Премьер-министрдин милдетин аткаруучу Артем Новиков. Архив

Кыргызстандын негизги көйгөйлөрүн кантип чечсе болот? Новиков менен маек

326
(жаңыланган 11:36 11.12.2020)
Артем Новиков Салык кызматы мындан ары жазалоочу орган болбоого тийиш экенин билдирди. Ошону менен бирге эле айрым бизнесмендер талап кылгандай азыр бардык салыктарды жоюп салууга болбойт.

Премьер-министрдин милдетин аткаруучу Артем Новиков Кыргызстандын саясий аренасында жылдызы жанып баратат. Ушул тапта ал өлкөнүн түштүгүнө иш сапар менен аттанган. Анын жүрүшүндө аткаминерлерди жемелеп да, мамлекеттик тилде сөз сүйлөп, Өзбекстан менен кызматташтык маселелерин чечүүдө. Биз ага өлкөнүн экономикасына байланышкан учурдун урунттуу жана татаал суроолорду узаттык.

— Бүгүн Кыргызстанда каатчылык олуттуу, кырдаал татаал. Калктын көңүлү тынч эмес, киреше азайып, баалар кымбаттап барат. Ушундай кыйчалыш убакта премьердин милдетин аткарууну аркалоонун кажети бар беле?

— Дал ушул чакта өлкөнүн реформа өткөрүү боюнча уникалдуу мүмкүнчүлүгү бар. Алар бизнес жана калкка чындап керек. Кырдаалды турукташтыруу боюнча иш планыбыз бар. Биздин негизги милдет — жарандардын, ишкерлердин, эл аралык коомчулуктун ишенимин калыптандыруу, кайсы бир бюрократиялык процесстерден улам соңку жылдары создуктурулуп келген реформаларды акыры ишке ашыруу. Эгер буларды жүзөгө ашыра алсак, өкмөттө ким орун алары мааниге ээ болбойт. Оюндун так эрежелери пайда болот.

Исполняющий обязанности премьер-министра, первый вице-премьер-министр КР Артем Новиков на 19 заседании Совета глав правительств государств-членов Шанхайской организации сотрудничества (ШОС) в формате видеоконференции
© Пресс-служба правительства / Алишер Алиев
Артем Новиков: Биздин негизги милдет — жарандардын, ишкерлердин, эл аралык коомчулуктун ишенимин калыптандыруу, кайсы бир бюрократиялык процесстерден улам соңку жылдары создуктурулуп келген реформаларды акыры ишке ашыруу. Эгер буларды жүзөгө ашыра алсак, өкмөттө ким орун алары мааниге ээ болбойт. Оюндун так эрежелери пайда болот.

— Бизнес бийликтен жардам сурап турат, мисалы, салык төгүмдөрүн убактылуу жое турууну өтүнүүдө. Себеби рыноктогу кырдаал кейиштүү. Өкмөт эмне сунуштай алат?

— Жазында, мамлекет коронавирус эпидемиясы менен бет келишкенде, кандай аракет кылуу керектиги тууралуу так түшүнүгүбүз да болбогонун билип коюу маанилүү. Бизнести катуу солгундаткан чаралар көрүлдү, биз булардын баарын жакшы түшүнүп турабыз. Бизнести колдоого сунушталган аракеттер жетишерлик эмес экенин ачык моюнга алуу керек. Бирок биз бюджеттин мүмкүнчүлүктөрүнө жараша иш алпардык. Өкмөт социалдык милдеттенмелерин аткаруудан баш тарта алмак эмес.

Бизнес менен компромисс табууга милдеттүүбүз. Азыр салыктарды жоюп коюу жеңил, бирок кандайдыр бир жол менен анын ордун толтуруу да шарт! Албетте, кайрадан чет элдик кредиторлорго кайрылууга болот, бирок карызды өзүбүздүн эле салыктардан баары бир төлөөгө туура келет. Бул кийинки өнүгүүбүз үчүн бизге мүмкүнчүлүк бербейт. Ушул себептен ишкерлерден жагдайга түшүнүү менен мамиле кылууну өтүнгүм келди. Өкмөт ишкердик тармакка жеңилдетилген каржылоо программасын ишке киргизди. Каржы министрлиги менен биргеликте бул программаны ишке ашыруу уланышы үчүн ресурстарды таап жатабыз. Жыл аягына дейре дагы 3 миллиард сом бөлүнөт.

