Чыгаан акын, комузчу, ойчул, күүчү, обончу Арстанбек Буйлаш уулу

Арстанбек Буйлаш уулу өмүр баяны

15274
Чыгаан акын, комузчу, ойчул, күүчү, обончу Арстанбек Буйлаш Ысык-Көл өрөөнүндө 1824-жылы жарык дүйнөгө келген.

Арстанбектин атасы Бойлош бийдин эки аялы болгон. Байбичесинен беш, токолунан эки балалуу болот. Мына ушул Төрөкан аттуу Бойлоштун токол зайыбынан Арстанбек төрөлөт. 

Кийинчерээк Бойлош токолу Төрөканды бала-чакасы менен салбар кылып таштайт. Көп катындуу кыргыздын бай-манаптары, эгер анын бир катыны байынын алдында жазып калса же ал катынынан бара-бара көңүлү сууса, аны салбар кылып таштоочу. Бай салбар катынынын оокат-тиричилигине каралашпайт. Ал катынына талак катын колуна берип, анысынын башын биротоло ачып да жибербейт. Салбар аял бала-чакасы менен байдын үй-бүлөсүнүн кем бүлөсү болуп жүрө берген. Ошентип, Арстанбек салбар энесинин салбар уулу болуп, улуу катындын балдарына тең-ата боло албай, чоңое баштайт. Салбар Төрөкан эл көчсө көчкө илээшпей, жыртык кара алачыгы, жаш балдары менен жатакта калып, же отордо мал четинде көчүп жүрөт. Бойлош салбар токолуна жарытылуу саан мал таштап жана ун-талканын да камдап бербейт. Төрөкан же Бойлоштон биротоло кол үзүп кете албай, же анын укуктуу зайыбы болуп улуу катын менен тең укукташ болуп, кенен оокат, кенен ашка жете албай, замандын тузагына тушалып, чүрпөлөрүн эптеп багып жүрө берет. Тоюна тамак-ичпей, үстүнө куур, курмушудан башка кийим кийбей, жаш Арстанбек эптеп жерден боорун көтөрүп, тестиер болуп жетилет. Салбар баласы Арстанбек оокат-карага жарап калганда Бойлош аны козу, анан кой кайтартат. Бойлоштун миңдеген коюн кайтарган малай койчулар менен Арстанбек укукташ болуп, бир жыл үзбөй койчу болот.

Арстанбек он эки, он үч жашка келген кезинде, бир күнү таң эртең менен орозосун ачпастан, атасынын үстүнө "түш көрдүм" деп кирип барып, түшүн айта баштайт: "Атаке, кой четинде түндө жатып, түш көрдүм. Кош өркөчү баладай ак төөгө минип алыпмын. Боз төө чепкен экен үстүмдөгү кийгеним. Ак дөбө жерге чыгып алыпмын. Ак комузду колго алып, чертип жаткан экемин. Ак дөбөнү тегеректеген казак, кыргыз калың эл черткениме тегиз ыраазы болуп, алкап, батасын берип жатыптыр", — дейт.

Атасы: "түшүң туш келсин, зоболоң зор болсун", — деп, жорумуш болот да: "жамандын түш көргөнү да жаман, жүр салбар", — деп, Арстанбекти үйдөн кууп чыгат.

Бул кезде Арстанбек бир-эки күү черте коюп, анча-мынча комузуна үн кошуп ырдай коюп, айыл арасында эл баш кошкон жерде анча-мынча эрмек болууга жарап калган кези. Жаш Арстанбекти курбулары жана улуу катындын балдары канчалык Бойлош бийдин салбар болгон кем тукуму деп шылдыңдап, сындырмакчы болушса дагы, аны түк капарына алып, арданып койбойт. Ыгы келсе, байбиченин балдарын уруп, кийимин тартып кийип, атын жыгып минип, аш-той аралап, чаап кыйнайт. Бул кылыгы үчүн атасы Бойлош канчалык жазалап жүрсө да, андай шайкелеңдик кылыгын койбостон, кайта ого бетер кычап күчөй берет.

