Ачылган китеп. Архив

Мукай Элебаев өмүр баяны

53413
(жаңыланган 15:25 16.05.2017)
Жазуучу жана котормочу Мукай Элебаевдин өмүрү жөнүндө Sputnik Таржымалынан таанышыңыз.

Мукай Элебаев 1906-жылы Түп районуна караштуу Чоң-Таш айылында туулган. Ата-энесинен эрте айрылып жетим өскөн. 1916-жылы Үркүндө Кытайга качып, ал жактан көл өрөөнүнө жаңы бийлик орноду деп уккан эл менен кошо жөө-жалаңдап 1917-жылы кайтып келет. Ошол жылдардагы саясий өзгөрүүлөргө чейинки карапайым кыргыз элинин турмушун жазуучу автобиографиялык мазмундагы "Узак жол" аттуу романында баяндаган.

Кыргыз эл жазуучусу, котормочу Касымалы Баялиновдун архивдик сүрөтү жубайы менен
© Фото / из семейного архива Баялиновых
1921-жылы Мукай Элебаев Караколдогу жетим балдарды тарбиялоочу интернатка кабыл алынып, Түп районуна караштуу Монастырь деген жердеги айыл чарба техникумуна кирет. Ал жакта үч жыл билим алган соң, Фрунзедеги борбордук педагогикалык техникумга келип 1930-жылга чейин окуйт. 

Мукай Элебаевдин "Зарыгам" аттуу туңгуч ыры 1924-жылы "Эркин Too" гезитинде жарык көргөн. Салттык арман ырларына үндөш жазылган бул чыгармасында акын билим алууга болгон тилегин, ой-санаасын билдирет: 

Канткенде табам амалын, 

Көкүрөктөгү жаранын. 

Алыста окуу артык деп, 

Угамын катуу кабарын…

Билим алууга умтулуп, кыялында не бир алыскы шаарларга барсам дем далалаттанган акындын замандаштарына бул ыр чоң таасир берген. Аны обонго салып жатка ырдаган учурлары да болгонун ошол кездеги мектеп окуучусу, дагы бир кыргыздын атактуу акыны Кубанычбек Маликов эскерген. 

"Зарыгам" менен катар, "Алга бас", "Чамда", "Арсар жигит" өңдүү алгачкы ырларын Мукай Элебаев айыл чарба техникумунда окуп жүргөндө жараткан.

Жазуучунун биринчи ырлар жыйнагы 1931-жылы чыккан, ал эми 1936-жылы "Узак жол" автобиографиялык романы да жарык көргөн.

Негизи, Мукай Элебаевдин дээрлик бардык чыгармалары автобиографиялык мазмунга ээ. Аларга "Узак жол" менен катар "Кыйын кезең", "Зарлык", "Бороондуу күнү" сыяктуу аңгемелери жана ырлары кирет. 

Элебаев чебер котормочу да болгон. Ал орус адабиятынын классикасына айланган Гогольдун "Шинель", "Өлүк жандар", Л.Толстойдун "Хажы Мурат", Пушкиндин "Хандын өлгөн кызы менен жети баатырдын жомогу" сыяктуу чыгармаларын, ошондой эле М.Горькийди, В.Маяковскийди, Франкону, Сурковду кыргызчага которгон. 

Мындан тышкары, Элебаев кыргыздын алгачкы эл агартуучуларынын бири Жума Жамгырчиев менен бирге мектеп окуучулары үчүн адабият боюнча окуу китебин жазып, ал 1930-жылы жарык көргөн. Ал эми 1934-жылы СССР Жазуучулар союзунун мүчө болуп кирген. 

Мукай Элебаев 1943-жылы согуш майданына аттанып, 1944-жылы май айында Псков облусунда курман болгон.