— Келиңиз башка мамлекеттердин колдоосу жөнүндө сүйлөшөлү. Азыр донорлордун көпчүлүгү Кыргызстанга жардам программасын убактылуу токтотту. Карыз сурабастан өлкөнүн ичинде каражат таба алабызбы?

— Мындай резервдер бар экенин ачык айтуу абзел. Бул маселелерди Мамлекеттик салык кызматынын коллегиясында көтөргөм. Кыйын убак, ошентсе да өкмөт тышкы кредиторлорго карызын төлөө боюнча өз милдеттенмелерин толугу менен аткарууда. Бул багытта эч кандай үзгүлтүк жана тобокелдик жок.

Ал гана эмес министрлер кабинетинин жыйынында Каржы министрлигине мамлекеттин социалдык милдеттенмелеринин баарын салыктан түшкөн кирешенин деңгээлине теңдөө тапшырмасы берилген. Бир-эки жыл аралыгында бул аткарылат деп үмүттөнөм. Эгер биз пландагандай ишке ашып калса, чет элдик каражаттар экономиканы өнүктүрүүгө гана багытталат.

И.о. президента Кыргызской Республики, торага Жогорку Кенеша Талант Мамытов встретился с и.о. премьер-министра страны  Артемом Новиковым. 17 ноября 2020 года
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Артем Новиков: Бизнес менен компромисс табууга милдеттүүбүз. Азыр салыктарды жоюп коюу жеңил, бирок кандайдыр бир жол менен анын ордун толтуруу да шарт! Албетте, кайрадан чет элдик кредиторлорго кайрылууга болот, бирок карызды өзүбүздүн эле салыктардан баары бир төлөөгө туура келет. Бул кийинки өнүгүүбүз үчүн бизге мүмкүнчүлүк бербейт.

— Бирок бул үчүн ишкерлердин баары чынчылдык менен салык төлөөсү зарыл. Ал эми бизде айрым баалар боюнча экономиканын 60 пайызы көмүскөдө.

— Кимдир бирөө салык төлөөгө милдеттүү, ал эми кай бирлерине көз жуумп коюу, бири товарды расмий түрдө ташып, башкасы салык жана бажы төлөмдөрүн төкпөстөн иш алпарган көрүнүш менен күрөшүү зарыл.

Чындыгында бизде резервдер арбын, мисалга алкоголдук тармакты алалы. Бул багытта өндүрүмдүн басымдуу бөлүгү эсепке алынбастан жүгүртүлөрүн баары жакшы түшүнүшөт. Бул жөнүндө заводдордун кубаттуулугуна карап бүтүм чыгарууга болот. Биздин чек аралар аркылуу Евразиялык экономикалык союзга мүчө-өлкөлөргө өтүп жаткан товарлардын чоң агымын да унуткарууга болбойт.

Биздин биринчи даражадагы милдетибиз — жыл соңуна дейре салык мыйзамдарына олуттуу реформа жүргүзүү. Бизнести коргоп алуубуз абзел: эгер салыкчы текшерүү жүргүзсө, анда ишкердин бул текшерүүнүн жыйынтыгынын көз карандысыз экспертизасына буюртма берүүгө мүмкүнчүлүгү болгону дурус.

Салык кызматы эми жазалоочу орган болбошу керек. Салыкчылар кызмат көрсөтүү менен ишкерлерди колдоого тийиш. Эгер ишкерлер аларды мындан ары эч ким кысымга албай турганын туюшса, бизнес көмүскөдөн чыга баштайт. Бирок муну менен катар эле көзөмөлдү күчөтүү керек. Айталы, Мамлекеттик салык кызматы компаниянын кандай айлантуусу бар, товарды кайдан алган, канча салык төлөөсү керектигине көз сала алган санариптештирүүнүн бардык механизмдерин пайдаланалы.

Жыл жаңырганча электрондук эсеп-фактураларды толук кандуу киргизүү, май куюучу станцияларды башкаруунун автоматташтырылган тутуму боюнча маселелер чечилет. Ошондой эле азыркы убакта программалык жана виртуалдык көзөмөл-кассалык аппараттар жөнүндө көйгөй да курч турат.