Арстанбек он төрткө чыкканда атасы берген комузун безилдетип, анча-мынча күүлөрдү черте баштайт. Күйгөн, секетбайларды ырдаса, тим эле жаагын жаныйт. "Кожожашка" окшогон чакан жомок-поэмалардын ар кайсы жеринен айтып да жиберет. Уккан эл "колуңдан айланайын, үнүңдөн айланайын" — деп Арстанбекке жалынып, анын комузуна, ырына уюй баштайт. Бирок анын салбарлык турмушу кендирин кесип, арманын арылтпады. Атасы эл арасында канчалык алымдуу киши болсо да, жалындап чыгып келе жаткан жаш баласынын кадырына жете албады.

Бойлошту баш кылып Тынымсейит уруусунан дагы беш-алты билги кишилерин Алымбек Датка саркер аскерлерин жиберип, Анжианга чакыртат. Кейпи, Тынымсейиттин жакшылары Алымбек Датканын алдында кандайдыр бир жазыгы болуу керек. Арстанбек атасынын Анжианга бара жатканын угат да, "мен да силер менен кошо барайын" деп атасынан суранат. "Сени ээрчиткидей, биз тойго бара жатканыбыз жок" — деп атасы Арстанбекти кагат да жөнөп кетет.

Алыска жол тартып, эл аралап көрсөм деп, көптөн бери самап жүргөн Арстанбек эми делөөрүп, санаасы тынбайт. Атасынын айдалып баратканы менен анын иши жок. Аны атасынын артынан жөнөсөм экен деген ой чырмап, алпурушуп, бардык аракетин кылат. Чоң үйдөгү күң катындын балдарынын бир кунанын уурдап минип алып, комузун койнуна катып, атасынын артынан Анжианды бет алып жөнөп кетет. Бойлошту баш кылып, Тынымсейиттин мыктыларын Алымбек датка ак үйлүү набакка салып, сурак кылат.

Акын, драматург, котормочу Жоомарт Бөкөнбаевдин эстелиги. Архивдик сүрөт
© Фото / пресс-служба мэрии города Бишкек
Бул учурда Арстанбек да Анжианга жете барат. Бирок атасын издебестен, шаар аралап, шаардын чет жакасындагы кыргыз айылын кыдырып, комузун чертип, ырдап жүрө берет. Арстанбектин черткен комузу жана ыры бул өрөөндөгү кыргыздардын арасына бир далай даңаза болот. "Бир аркалык комузчу бала келип, эл кыдырып, комузун чертип, ырдап жүрөт. Комузду укмуштуу чертет экен, ырдаса булбулдай сайрайт" деген кабар Алымбек Даткага жетет. Алымбек угаары менен саркерлерин чаптырып, бул аркалык комузчу баланы издетип, таптырып алат.

Ырчы, комузчуларды жыйнап алып, чарбактын ичинде жолдош-жоролору менен тамаша кылып отурган Алымбек Датка адегенде эл бул аркалык комузчу баланы комузчулары менен беттештирет. Арстанбек Алымбек Датканын комузчуларынын тапшырган күүлөрүнүн бардыгын чертип кетет. Анан датканын уруксаты менен өзү күү чертип, датканын комузчуларына тапшырат. Алар Арстанбектин тапшырган күүлөрүнүн бирин да аткара алышпайт. Ошентип, Арстанбек бала болсо дагы, өнөрү менен даткалардын алдында бир далай сыйга жетишет. Бир топ күнү Арстанбек бар өнөрүн чыгарып, даткаларга эрмек болуп, алардын көңүлүн алып, мактап ырдап жүрөт.