Согуш отун кечип жүргөндөгү Элебаевдин ырлары, албетте, ошол кандуу окуяларга арналып, алыскы мекенине, үй-бүлөсүнө болгон сагынычы, алар менен кайра жүздөшүү тилеги, жеңишке болгон ишеничи да чагылдырылат. Мындай чыгармаларга "Алыста калган жарга", "Согуштан кат", "Көрүшөрбүз бир күнү", "Ала-Тоодон кат", "Тилек" аттуу ырлары кирет. 

Адабият таануучулардын пикиринде, Мукай Элебаев кыргыз адабиятына ыр жазуунун жаңы формаларын киргизип, ошол кездеги коомдук-саясий турмуштагы жаңы өзгөрүүлөргө ылайык, бийик добуштуу, эмоциясы күчтүү, декломациялык маанайдагы чыгармаларды жараткан. Алардын катарында "Күрөш бүтпөй", "Эми келди кайратым", "От араба" сыяктуу ырлары бар. 

Мукай Элебаевдин аңгемечи катары чеберчилигине "Бороонду күнү" аттуу аңгемеси айкын мисал болот. Ал кыргыз турмушунда болгон бир эле бороондуу күн, бир эле үйдүн көрүнүшү, бир эле тестиер баланын баяндоосу менен мезгилдин маанайын жеткиликтүү жана көркөм сүрөттөп бере алган.

Мукай Элебаев кыргыз адабиятында биринчи жолу социалисттик турмуштун өзүндөгү кемчиликтерди, терс көрүнүштөрдү сынга алып жазган. Анын 1940-жылы жаралган "Тартыш" жазуучунун жеке чыгармачылыгында гана эмес, ошол мезгил үчүн чоң жаңылык болгон. Деги эле, Элебаев ошол эле отузунчу жылдары кыргыз жазуучу-акындарынын ичинен адабий сынга көбүрөөк кайрылып, курч макалаларды жазып, гезит-журналдарга жарыялап турчу. "Тартыш", албетте, ошол кезде сахнага коюлушу мүмкүн эмес эле. Ал жазуучунун архивинде гана сакталып, ал согушта курман болгондон кийин такыр унутулуп, кийин гана жарык көргөн. Элебаев өз пьесасын эмне үчүн театрда коюдан баш тартышканын ошол мезгилде элдин ураандарга көнүп, башка темаларды көп кабыл албагандыгы менен түшүндүргөн. Бул пьесанын сюжеттик өзөгүн керт башынан башкага кызыкпаган, көргөнүн койбой алып-жутма мектеп директору Качкындын, айлакер, эки жүздүү, бай-манапчыл Жейрендин ниети ак, күрөшчүл мугалим Айдар менен тирешүүсү түзөт. Чыгарма деги эле коомдо кездеше турган терс көрүнүштөрдүн бетин ачып көрсөткөн. Бирок бул ошол кездеги саясатка, жалпы теңчилик орноду деп жарыяланган идеологияга туура келген эмес. Анан калса, совет мезгилине чейинки кыйын мезгилди сүрөттөп, жаңы доор өзү менен ала келген жаңылыктарды даңазалаган акындын чыгармаларына каршы келген. Ошол себептен чыгарма татыктуу бааланбай калган. Антсе да, Элебаев өз чыгармачылыгы менен кыргыз жазма адабиятынын түптөлүшүндө, анын бардык жанрларынын калыптанып өрчүшүнө өзүнүн зор салымын кошкон улуу сөз чебери катары тарыхта калды.

Азыр Ысык-Көл облусунун Түп районуна караштуу Талды-Суу айылындагы орто мектеп, Ош облусунун Базар-Коргон районундагы №1 орто мектеп Мукай Элебаевдин ысмын алып жүрөт. 

53413
Тема боюнча
Жеңижок — өмүр баяны
Финчалгындоонун башчысы Канатбек Тургунбеков

Финчалгындоонун жаңы башчысы Канатбек Тургунбековдун өмүр баяны

522
(жаңыланган 10:26 16.02.2021)
Канатбек Тургунбеков 1970-жылы 25-майда Нарын облусунун Тянь-Шань районунун Чет-Нура айылында туулган.

