Рахмат. Парламенттик системада жашап жаткан Улуу Британия, Италия, Греция же Германияны алып карай турган болсок, алардын тарыхы жүздөгөн жылдарды өзүнө камтыйт. Салыштырмалуу бизде өтө аз убакыт өттү. Ошого карабай элдин тандоосу туура болгондугуна күбө болуудабыз. 2010-жылы элдик революциядан соң Конституциялык реформа жүргүзүлүп, анын негизинде референдум өткөрүлүп, кыргызстандыктар өздөрү парламенттик-президенттик башкаруу системасын тандап алышкан. Андан бери бул системада эки чакырылыштын депутаттары эмгектенди. Мен ушул парламенттик республиканын II чакырылышынын, ал эми эгемендүүлүктү алган Кыргызстандын VI чакырылышынын 17-төрагасы болуп 2017-жылы шайландым эле. Ошондон бери бул кызматты аркалап келем. Учурдан пайдаланып бардык чакырылыштын депутаттарын, анын ичинде легендарлуу парламенттин өкүлдөрүн да майрамы менен куттуктап кетким келет.

— Бирок парламенттик өлкө болууга партиялык тизме менен барууну жектеген депутаттар да бар. Алар келе жаткан шайлоодо партияга эмес, анын ичиндеги талапкерге, тагыраагы, бир адамга добуш берүү жолун киргизүүнү сунуштап жатышат. Колдойт белеңиз?

— Депутат болуп келген соң мыйзам жазып сунуштоого баарынын укугу бар. Бул алардын жасай турган иши. Парламенттик өлкө болуу үчүн, балким, келечекте көптөгөн мыйзамдарга өзгөртүүлөрдү киргизүү зарылчылыгы жаралар. Ооба, Конституцияда да кемчиликтер бар, мен муну мойнума алам. Мисалы, айрым беренелеринде "эл тарабынан шайланган парламент, эл тарабынан шайланган президент" деп жазылса, башкаларында "эл башчысы президент" деп жазылып калган учурлар кездешет. Бирок биз парламенттик системаны тандап алган соң ушул багытта өнүгүп-өсүүгө аракет кылышыбыз керек. Биздин максатыбыз бир, өлкөнү өнүктүрүү, демек, биздин ортобузда талаша турган башка маселе жок. Учурда ынтымакта иш алып барып жатабыз.

Ал эми жогоруда сиз айткан шайлоо мыйзамына өзгөртүү киргизүүгө келсек, бул бюджетке чоң чыгым алып келет. Сунушта азыркыдай өз платформасы менен чыккан партияга гана добуш берүү эмес, партияга, анан анын ичиндеги талапкерлерге да өзүнчө добуш берүү айтылып жатат. Анда бир партия 200 кишинин тизмесин берсе, 20 партия шайлоого катыша турган болсо, 4000 адамдын тизмесин киргизиш керек болот. Бул иштердин баарына өзүнчө техника талап кылынат. Мындан өлкө казынасы жабыр тартып калышы ыктымал.

Парламенттик өнүккөн өлкөлөрдө шайлоо партиялык тизме менен гана өтөт. Керек болсо бир үй-бүлө жылдар өтүп отуруп бир партиянын күйөрманына айланат. Муундан-муунга, атадан балага ошол гана партияга добуш берүү мурас болуп кала берет. Мындан парламенттик система ошол өлкөдө жакшы өнүгүптүр деп билсек болот. Албетте, бул сунуштун жакшы жагы да бар. Жакшы сүйлөп же башка аракеттери менен шайлоочунун купулуна толгон талапкерди түз тандоо, жеке ошого добуш берүү мүмкүнчүлүгү жаралат. Бирок азыркы учурда мындай жеке тандоого караганда бизде жек-жаатка, регионго бөлүнүү үстөмдүк кылып, кайра эле мажоритардык системага окшоп калат.

