Кыргызстандын экс-президенти Сооронбай Жээнбеков, мурдагы премьер-министри Мухаммедкалый Абылгазиев жана Жогорку Кеңештин мурдагы төрагасы Дастан Жумабеков. Архив

Октябрь окуяларына бир жыл… Жээнбековдун командасы учурда кайда?

1991
(жаңыланган 15:16 04.10.2021)
Туура бир жыл мурун Кыргызстанда бийлик алмашкан. Sputnik Кыргызстан экс-президент Сооронбай Жээнбековдун командасынын мүчөлөрү жана ошол тушта жогорку кызматтагы адамдар азыр кайда жана эмне менен алек экенин тактап чыкты.

2020-жылдын 5-октябрында, Жогорку Кеңешке шайлоонун дал эртеси, өлкөдө толкундоолор башталган. Буга бир катар партиялардын добуш берүүнүн жыйынтыгына нааразылыгы себеп болгон.

Натыйжада Жогорку Кеңештин спикери Дастан Жумабеков, өкмөт, андан соң президент Сооронбай Жээнбеков отставкага кетүүгө аргасыз болушкан. Ошондогу өлкө башчысы кызматтан кеткенин 15-октябрда жарыялап, эртеси күнү ыйгарым укуктарын өткөрүп берген.

Эске салсак, Кыргыз Республикасынын эски Конституциясына ылайык, президент өз аппаратынын кызматкерлерин, ошондой эле айрым мамлекеттик органдардын, атап айтсак, Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин, Коргоо иштери боюнча мамлекеттик комитеттин, Башкы штаб жана парламенттин макулдугу менен Улуттук банк жетекчилерин жана башкы прокурорду дайындай алчу. Өкмөттү Жогорку Кеңеш шайлаган. Окурмандардын ыңгайлуулугу үчүн ал кездеги бийлик өкүлдөрүн төмөнкүдөй төрт: президенттик аппараттын кызматкерлери, ЖК депутаттары, өкмөт мүчөлөрү жана башка мамлекеттик органдардын жетекчилерин өзүнчө топко бөлүп жаздык.

Сооронбай Жээнбеков

Экс-президент Кыргызстана Сооронбай Жээнбеков на праздновании 30-летия Дня независимости Кыргызстана на площади Ала-Тоо в Бишкеке
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Кыргызстандын экс-президенти Сооронбай Жээнбеков

Мөөнөтүнөн мурда ыйгарым укуктарын өткөрүп берген соң Жээнбеков экс-президент макамын алган. Быйыл 1-февралда ал жубайы менен Сауд Аравиясына кичи ажылыкка аттанып, 15-февралда кайткан. Сыртта жүргөнүндө аны Бишкек шаардык соту мурдагы вице-премьер Дүйшөнбек Зилалиевдин иши боюнча жараянга чакырган.

12-августта мурдагы мамлекет башчысын Кумтөр иши боюнча УКМК суракка алган. Күбө катары ал экинчи ирет 18-сентябрда да чакырылган.

31-августта Жээнбеков Кыргыз Республикасынын көз карандысыздыгынын 30 жылдыгына арналган салтанаттуу иш-чарага катышкан. Айтмакчы, ал Садыр Жапаровдун ант берүү аземине да күбө болгон.

Отставкадан кийин экс-президент "Сооронбай Жээнбековдун фондун" түптөгөн, анда азыр өз аппаратынын айрым кызматкерлери иштейт.

Досалы Эсеналиев

Руководитель Аппарата президента КР Досалы Эсеналиев на III международной научно-богословской конференции Духовный Шелковый путь. Великие гуманистические традиции и вызовы современности
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Президенттик аппараттын мурдагы жетекчиси Досалы Эсеналиев

2016-2018-жылдары Интеллектуалдык менчик жана инновациялар мамлекеттик кызматынын директору болгон. 2018-жылдын апрелинде президенттик аппараттын жетекчисинин орун басарлыгына келип, бир нече айдан кийин аны жетектеп калган.

Былтыркы октябрь окуялары маалында Эсеналиев Мамлекеттик кадр кызматынын директорлугуна которулган, бирок бир нече күн өтпөй аны ошол убактагы президенттин милдетин аткаруучу жана премьер-министр Садыр Жапаров иштен кетирген. Досалы мырзанын өзүнүн айтымында, ушул тапта жеке компаниялардын биринде стратегиялык пландоо боюнча консультант-кеңешчи болуп эмгектенет.