Канатбек Тургунбековдун өмүр баяны жана эмгек жолу тууралуу Sputnik Кыргызстан агенттиги даярдаган "Таржымал" рубрикасынан таанышууга болот.

Тургунбеков Кыргыз айыл чарба университетинде зооинженер адистигин, Кыргыз мамлекеттик улуттук университетинде юрист-укук таануучу адистигин аяктаган.

Эмгек жолу:

  • 1992-1993 — Бишкек шаарынын Свердлов РИИБинде экономика жана коррупциялык кылмыштарга каршы күрөшүү бөлүмүнүн ыкчам кызматкери;
  • 1993-1994 — ИИМдин экономика жана коррупциялык кылмыштарга каршы күрөшүү башкы башкармалыгынын экономика жана коррупциялык кылмыштарга каршы бөлүмүнүн улук ыкчам кызматкери;
  • 1994-1996 — ИИМдин экономика жана коррупциялык кылмыштарга каршы күрөшүү башкы башкармалыгынын коррупция жана пара алууга каршы бөлүмүнүн өзгөчө маанилүү иштер боюнча улук ыкчам кызматкери;
  • 1996-2000 — ИИМдин Уюшкан кылмыштуулукка каршы күрөшүү башкармалыгынын бандитизмге каршы бөлүмүнүн өзгөчө маанилүү иштер боюнча улук ыкчам кызматкери;
  • 2000-2001 — ИИМдин Уюшкан кылмыштуулукка каршы күрөшүү башкармалыгынын уюшкан кылмыштуу топторго, транс улуттук жана жогорку технологиялар тармагындагы кылмыштар бөлүмүнүнү башчысы;
  • 2001-2002 — Бишкек шаарынын Ленин РИИБдин кылмыш издөө бөлүмүнүн башчысы;
  • 2002-2003 — Финансы полициянын Бишкектеги башкармалыгынын жетекчисининин орун басары;
  • 2003-2004 — Финансы полициянын Ысык-Көл жана Нарын облустары боюнча башкармалыгынын жетекчиси;
  • 2004-2006 — Финансы министрлигинин Ыктыярдуу башкаруу жана ички аудит кызматынын башчысы;
  • 2006-2007 — Финансылык чалгындоо кызматынын башчысынын орун басарынын илдетин аткарган. Ошондой эле IТ-камсыздоо жана эл аралык кызматташтык бөлүмүн жетектеген;
  • 2007-2008 — "Альфа Секьюрити" кайтаруу агенттигинин башкы директорунун кеңешчиси;
  • 2008-2009 — Коррупциянын алдын алуу улуттук агенттигинде башкармалыктын жетекчиси;
  • 2009-2010 — Мамлекеттик кадр кызматынын Коррупцияны алдын алуу агенттигинин башчысынын орун басары;
  • 2011 — "Альфа Телеком" ЖАКтын коопсуздук маселелер боюнча директору;
  • 2012 — "Альфа Телеком" ЖАКтын персоналдар боюнча дирекциянын башчысы;
  • 2013 — Экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү кызматынын төрагасынын орун басары;
  • 2020 — Мамлекеттик каттоо кызматынын укуктук маселелер боюнча башкармалыгынын жетекчиси;
  • 2020 — Жогорку Кеңештин 7-чакырылышына шайлоодо "Кыргызстан" партиясынын штабынын жетекчиси.
  • 2021-жылдын 15-февралында Финансылык чалгындоо мамлекеттик кызматынын төрагасы болуп дайындалды.

Үй-бүлөлүү, төрт баланын атасы. Финансы полициясынын полковниги, Мамлекеттик кызматтын I класстагы кеңешчиси.

