Ош шаарынын мэринин милдетин аткаруучу болуп дайындалган Алмаз Мамбетов. Архив

Өкмөт Алмаз Мамбетовду Ош шаарынын мэринин милдетин аткарууга жөнөттү

315
(жаңыланган 11:32 02.08.2021)
Мыйзам боюнча, Ош шаарынын мэрин 11-июлдагы шайлоодон өтүп келген шаардык кеңештин депутаттары шайлайт. Ага чейин өкмөт шаар жетекчисинин милдетин аткаруучуну дайындай алат.

БИШКЕК, 2-авг. — Sputnik. Алмаз Мамбетов Ош шаарынын мэринин милдетин аткаруучу болуп дайындалды. Бул тууралуу министрлер кабинетинин маалымат кызматынан билдиришти.

Тийиштүү буйрукка министрлер кабинетинин төрагасы Улукбек Марипов кол койду.

Мамбетов 2016-2019-жылдары Балыкчы шаарынын мэри, 2019-2020-жылдары Мамлекеттик каттоо кызматынын төрагасы болуп эмгектенген. Ал эми 2020-жылдын ноябрь айында КР президентинин жана өкмөтүнүн иш башкармалыгынын жетекчиси болуп дайындалган.

Мыйзам боюнча, Ош шаарынын мэрин 11-июлдагы шайлоодон өтүп келген шаардык кеңештин депутаттары шайлайт. Ага чейин өкмөт шаар жетекчисинин милдетин аткаруучуну дайындай алат.

Бүгүн мэрияда Мамбетовду жамаатка тааныштырып, мурдагы жетекчи Таалайбек Сарыбашевди узатууга арналган жыйын болуп өттү.

Анда муниципалитеттин кызматкерлери Сарыбашевдин Бишкек шаарынын жетекчиси болуп кетип жатканын айтышты. Бирок бул боюнча азырынча расмий маалымат жок.
Мамбетов журналисттердин суроосуна жооп берип жатып, алдыда шаар тургундарынын көйгөйлөрүн чечүүгө болгон аракетин жумшаарын билдирди. Өзгөчө жаан-чачындан кийин булганып калып жаткан таза суу маселесин чечүүгө белсенүүдө. Мындан тышкары, ал кадрдык жаңылануулар боюнча суроого "жаңы жетекчинин келиши менен кадрлардын алмашуусу кадыресе көрүнүш" деп жооп узатты.

"Таалайбек Насирбековичке (Сарыбашев — Ред.) деле Бишкекте өз кадрлары керек деп ойлойм", — деди ал.

Ошондой эле Мамбетов учурдагы долбоорлор улана берерин кошумчалады.

Ош шаарын 2018-жылдан бери Таалайбек Сарыбашев башкарып турган.

315
Белгилер:
Ош шаары, мэр, Алмаз Мамбетов
Тема боюнча
Бишкек шаардык кеңешине "Ата-Журт Кыргызстандан" Конгантиев төрага болду
Талибан кыймылынын мүчөлөрү. Архив

Саясат таануучу Өзбекстандын талибдерге көз карашы кандай экенин айтты

26
(жаңыланган 11:43 26.09.2021)
Буга чейин Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёев ШКУ саммитинде "ШКУ — Афганистан" форматында талкуу өткөрүүнү сунуштаган.

БИШКЕК, 26-сен. — Sputnik. "Валдай" клубунун адиси, саясат таануучу Фархад Ибрагимов афган окуясынан кийин Борбордук Азиядагы абал жана Ташкенттин бул өлкөнүн жаңы бийлигине мамилесин түшүндүрүп берди. Бул тууралуу Sputnik Өзбекстан агенттиги жазды.

Буга чейин Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёев ШКУ саммитинде "ШКУ — Афганистан" форматында талкуу өткөрүүнү сунуштаган.

Саясат таануучунун айтымында, бул Ташкент менен ШКУ "Талибан"* кыймылы менен диалогго барууга даяр болуп калганын түшүндүрөт.

"Муну талибдер белги катары кабыл алса болот. Демек, башкалар аларды укканга даяр, болгону Афганистандын жаңы бийлиги жооп бериши керек. Алар макулдугун берсе ШКУ тараптан диалог үчүн аянтча түзүлөт. Тараптар ымга келе албаган күндө дагы бири-биринин пикирин билүүгө мүмкүнчүлүк пайда болот", — деди адис.