Арстанбектин мындай ырлары даткалардын көңүлүнө аябай жагат. Алар Арстанбекти ырчы кылып алууга ниеттенишет. Арстанбек ыры жана комузу менен даткалардын кадырына жеткенден кийин аларга жайын айтып, Тынымсейиттин мыктылары ошентип Алымбек датканын туткунунан бошоп, Арстанбектин тапкан олжо-буйласын артынып алышып, элине кетишет.

Арстанбекти Алымбек датка жанына алып калат. Эми Арстанбек Алымбек Датканын жанында жүрүп, көп той-тамашалардын үстүндө болот. Анжиан, Кокон тегерегин бүт кыдырып, көп эл, көп жер көрөт. Далай комузчу, ырчылар менен учурашат, беттешкендерин бет алдырбай жеңе берет. 

Жыл маалы болду дегенде Арстанбек Алымбек Даткадан уруксат алып, көп олжо-буйла менен элине кайтат. Анын жетишкен даңкы бир нече атка арткан олжосунан алда канча ашып түшөт.

Эми Арстанбекти эли жорго менен жолдон тосуп алышат. Ага көрсөткөн элинин сый-урматы өтө чоң болот. Ушундан тартып, бир да каадалуу той, тамаша Арстанбексиз өтпөй калат. 

Ошентип, Арстанбек ыр менен комуз жагынан Анжиан — арканы кошо басып, казактын акындары менен айтышып, домбурачылары менен чертишип, казак журтуна да бир далай белгилүү болот.

Кыргыз элинин залкар акындарынын бири, улуу акын Токтогулдун шакирти Барпы Алыкулов
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Арстанбек эл арасында чоң ырчы болуп, кадыр-сыйга ээ болгон кезде, Сарбагыштар менен Бугулардын мамилеси бузула баштайт. Сырт сарбагыштары бугу уругунан таркаган Тынымсейит уруусуна да кысымчылык көрсөтө баштайт. Ошол учурда Арстанбек атасы жана агайын-туугандары менен бугулардын чоңдорун караан кылып, көлгө көчүп келет. Арстанбек өлөөр өлгүчө Көлдүн тескейиндеги Чычканды жердеп турат. 

Акын кыргыз эли башынан өткөргөн бир нече зор окуяларды көрөт. Кокон хандыгынын кыргыз элине кылган бийлигин көрөт. Бугу менен Сарбагыштын бир нече жыл созулган кан төгүлгөн чабыштарын көрүп, буга өзү да катышат. Кененсарынын кыргыздарга кылган чабуулу да Арстанбектин тушунда болот. Падышалык Россия кыргыздардын жерин чаап, каратып алып, кыргыз элине бийлигин жүргүзгөн замандын да чеке-белин көрүп калды.

Арстанбектин мурун жаш кезиндеги чыгарган ырлары сакталып жеткен жок. Эл оозунда сакталып, али да болсо айтылып жүргөн Арстанбектин ырлары, көбүнчө анын кийинки 50-жылдардан тартып, өлөөр алдындагы ырлары. Ошондуктан анын мурунку акындык жүзүн ачык мүнөздөй албайбыз.

1850-жылдардын ичинде Арстанбек көл башындагы туугандары — Бугулардын чоңдорунун жанына көчүп келет. Бул кезде ал оң-солго атагы чыгып, бүт кыргыз журтуна ырчы аталып, таанылып калган кези. Бул кезде кыргыз эли башынан өткөргөн бир топ алааматы күчтүү капсалаңы катуу, кан төгүлгөн кызыл кыргындуу күндөрдү көрөт. Хандардын башы кесилип, менменсинген эрлер өлүп кетет.

Кыргыз жерин катын-баланын ыйы, эр азаматтын үшкүрүгү басат. Заман кыйчалыштап, олку-солкусу көбөйөт. Арстанбекке ушул заман кыйчалыштаганы менен гана бүтчүдөй түрү көрүнөт. Ансыз эле мындан мурун чабылып, чачылып, тукулжураган эл акырында Россия падышалыгына айласыздан туруп берет.

Арстанбек замандын ушундай түрүн көрүп туруп, "Тар заман" деген поэмасын ырдаган. Бул поэмасында замандын түрүн өтө чебердик менен мүнөздөйт. Анда элдин малы, башы, жер, суусунан айрыларын айтат. Элдин таалайсыз келечегин сүйлөйт. Элден мурунку нарк-нускалар кетип, кийинчерээк башка эл болоорун сүйлөйт. Мына ушундан тартып, 1850-жылдардан, Арстанбек социалдык мааниси өтө терең болгон ыр, поэмаларды ырдап, нускоочу акын болот. 

"Тар заман" поэмасын ырдаганда, бул поэма эл арасына желдей тарап жайылат. Ошондо белгилүү акылман деген мыктылардын бири: "Арстанбектин тилин кесип көлгө салуу керек", — деп элге жарыялайт. Анткени, "келер жамандык бир ырчынын, бир сынчынын оозунда болот, эгер Арстанбек өлсө анын айтканындай ал өлчөөсү жаман заман келбей калаар" — деп, акындын өлүмүн негиздеп түшүндүргөн. Эл андай акылмандык кылган бузукунун тилине кирип, акынына кол көтөрө алган жок. Арстанбек элдин көкүрөгүн алган муңун-зарын өтө чебердик менен ырдай алгандыктан, эл аны "Булбулум" дешип барктаган. 

"Тар заман" бир мезгилде эмес, болжолдуу түрдө 1852–70-жылдары түзүлүп калыптанган. Анын окуясы шарттуу түрдө эки бөлүктөн турат. 1. Орустар басып келе жатат деген кабардан улам ырдалган ырлар. 2. Орус колонизаторлору кыргыз жергесине келип, орношуп, бийлигин бекемдеген мезгилде акын күбө болгон окуялардын чагылдырылышы. Акындын кабылдоо, баамдоо жөндөмү, чеберчилиги ушул кырдаалды баяндоодо ачык көрүнөт. Бул поэмасында социалдык маселелерди курч козгоп, орус колонизаторлорунун кыргыз элине көрсөткөн жапасын өтө таамай сүрөттөйт. Акын заманды "азуулууга бар заман, бечарага тар заман" катары мүнөздөгөн. Орустардын чарбалык ишиндеги, аскер кызматындагы жакшы жактарын да туура байкаган. Бирок, кантсе да айрым маселелер боюнча патриархалдык-феодалдык нарк-нусканын чегинде бек туруп, аны коргоого алган. Орустардын келиши менен кыргыз коомчулугунун башкаруу иштерине, турмуш-тиричилигине, элдик каада-салтына, кулк-мүнөзүнө кирип жаткан өзгөрүүлөргө ой жүгүртүп, ал жылыштырды көбүнесе ата-бабанын нускасынын, калыптанган элдик адеп-ахлактын бузулушу катары кабыл алган. 

Ошондой эле, "Тар замандын" өзүнө таандык обону, күүсү, кайрык кайталоолору комузда коштолуп аткарылган. Салмактуу сөз, уккулуктуу обон, үн айкалышып, калктын көкөйүндө уялаган ой-санаасын козгоп, угуучуларга зор таасир калтырган. Чыгарманы акындын аткаруусунда угуп-көрүп калгандар: "Арстанбектин ырын көпчүлүк бүтүндөй дитин коюп, тунжурап ыйлап отуруп угушаар эле" – деп, бир ооздон эскеришчү экен. Чындыгында эле жайлуу конуш жерин, өз алдынчалыгын жоготуп, орус колонизаторлорунун бийлигинен жабыркап турган калк "Тар заманды" өз жашоосунун күзгүсү катары кабыл алган. 