522
Белгилер:
Финансылык чалгындоо кызматы, Канатбек Тургунбеков, таржымал, өмүр баян, кызматкер, финансы
Тема боюнча
Жоробай ажы Шергазыев — өмүр баяны
Жоробай ажы Шергазыев

Жоробай ажы Шергазыев өмүр баяны

385
(жаңыланган 11:24 12.02.2021)
Кыргызстандын муфтийинин милдетин аткаруучу Жоробай Шергазыевдин өмүр баяны тууралуу маалыматтарды Sputnik Кыргызстан агенттигинин "Таржымал" рубрикасынан окуңуз.

Жоробай ажы Шергазыев 1974-жылы 27-августта Баткен облусунда туулган. Диний жогорку билимге ээ болгон.

Билими:

  • 1992 — Баткен районундагы Жоомарт Бөкөнбаев атындагы орто мектепти бүтүргөн;
  • 1992 — Бишкектеги "Хазрат Умар" атындагы медресеге тапшырып, белгилүү дин аалымдары болгон Молдо Хашим жана Молдо Газыдан сабак алган;
  • 2004 — Египеттеги "Ал-Азхар" университетинин шарият факультетин ийгиликтүү аяктаган;
  • 2006-2009 — жылдары Египеттин муфтиятындагы үч жылдык атайын фатва берүүгө даярдоо окуусун ийгиликтүү аяктаган;
  • 2015 — Кусейин Карасаев атындагы Бишкек гуманитардык университетинин чыгыш таануу жана эл аралык байланыштар факультетинин магистратурасын аяктаган.

Эмгек жолу:

  • 2009 - 2010 — Египеттин муфтиятында иштеген;
  • 2010 — Кыргызстан ислам университетинде мугалим;
  • 2011 — Бишкектеги "Ыйман" мечитине имам-хатиб;
  • 2011 — Кыргызстан мусулмандарынын дин башкармалыгы, муфтияттын фатва бөлүмүнүн адиси;
  • 2013 — муфтияттын фатва бөлүмүнүн башчысы;
  • 2016 — февраль айынан тарта азирети муфтийдин орун басары;
  • 2021-жылдын 11-февралынан тарта муфтийдин милдетин аткаруучу.

Үй-бүлөлүү, үч уул, бир кыздын атасы.

385
Белгилер:
Жоробай Шергазыев, Муфтий, таржымал, өмүр баян
Тема боюнча
Шаршеев Бакыт Октябрович — өмүр баяны
Президент Садыр Жапаров Москва шаарында Россиянын ири бизнес өкүлдөрү менен жолугушту

Жапаров Москвада Россиянын ири бизнесмендери менен жолукту. Кимдер келди

16
(жаңыланган 17:14 25.02.2021)
Россиялык бизнестин өкүлдөрүнүн суроолоруна президент Жапаров, өлкөнүн министрлери менен мамлекеттик органдарынын жетекчилери жооп берген.

БИШКЕК, 25-фев. — Sputnik. Президент Садыр Жапаров бүгүн, 25-февралда, Москва шаарында Россиянын ири бизнес өкүлдөрү менен жолугуп, потенциалдуу инвесторлорду активдүү кызматташууга чакырган. Бул туурасында мамлекет башчынын маалымат кызматынан кабарлашты.

"Жапаров иш-чаранын катышуучуларына Кыргызстандагы келечектүү экономикалык долбоорлор жөнүндө айтып берип, потенциалдуу инвесторлорду активдүү кызматташууга чакырды. Кызматташууну арттыруунун актуалдуу багыттарын белгилеп, ак ниет инвесторлор үчүн жагымдуу чөйрө түзүү боюнча иш-аракеттердин планына көңүл бурду", — деп айтылат маалыматта.

Жолугушуу "суроо-жооп" форматында өткөн.

  • Президент Садыр Жапаров бүгүн, 25-февралда, Москва шаарында Россиянын ири бизнес өкүлдөрү менен жолугуп, потенциалдуу инвесторлорду активдүү кызматташууга чакырган
    Президент Садыр Жапаров бүгүн, 25-февралда, Москва шаарында Россиянын ири бизнес өкүлдөрү менен жолугуп, потенциалдуу инвесторлорду активдүү кызматташууга чакырган
    © Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
  • Жолугушуу суроо-жооп форматында өткөн
    Жолугушуу "суроо-жооп" форматында өткөн
    © Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
  • Россиялык бизнестин өкүлдөрүнүн суроолоруна президент Жапаров, өлкөнүн министрлери менен мамлекеттик органдарынын жетекчилери жооп берген
    Россиялык бизнестин өкүлдөрүнүн суроолоруна президент Жапаров, өлкөнүн министрлери менен мамлекеттик органдарынын жетекчилери жооп берген
    © Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
  • Ошондой эле жолугушууда Россиянын министрликтери менен мамлекеттик түзүмдөрүнүн өкүлдөрү болду
    Ошондой эле жолугушууда Россиянын министрликтери менен мамлекеттик түзүмдөрүнүн өкүлдөрү болду
    © Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
1 / 4
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Президент Садыр Жапаров бүгүн, 25-февралда, Москва шаарында Россиянын ири бизнес өкүлдөрү менен жолугуп, потенциалдуу инвесторлорду активдүү кызматташууга чакырган

Россиялык бизнестин өкүлдөрүнүн суроолоруна президент Жапаров, өлкөнүн министрлери менен мамлекеттик органдарынын жетекчилери жооп берген.

Ошондой эле жолугушууда Россиянын министрликтери менен мамлекеттик түзүмдөрүнүн өкүлдөрү болду.Иш-чарага россиялык ири компаниялардын 40ка жакын жетекчиси катышкан. Алар: "Ренова" компаниялар тобу" АКсынын директорлор кеңешинин төрагасы, "Сколково" жаңы технологияларды иштеп чыгуу жана коммерциализациялоо борборунун Өнүктүрүү фондунун директорлор кеңешинин мүчөсү, "Сколтехтин" (Сколково илим жана технологиялар институту) Камкорчулар кеңешинин төрагасы Виктор Векселберг, "Россия темир жолу" ААКсынын башкы директорунун орун басары Вячеслав Павловский, "Газпром нефть" ПАКтын тышкы экономикалык иштер боюнча башкы директорунун орун басары Павел Одеров, Россия Федерациясынын Президентинин электр энергетика тармагындагы эл аралык кызматташуу маселелери боюнча атайын өкүлү, "Артпол Холдинг" ЖЧКсынын президенти Сергей Шматко, ЕАЭБ Ишкерлер кеңешинин аткаруучу катчысы Станислав Наумов, Санарип экономика боюнча комитеттин төрагасы, "Ростелеком" ПАК президенти Михаил Осеевский. Ошондой эле "ФосАгро" ПАК, "ВымпелКом" ПАК, "Хюндай Мотор СНГ" ЖЧК, "Северсталь" ПАК компанияларынын, Картошка жана жашылча базарынын катышуучулар бирлигинин, ЕАЭБдин фармацевтикалык өндүрүүчүлөр ассоциациясынын башкармалыгынын өкүлдөрү жана мунай, банк, өнөр жай, курулуш, химия, энергетикалык тамак-аш, машина куруу жана текстиль тармактарынын лидерлери катышты.

Эске салсак, кечээтен бери Жапаров Россияда жумушчу иш сапар менен жүрөт. Алгач Россия лидери Владимир Путин менен жолугуп, кызматташуу маселелерин талкуулап, аны Кыргызстанга келип кетүүгө чакырган.

16
Белгилер:
инвестициялар, жолугушуу, бизнесмен, Садыр Жапаров, Россия, Кыргызстан
Тема:
Садыр Жапаровдун Россияга сапары
Тема боюнча
Садыр Жапаров Россиянын Мамдумасынын төрагасы менен жолукту
Байланышты өнүктүрөлү. Жапаров Татарстан президенти Минниханов менен жолукту. Сүрөт