Спикер Жогорку Кенеша Дастан Джумабеков на радиостудии Sputnik Кыргызстан, во время эксклюзивного интервью агентству
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Дастан Жумабеков: VI чакырылыштын депутаттары оңой эмес учурда иштеп жатат

— Парламенттик системага өтүүгө биринчи кадам катары ачык парламент болууга жасалган аракеттерди айтсак болот. Учурда Жогорку Кеңештин жыйындарын жумасына эки ирет шайлоочулар телевидение, соцтармак аркылуу түз көрүп келет. Депутаттардын жаңылганы, сөздөрдү ката айтып же айта албай калган учурлары да ошол замат элге жетип жатат. Мындай көрүнүшкө өзүңүз да бир нече ирет туш болдуңуз. Кандай ойлойсуз, балким, түз эфирде жыйын курууга биздин эл өкүлдөрү даяр эместир же ошону кабыл алууга шайлоочулар даяр эмеспизби? Балким, мурдагыдай эле жаздырып алып көрсөтүү туурадыр?

— Бул жагынан алганда чынында мурдагы чакырылыштардын депутаттарына жакшы болгон экен. Алардын сөздөрү иштелип чыккан соң гана эфирге берилчү. Мисалы, мындан 20 жыл мурдагы эл өкүлдөрүнүн айткан сөзү айылдарга бир айдан кийин газета аркылуу жетчү. Анда да бирин-экин оппозициялык басылмалар бар эле, ошолор жазып калса окуп калчубуз. Ал кезде шайлоочулар депутат эмне деп жаңылып жатканын көрө алышчу эмес. Ал эми азыркы учурда керек болсо комитеттик жыйындар да түз эфирден көрсөтүлүүдө. Биз ачык-айкындуулукка жетишип отурабыз. Бул ийгилик. Ошондуктан туура эмес сүйлөп алуу, сөздөн жаңылууну эл туура түшүнүшү керек, берилген убакытта депутат сөзүн айтып калайын дейт. Олуттуу, орчундуу маселелер каралат, талаш-тартыш болот, адам болгон соң эмоцияга алдырасың. Баарыбыз эле жипке тизген шурудай кынтыксыз эмеспиз да. Муну кимдир бирөөлөр туура кабыл алса, айрымдары шоу жасап жиберишүүдө. Чет өлкөлөрдө парламентарий эмоцияга алдырып мушташып, стол, стулдарын талкалап жибергенге чейин жеткенин көрүп эле жатпайбызбы. Бул жерде эл башкы нерсени билүүсү абзел. Мен бир сөздү туура эмес айтып алып, жаңылып кетишим мүмкүн, бирок эч убакта мамлекеттин казынасына кол салып же бир иш-чараларды өз кызыкчылыгым үчүн колдонуп, өлкөгө кыянат кылган жокмун. Менин элге кызмат кылуу ниетим дайыма таза жана ачык.

Спикер Жогорку Кенеша Дастан Джумабеков на радиостудии Sputnik Кыргызстан, во время эксклюзивного интервью агентству
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
ЖК төрагасы: 20 жыл мурдагы эл өкүлдөрүнүн айткан сөзү айылдарга бир айдан кийин газета аркылуу жетчү

— Төрага катары айтсаңыз, келе турган VII чакырылыштын депутаттары VI чакырылыштын эл өкүлдөрүнөн эмнеси менен кескин айырмаланышы керек?

— VI чакырылышка оңой болгон жок. Республика тарыхында өзгөчө учурда иштеп жатат десек болот. Ушул эле коронавирус пандемиясы биздин чакырылышка туш келди. Азыркы депутаттар бир топ олуттуу мыйзамдарды кабыл алып берди. Эгер легендарлуу парламент мамлекеттик символикаларды кабыл алып берүүсү менен эл оозунда айтылып келсе, VI чакырылыштын депутаттары коррупция менен күрөшүүдөгү чечкиндүү кадамдары, сүйүнчү пул берүү, майып балдардын ата-энесине айлык чегерүү жана башка бир топ мыйзамдарды кабыл алды. Мунун баары азыр айтылбаса да кийинчерээк саясат таануучу, серепчилер тарабынан белгиленерине ишенем. 10-15 жылдан кийин салыштыруу иретинде бул иштер эл оозунда айтыларына аман болсок өзүбүз да күбө болобуз. Кийинки келе турган депутаттар да башкысы мамлекет үчүн иштеш керек. Элге бакубат жашоо түзүүгө далалаттанган уул-кыздар келет деп ишенем.

— Өзүңүз алдыдагы боло турган шайлоого кайсы партиянын катарында катышасыз, деги эле шайлоого барасызбы?