Ошондой эле ал аймакта ар бир өлкөнүн Афганистанга жана талибдерге карата өз түшүнүгү бар экенин кошумчалады.

"Иран менен Тажикстан Афганистанда инклюзивдик (коомдо ар бир адамга тең укук берген) өкмөттүн түзүлбөй жатканына нааразы болууда. Ал эми Өзбекстан эгер талибдер "кызыл сызыктан" өтпөй турган болсо, жаңы Кабул менен иштешүүгө даяр", — деди ал.

2021-жылдын июнь айынан бери "Талибан"* кыймылы активдешип, августта Афганистанды толук каратып алган. Кийин Афганистанда 20 жылга созулган согуш аяктаганын билдирген. Убактылуу өкмөт куралып, ушу тапта Өзбекстан, Казакстан жана Кытай кызматташууга даяр экенин расмий жар салган.

Ал эми өтүп бара жаткан аптада Кыргызстандын Коопсуздук кеңешинин төрагасынын орун басары Таалатбек Масадыков Кабулга гуманитардык жардам жеткирип барып, талибдер дайындаган тышкы иштер министринин милдетин аткаруучу Амир Хан Муттаки менен протоколдук жолугушуу өткөрүп келген.

* — Кыргызстан, Россия жана башка бир катар мамлекеттерде тыюу салынган уюм.

26
Белгилер:
Кабул, Өзбекстан, Борбордук Азия, мамиле
Тема:
Афган бийлиги менен талибдердин тиреши
Тема боюнча
Масадыковдун Афганистанга барганы боюнча президенттин аппараты түшүндүрмө берди
Талибдер Тажикстанга чектеш афгандык Тахар аймагына миңдеген согушкер жиберди
Кыргызстандын мамлекеттик катчысы Чолпонбек Абыкеев. Архивдик сүрөт

Мамлекеттик катчы тууралуу жобо бекитилди. Милдеттери жана ыйгарым укуктары

210
(жаңыланган 19:58 25.09.2021)
Президенттин жарлыгында мамлекеттик катчынын негизги милдеттери жана ыйгарым укуктары көрсөтүлгөн. Бул кызмат орун 12 жылдан кийин кайра жанданды.

БИШКЕК, 25-сен. — Sputnik. Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров өзүнүн жарлыгы менен өлкөнүн мамлекеттик катчысы тууралуу жобону бекитти. Бул тууралуу маалымат Юстиция министрлигинин расмий сайтына жарыяланды.

Эскерте кетсек, ушул жылдын июль айынан бери бул кызматты Чолпонбек Абыкеев аркалап келет. Мамлекеттик катчылык кызматы 2009-жылы жоюлган болчу, жаңы баш мыйзам кабыл алынган соң ал кайра иштей баштады.

Жободо белгиленгендей, мамлекеттик катчы жеке президенттин карамагындагы кызмат адамы болуп саналат. Ал Баш мыйзамдын жана башка ченемдик-укуктук актылардын чегинде иш алып барат. Мындан сырткары, президенттик администрациянын, министрлер кабинетинин, мамлекеттик органдардын аппараттык түзүмдөрү, эл аралык, коммерциялык жана коммерциялык эмес уюмдар менен иштешет.

Негизги милдеттери:

  • Кыргызстандын президентинин тапшырмасы боюнча этностор аралык жана конфессиялар аралык ынтымак, коомдун маданий жана руханий өнүгүүсү, билим берүү жана илим маселелери боюнча программалардын, долбоорлордун аткарылышын көзөмөлдөө;
  • коомдук ырашкердикти жана саясий туруктуулукту орнотуу, коомдун бардык топторунун жана катмарларынын кызыкчылыктарын эске алуунун жана бириктирүүнүн негизинде коомду консолидациялоо жана руханий адеп-ахлактык кайра жаралуу боюнча концептуалдуу мамилелерди иштеп чыгуу;
  • маданий жана руханий өнүгүү, билим берүү жана илим маселелери боюнча мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, жарандардын жана коомдук институттардын натыйжалуу өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылуу;
  • мамлекеттик жарандык кызматчынын жана муниципалдык кызматчынын этикасынын негиздерин иштеп чыгууга катышуу жана алардын аткарылышын көзөмөлдөөнү камсыздоо.
  • Мамлекеттик катчынын ыйгарым укуктары:
  • коомдун маданий жана руханий өнүгүү абалын, тенденциясын талдоону уюштурат, өлкөнүн илимий жана коомдук чөйрөлөрүн тартуу менен мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен бирдикте билим берүүнү өркүндөтүү, илимди, маданиятты жана искусствону өнүктүрүү, өлкөнүн тарыхый жана маданий мурастарын коргоо боюнча сунуштарды иштеп чыгат;
  • мамлекеттик жана коомдук турмуштун ар кандай актуалдуу маселелери боюнча мамлекеттик институттар жана жалпыга маалымдоо каражаттары менен өз ара аракеттенет;
  • коомду маданий жана руханий жактан өнүктүрүү, аялдарды, үй-бүлөнү, жаштарды колдоо, мамлекеттик тилди өнүктүрүү, өзүнүн компетенциясына кирген Кыргыз Республикасынын эл аралык кызматташтыгын чыңдоо жана өнүктүрүү маселелери боюнча мамлекеттик органдардын ишин координациялайт;
  • руханий адеп-ахлактык тарбиялоону өнүктүрүү чөйрөсүндөгү улуттук программалардын, Кыргызстандын президентинин жарлыктарынын жана долбоорлордун аткарылышын көзөмөлдөйт;
  • Кыргызстандын президентинин сүйлөгөн сөздөрүнүн жыйынтыгы боюнча өзүнүн компетенциясына кирген иш-чаралар планын иштеп чыгат жана анын аткарылышына мониторинг жүргүзөт;
  • Кыргызстандын президентинин тапшырмасы боюнча мамлекеттик сыйлыктарды тапшырат;
  • өзүнүн карамагына кирген маселелер боюнча мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, кызмат адамдары менен кызматтык кат алышууларды жүргүзөт;
  • мамлекеттик органдардан, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан жана башка уюмдардан зарыл болгон каалагандай маалыматты белгиленген тартипте сурайт жана алат;
  • мыйзамдарда белгиленген тартипте Жогорку Кеңештин, анын комитеттеринин, министрлер кабинетинин жыйналыштарына, министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин коллегияларына, башка мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жыйналыштарына (кеңешмелерине) катышат;
  • өзүнүн компетенциясына кирген маселелер боюнча мамлекеттик органдардын жетекчилеринин маалыматын угат;
  • өзүнүн компетенциясына кирген маселелер боюнча президенттин администрациясынын түзүмдүк бөлүмдөрүнө, мамлекеттик органдарга тийиштүү тапшырмаларды берет;
  • өзүнүн карамагына таандык болгон маселелерди чечүүгө катышуу үчүн аткаруу бийлигинин жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын кызматкерлерин, ошондой эле башка уюмдардын, илимий-изилдөө мекемелеринин өкүлдөрүн, окумуштууларды жана адистерди белгиленген тартипте тартат;
  • Президенттин тапшырмасы боюнча башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

Мамлекеттик катчы өлкө президенти тарабынан кызматка дайындалат жана кызматтан бошотулат. Анын өзүнүн катчылыгы болот. Катчылыктын кызматкерлери мамлекеттик катчынын сунушу боюнча президенттин администрациясынын жетекчиси тарабынан кызматка дайындалат жана кызматтан бошотулат.

Катчылык кызматтык имарат, транспорт, кызматтык жайлар, керектүү уюштуруучулук техника, байланыш каражаттары жана башка шарттар менен камсыз кылынышы керек.

Мамлекеттик катчынын жана катчылыктын ишин каржылоо президенттик администрациянын камсыздоо үчүн каралган республикалык бюджеттин каражатынын чегинде жүзөгө ашырылат.