Бизнестин бул чөйрөсүндө атаандаштык рыногун ачабыз, ишкер 15-16 миң сомго көзөмөл-кассалык машинаны сатып алып, айына 500 сомдон төлөйт же программалык камсыздоону 500 сомго көчүрүп алып, кыйла үнөмдөй алат. Бул – ар кимдин өз тандоосу.

Исполняющий обязанности премьер-министра, первый вице-премьер-министр Кыргызской Республики Артем Новиков в ходе заседания Республиканского оперативного штаба. 21 ноября 2020 года
© Пресс-служба правительства / Алишер Алиев
Артем Новиков: Биздин биринчи даражадагы милдетибиз — жыл соңуна дейре салык мыйзамдарына олуттуу реформа жүргүзүү. Бизнести коргоп алуубуз абзел: эгер салыкчы текшерүү жүргүзсө, анда ишкердин бул текшерүүнүн жыйынтыгынын көз карандысыз экспертизасына буюртма берүүгө мүмкүнчүлүгү болгону дурус.

— Азыр инвесторлорду коргоо жөнүндө маселе болуп көрбөгөндөй курч турат. Чет элдик ишкерлер өз капиталынын сакталышына кабатыр, ал түгүл бөлөк өлкөлөрдүн эң жогорку жетекчилиги аларды коргоону өтүнүүдө.

— Бул маселе биринчи ирет көтөрүлүп жаткан жок. Ал абдан курчуп турган 2010-жылды эстеңиз. Жергиликтүү калк менен компромисске келүү зарылдыгын моюнга алуубуз зарыл.

Албетте, адамдар экология, компаниялардын ишмердиги табиятка, аба менен суунун сапатына тийгизген таасирине кабатырланышат. Бирок кыргызстандыктар ошол ишканаларда биздин жарандардын көбүрөөк иштешине кызыкдар.

Биздин милдет — тоо-кен тармагы менен жергиликтүү жашоочулардын ортосундагы кызыкчылыктарды шайкеш келтирүү. Бизнес-коомчулуктун өкүлдөрү менен биргеликте бир нече жолу жолугуштук, өкмөт аларга калк менен ымала түзүүсүнө көмөктөшөрү боюнча макулдаштык.

Мындай иш жүргүзүлүп жатат. Кырдаал татаал экенин ачык айткым келет, бирок биз жарандар да түшүнүү менен карайт деп ишенебиз. Себеби тоо-кен компаниясы — бул салык, жумуш орундары...

Инвесторлордун коопсуздугун камсыздоо үчүн ишканаларды коргоо чаралары күчөтүлдү, бирок муну күч колдонуу ыкмалары менен гана чече албайсың, макулдашуу зарыл. Бул ар кыл тармактагы бардык компанияларга тиешелүү.

326
Белгилер:
коопсуздук, насыя, инвестициялар, көйгөй, каатчылык, экономика, Кыргызстан, өкмөт, Артем Новиков
Тема боюнча
Новиков ЕАЭБ пандемияга туруштук берүү үчүн эмне кылуу керектигин айтты
Артем Новиков Салык кызматынын төрагасы Кабыл Абдалиевге сөгүш берди
Президент Садыр Жапаров. Архивдик сүрөт

Садыр Жапаров эртең Казакстанга барып кимдер менен жолугары белгилүү болду

32
(жаңыланган 12:02 01.03.2021)
Жапаров коңшу өлкөнүн биринчи адамдары, тунгуч президенти жана ишкерлери менен жолугушары күтүлүүдө.

БИШКЕК, 1-мар. — Sputnik. Президент Садыр Жапаров 2-3-март күндөрү Казакстанга мамлекеттик иш сапары менен барат. Бул тууралуу президенттик апараттын тышкы саясат бөлүмүнүн башчысы Дастан Дүйшекеев билдирди.

Сапардын алкагында мамлекет башчы коңшу өлкөнүн президенти Касым-Жомарт Токаев менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп, эки жана көп тараптуу кызматташуунун актуалдуу маселелерин, ошондой эле өз ара байланыштардын мындан аркы келечегин талкуулай турганы белгиленди.

"Казакстан менен кызматташтыгыбыз жогорку деңгээлде жана иш жүзүндө бардык чөйрөлөрдө эки жана көп тараптуу өз ара кызматташуунун оң динамикасы бар. Биз Казакстан Республикасы менен стратегиялык өнөктөштүктү жана союздаштык мамилелерди мындан ары чыңдоо максатын көздөйбүз", — деп белгиледи Дүйшекеев.

Мындан сырткары, Жапаров Казакстандын тунгуч президенти Нурсултан Назарбаев, Парламенттин Мажилисинин төрагасы Нурлан Нигматулин жана премьер-министр Аскар Мамин менен жолугушары күтүлүүдө.

Соода-экономикалык мамилелерди өнүктүрүүнүн маанисин эске алып, Казакстандын ишкерлер чөйрөсүнүн өкүлдөрү менен жолугушуу дагы каралган.

32
Белгилер:
иш сапар, жолугушуу, Казакстан, Садыр Жапаров
Тема боюнча
Садыр Жапаров 2-3-март күндөрү Казакстанга барат
Коңшулук мамилени арттыралы. Жапаров Өзбекстандын ТИМ башчысын кабыл алды
ЖККУ мамлекеттеринин машыгуулары. Архив

ЖККУ машыгууларынын зарылдыгы. Быйылкыга эмнелер пландалган?

54
(жаңыланган 00:04 01.03.2021)
Эл аралык терроризм коркунучу жана НАТОнун деструктивдүү аскердик активдүүлүгү күчөп турган шартта Жамааттык коопсуздук келишим уюму коргонуу дараметин жогорулатып, биргелешкен машыгууларды байма-бай өткөрүп келет.

Уюмдун мүчөлөрүнө Европада АКШнын аскердик күчтөрүнүн кеңейиши, бир катар батыш өлкөлөрүнүн коалициялык жана улуттук потенциалынын өсүшү, Афганистан жана Сириядагы быкшып турган согуштук жаңжалдар, эл аралык терроризм жана регионалдык экстремизм кооптуулук туудурат. ЖККУнун иш-аракеттери, мүчө-мамлекеттердин биргелешкен машыгуулары, Батыштын саясатынын эпкинине туруштук бериши тууралуу аскерий баяндамачы Александр Хроленко ой толгогон.

Жамааттык коопсуздук тутуму коркунучтарга акыл калчоо менен ыкчам чара көрөт. Эң оболу аскердик даярдык жаатында чогуу иш-аракеттерди өткөрөт. Бул боюнча ЖККУнун Биргелешкен штабынын жетекчиси Анатолий Сидоров Москва калаасындагы басма сөз жыйынында билдирди. Анын бул баасы орундуу.

Кошмо Штаттардын жаңы администрациясы "Стратегиялык чабуул коюучу куралдарды чектөө жөнүндөгү келишимди" узартууга макул болду. Анткен менен Чыгыш Европада АКШнын ракетага каршы коргонуу тутуму чыңдалууда.

Румыниядагы (Девеселу) ракетага каршы коргонуу тутумдар базасына кошумча 2022-жылы Польшадагы (Редзиково) ушундай эле объект ишке кирет. Дал ушул жайлардан 2000 чакырымдан ашуун ыраактыкка багытталган сокку уруучу "Томагавк" канаттуу ракеталары колдонулушу ыктымал.

Польша, Балтика өлкөлөрү, Болгария жана Румыниядагы алдыңкы базаларда аскердик күчтөрдү кабыл алуу жана жайгаштыруу үчүн Пентагондун курал-жарак, аскердик техника жана материалдык каражаттарын пландуу түрдө топтоо уланууда.

Вашингтон жана Варшаванын ортосундагы коргонуу багытындагы кызматташтыкты кеңейтүү туурасындагы макулдашууда Польшанын аймагында 20 миң америкалык аскер кызматкерин туруктуу жайгаштыруу үчүн инфраструктура объектилерин куруу камтылган.

Чар тараптан

ЖККУ өлкөлөрү бир эле убакта Чыгыш Европа, Борбор Азия жана Кавказ багытындагы коркунучтарга жооп берүүгө аргасыз. 2021-жылдагы аскердик окуулар антитеррордук күрөшкө басым жасап, аскердик машыгууну жакшыртууга жана ЖККУнун коргонуу дараметин өстүрүүгө багытталган.

Тажикстан Республикасынын аймагында өтө турган "Аскердик бир туугандык - 2021" биргелешкен ыкчам-стратегиялык машыгуулар кыйла маанилүү окуя болмокчу.

Иш-чара "Издөө-2021" чалгындоо күчтөрү жана каражаттарын тартуу менен ЖККУнун бөлүктөрүн материалдык-техникалык камсыздоо ("Эшелон-2021"), уюмдун алкагында Ыкчам аракеттенүүчү жамааттык күчтөрдүн ("Өз ара аракет этүү - 2021") биргелешкен машыгууларын Жамааттык күчтөрдүн ар кыл компоненттеринин даярдыгын атайын окуулар форматында бириктирет.

Жамааттык коопсуздуктун Борбор Азия чөлкөмүндөгү окуулардын жүрүшүндө Жамааттык күчтөр тобу ЖККУ аймагына эл аралык террордук уюмдардын согушкерлеринин киришине жол бербөө уламышы боюнча курал-жарак, ок-дары жана жардыруучу заттарды ташуу каналдарын бөгөп, террорчулардын "жашыруун ячейкаларын" таап жок кылат.

Иш-чаранын акыркы баскычында ЖККУнун Тынчтык орнотуучу күчтөрүнүн "Бузулгус бир туугандык – 2021" биргелешкен окуусу РФ аймагына пландалган (аскерлер тынчтык орнотуу операция ыкмасы аркылуу кризистик зонада жаңжалдан кийинки жөнгө салуу сценарийине ылайык машыгышат).

Биргелешкен иштиктүү оюн ЖККУнун Москвадагы Кризистик чара көрүү (жооп кайтаруу) борборунда мүчө-мамлекеттердин тийиштүү министрлик жана мекемелеринин ыкчам топтору менен өз ара аракетте уюмдун башкы катчысынын жетекчилиги алдында өтмөкчү. Мында жамааттык коопсуздук факторлору майда-чүйдөсүнө чейин каралып, өнүгүшү божомолдонуп, көйгөйлөрдү чечүүнүн бардык баскычтарында таасир этүүнүн компенсациялык чаралары жана механизмдери аныкталат.

Ырбатууга басым жасашкандай...

Чыгыш Европа багытында америкалык топтордун улам көбөйтүлүп жаткан сокку уруучу-чабуул коюу мүмкүнчүлүктөрү Беларусь жана Россияга реалдуу коркунуч болуп саналат. "Алдыңкы катарда болууну күчөтүү" жана "Атлантикалык чечкиндүүлүк" операцияларында жана Балтика өлкөлөрүнүн аба мейкиндигин кайтаруу боюнча миссияга НАТОнун бириккен куралдуу күчтөрүнүн 12 миңден ашуун аскер кызматкери тартылган.

"Түндүк" (Латвия), "Түндүк-Чыгыш" (Польша), "Түштүк-Чыгыш" (Румыния) көп улуттуу дивизияларынын штабдары түзүлгөн. Румынияда көп улуттуу корпустун штабын уюштуруу макулдашылууда. Польшанын аймагында 2020-жылдын ноябрында АКШнын Кентукки штатынан келген кургактагы аскердик бөлүктөрдүн 5-армиялык штабынын ишмердиги жандандырылган.

Литванын Куралдуу күчтөрүнүн Беларустун мамлекеттик чек арасына жакын жердеги "Пабраде" полигонуна америкалык танктык батальон жайгаштырылган. НАТО чалгындоо мүмкүнчүлүктөрүн чыңдап, өзөктүк потенциалды аскердик багытта колдонууну жактайт.

Европалык согуштук аракеттер театрында альянстын ыкчам жана аскердик даярдык иш-чараларынын саны эки эсе артты. Ал түгүл машыгууларга өзөктүк курал ташуучу америкалык стратегиялык бомбалоочу учактар да тартылды.

Окуулардын көпчүлүгүнүн сценарийинде Германиядан түндүк-чыгыш (ФРГ – Польша – Балтия өлкөлөрү) жана түштүк-чыгыш (ФРГ – Венгрия – Болгария) коридорлору аркылуу аскердик бөлүктөрдү көчүрүү, кийин аларды чабуул коюучу көп улуттуу ири топтордо пайдалануу ниети камтылат.

НАТОнун ишмердигинин негизги багыттары Вашингтондун түздөн-түз көзөмөлүндө жана "россиялык агрессияны ооздуктоого" даярдык уюмдун дээрлик бардык доктриналык документтеринде бекитилген.