— Мен "Кыргызстан" партиясынан депутат болуп келгем. Ушул эле партиянын курамында VII чакырылышка аттанам. Азыр окурмандар пиар-кампания кылып жиберди деп ойлобосун, бирок алдыдагы шайлоодо деле эч нерсени өзгөртпөйм жана сөзсүз түрдө талапкерлигимди коём деп пландап жатам.

— Коронавируска байланыштуу шайлоонун мөөнөтүн жылдыруу сунуштары айтылып жатат...

— Эгер пандемия токтобой, кырдаал курчуп, өзгөчө абал киргизүү зарылчылыгы жаралса гана шайлоо жылдырылат. Өзгөчө абал — бул Баш мыйзамда жазылган өзүнчө бир чоң мыйзам. Ал өкүм сүрүп турганда мыйзам боюнча шайлоо өткөрүлбөйт. Эгер күзүндө абал азыркыдан курчуп кетип, кайрадан өзгөчө абал киргизүүгө мажбур болсок, анда парламенттик шайлоонун да мөөнөтү жылдырылышы мүмкүн. Бирок баарыбыз гигиеналык эрежелерди сактап, бул оорудан арылуу аракетин көрөлү. Элибизден коронавирус батыраак чыгып кетсин. Өзүңүздөр деле көрүп жатасыздар, коронавирус менменсинген державаларды чөгөлөтүп койду. Салыштырмалуу алганда Кыргызстан ыкчам, туура багытта иш алып барып, керектүү режимдерди өз убагында киргизип, кыска убакытта абалды жөнгө сала алдык десек болот. Бул жерде элдин да эмгеги чоң.

Спикер Жогорку Кенеша Дастан Джумабеков на радиостудии Sputnik Кыргызстан, во время эксклюзивного интервью агентству
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Төрага: менин дарегиме айтылган сындарды туура эле кабыл алам

— Ушул режимдерди кабыл алуу боюнча бир аз сиздин пикириңизге каршы болуп турам. Маселен, 11-майдан тарта айрым аймактарда өзгөчө абал режими алынып, өзгөчө кырдаал узартылды. Мындан улам бир топ мекемелер ишмердүүлүгүн жандантууга уруксат алышты, жолдо жүрүүнүн жаңы талаптары чыкты. Бирок алар ушунчалык башаламан кабыл алынгандыктан аны аткарган органдардын кызматкерлери да, эл да жүдөп кетти. Ошондой эле VI чакырылыш тарабынан кабыл алынган кодекстерди айта турган болсок, кабыл алынган мыйзамдардын чийкилиги ушул күнгө чейин ачык турат. Мыйзамдарды кабыл алууда эмне үчүн парламент ушундай алешемдиктерге жол берет?

— Коронавируска байланыштуу киргизилген режимдер шашылыш кабыл алынды. Өкмөт дагы кыска убакытта механизмдерин иштеп чыгууга мажбур болду. Бул жерде кемчиликтердин кетиши толук мүмкүн эле. Ошого карабай биз абалдан татыктуу чыга алдык. Ал эми кодекстерге токтоло турган болсок, сиз айткандай чийки жерлер бар. Бирок бул мыйзам кабыл алуунун табияты десек болот. Мыйзам да тирүү организм сыяктуу жандуу нерсе. Ал кабыл алынып, тажрыйба жүзүнө ашкан соң гана кай жеринде катачылык бар экени, эмнеси коомчулук тарабынан кабыл алынбай, кандай өзгөртүүлөргө муктаж экени билинет. Иш жүзүнө ашмайын канча талкуудан өтпөсүн, байкалбай кала бериши мүмкүн. Ошентип оңдолуп, түзөтүүлөргө туш болот, бул кадыресе көрүнүш. Анан да элдин ошол мыйзамдарды депутаттар менен кошо талкуулоого толук мүмкүнчүлүгү бар эмеспи. Кабыл алынардан мурда ал коомдук талкууга коюлат, тиешелүү сайттарда айлап илинип турат. Кызыккан жарандар, ошол тармактагы адистер кирип, өз пикирлерин билдирсе болот. Талкуу учурунда алардын айткан сунуштары да эске алынат.