210
Белгилер:
мамлекеттик катчы, кызмат, орун, жобо, жарлык, ыйгарым укуктуу өкүл
Тема боюнча
Калбеков: "Тилектештик автобусу" 13 миңдей кишиге укуктук жардам көрсөттү
Юрист 10 жашка чейинки балдардын укук, милдеттерин санап берди
Комузчу, ырчы, орду толгус талант Атай Огомбаев. Архив

Бычактын мизи менен комуз чертип, Сталинди таңданткан Атай Огомбаев. 15 факт

0
(жаңыланган 12:33 26.09.2021)
Атай Огомбаев накта улуттук өзгөчөлүктөгү обондорду чыгарган. Аларды комуздун коштоосунда угармандын жүрөгүн жибите жеткирген. "Күйдүм чок", "Эсимде", "Жаштар", "Гүл", "Ой, булбул", "Сагыныч" деген созолонмо ыргактагы лирикалык ырлары менен таанымал.

Огомбаевдин "Кара өзгөй", "Маш Камбаркан", "Чоң кербез", "Кыз кербез", "Чайкалма", "Ак тамак, көк тамак", "Эпкиндүү шыңгырама", "Маш ботой" ж.б. не бир керемет күүлөрү азыркы күнгө чейин ырчылардын репертуарынан түшпөй келет жана жер үстүндө кыргыз барда ырдала берчү, комуз барда чертиле берчү чыгармалардан.

Биз бүгүн кыргыздын айтым күүлөрүнүн ашкере чебери, музыкалык маданиятыбыздан өтө жаш кеткен комузчу, ырчы, орду толгус талант Атай Огомбаев тууралуу 15 факт сунуштайбыз.

Таластын Көк-Кашат айылында жарык дүйнөгө келген. Туулган мезгили 1900-жылдын 31-октябры деп көрсөтүлүп жүрөт. Чоң атасы Абеилденин Султанаалы, Огомбай, Тууганбай деген үч уулу болгон. Ошолордон Огомбай балбан, эпчил, ченемсиз күчтүү киши экен. Атайдын атасы Огомбай, апасы Күңөтай. Атай жашынан жетим калып, атасынын бир тууган агасы Султанаалынын кароосуна өтөт. Баланын багына Султанаалы окууну, талантты түшүнгөн адам болуп, Атайдын кат таанып, комуз алып, элге ырдап чыгышына шарт түзүп берет.

Биринчи устаттары. Жаш бала канчалык канында болсо да ага үйрөтүүчү, сүрөөнчү, насаатчы керек болот. Алгачкы устаты катары айылдашы Абдырахман Тербишалиевдин аты аталат. Ал эми эле күүлөрдү үйрөтө баштаганда каза болуп калып, атасы Огомбайдын да көзү өтүп, апасы Күңөтай айласын таппай өз атасы, баланын таятасы Жантакбайды эстейт. Ал киши күүлөрдү кыябына келтирип, комузду чебер черте билген адам экен. Жантакбай Жеңижокту оорусу болгону үчүн өлүмгө буйруган айтылуу Ташкарадан коркуп, комузду колго албаймын деген шерт менен Таластан Суусамырга жер ооп кетип, ал жакта кадимки кетмен-төбөлүк Керимбайдын коюн кайтарып жүргөн кези экен. Атайды апасы мына ошол таятасына алып келет. Адегенде небересине комуз үйрөтүүгө көнбөйт, деги эле өнөрпоз болушун каалабайт, бирок бара-бара ийип, "Саадат какты" деген айтым күүнү үйрөткөн экен. Ошентип Атай айылда атагы чыккан Абдыракман жана Субанаалыдан, таятасы Жантакбайдан күү чертүүнүн не бир сырларын үйрөнөт да, он төрт-он беш жашынан эл арасына чыгып өнөрүн көрсөтө баштайт. Дал ошол кезде айтылуу Айдараалы Жөргөлөк менен кездешет. 1851-жылы жарык дүйнөгө келген Бердишүкүр уулу Айдараалы Кара-Бууранын Чымкент айылында жашап, бул кезде пайгамбар жашынан ооп калган экен. Ал "Көйрөң күү", "Желпиме", "Ак куунун оттогону" ж.б. күүлөрдү аткарып жатып, өзү да колу-башын, оозу-мурдун кыйшаңдатып комуздун ыргагын мимикасы менен чебер айкалыштыра билген. Атай анын ошол күү чертүүдөгү кыймыл коштогон чеберчилигин мыктылап үйрөнөт. Дал ошол учурда өзү да күү чыгаруу менен алектенет. Айдараалынын "Керме-Тоо", "Шырдакбектин боз жорго", "Сатыбалды жалгызым", "Терме күү" деген күүлөрүнүн баянын айтып, аларды чертүүнү үйрөнөт.