АКШ бийлигинин тышкы саясатынын негизги багыты – аскердик күчтүн эсебинен глобалдык лидерликти камсыздоо. Мамлекеттер аралык алакалардын жаңы "нормалары" пайда болгон карама-каршылыктарды чечүүдө күч ыкмаларын пайдалануу чегин төмөндөтөт.

Борбор Азия чөлкөмүндө ЖККУ өлкөлөрүнө исламдык террорчу топтор негизги кооптуулукту туудурат. Генерал-полковник Анатолий Сидоровдун маалыматында, "Талибан" кыймылынын катарында (Кыргызстан, Россия жана бир катар мамлекеттерде ишмердигине тыюу салынган террордук уюм) 70 миңге чукул согушкер бар, алардын 15 миңи Тажикстан жана Өзбекстан менен чектешкен түндүк райондорунда аракет этишет.

Талибдер Афганистан Ислам Республикасынын территориясынын басымдуу бөлүгүн көзөмөлдөйт. Өлкөнүн азыркы жетекчилигин кулатып, "Афганистан Ислам эмирлигин" кайра калыптандырууга умтулат.

Аймактык коопсуздукка "Ислам мамлекетинин" (Кыргызстан, Россия жана бир катар мамлекеттерде ишмердигине тыюу салынган террордук уюм) 4000дин тегерегиндеги согушкери бар афгандык филиалы коркунуч келтирет.

Айрыкча чыгыш жана түндүк провинцияларындагы отряддар активдешкен. Террорчулар Тажикстан жана Пакистан менен чектешкен райондорду көзөмөлдөөгө, ыңгайлуу плацдармдарды түзүүгө, кийин аларды Борбор Азия мамлекеттеринде кеңейтүүгө умтулушат.

Афганистанда ошондой эле "Өзбекстандын ислам кыймылы", "Аль-Каида", "Чыгыш Түркестандын ислам кыймылы" (2500гө жакын согушкер) террордук топтору да бар. Муну менен катар чет элдик (АКШ жана НАТО) аскерлердин дагы кыскарышы, афгандык күч структураларынын куралдуу оппозицияга майнаптуу туруштук берүүгө жөндөмсүздүгү исламчылардын кызыкчылыгын жайылтууга жана алардын тарапташтарынын санын арттырууга ыңгайлуу шарт түзүп берүүдө.

Жамааттык коопсуздуктун Кавказ аймагында Грузия менен НАТОнун аскердик кызматташуусу күч алып, региондо АКШнын аскердик орун алышы, анын ичинде республиканын территориясынын жана Кара деңиз акваториясынын аба мейкиндигин көзөмөлдөө үчүн кеңейип келе жатканы байкалат.

Брюсселдеги жакындагы эле жолугушуулардын жыйынтыгында аталган өлкөнүн жетекчилиги жана түндүк атлантикалык альянс тарабынан "НАТО – Грузия орчундуу чаралар топтому" толукталып, эки жак быйыл биргелешкен ыкчам жана аскердик даярдык машыгууларды, альянстын согуштук кемелеринин грузиялык портко карай алган сапарларын улуттук армиянын НАТО стандарттарына жетишүүсү "аяктаганча" каржылык жардамды көбөйтүү боюнча макулдашты.

Ошол эле убакта Грузия, Молдова, Украина союзун түзүү демилгеси да ортого салынууда. Кошмо Штаттардын Кавказда абалды ырбатууга жана туруксуздукту жаратууга басым жасаганы мыйзам ченемдүү түрдө чөлкөмдөгү коопсуздуктун доо кетишине кептегени турат.

Тышкы кооптуулук жана коркунучтарга карабастан ЖККУнун аскердик кызматташтыгы коргонуучу мүнөздө гана жүрөт, Жамааттык күчтөрдүн жоопкерчилигиндеги аймактарда террордук топтор менен күрөштө Россия армиясы сириялык тажрыйбасын колдонууга аргасыз болбойт деген үмүт бар.

54
Белгилер:
саясат, кырдаал, Афганистан, НАТО, АКШ, машыгуу, ЖККУ
Тема боюнча
Россиялык "Армата" танкы чет өлкөгө талпынды. Кайда бет алат?
Генералдык штабдын башчысы Өмүралиев ЖККУнун башкы катчысы Зась менен жолукту