Спикер Жогорку Кенеша Дастан Джумабеков на радиостудии Sputnik Кыргызстан, во время эксклюзивного интервью агентству
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Дастан Жумабеков: биз парламенттик системаны тандап алган соң ушул багытта өнүгүп-өсүүгө аракет кылышыбыз керек

— Жогорку Кеңеш өкмөттүн дарегине бир топ сын айтканы менен кайра эле отчётун кабыл алып келе жатат. Ал тургай мунун артынан сизге "өкмөттүн адвокаты болуп алдыңыз" деп акарат келтирген кесиптештериңиз болду.

— Өкмөт өзүнчө бир орган эмес. Аны парламент бекиткен. Өкмөттүн курамы азыр Жогорку Кеңеште отурган партиялардын өкүлдөрүнөн түзүлгөн. Фракциялар ортосунда коалициялык келишимдер болот. Демек, парламент өзү түзгөн өкмөттү сындайт, кемчилигин айтат, анан эмнеге жакшы жактарын белгилегенге болбосун? Эгер өкмөт да эл тарабынан шайланып келсе, анда кеп башка эле. Экинчиден, бирдеме болсо эле элди алаксытуу үчүн өкмөттү "садага чапкан" парламенттердин иштеринен эмне өзгөрдү? Эл эми оңолот экенбиз деп үмүт артып эле отуруп калып жатты. Андыктан иштегенге да шарт түзүп, туруктуулукту камсыздап берүү керек. Программасы жок болсо да парламент талап кылбайт дегенди биз да угуп жатабыз. Бирок жасалып жаткан иштерди көрүп жыйынтык чыгаруудабыз. Былтыр ички дүң продукция 4,5 пайызга өсүптүр. Өнүккөн өлкөлөрдө да ИДПнын жылдык өсүүсүнүн жогорку чеги 6-7 пайызга жетет. Кыргызстан боюнча 450 чакырым асфальт жолу салынды. Көптөгөн мектептердин курулушу аяктап, ремонттолгондору да жок эмес. Мугалимдердин, укук коргоо кызматкерлеринин айлыктары көтөрүлдү. 77 миң жумуш орду түзүлүп, анын ичинде 25 миңи туруктуу иш менен камсыз болгон. Мунун бардыгы алдыга карай жылыш экенин көрүп турабыз. Андыктан аткарган ишине карап баа берүүбүз керек. Кемчиликтер да бар, алар да өз убагында айтылып жатты. 2020-2021-жылдарга да чоң-чоң долбоорлор пландалган болчу, тилекке каршы, коронавирус пандемиясына туш болуп калдык.

Ал эми өкмөттүн адвокаты же башка деп менин дарегиме айтылган сындар ошол эле учурда өкмөт башчыга да айтылып жатат, башка депутаттар да ар ким өзүнүн ишмердүүлүгүнө жараша сынга кабылып жатышат. Мындан бир себеп издеп кажети жок, кадимки иш үстүндө айтылган сөз, ачык парламенттин мүнөзү катары кабыл алам.

Спикер Жогорку Кенеша Дастан Джумабеков и шеф редактор Sputnik Кыргызстан Эркин Алымбеков выходят из офиса после эксклюзивного интервью агентству
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Дастан Жумабеков: эмоцияга алдырып жаңылып кетсем айрымдар шоу кылып жиберүүдө

— Коронавируска байланыштуу сырттан бир топ каражат карызга алынды. Эл мунун отчётун суроодо. Өкмөт парламентке бул боюнча качан билдирүү жасайт?

— Учурда 250 миллион долларга жакын насыя да, грант да алдык. Булар боюнча элге отчёт берилет. Бюджетке өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча өкмөттүн алып келген программасында бул насыялар айтылган. Мисалы, ошол эле Эл аралык фондунан алынган 120 миллион доллар мугалимдердин, бюджеттик кызматкерлердин айлыктарына, жөлөк пул, пенсияларга короду. Саламаттык сактоо министрлигине, эгер жаңылбасам, 50 миллион доллардай бөлүнгөн, алар да каякка жумшаганы тууралуу отчёт беришти. Айтор, алынган карыздар, гранттар тууралуу толук элге маалымат берилет, муну мен өзүм көзөмөлдөп берейин. Өкмөт чөнтөгүнө кымырып албайт,  алардын деле мындай ишке баруу үчүн эки башы жок да.