Совет бийлигин орнотууга катышат. Жигиттик куракка келип, болуп-толуп турган кезде, 1922-жылы, аны өз айылында кедейлер болуштугуна шайлашат да, ал тап душмандарына каршы күрөшүү, жаңы большевиктер бийлигин мактап, элди ошол жакка тартуу иштерине катышат.

Токтогул Сатылгановго жолугушуусу. 1926-жылы, Токтогул Сатылганов Кетмен-Төбөдө жашап жүргөндө, Атай Огомбаев ага жолугуу үчүн атайын Таластан ат арытып барат. Дал ушул барышы, экөөнүн жолугушуусу кыргыз маданиятынын улуу күнү болгон, устат тапкан шакирт өз чыгармачылыгын жаңы нукка буруп, жаңы бийиктикке көтөрөт. Кетмен-Төбө, Таласта экөө ата-бала болуп ээрчишип, күү чертишип бирге жүрөт. Токтогул Сатылгановдун "Чайкама", "Ботой", "Кара өзгөй", "Армандуу чымчык", "Ак куу" деген күүлөрүн кандай чертүүнү өзүнөн үйрөнгөн Атай Огомбаев кийин устатынын бул чыгармаларын ар дайым аткарып жүрдү. 1932-жылы Токтогул Сатылгановдун жанына барып, бир жылдай дагы чогуу болушуптур. Токтогул Сатылгановдун өмүр соңунда чыгарган "Бала элем", "Карылык" деген ырлары акындын көзү өткөн соң дал ушул шакирти Атай Огомбаевдин оозунан жазылып алынып, түбөлүккө калтырылган.

Айылдан эле театрга артист болуп кирип калган. 1935-жылы Кыргыз ССРиндеги бирден-бир атактуу, чоң театралдык топ Кыргыз мамлекеттик музыкалуу драма театры деп аталып, алар айылдарга тынбай гастролго чыгып турган. Мына ушундай чыгууларынын биринде Таласка барган, кечээ эле айыл-айылдан келип, эми артист аталып калган Муратаалы Күрөңкеев, Калык Акиев, Осмонкул Бөлөбалаев, Адамкалый Байбатыров, Шаршен Термечиков ж.б. өнөрпоздор Атайды сынап көрүшүп, ошол жерден эле музыкалуу драма театрына ырчы, комузчу, обончу, артист катары иштете баштайт. Музыкалык театрдын базасында 1936-жылы Кыргыз филармониясы уюштурулганда ал жамааттагы Петр Шубин жетекчилик кылган эл аспаптар оркестринде ырчы, комузчу болуп жумушун улантат.

Драмалык ролду да аткарган. Кыргыз театрларында алгачкы коюлган спектаклдердин бири Касымаалы Жантөшевдин "Карачач" пьесасынын негизинде ишке ашырылган. Мына ошону кийин Кыргыз мамлекеттик музыкалуу драма театры да сахналаштырганда Атай Огомбаев Болуш деген каармандын ролун жараткан, ал каарманы да ырчы-комузчу болгон.

Мүнөзү, келбети, жүрүш-турушу, кыялы, өнөрү. Атай Огомбаев адамда жок сулуу, сүйкүмдүү, шыңга бой, жазы маңдай, чап жаак, кызыл жүздүү, кара көздүү, капкара муруттуу жигит болуптур, андыктан да көрпө тебетейин кийип ырдап жатканда көптөгөн кыз-келиндин жүрөгүнө чок салчу экен. Оң жеңин чыканагына дейре түрүп коюп, комузга колу тийгенде үч кылына тил кирип, безеленип "сүйлөп жиберчү" экен. Куудулдук, сөзмөрлүк, чукугандай сөз тапкычтык жайы бар эле дешет, ыйманы ысык, ажары өзүнө тарткан, тамашакөй адам болуптур. Чычалап кетме жайы да бар эле дешет жакындан билгендер. Музыкалык угуусу өтө мыкты болгон, нотаны билбей эле оркестр менен кошо комузун ойноп, кийин нота менен ойноого да жетишип алыптыр. Виртоуз комузчу төрт манжасы менен да, бир-бирден да, колунун сырты менен да, колун ийип, чоюп да, бурап да, комузду ийнине коюп да, сол колдоп да, оң колдоп да, белин айландырып келип да черте берген. Анын комуз чертүү техникасына ал жашаган мезгилде да, андан кийин да эч ким жетпеди.