Алмамбет Салиев

Экс-заместитель руководителя аппарата президента Кыргызстана Алмамбет Салиев. Архивное фото
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Президенттик аппарат жетекчисинин мурдагы орун басары Алмамбет Салиев

Жээнбеков Ош облустук администрациясын жетектеп турганда бирге иштешкен, кийин премьер-министрликке келгенде жардамчысы, ошондой эле өкмөттүк аппараттын коргоо, укуктук тартип жана өзгөчө кырдаалдар бөлүмүнүн башчысынын орун басарлыгын да аркалаган.

2017-жылдын 11-декабрында президенттик аппарат жетекчисинин орун басары болгон. 2020-жылдын октябрында кызматынан бошотулуп, 2021-жылдын июнунда мамлекеттик кызматта мыйзамсыз байыган деген шек менен кармалган. УКМК Салиевдин президент Сооронбай Жээнбековдун аппарат башчысынын орун басары болуп турганда коррупциялык кылмыштарга катыштыгын жана жеке кызыкчылыкты көздөп укук коргоо органдарынын ишмердигине мыйзамсыз кийлигишүүсү боюнча текшерүүгө багытталган тергөө иштери жүрүп жатканын маалымдаган. Өткөн айда Салиевдин иши боюнча тергөө жакын арада аяктап, материалдар сотко берилери кабарланган.

Толгонай Стамалиева

Пресс-секретарь президента Кыргызстана Толгонай Стамалиева
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Президенттин мурдагы басма сөз катчысы Толгонай Стамалиева

Жээнбековдун президенттик мөөнөтүндө алмашкыс басма сөз катчысы болгон. Быйыл мамлекеттин мурдагы башчысынын ажылыкка барышы боюнча да маалыматты Стамалиева берген. Ушул тапта эмне менен алек экендигин суроо үчүн өзү менен байланыша албадык.

Эрнис Толтоев

Назначенный помощником президента Кыргызской Республики Эрнист Толтоев
© Пресс-служба правительства / Сабыр Аильчиев
Президенттин мурдагы жардамчысы Эрнис Толтоев

Узак жылдар бою, Жээнбеков Ош облусун башкарып турганда да, премьер-министр жана президент болгонунда да анын жардамчысы болуп иштеген. Азыр анын алдыдагы парламенттик шайлоого катышууну пландап жатканы белгилүү.

Данияр Сыдыков

Посол Кыргызстана в Узбекистане Данияр Сыдыков во время встречи с премьер-министром Кыргызстана Сооронбаем Жээнбековым.
© Пресс-служба правительства / Сабыр Аильчиев
Президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүнүн мурдагы жетекчиси Данияр Сыдыков

Бир топ жыл Тышкы иштер министрлигинин системасында иштеген. 2016-жылы Кыргызстандын Өзбекстандагы элчилигине дайындалган. 2018-жылдын март айында президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүн жетектеген.

2020-жылдын октябрь окуялары маалында Сыдыковдун кабинетинен аралаш күрөш түрлөрү боюнча чемпион Азиз Сатыбалдиев сактоого берген үч кемер жоголгон. Сыдыков кийин алардын бирөө гана кайра кайтарылганын билдирген.

"Жеке иштерим, үй-бүлөм менен алекмин. Кээде мурдагы тышкы иштер министри Чыңгыз Айдарбековдун жаш муунду маданий-социалдык колдоого багытталган "Инновация" коомдук кыймылынын иштерине көмөктөшүп калам. Аларга жергиликтүү жана эл аралык мүнөздөгү иш-чараларды өткөрүүгө кол кабыш кылам", — деди Сыдыков.

Мурдагы аткаминер эл аралык долбоорлор алкагында консультацияларды өткөрөрүн кошумчалады.

Кеңешбек Дүйшөбаев

Общественный деятель, член Временного правительства Кенешбек Дуйшебаев во время заседания Специальной комиссии Жогорку Кенеша. 18 июня 2019 года
© Фото / пресс-служба ЖК
Коопсуздук кеңешинин мурдагы катчысы Кеңешбек Дүйшөбаев

Милициянын генерал-лейтенанты 2005-жылдагы март окуялары маалында ИИМди тескеген. 2010-жылдагы апрель окуяларынан кийин күч органдарынын ишин жөнгө салып, Убактылуу өкмөттүн курамында ички иштер министринин милдетин аткарган. Кийин Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин башчысы болгон, Шанхай кызматташтык уюмунун башкы катчысынын орун басары болуп иштеген.