— Мандатын тапшырып жатып "Бир Бол" фракциясынын депутаты Исхак Масалиев сизди спикерлик кызматка өсүп жете элегиңизди айтып, кеңештерин берип кетти. Бул киши менен азыр мамилеңиз кандай?

— Мен ар бир депутаттын оюн сыйлайм. Бул Исхак Абсаматовичтин жеке көз карашы, экөөбүз ошол күнгө чейин жакшы мамиледе болуп келгенбиз. 2017-жылы мен төрагалыкка койгондо ал киши оппонентим болчу, көпчүлүк добуш менен мен өтүп кеткем. Жеке пикиримде, ошол күндөн тарта менин ар бир сөзүмө маани берип, кайсыл күнү каерден чалынышымды күтүп жүргөндөй. Мага жеткен маалыматтар боюнча, ал кишинин отставкасы фракциядагы ички маселенин негизинде болгон. Өздөрүнүн эрежелерине ылайык кийинки талапкерге орун бошотуу зарылчылыгы келип чыккан. Эгер Исхак Абсаматович өзү айткандай бул парламент менен иштеше албаса эмнеге үч-төрт жыл мурда айткан жок деген суроо жаралат. Ал болгону ички маселелеринен улам мандатын тапшыруусун мага шылтоолоп койду окшойт. Канткен күндө да мени коррупцияга күнөөлөгөн жок. "Тигил жерден акча жеп койдуң", "бул жерден атың аталып жатат" деп жалаа жапкан жок. Башкысы менин кудай алдында, эл алдында жүзүм ак.

Спикер Жогорку Кенеша Дастан Джумабеков садится в автомобиль после эксклюзивного интервью агентству Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Дастан Жумабеков: алдыдагы парламенттик шайлоого талапкер катары катышам

— Маегибиздин башында эгемендүү Кыргызстандын парламентинин 17-төрагасымын дедиңиз. Өзүңүзгө чейинки спикерлердин арасынан кимдердин ишин өзгөчө баалайсыз?

— Бул абдан оор суроо. Мен бирөөсүнүн ишин баалап, экинчисин таарынткым келбейт. Биз бардыгыбыз өз учурунда милдеттерибизди аткарып жатабыз. Ал эми ошол жасалган иштердин кандай болгонун эл таразаласын.

5202
Белгилер:
шайлоо, Парламент, маек, Дастанбек Жумабеков
Тема боюнча
БШКнын экс-төрагасы Сариев: референдум өткөрүү үчүн Конституцияны да өзгөртүш керек
Жумабеков: парламенттик шайлоо коронавирустан улам жылдырылышы мүмкүн
2020-жылы шайлоого барар-барбасыбыз арсар. Иса Өмүркулов менен маек
АКШ конгрессинин спикери Нэнси Пелоси

"Тезинен аткаруу зарыл": АКШ Россияны эмнеге жазалагысы бар?

14
(жаңыланган 22:08 03.07.2020)
Дүйнөдө кечээги күндүн негизги жаңылыгы болуп АКШ конгрессинин спикери Нэнси Пелосинин Россияга каршы тезинен санкция киргизүү боюнча билдирүүсү, ошондой эле Америкада коронавируска кабылгандардын саны күндөн-күнгө өсүшү туурасындагы маалымат чыкты.

Пелосинин мындай билдирүүсү "Россия менен талибдердин" Америкага каршы кутуму" деген акылга сыйбаган айыптоодон улам келип чыкканын эске сала кетели. Кыскасы, бул америкалык атайын кызмат тарабынан топтолгон маалымат дагы эмес, "кайсы бир аналитиктердин талибдерди суракка алышынан кийинки бүтүмдөр" экен. Анда Россиядагы кимдир-бирөөлөр "көп жылдан бери америкалык аскерлерди өлтүрүп келе жаткан талибдерге дал ушул "милдет" үчүн акча төлөгөн" деген кеп камтылат". Ушундай эле жол менен алар Россия Африкадагы төрөлүү саны үчүн кошумча төлөгөн деп да чыгары ажеп эмес. Дал ушул тууралуу РИА Новости агенттигине макала жарыяланды.