Арстанбек кошок, арман, санат, терме, керээз, ар кыл багыттагы ырлар, поэмаларды жараткан. Айтыш өнөрүнүн ири устаты болгон. Чыгармачылык багыты жагынан нускоочу ырчылардын тобуна кирет. "Төштүк", "Кожожаш", "Чоро" ("Шоро"), "Бердикожо жалгызым", "Беш казак" сыяктуу эпос-поэмаларды, "Көкөтөйдүн ашын" чебер аткарган деп айтышат. Бирок, анын айтуусундагы эпикалык чыгармалардын биринин да тексти бизге жеткен жок.

Керээзиндеги маалыматка, айрым билгендердин айтымына караганда, ал комузчулукту, акындыкты бирдей алып жүргөн. Анын 200гө жакыны өзүнүн төл чыгармасы болгон деген кеп бар. Анын чоң комузчулар аркылуу бизге жеткен "Арстанбектин арман күүсү", "Кербез", "Кет букасы", "Ат чубатар ботою" залкар күүлөрүнүн катарында турган. Көптөгөн кыргыз, казак ырчы, комузчулары менен беттешип, бири дагы аны жеңе алган эмес. Атактуулардан комузда Ормондун уулу Сейилканды, түштүктүк сарт ырчыны жеңген. Таластык Чоңду акындын жандырмагын жандырып, айтыштын татаал түрүндө да өз жөндөмүн көрсөткөн. 

Жеңижок аны издеп барып, Каркырада кезигип, саламдашып, ырдашат. Казак ырчысы Каңтарбай менен беттешип, ал айтышпай жеңилсе, 1850-жылдарда "айтса сөзү куюндай" Сүйүмбай менен жолугушуп, алар бири-бирин оодара алышпаптыр. Булар бизге белгилүүлөрү гана. 

Өз чыгармачылыгы менен замандаш жана кийинки (19-кылымдын акыры, 20-кылымдын башы) кыргыз төкмө акындарына жана күүчүлөрүнө зор таасирин тийгизген. Анын улуулугу – өз доорунун курч проблемаларын козгоп, элдин турмуш жагдайы, келечектеги тагдыры коомдук, социалдык ал-абалы жөнүндө терең ой жүгүртүүсүндө тилекке каршы, залкар акындын чыгармачылыгы кийинки күнгө чейин бир жактуу бааланып, анын патриархалдык-феодалдык мүнөздөгү көз карашы өтө коюулантылып, баса белгиленип келгендиктен, ал эскичил ырчы катары сындалып, иликтөө-изилдөө алганынан чектелип, чыгармалары жыйналбай, туура баасын албай келген. Мурасына кайрылуу 90-жылдары гана колго алына баштаган.

Арстанбек Буйлаш уулу 1878-жылы 54 жашында дүйнөдөн кайткан.

15274
Белгилер:
Өмүр баяны, обончу, акын, Арстанбек Буйлаш уулу
Тема боюнча
Жалил Садыков — өмүр баяны
Чүй облустук соттун төрагасы Дамирбек Оңолбеков (сол жакта). Архив

Бакиевдин үй-бүлөсүн соттогон. Жапаров көрсөткөн мас судья тууралуу 6 факты

3915
(жаңыланган 12:50 17.06.2021)
Ичимдик ичип талкууга түшкөн судья сот тармагында 30 жылдан бери иштейт. Мурунку президент Курманбек Бакиевдин үй-бүлөсүн соттогон. Атасы да мурда жогорку кызматтарды аркалаган, ал эми бир тууган иниси Бажы кызматын башкарган.

Чүй облустук соттун төрагасы Дамирбек Оңолбековдун мас абалда бутуна тура албай иш бөлмөсүнө келгени коомчулукту таң калтырды. Ал видеону бүгүн президент Садыр Жапаров Сот жана укук коргоо ишин өркүндөтүү маселелери боюнча кеңештин жыйынында көрсөттү. Дал ушул жыйында сот жана укук коргоо тармагын өркүндөтүү маселеси талкууланган.

Sputnik Кыргызстан агенттиги судья Дамирбек Оңолбеков тууралуу фактыларды сунуштайт.

Ушундай болуп калды...

Оңолбеков бүгүн окуя тууралуу кабарчыга комментарий берип жатып мас болуп жумушка келгенин танган жок. Бирок видео былтыр 4-июль күнү тартылганын айтты.

"Былтыр пандемия маалында Чүй облустук сотунда көбү ооруп жаткан. Биз катчылар, аппарат кызматкери болуп иштеп жаттык. Ошол маалда дүрбөлөңгө туш болбойлу деп... Эми түшүнүп жатасызбы, ошондой болуп калды. Аны четке какпай эле коёюн, ар кандай болот, баарыбыз эркекпиз. Анда "кара июль" эле, видео ишемби күнү тартылыптыр. Ошол кезде пандемияга карабай иштеп жатканбыз. Муну (видеону — ред.) ким жеткирди, териштиргим келбейт, кудай өзү көрүп турат. Канча душман, канча досум бар. Баарына жага албайсың", — деген пикирин билдирди.

Ал эми жумушка күн сайын ичип келет деген сөздү четке кагып, мындай такыр мүмкүн эместигин белгиледи. Түзүлгөн жагдайдан улам өз ыктыяры менен кызматтан кетүүгө арыз жазды. Ал арада Судьялар кеңеши Оңолбековду мөөнөтүнөн мурда иштен алууну президентке сунуштады.

Сот тармагында 30 жыл, Чүй облусунда 3 жыл иштеди

Оңолбеков 1966–жылы 31-мартта Фрунзе шаарында туулган. Ал Sputnik Кыргызстанга берген маегинде сот тармагында 30 жылдан бери иштеп келе жатканын айтты. Бул аралыкта Ысык-Көл облустук соттун төрагасынын орун басары, Бишкек аскердик гарнизондук сотунун судьясы болуп иштеген. Ал эми Чүй облустук соттун судьялыгына 2018-жылы 1-февралда ошондогу президент Сооронбай Жээнбековдун жарлыгы менен дайындалган. Кийинчерээк төрага болуп бекитилген.

"Кылымдын сотун" тергеп, Бакиевдин үй-бүлөсүн соттогон

2010-жылдагы 7-апрель коогалаңында Ак үйдүн алдында 80ге чукул адам окко учуп, 300дөн ашууну жаракат алган. Бул окуя боюнча соттук териштирүү ошол жылдын 30-ноябрында башталган.

Аны баштан аяк Бишкек аскердик гарнизондук сотунун судьясы Дамирбек Оңолбеков карап, 2014-жылы 25-июлда өкүм чыгарган. Натыйжада УКМКнын "Альфа" атайын бөлүгүнүн кызматкерлери акталып, Курманбек Бакиев, анын иниси Жаныш Бакиев, мурдагы премьер-министр Данияр Үсөнов сыртынан өмүр бою эркинен ажыратылган. Мындан сырткары, бир катар жооптуу кызматкерлер, аткаминерлер 10 жылдан 25 жылга чейин кесилген.

Бул соттук процесс тарыхта эң узак убакытка созулган жана көлөмдүү, ошол эле учурда чуулуу иш болуп, эл арасында "Кыргызстандагы кылым соту" деп аталып калды. Себеби соттук териштирүү 3 жыл 8 айга созулуп, 95 томдон турган материал даярдалган. Ал эми өкүм 400 бет болуп жазылып, аны бир жума окуган.

Атасы КГБда иштеген

Атасы Мадылбек Оңолбеков мамлекеттик жана партия кызматкери болгон. Ал Кыргыз ССРинин Коопсуздук мамлекеттик комитетинде, Юстиция министрлигинде, Жогорку Кеңеште, Конституциялык сотто жетекчилик кызматтарды аркалаган. Былтыр узакка созулган оорудан улам 80 жашында дүйнөдөн өткөн.

Бир тууган иниси Бажы кызматын башкарган

2018-жылы май айында Бажы кызматынын төрагасы Кубанычбек Кулматов кызматтан бошотулуп, анын ордуна Алмаз Оңолбеков дайындалган. Ал учурда кеп болуп жаткан судья Дамирбек Оңолбековдун бир тууган иниси. Ага бул кызматты башкаруу шыбагасы бир жылдан ашыгыраак убакытка созулган.

Батирден башка мүлкү жок

2018-жылы киреше-чыгашасы тууралуу тапшырган декларациясында бир жылда 854 233 сом табарын жазган. Аянты 72,1 чарчы метр бир батирге жана бакча тибиндеги 800 чарчы метр жер тилкеге ээлик кылат. Мындан башка мүлкү жок.

Ал эми жакын туугандары бир жылда 430 574 сом тапкан.

Оңолбеков бүгүн берген маегинде төрт жылдан бери дем алышсыз иштеп жатканын, башкаларга окшоп чет өлкөгө эс алууга да чыкпаганын белгиледи. Жадагалса Ысык-Көлгө да бара электигин айтты.

3915
Белгилер:
дайындоо, Чүй облусу, өкүм, Курманбек Бакиев, мас, факты, сот, Дамирбек Оңолбеков
Тема боюнча
Кудай көрүп турат. Жапаров видеосун көрсөткөн мас судья өз версиясын айтты
74 батир, 19 соода жай... УКМК судьянын мыйзамсыз байыганын аныктады
УКМК кармаган Жогорку соттун судьясы Осмоналиев 70 млн. сом төлөп абактан чыкты
Бакиров Өмүрбек Мирзараимович

Бакиров Өмүрбек Мирзараимович өмүр баяны

71
Өмүрбек Бакиров 1978-жылы Ош облусуна караштуу Араван районунун Төө-Моюн айылында туулган. 2001-жылы Кыргыз-өзбек университетинин финансы жана кредит факультетин аяктаган.

Эмгек жолу:

  • 2001-2008 — жеке ишкер;
  • 2008-2010 — "Гарант" акционердик коомунун директору;
  • 2010-2011 — Жогорку Кеңештин төрагасынын жардамчысы;
  • 2011, июль-сентябрь — Жогорку Кеңештин төрагасынын кеңешчиси;
  • 2011-2015 — Жогорку Кеңештин V чакырылышынын депутаты;
  • 2018, ноябрь-декабрь — "Кыргызтелеком" ААКсынын төрагасынын кеңешчиси;
  • 2018 — Жогорку Кеңештин VI чакырылышынын депутаты.

Үй-бүлөлүү, төрт баланын атасы.

71
Белгилер:
Өмүр баяны, депутат, Өмүрбек Бакиров
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров ишкерлер менен болгон жолугушуу учурунда

Алдап жүргөн. Жапаров энергетика министрин иштен кетирген себебин айтты

0
Мурдагы энергетика жана өнөр жай министри Кубанычбек Турдубаев ээлеген ордунан 8-июнь күнү бошотулган. Аталган кызматка ал ушул жылдын февраль айында келген. Эми бул министрликти Доскул Бекмурзаев башкарып жатат.

БИШКЕК, 23-июн.— Sputnik. Кубанычбек Турдубаев Энергетика министрлигинен берилген тапшырмаларды аткарбаганы үчүн кетти. Бул тууралуу президент Садыр Жапаров ишкерлер менен болгон жолугушууда билдирди.

Эске салсак, мурдагы энергетика жана өнөр жай министри Кубанычбек Турдубаев ээлеген ордунан 8-июнь күнү бошотулган. Аталган кызматка ал ушул жылдын февраль айында келген. Эми бул министрликти Доскул Бекмурзаев башкарып жатат.

Жолугушууда ишкер Рахат Ирсалиев ири ГЭСтер чоң суммадагы каражатка салынарын айтып, кичи гидроэлектростанцияларды ички инвесторлордун күчү менен курууга боло турганын белгилеген. Бирок ал үчүн мамлекет тарифтерди бекитип, 100 пайыз иштелип чыккан электр энергиясын сатып алуусу керек.

Анын айтымында, мамлекеттен эч нерсе кереги жок. Бул жерде өлкө бир да тыйын коротпойт. Кичи ГЭСти бир жыл ичинде, ал эми чоң станцияларды 10 жыл же андан ашык убакытта куруп бүтсө болот.

Ал Жапаровго январдагы сүйлөшүүнү эскертти. Анда президент сунуш болсо киргизүүнү айткан. Мындан улам февраль айында ишкер сунуштарын Энергетика министрлигине киргизгенин айтып, бирок маселе чечилбей калганын кошумчалаган.

Жапаров буга жооп берип, Ирсалиев туура айтып жатканын белгиледи.

"Ноябрь-декабрда ошол кездеги министрди чакырып, кичи ГЭСтерден мамлекет электр энергиясын түз сатып алыш үчүн Рахат Ирсалиев менен жолугушуу уюштургам. Ирсалиев үч жыл ичинде үч кичи гидроэлектростанция курган. Бирок мамлекет электр энергияны сатып албай, линияга кошпой, эч нерсе кылган эмес. Ошол себептен ал айласы кетип электр энергияны майнингге койгон. Мен министрге киловатт-саатын 2,9 сомдон сатып алуу боюнча келишим түзүү тапшырмасын бергем", — деди президент.

Андан ары Жапаров сөзүн улап министр ага маселе чечилгенин ишенимдүү түрдө айтканын белгиледи.

"Эки айдан кийин ошол эле министрден сурасам, ал келишим түзүлгөнүн, кичи ГЭС боюнча маселе чечилгенин айткан. Мен маселе чын эле чечилди го деп ойлогом. Бир ай мурда мен силерге өзүм чалып, "маселе чечилди беле" деп сурасам, силер "жок" деп айттыңар. Мен министр менен кайра сүйлөшүп, себебин сурасам, ал ишенимдүү түрдө "маселе чечилген" деп калп айтып койгон. Бул министрдин кызматтан кетүүсүнүн бир себеби болду", — деди Жапаров.

Президент электр энергияны кичи ГЭСтерден сатып алуу зарылдыгына токтолуп, болбосо эч ким кичи ГЭС курбай коерун айтты. Мамлекет башчы "жолугушууга азыркы энергетика министри катышып жатабы" деп сураганда, анын орун басары бар экенин айтышты.

Жапаров келишим түзүү жана баа маселесин жума күнү саат 17:00гө чейин чечүү керектигин тапшырып, ал боюнча отчёт берүүнү эскертти.

"Силерге эки күн мөөнөт берем. Эгер чечпей, убакытты чоюп жүрө берсеңер, бюрократия болсо, анда жетекчилик толук курам менен арыз жазып мага келгиле. Эгер жарлык, мыйзамдарды аткарбасаңар, анда кызматтан жөн эле кетпестен кармаласыңар. Муну баарыңардын көзүңөрчө айтып коёюн. Мурда ишкерлер министр же башка мамлекеттик кызматкердин артынан чуркаса, эми инвесторлордун артынан силер чуркашыңар керек", — деди ал.

Өлкө башчы мамлекет кызматкерлерди пара алуу деген психологияны өзгөртүүгө чакырды.

0
Белгилер:
электр энергиясы, кызмат, министр, Садыр Жапаров, Кыргызстан
Тема боюнча
Жапаров УКМКнын Коррупцияга каршы кызматын жоймой болду
Бизнеске кысым болууда! Садыр Жапаров экономиканы өнүктүрүүнүн жолдорун айтты