Былтыр 15-октябрда Дүйшөбаев Коопсуздук кеңешинин катчылыгына дайындалып, андан саналуу саат өтпөй Жээнбеков отставкага кетерин жар салган. Эки жумага жетпей Дүйшөбаевди Садыр Жапаров кызматынан бошоткон. Коопсуздук кеңешинин мурдагы катчысы Sputnik Кыргызстанга азыр пенсияда экенин, эс алып жатканын билдирди.

Дастан Жумабеков

Торага Жогорку Кенеша Дастан Жумабеков на заседании
© Фото / пресс-служба ЖК
Жогорку Кеңештин экс-спикери Дастан Жумабеков

2017-жылы, Алмазбек Атамбаевдин президенттик мөөнөттү аяктап бараткан учурда эле Жогорку Кеңештин спикери болуп шайланган. Жээнбековдун убагында да ушул кызматында калган. 2020-жылдын 6-октябрында төрагалыктан кетип, бирок мандатын сактап калган. Мурдагыдай эле эл өкүлү, парламенттин жыйындарына катышат. Жайында Жумабеков юмордук видеого тартылып, кесиптештерин шакабалаган. Ал эми июль айында экс-спикер Көк бөрү федерациясынын Талас облусу боюнча бөлүмүн жетектеп калган.

Асылбек Жээнбеков

Спикер парламента Асылбек Жээнбеков
© Фото / пресс-служба ЖК КР
ЖКнын экс-депутаты Асылбек Жээнбеков

Сооронбай Жээнбековдун иниси ЖК депутаты болгон, "Биримдик" партиясы менен шайлоого катышкан. Ал "Кумтөр" долбоорун ишке ашыруудагы жемкорлукка айыпталып, быйыл 1-июнда камакка алынды. Ушул эле иш боюнча Төрөбай Зулпукаров жана мурдагы бир нече премьер-министр шектелүүдө. Жакында эле сот Асылбек Жээнбековду УКМКнын тергөө абагында 30-ноябрга чейин калтырды.

Экс-премьерлер жана мурдагы өкмөт мүчөлөрү

Премьер-министр КР Мухаммедкалый Абылгазиев на заседание Правительства Кыргызской Республики, прошедшее в режиме онлайн-конференции. 06 мая 2020 года
© Фото / пресс-служба правительства/ Алишер Алиев
Мурдагы премьер-министр Мухаммедкалый Абылгазиев

Мухаммедкалый Абылгазиев. 2018-2020-жылдары өкмөттү жетектеп турган. Радиожыштыктар боюнча жаңжалдан соң кызматын тапшырып кеткен. Ал быйыл 26-январда сурактан кийин камалган. Экс-премьерден жемкорлукка аралашкан жана мыйзамсыз байыган деп шектенишкен. УКМК активдерин мыйзамдаштырууну көздөп Бишкек шаарында, Чүй жана Ысык-Көл облустарында кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктөрдү сатып алганын, курулушка каражат салганын маалымдаган. 28-январда Абылгазиев тергөө абагына киргизилип, ден соолугуна байланыштуу дарыланууга жеке клиникага которулган. Августтун аягында баш коргоо чарасы өзгөртүлгөн. Абылгазиев келтирген зыяны үчүн мамлекетке 50 миллион сом төлөп берген. Эми ал тергөө аяктаганча үй камагында болмокчу.

Премьер-министр Кыргызстана Кубатбек Боронов на заседании Республиканского оперативного штаба
© Фото / пресс-служба правительства/ Алишер Алиев
Мурдагы премьер-министр Кубатбек Боронов

Кубатбек Боронов. Абылгазиевден кийинки премьер 2020-жылдын көктөмүндө өкмөттү башкара баштаган. Эпидемияга дейре ал биринчи вице-премьер эле. Октярь окуяларынан кийин отставкага кеткен.

Жыл башында Финансы полициясына суракка чакырылган. Бороновдун тегерегиндегилер азыр ал эч нерсе менен алектенбегенин, неберелерин тарбиялап жатканын маалымдашты.

Первый вице-премьер-министр Кыргызской Республики Алмазбек Баатырбеков на заседании Республиканского оперативного штаба. 25 августа 2020 года
© Фото / пресс-служба правительства / Алишер Алиев
Мурдагы биринчи вице-премьер-министр Алмазбек Баатырбеков

Алмазбек Баатырбеков. Бороновдун өкмөтүндө биринчи вице-премьерликти аркалаган. Июнда кармалып, "Кумтөр" долбоорун ишке ашырууда жемкорлук жөнүндөгү иш боюнча УКМКнын тергөө абагына камалды. Кийин маалымат каражаттары Баатырбеков үй камагына чыгарылганын кабарлашты. Өткөн айдын ортосунда анын жактоочусу мурдагы өкмөт мүчөсү ооруканада жатканын, жараян 29-сентябрга жылдырылганын маалымдаган.