Комузда кол ойнотуп жатып бычактын мизи менен чертип кеткенде... 1939-жылы СССРдин борбору Москва шаарындагы Чоң театрда Кыргыз адабияты менен искусствосунун он күндүгү өтөт. Ошондо Атай Огомбаев баш болуп, калгандары Бейшеналы Кулболдиев, Секенбай Айманбетов, Шекербек Шеркулов деген дагы бир топ он үч-он төрт жаштагы балдар нота карабай "Маш ботой" күүсүн чертет, чертип келе жатып эле күтүлбөгөндөй "оп-па" дей коюшуп, комуздарын бирдей эки ийинине алмак-салмак коёт, бирде чекеге коюп чертет, анан аркадан өткөрүп, алдына алат, ушинтип ойноп черткенин улантат. Бул өнөрү менен москвалыктарды бир таң калтырса, андан кийин сахнага чыккан Атай Огомбаев өзүнүн "Ак тамак, көк тамак" деген күүсүн төрт кыл тагылган комузда кол ойнотуп кирет. Ал окуя тууралуу ошол концерттин алып баруучусу Ашыраалы Боталиев кийин 1974-жылдын 10-январындагы "Ленинчил жаш" газетасында мындай эскерет: "Бир нече номерден кийин кезек Атай Огомбаевге келди. Мен сахнага чыгып кезектеги номерди кулактандырып, бир отургуч, бир табуретка койдум. Атай сахнага чыгып келип, отургучка отурду да комузун толгоп, "Ак тамак, көк тамак" деген күүсүн колун эбелектетип черте баштады. Бир маалда табуреткада турган бычакты ала коюп, чертип кирди дейсиң, электрдин жарыгына бычак чагылышып, ого бетер кереметтүү болуп көрүндү. Ложада отурган Сталин кылчая калган эле. Климент Ворошилов аны акырын ийинге түртүп, сөөмөйү менен Атайды көрсөттү. Сталин көрө салып кол чаап жиберди. Зал дүркүрөтүп коштоп кетти. Сталин Атайдын колун кармап көрүп "сөөк жок экен десем, бар тура" деп таңданды".

Сталиндин баалуу сыйлыгын алган. Ошол 1939-жылы Кыргыз адабияты менен искусствосунун он күндүгүндөгү комузу менен көрсөткөн Атай Огомбаевдин өнөрүн СССРдин Коммунисттик партиясынын жетекчиси Иосиф Сталин өзү жогору баалайт. Эмгек Кызыл Туу орденин көкүрөккө такса, колуна 50 миң сом жана үч коробка күмүш кашык карматат, өмүр бою деп сталиндик стипендия ыйгарат.

Сыйлык артынан сыйлыктар. 1939-жылы ага Эмгек Кызыл Туу ордени, Кыргыз СССРинин Жогорку Советинин Ардак грамотасы ыйгарылат, Кыргыз ССРинин эл артисти наамы берилет, өзү түзгөн комузчулар ансамбли менен элдик аспаптарды аткаруучулардын бүткүл союздук конкурсунда биринчи сыйлыкка – лауреаттыкка жетишкен, Орто Азия республикаларынын советтик музыкаларынын декадасына 1942-жылы, кийин 1944-жылы чоң ийгилик менен катышкан.

Кырк жашында окууга барган. 1940-жылы СССР композиторлор союзунун мүчөлүгүнө кабыл алынат. Анын музыкалык сабатынын жоктугу эске алынып, Москвада СССР композиторлор союзу уюштурган музыкалык курска угуучу болуп кабыл алынат. Ал жерде С.С.Прокофьев, В.М.Глиэр сыяктуу атактуу орус композиторлору музыкалык сабаттуулукка үйрөтүп, музыканын теориясынан жана тарыхынан сабак берет. Ошол жерде кара күүлөрдүн залкар устасы Карамолдо Орозов менен кошо окуйт.