Пентагондун да, Улуттук коопсуздук боюнча кеңешчи О'Брайендин билдирүүлөрүнө ылайык чыгарылган мындай "күчтүү" бүтүмдүн деле тастыктоосу табылбады. Андан улам өз маалында бул туурасында АКШ президентине да маалымдашпаптыр. Буга чейин да тастыкталбаган толгон-токой жоромолдордой эле... Аларды топтоо, иштеп чыгуу атайын кызматтардын түз милдети эмеспи. Бирок кептин баары Американын бүгүн кадыресе мамлекеттин кадимки мыйзамдары менен жашабай калганында (Дмитрий Песков туура баамдагандай, "Вашингтондо бүгүн түшүнүксүз нерселер көп"). Хайптардын ички айыгышкыс күрөшүнүн мыйзамы өкүм сүрүүдө. Муну кыскача "Эч кандай мыйзамдын жоктугу" деп сүрөттөөгө болот. Ошондуктан өзөктүк державанын өкүлдөр палатасынын башчысы, өзүнүн идеологиясы катары сот адилеттиги жана акыйкаттыкты жарыялаган мамлекеттин жогорку кызматтарынын бирин ээлеген киши эч далилденбеген "ыкчам маалымат", тагыраагы, дээрлик саясий бүтүмдөн улам башка бир өзөктүк державага каршы тезинен санкция киргизүү демилгеси менен чыгып отурат.

АКШнын чалгын кызматы Россиянын талибдер менен "жакындыгын" төгүндөдү

Ал эми бул маалыматты ыраспы же жалганбы деп текшерип койбостон коомго жайган маалымат каражаттары "Бул кишиге Россия туурасындагы терс маалымат жакпайт" деп АКШнын азыркы президентинин "айыбын" ачып киришти. Бул далалат менен алар мурдатан айтылып, бирок максатына жете албай келе жаткан "Трамп — орус тыңчысы" деген тезисти кайрадан жаңыча иштеп чыгып жатышкандай.

Ал эми экинчи саптагы жаңылык — Кошмо Штаттарда COVID-19 кескин көбөйүп, күн сайын АКШда 50 000ден ашуун учурлардын катталышы. Мында эң кызыгы америкалык маалымат каражаттарынын бул статистиканы элге кандай нукта сунуп жатканы. Маселен, абройлуу Huffington Post басылмасы: "Илдеттин мындай күч алышынын айрым себептерин май аягындагы Эскерүү күнүнөн бери (чейин) байкоого болот".

CNN: "Трамптын бет капка каршы жүрүштөрү кайра өзүнө кайтты", – деп жазды.

The New York Times: "Сурамжылоолор көрсөткөндөй, көптөгөн америкалык эркектер бет кап тагынууну чабалдыктын белгиси катары эсептешет. Трамптын бет кап тагынуудан баш тартышы да ушундай ойдо экенин боолголоого себеп" жеп жарыялады.

Эгер сизге аналитиктердин бул мисалдарында кайсы бир нерселер көз жаздымда калгандай туюлса, жаңылган жоксуз. Аларда май айынан бүгүнкү күнгө чейин аралыкты сактоо, үйдө отуруу жана башка чакырыктарга баш ийбей, Black Lives Matter прогрессивдүү жана туура кыймылынын өкүлдөрүнүн көп миңдеген тобу көчөдө жүргөнүнөн, дүкөндөрдү тоноп, имараттарга өрт коюп, унааларды талкалап, адамдарды өлтүрүп (ушул тапта толук эмес эсеп боюнча BLM кыймылынын жоопкерчилигинде 25тен ашуун өлүм бар), тизе бүктүрүп жатышканынан кеп салууга толук тыюу салынган.

Россияны дүйнөгө жаман көрсөткүсү келгендер "кой терисин" жамынганбы?..

Жүз миңдеген, балким, миллиондогон америкалыктар коопсуздукту чечкиндүү түрдө унуткарып, эч кандай коронавирус жоктой жүрүм-турумга өтүштү. Сырттан караган байкоочулар белгилегендей, оорунун күч алышы тозокту эске салгандай абалга кептейт, акыркы окуялардан улам бул башкача бүтпөйт. Бирок андай учур башка түшкөн соң чындыкты аташпайт.

Ошол себептен прогрессивдүү талдоочулар элдин (эл баягы эмес) ашкере эр жүрөктүүлүгүн, Трамптын жоопкерчиликсиздигин жана май айындагы Эскерүү күнүн себеп катары көрсөтүшкөнү менен, болгон түтүктөрдөн чыгып турган түтүндү эч кимдин көргүсү жок. Мында маселенин негизги себебин издөөнүн ордуна, РФти "Оккаманын устарасынын" эмоционалдык түрүнө кептегендей. Ошондуктан "кандай кыйын кырдаал болбосун, Россия менен Трампты айыпта" деген принцип өкүм сүрүүдө.

Анткен менен бул деле Американын дүйнөлүк лидерликтен тайып, пандемияга туруштук берүүгө жөндөмсүздүгү өңдүү чоң көйгөйлөрдү чечүүгө пайдасын тийгизбейт. Бирок бул америкалык коомдун ички прогрессивдүү күчтөрдү канааттандырып, азыркы бийликтин каршылаштарына президентти ээрден алып түшүүгө өбөлгө түзөт.

Айтмакчы, мунун баары бүт дүйнөгө азыркы күнгө чейин үлгү катары көрсөтүп келишкен өлкөдө орун алууда. Ошентсе да РФтеги элдик добуш берүүнүн жыйынтыктарына таянсак, "Америкадагыдай" деген сөздүн "сыйкыр" күчү четинен жоюлуп бараткандай.

14
Белгилер:
байланыш, көйгөй, Талибан, коронавирус, гезит, маалымат, күч, Россия, АКШ
Тема боюнча
Россия эми дүйнөлүк террорчулукка айыпталууда. Америкалыктардын акыл парасаты
Россиянын президенти Владимир Путин

Путин Баш мыйзамга түзөтүү киргизүү Жарлыгына кол койду

36
(жаңыланган 19:51 03.07.2020)
Эл бир апта бою добуш берген. Макул болгондор добуш бергендердин 77,92 пайызын түзсө, каршы пикирин айткандар 21,27 пайыз болгон.

БИШКЕК, 3-июл. — Sputnik. Россиянын президенти Владимир Путин Баш мыйзамга түзөтүү киргизүү боюнча Жарлыкка кол койгонун РИА Новости жазды.

Ага ылайык, өзгөртүүлөр эртең, 4-июлдан тарта күчүнө кирмекчи.

Баш мыйзамга киргизилген өзгөрүүлөрдө президентке, өкмөткө жана ар кыл деңгээлдеги мамлекеттик кызматкерлерге талаптар жаңыланган. Жарандарга мамлекеттик социалдык кепилдиктерди бекитүү, парламенттин ыйгарым укуктарын өзгөртүү жана федералдык аймакты ажыратып алууга тыюу салуу, орус тилинин макамын бекемдөө каралган. Андан сырткары, бир беренесинде Кудай эскертилип, россиялык мамлекеттүүлүгүнүн өнүгүшү үчүн мураскерлик туурасында да айтылат.

Жээнбеков Путин менен сүйлөшүп, жардамы үчүн ыраазычылык билдирди

Ошондой эле учурдагы иштеп турган мамлекет башчысына 2024-жылы кайрадан президенттик шайлоого катышууга мүмкүнчүлүк берет.

Сунуштарды атайын түзүлгөн жумушчу топ иштеп чыгып, Путин Мамлекеттик Думанын кароосуна тиешелүү мыйзам долбоорун киргизген. 11-мартта документ эки палатада кабыл алынып, андан кийин региондордун мыйзам чыгаруу жыйындары тарабынан колдоого алынып, 14-мартта президент ага кол койгон.

Бийлик ишенимди актоого болгон күчүн жумшайт. Путин элге ыраазылык билдирди

Эл бир апта — 25-июндан 1-июлга чейин добуш берди. Алгач 22-апрелге пландалып, бирок пандемиядан улам кийинки мөөнөткө жылдырылган. Россиянын Конституциясына түзөтүү киргизүүгө макул болгондор добуш бергендердин 77,92 пайызын түзсө, каршы пикирин айткандар 21,27 пайыз болгон. Келгендер жалпы добуш берүүчүлөрдүн 67,97 пайызын түзгөн. Мыйзам бузуулар же арыздануулар катталган эмес.

36
Белгилер:
жарлык, өзгөртүүлөр, Баш мыйзам, Владимир Путин, Россия
Тема боюнча
РФтин Баш мыйзамына түзөтүү киргизүү. Жакынкы өлкөлөрдө добуш берүү кандай өттү