Ошол убакта Баатырбеков сотко келди, бирок жыйын жактоочу жана мамлекеттик айыптоочунун жоктугунан улам дагы жылдырылганын маалымат каражаттары жазды.

Вице-премьер-министр Кыргызской Республики Эркин Асрандиев на заседании Республиканского штаба по реализации экономических мер, направленных на минимизацию последствий от внешних шоков и стимулирование экономического развития.
© Фото / Пресс-служба правительства/ Алишер Алиев
Мурдагы вице-премьер-министр Эркин Асрандиев

Эркин Асрандиев. 2017-2020-жылдары Россия-кыргыз өнүктүрүү фондунун башкаруу тобунун төрагасы болгон. 2020-жылдын февралында экономика маселелери боюнча вице-премьерликке дайындалган. Октябрь окуяларынан кийин Асрандиевге кайрадан вице-премьерлик сунушталган. Бирок Садыр Жапаровдун өкмөтүнүн курамына кирүүдөн баш тарткан. Бул кадамын ал 2013-жылы "Ысык-Көл инвестбанктын" консерватору болуп, банкты Жапаровдун эжеси Райкүл жетектеп турган убактагы мыйзамсыз операцияларга байланыштуу документтерди көргөнү менен түшүндүргөн. Жапаров бул айыптоолорго жооп бергени белгилүү.

Жайында Асрандиев кайрымдуулук иш-чараларын өткөрүп жатканын айткан. Ошондой эле ал Кыргыз профессионалдык бокс федерациясын түптөөдө демилгечилердин бири.

"Быйыл январдан тарта IFC (International Finance Corporation — Дүйнөлүк банктын тобунда — ред.) жеке секторду каржылоо маселелери боюнча консультант болуп иштейм", — деп билдирди Асрандиев.
Министр обороны Кыргызстана Таалайбек Омуралиев во время официального визита министра обороны Турции в Бишкеке. 29 июня 2021 года
© Фото / пресс-служба Минобороны КР
Кыргызстандын мурдагы коргоо министри Таалайбек Өмүралиев

Таалайбек Өмүралиев. 2011-2014-жылдары коргоо министри болгон. Кийин ага эки кылмыш иши козголуп, экөөнөн тең акталган. 2020-жылдын 9-октябрында Өмүралиевди Башкы штабдын жетекчилигине (иш жүзүндө армия жана бир катар күч органдарынын башчылыгына) дайындашкан. Кийин мекеме кайра уюштурулуп, бул киши коргоо министри болуп калган. Сентябрдын башында кызматынан бошотулган. Ушул тапта Таалайбек Өмүралиев коргоо министринин кеңешчиси экенин маалымдады.

Министр иностранных дел Чингиз Айдарбеков принял участие в заседании Совета министров иностранных дел ОДКБ в режиме видеоконференцсвязи
© Фото / пресс-служба МИД КР
Кыргызстандын мурдагы ТИМ башчысы Чыңгыз Айдарбеков

Жогоруда айтылгандай, мурдагы ТИМ башчысы Чыңгыз Айдарбеков "Инновация" коомдук кыймылынын негиздөөчүсү болуп саналат. Расмий сайтында кыймыл аймактардын дараметин жана жергиликтүү лидерликти күчтөндүрүүгө көмөкчү болуп, жаңы технологияларды колдонуу менен өлкөнүн туруктуу социалдык-экономикалык өнүгүшүнө кол кабыш кылууну көздөйт.

Айдарбеков былтыр октябрдан декабрга дейре президенттин стратегиялык тышкы саясий жана инвестициялык маселелер боюнча кеңешчиси болуп турган. Жакында эле ал Facebook баракчасына жогорку окуу жайлардын биринин эл аралык мамилелер факультетинин студенттери менен "Кыргыз Республикасы глобалдык процесстерде" деген теманы талкуулаганын жазган. Ошондой эле ал КМШнын 30 жылдыгына арналган тегерек столго да катышкан.

Мамлекеттик башка органдардын жетекчилери

Председатель Нацбанка КР Толкунбек Абдыгулов на заседании Жогорку Кенеша
© Фото / пресс-служба Жогорку Кенеша
Улуттук банктын экс-төрагасы Толкунбек Абдыгулов

Толкунбек Абдыгулов. 2014-жылы Улуттук банктын төрагасы болуп дайындалган. Кийин бир нече ай өкмөттө биринчи вице-премьер жана вице-премьер болуп иштеген. 2018-жылдын башында кайрадан Улуттук банкты жетектеп калган.

Жакында эле Абдыгулов ушул кызматынан отставкага кетти. Өзү ыктыярдуу түрдө экенин айтууда. Чындыгында буга чейин анын Жогорку Кеңештин эки депутаты менен финтех жөнүндөгү мыйзам долбоору боюнча пикир келишпестиктери узакка созулганы коомчулукка маалым. Андан кийин ал башка ишке которулары айтылып, Абдыгулов Кыргызстандын атынан Эл аралык валюта фондуна кеңешчи болуп калды.

Председатель Кабинета Министров Улукбек Марипов провел совещание по реформированию системы государственных закупок. 09 сентября 2021 года
© Пресс-служба правительства / Алишер Алиев
Министрлер кабинетинин төрагасы Улукбек Марипов

Улукбек Марипов. 2011-2015-жылдары президент Алмазбек Атамбаевдин жардамчысы, кийин мамлекет башчынын аппаратынын жетекчисинин биринчи орун басары болгон. Андан соң Марипов аудиторлукка келип, көп өтпөй Эсеп палатасына башчы болуп дайындалган. Октябрь окуяларынан кийин да ушул кызматында эле. Быйыл февралда анын шыбагасына премьер-министрлик буйруп, жаңы Конституция күчүнө киргенде министрлер кабинетинин төрагалыгын аркалап калды.

Генеральный прокурор Кыргызской Республики Откурбек Жамшитов на заседании Совета по судебной реформе
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Мурдагы башкы прокурор Өткүрбек Жамшитов

Өткүрбек Жамшитов. 2018-жылдын апрелинде башкы прокурор болуп дайындалган. Октябрь окуяларынан соң Жамшитовдун ың-жыңы билинбей, жумушка 11-октябрда гана чыккан. 10 күндөн кийин анын отставкасын Жогорку Кеңеш кабыл алган.

Анын ордуна Курманкул Зулушев дайындалды. Парламенттин жыйынында депутаттардын суроолоруна жооп берип жатып азыркы башкы прокурор Жамшитовду издөөгө эч кандай негиз жок экенин айткан. Ушул тапта ал киши катардагы жаран.

Sputnik Кыргызстандын кабарчысы мурдагы ИИМ башчысы Кашкар Жунушалиев жана УКМКнын эски төрагасы Орозбек Опумбаев менен байланыша албады. Ошондой эле Коопсуздук кеңешинин мурдагы катчысы Дамир Сагынбаев жана октябрь окуяларында бир нече күн президенттик аппарат башчылыгын аркалаган Алмаз Кененбаевдин да эмне иш кылары белгисиз. Быйыл апрелде маалымат каражаттарынын бири Кененбаевдин кармалганын кабарлаган, бирок УКМК ал маалыматты төгүндөгөн эле.

  • Министр внутренних дел Кашкар Джунушалиев на совещании по вопросам судебно-правовой реформы в стране. 2 июля 2019
    Мурдагы ИИМ башчысы Кашкар Жунушалиев
    © Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
  • Председатель ГКНБ Орозбек Опумбаев провел заседание Совета безопасности КР. 8 августа, 2019 года
    УКМКнын экс-төрагасы Орозбек Опумбаев
    © Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
  • Секретарь Совета безопасности КР Дамир Сагынбаев (слева направо) перед началом совместного заседания совета министров иностранных дел, совета министров обороны и комитета секретарей совета безопасности Организации договора о коллективной безопасности (ОДКБ) в Бишкеке.
    Коопсуздук кеңешинин мурдагы катчысы Дамир Сагынбаев
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков
  • Председатель БГК Алмаз Кененбаев во время встречи с торага ЖК
    Президенттик аппараттын мурдагы башчысы Алмаз Кененбаев
    © Фото / пресс-служба Жогорку Кенеша
1 / 4
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Мурдагы ИИМ башчысы Кашкар Жунушалиев
1991
Белгилер:
Сооронбай Жээнбеков, экс-президент, команда, бийлик, кызмат
Тема боюнча
Бийлик кантип алмашты? Соңку окуялардагы урунттуу учурлар
Россиялык Су-25

Россиялык Су-25тер Тажикстанда: кол салгандын катыгын берүүгө даярдык