Эки жолу суракка алынган. 1930-жылдын күз айларында айылындагы тамынын алдына түн ичинде бирөөлөр эки боо буудай таштап кетет да, милицияга кабарлап коюшат. Ал мезгилде мындай кылмыш үчүн социализмдин душманы деп түрмөгө камашкан. Таң атпай суракчылар келип, иши сотко өтүп кетет. Сот аны түрмөгө отургузбай, чачтарачтын алдына отуруп элге күү чертип, ыр ырдап берсин деген өкүм чыгарат. Ызаланган комузчу зайыбын ээрчитип Кетмен-Төбөгө жер ооп кетип, эки жыл ошол жакта жашайт. Экинчиси – 1938-жылдын 6-июлунда Ново-Покровка абагында жаткан Аймамбет Ташиев деген адамдын Кыргыз ССРинин жазуучулар союзунун башчысы Жоомарт Бөкөнбаевге жазган катынын негизинде "Күйдүм чок", "Эсимде" деген ырлардын авторлугу боюнча сурактар. Жогорудагы аты аталган киши аталган ыр менин ырым эле, "Эсимде" болсо Токтогулдун ыры эле, аларды Атай өзүнүкү кылып алган деп жазган арызын текшерүү үчүн Калык Акиев, Алымкул Үсөнбаев сыяктуу атактуу ырчылар, кетмен-төбөлүк ондогон өнөрпоздор түшүнүк кат берет. Акыры 1938-жылдын 17-ноябрында Кыргыз ССРинин Эл комиссарлар советинин алдындагы Искусство иштери боюнча башкы башкармалагынын курамына Петр Шубин, Темиркул Үмөталиев, Молдогазы Токобаев ж.б. адистер кирген комиссиясы "Күйдүм чок" деген ырдын обону Атай Огомбаевдики, сөзү элдики деп табылсын деген чечим чыгарат.

Үй-бүлөсү. Атай Огомбаевдин биринчи аялы Жумагүл жашыраагында эле кандайдыр бир түшүнүксүз оорудан улам көз жумат, андан Саадат, Саадакан деген кыздар төрөлөт, экинчи аялы Шайымкан, андан төрөлгөн бир кызынын атына өзүнүн ырынын ысымын берип Ойбулбул атаган, дагы бир кызынын аты Саясат, үчүнчү зайыбы Орунбүбү. Үч аялдан тең төрөлгөн эркек балдары турбай жүрөт, Орунбүбүдөн Гүлжеңиш деген уулдуу болуптур, бирок ал эки жаштан өтүп каза болуп калат, акыры Таластагы балдар үйүнөн жети жашар бир баланы асырап алып, аны Кудайберген деп атаган.

Таласка кайра барышы. Атай Огомбаев катуу ооруп калат. Жалпы элде ага көз тийди деп коюшкан. Баягы мукам, шаңдуу үнү жоголот. 1947-жылы Фрунзедеги жумушун таштап Таласка кетет. Эски үйү кароосуз калган. Боз үй тигип жашайт. Акыры көпчүлүк эки бөлмөлүү таш үй салып берет. Оорусунан айыга албайт, 1949-жылдын 20-декабрында көз жумат.

Атай Огомбаевдин ысымы эскерилип турат. Талас облусунун Талас районундагы Калба айыл өкмөтүндөгү айылга, Кырк-Казык мектебине, Бишкек жана Талас шаарындагы бирден көчөлөргө анын ысымы ыйгарылган, 2000-жылы ага арналып почта маркасы чыгарылган, музыка таануучу В.Виноградов "Атай Огомбаев" (Москва, 1960) деген китебин, жазуучу Касым Каимов "Атай" көркөм-биографиялык романын, Аскар Түлөев "Атай" аттуу симфония жазган. Чыгармаларын жана өмүрүн музыка таануучу Балбай Алагушов ар тараптуу изилдеген. 2001-жылы Таласта музейи ачылган. Өз кезегинде Атайдын өзүнүн аткаруусунда төрт ыры Кыргыз радиосунун алтын фондуна жазылып калган, көпчүлүк чыгармалары Шекербек Шеркулов, Асылбек Эшмамбетов, Мейилкан Козубекова ж.б. таланттуу шакирттеринин аткаруусунда улуттук мурас катары кылымдарга сакталып турат.

0
Белгилер:
Кыргызстан, Атай Огонбаев, комузчу, обончу, маданият
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар