Канистрага бензин куюу. Архив

Мыйзамсыз күйүүчү майлар күн көрүүнүн жолу же көмүскө экономиканын өнүгүшү

141
(жаңыланган 11:57 12.10.2015)
Кыргызстандын нефтетрейдерлери күйүүчү майдын акыркы айларда аз сатылып жатканын белгилеп, муну коңшулаш Казакстандан мыйзамсыз бензин жана дизелдик май ташуу күч алышы менен байланыштырышат.

БИШКЕК, 10-окт. — Sputnik. Чек ара аймактарындагы айылдардын жол боюндагы соодагерлери августтан баштап бөтөнчө бир продукцияны сунуш кылууда. Бул дарбыз-коон, калемпир-помидор эмес, канистрлерге, бактарга жана башка чака-челектерге куюлган бензин менен дизелдик май. Мындай көп түрдүү продукция ЕАЭБдин алкагында Казакстан менен Кыргызстандын чек арасында бардык чектөөлөрдүн жоюлушу менен пайда болду.

Соодагерлер күйүүчү май Кыргызстанга караганда Казакстанда арзан болушунан пайдаланып жатышат. Экономика министри Олег Панкратовдун айтымында, азыр нефть продуктулар рыногунда экономиканын көмүскө бөлүгү өрчүп, расмий нефтетрейдерлердин соодасы азайганынан мамлекеттик казынага салыктын түшүүсүн кыскарата турган коркунучтуу кырдаал калыптанды. 

Өкмөт кармаш жолунда 

Сентябрда эле Экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү боюнча мамлекеттик кызмат тарабынан Казакстандан Кыргызстанга документсиз бензин жана күйүүчү май ташып келе жаткан 17 машина кармалган. Алардын жалпы салмагы 285 тонна болчу. Бирок чынында республикага эсепсиз алынып келип жаткан нефть продуктулары мындан бир топ көп. Аталган кызматтын башчысы Бакыт Ашировдун айтымында, күйүүчү майды менчик унаалар менен ташуу үчүн машинанын бактары кайра жасалып, чакан автобустарга эки тоннага чейин май бата турган цистерналар орнотулууда. 

Ушуга байланыштуу Экономика министрлиги жеке адамдар үчүн документсиз 20 литрден ашык күйүүчү май ташууга тыюу салуучу токтом чыгарган. 

Ага ылайык төмөнкүлөргө тыюу салынат:

 

  • тийиштүү документтери жок май ташууга;
  • алынып чыккан өлкөдө нефть продуктуларын экспорттоого тыюу же чектөө болсо;
  • нефть продуктуларын коопсуз ташуу эрежелери бузулса;
  • ташуучунун же\жана жүктү алуучунун салыктык каттоосун тастыктай турган документ жок болсо.

 

Ошентип, өкмөт күйүүчү майды мыйзамсыз ташып кирүүнү токтотуп, расмий нефтетрейдерлердин сатык көлөмүн кайра калыбына келтирүү ниетинде.

Мыйзамсыз соода үчүн май куюучу жайларда кечки саат 19.00дөн таңкы 9.00гө чейин май куйчу бактарды толтурууга коюлган тыюу дагы бир сокку болот.

Экономика министрлиги күйүүчү майларды импорттоого карата бажы акцизин беш миңден үч миң сомго чейин кыскартуу сунушун талкууламакчы. Бул анын Кыргызстандагы баасын казактардыкына теңдештирүүгө мүмкүндүк берет.

"Бишкек нефть компаниясы" ЖАКтын ("Роснефть") башкы директору Александр Ниязовдун айтымында, нефтетрейдерлер бир ай мурун чекене жана дүң сатуулар түшүп кеткенде эле тынчсызданганын билдиришкен болчу. 

"Күйүүчү-майлоочу майларды мыйзамсыз алып келүү сатуунун көлөмүн 20 пайызга түшүрүп жиберген, бул абал азыр да сакталууда. Эгер өкмөт эч чара көрбөсө, анын көлөмү 40 пайызга чейин түшүп кетиши мүмкүн. Бул мамлекеттик бюджетке кете турган салык төлөмдөрүнө (акциздерге жана ҮБСке) терс таасир тийгизет", — деди ал.

Ниязов май куюучу жайларды кечкисин май менен толтурууга тыюу салуу жакшы ой, себеби мыйзамсыз күйүүчү майлар түнкүсүн куюлат деп эсептейт. 

"Нефть базалары кечки саат 17.00гө чейин иштеп, андан кийин нефть продуктулары сатылбайт. Салык кызматы АЗСтердин май толтуруп алууларын көзөмөлгө алышы зарыл, бул биринчи кезекте ошол станциялардын кызыкчылыгы үчүн керек. Себеби көзөмөлдүн аркасы менен гана салык топтоолорду жакшыртууга болот", — деди ал.

Компаниянын башчысы бензинди импорттоого акцизди тоннасын үч миң сомго чейин эмес, 1,5 – 2 миңге чейин түшүрүү керек деген ойдо. 

"Мисалы, ушундай эле акциз Казакстанда 4,5 миң теңге же 20 доллар, Кыргызстанда болсо ал 72 долларга жетет. Дал ошол себептен нефть продуктулары бизде кымбат. Акциз төмөндөсө, эки өлкөдө күйүүчү майдын баасындагы контрабандалык ташууга негиз болуп жаткан айырма кыскармак", — деди Ниязов.

Күн көрүү үчүн контрабанда

Жол жээктеринде бензин менен күйүүчү майды мыйзамсыз сатып жаткан адамдар муну жыргаганынан жасаган жери жок. Раушан Макеева бул иш менен августтан бери алектенет. Анын айтымында, ал ушинтип нанга акча таап жатат.

"Мен бул канистраларды өзүм көтөрүп келип, жолдо турам. Күнүнө тапканым 400 сом, бул аз болсо да, күн көргөнгө тыгынчык болуп жатат. Мен жакшыраак иштен качмак эмесмин, бирок биздин айылдарда деги эле жумуш жок. Менин дүкөнүм арзыбаган эле киреше берет", — дейт ал.

Күн сайын Макеева 40-50 литр бензинди чекене сатат жана арзан сатканы үчүн элдер ага ырахмат айтышат. 

Бензинди дайыма колдон алып жүргөн Таалай Жумабеков аттуу автосүйүүчү Sputnik агенттигине контрабандалык бензин же солярка май куюучу жайлардагыдан эч айырмаланбайт деди. 

"Ал тургай, бул сатуучулардын майлары сапаттуураак, башкысы, арзан түшөт. Алардын туруктуу жана текшерилген сатып алуучулары бар, ошон үчүн кошмолоп жиберишпейт деп ойлойм", — деди ал. 

Жумабековдун пикиринде, салыкты төмөндөтүү жана май куюучу жайларда баанын бир аз кыскарышы контрабандалык сатуучуларга атаандаштык кыла албайт жана алардын товарын сатып алуучулар качан болсо табылат. 

Жардамга!

Sputnik менен болгон маегинде Нефтетрейдерлер ассоциациясынын аткаруучу директору Улан Кулов мыйзамсыз ташып келүүчүлөргө каршы күрөштү ЕАЭБдин чек арасы ачылар замат баштоо керек болчу деди. 

Сентябрь нефть продуктуларынын импорттук көлөмү августка караганда 46,8 миң тоннага, өткөн жылдын сентябрына караганда 36 миң тоннага кыскарган. 

"Натыйжада мамлекеттик бюджет 210 миллион сом (100 миллион акциздик салык жана 110 миллион ҮБС боюнча) албай калды", — деди ал.

Куловдун пикиринде, эгер нефть продуктулар рыногунда абал өзгөрбөсө, мамбюджет жылдын аягында 1 миллиард сомдон куру жалак калат. 

"Бул — эмгек акы, пенсия, социалдык жөлөк пулдар. Эгер мамлекет акциздин баасын кыскартса, бензиндин баасы арзандайт, себеби анын өздүк баасы 1 сомдон 5 сомго чейин түшөт да", — деп сөзүн жыйынтыктады Кулов.

Нефть продуктулар рыногунда абалды кескин өзгөртүүчү токтомдун долбоорун өкмөт өзүнүн жакынкы отурумунда талкууламакчы. 

141
Белгилер:
күйүүчү-майлоочу каражат, импорт, акциз, салык, ҮБС, Евразиялык экономикалык биримдик, Бакыт Аширов, Александр Ниязов, Олег Панкратов, Улан Кулов, Казакстан
Тема боюнча
Күйүүчү майды канистра менен алып кирүүгө Кыргызстанда тыюу салынышы мүмкүн
Өткөрүү пункттарынан мыйзамсыз май ташыган унаалар кармалды
Кыргызстандын жаранынын паспорттору. Архив

Интерпол кыргызстандыктарга жоголгон паспорттор боюнча эскертүү берди

19
(жаңыланган 13:23 16.01.2021)
ИИМ билдиргендей, Мамлекеттик каттоо кызматы бул же тигил документтин жоголгондугу тууралуу Эл аралык жазык полициясы уюмуна (Интерпол) кирген бардык өлкөлөргө кабарлайт.

БИШКЕК, 16-янв. — Sputnik. Интерполдун Кыргызстандагы улуттук борбору жарандарга чет өлкөлөрдө жараксыз паспортторду колдонуунун негативдүү кесепеттери болорун эскертти.

Кеп мурда жоголуп кеткен документтер тууралуу болуп жатат.

"Жалпы жарандык паспорт же ID-картаңыз жоголуп кетип, бул тууралуу укук коргоо органдарына билдирдиңиз дейли. Бирок аны кийин кайра таап алган күндө дагы чет өлкөгө чыкканда колдонбошуңуз керек", — деп айтылат билдирүүдө.

ИИМдин маалымат кызматынан билдиришкендей, Мамлекеттик каттоо кызматы бул же тигил документтин жоголгондугу тууралуу Эл аралык жазык полициясы уюмуна (Интерпол) кирген бардык өлкөлөргө кабарлайт. Кийин ал өлкөлөрдүн бирине жоголгон документти пайдаланып кирүүгө аракет кылган адам кармалышы мүмкүн.

19
Белгилер:
паспорт, Интерпол, ИИМ, Кыргызстан
Тема боюнча
Төрт жылдан бери издөөдө жүргөн россиялык жаран Нарындан кармалды
Президенттик шайлоодо утуп чыккан Садыр Жапаров. Архив

Түрмөдөн чыгып тактыга отурган президенттер. Садыр Жапаров өңдүүлөр көппү

84
(жаңыланган 13:21 16.01.2021)
Айрым дүйнөлүк лидерлер саясий олимпке чыгаардын алдында эркинен ажыратылып, абакта болушкан. Sputnik Кыргызстан ушундай башчылар тууралуу түрмөк даярдады.

Алдын ала маалыматтарга ылайык, 10-январда өткөн кезексиз президенттик шайлоодо Садыр Жапаров утуп чыкты. Ал 16 атаандашын артта калтырып, шайлоого катышкан кыргызстандыктардын дээрлик 80 пайыз добушуна ээ болгон. Андан кийинки сапта жетиден кем пайыз алган Адахан Мадумаров. Калган талапкерлер үч пайызга да жетпеген добуш алышты.

Жапаров саясатка түз эле түзөтүү колониясынан келди. Мурдагы эл өкүлү мамлекеттик кызматкерди барымтага алган деген айып менен жазасын өтөп жаткан. 4-октябрда өткөн парламенттик шайлоонун жыйынтыгына нааразылыктан улам башталган элдик толкундоолордун экинчи күнүндө аны тарапташтары бошоткон. Алты күн өтпөй Жапаров премьер-министрлик кызматка бекиген. Дагы беш күндөн кийин президент Сооронбай Жээнбековду отставкага кетүүгө мажбурлап, өзү мамлекет башчысынын милдетин аткаруучу болуп калган. Бийликке "түрмө аркылуу" келген башка өлкөлөрдүн башчыларын эске салууну чечтик.

Фидель Кастро

Кубалык революционер жана мамлекеттик ишмер 1953-жылы Сантьяго-де-Куба шаарындагы Монкада аскердик казармаларга жасалган ийгиликсиз чабуулдан улам камалган. Дал ошондо алгач ирет "Эркиндик же өлүм!" деген айтылуу ураан жаңырган.

Кубинский революционер, государственный, политический и партийный деятель, руководитель Кубы в 1959—2011 годах Фидель Кастро
© REUTERS / MARIANA BAZO
Фидель Кастро

Көтөрүлүш аёосуз басылып, Фидель Кастро аскердик трибуналга чыккан. Он беш жылга кесилген, бирок 1955-жылдын май айында коомдук пикирдин басымы алдында козголоңчуга ырайым берилген. Ошол эле жылы ал Мексикага жер которот.

Кастронун доору Кубада 1959-жылы, тагыраагы, революция жеңип жана Фульхенсио Батистанын диктатурасы кулатылганда башталган. Январда Кастро армиянын командачылыгын өз көзөмөлүнө алып, ал эми февралда өкмөт башчысынын ордун ээлеген. Өлкөнү дээрлик жарым кылым, 2008-жылга дейре жетектеп турган. Акыркы жылдары мамлекетти башкаруудан четтеп, бийликти иниси Рауль Кастрого өткөрүп берген. Ал киши да кезегинде көтөрүлүшчүлөр армиясында күрөшкөн.

Иосип Броз Тито

Балкандардагы эң белгилүү саясатчылардын бири Иосип Броз Тито мамлекет башына келгенге чейин темир тор аркасына эки ирет түшкөн. Адегенде бул Биринчи дүйнөлүк согуш убагында болгон, ага болочоктогу жол башчы Австрия-Венгрия императордук армиясынын курамына чакырылган.

Бывший Президент Социалистической Федеративной Республики Югославия Иосип Броз Тито. Архивное фото
© Sputnik / РИА Новости
Иосип Броз Тито

Тито эмне себеп менен, кандай шарттарда кесилгени так белгисиз. Бир версияга ылайык, козголоңго азгыргандыгы, дагы бир версияга ылайык, ал орустар менен качууга ниети үчүн камакка алынганы айтылат. Кандай болгон күндө да көп өтпөй толук акталып чыккан.

Экинчи жолу 1928-жылы беш жылдан ашуун мезгилге кесилип, жазасын оор шартта өтөгөн. 1934-жылы март айында абактан чыгат. Азаттыкка чыккан соң Югославиянын Коммунисттик партиясынын жетекчилеринин бири болгон.

1948-жылы премьер-министр жана Тышкы иштер министрлигин аркалаган, ал эми 1953-жылы Тито президент болуп шайланат. Бул кызматты өмүрүнүн аягына дейре, тагыраагы, 1980-жылдын май айына дейре ээлеген.

Вацлав Гавел

1989-жылдын 29-декабрында Чехословакияда бийликке драматург, социалисттик түзүлүштүн айтылуу сынчысы Вацлав Гавел келген. Эч кандай саясий тажрыйбасы жок киши посткоммунисттик Чехословакиянын тун президенти болот. Ал эми өлкө экиге бөлүнгөн соң Чехияны жетектеп калат. Бийликке келгенче бир нече ирет камалып чыккан. Биринчисинде 1977-жылы мамлекеттик кызматкерге кол салганы үчүн айыпталган эле. Гавел абакта бир нече ай отурган, андан соң кылмыш ишин токтотушкан.

Бывший президент Чехословакии Вацлав Гавел. Архивное фото
© Sputnik / Борис Приходько
Вацлав Гавел

1979-жылы ал мамлекеттик төңкөрүш жасоо аракети үчүн кайра 4,5 жылга камалган. Натыйжада Гавел жалган жалаа менен дагы эки мөөнөттүк жаза алганы айтылат. Президент болуп шайлангандан жарым жыл мурун толук жазасын өтөп чыккан.

Уго Чавес

Катаал, ошол эле убакта калктын сүймөнчүгү болгон венесуэлалык лидер Уго Чавес 1992-жылдын башында президент Карлос Андрес Перести тактысынан кулатуу аракети үчүн түрмөгө түшкөн. Анын жашыруун кыймылы тарабынан уюштурулган аскердик төңкөрүш 18 кишинин өмүрүн алып, полковник Чавес бийликке багынып бергенче 60 киши жаракат алган.

Бывший президент Венесуэлы Уго Чавес в московском аэропорту Внуково-2.
© Sputnik / Антон Денисов
Уго Чавес

Болочок президент эки жыл абакта отурган, кийин "Бешинчи республика үчүн кыймыл" деп аталган партиясын түзөт. Чавес өкмөттү күч менен кулатууга бекем ишенген. Бирок тактикасын өзгөртүүгө аргасыз болуп, 1998-жылы президенттик шайлоого өз талапкерлигин коёт. Шайлоочулардын 56 пайыз добушуна ээ болуп, жыйынтыгында бийликке тынч жол менен келген. Элдин ишениминен тайбаган Чавес кийин үч жолу — 2000, 2006 жана 2012-жылдары президенттикке кайрадан шайланып келген.

Нельсон Мандела

Апартеид режимине каршы турган айтылуу күрөшчү Түштүк Африка Республикасынын президенти болгонго чейин 27 жыл абакта отурган.

Бывший президент Южной Африки Нельсон Мандела обращается к собравшимся высокопоставленным лицам и представителям общественности на Парламентской площади в центре Лондона. 29 августа 2007 года
© AFP 2021 / LEON NEAL
Нельсон Мандела

Алгач ирет 1956-жылы камалган. Мандела жана Африкалык улуттук конгресстин 156 активисти мамлекетке чыккынчылык кылды деп айыпталган. Бирок Манделага тагылган айып төрт жылга созулган соттук процесстин жыйынтыгында алынган.

Көп өтпөй Мандела саботаж жана өкмөттү күч менен кулатууга аракет жасаган деген айып менен кайрадан абакка кирет. 1964-жылы ага өмүр бою эркинен ажыратуу өкүмү чыгарылат.

27 жылдын он жетисин ал жалгыз кишилик камерада өткөрүп, жарым жылда бир гана киши андан кабар алып жана бир гана кат алууга укугу болгон. Мандела өз эскерүүлөрүндө каттар көбүнчө абактык цензурадан өтпөй калганын жазган. Түрмөдө отурган убагында ал Лондон университетин сырттан окуп, юридикалык илимдердин бакалавр даражасын алган.

Аны 1990-жылы, Түштүк Африка Республикасына жаңы башчы келгенде гана бошотушкан. Эркиндикке чыккандан төрт жылдан кийин Мандела президенттик шайлоодо жеңип чыгып, бул кызматты 1999-жылга чейин аркалаган. 1993-жылы "апартеид режиминин аякташына тынч жол менен кошкон салымы жана Түштүк Африкада жаңы демократиянын негиздерин түптөгөнү үчүн" Нобелдин тынчтык сыйлыгына татыган.

Садыр Жапаров туурасындагы кызыктуу фактылар менен бул шилтеме аркылуу таанышсаңыз болот.

84
Белгилер:
бийлик, шайлоо, түрмө, президент, Садыр Жапаров
Тема боюнча
Түрмөдө жатып революция жасадым деген Жапаров ийгилигинин сырын ачты
Шайлоодо жеңген Садыр Жапаров Кыргызстанды кантип өнүктүрмөкчү? Убадалары
Бюллетеньдерди санап жаткан БШК кызматкери. Архив

Шайлоодогу добуштар кол менен саналып бүтүп, жыйынтыгы чыкты

5
(жаңыланган 13:50 16.01.2021)
Добуш берүүгө 3 563 574 шайлоочунун ичинен 1 401 726 жаран катышкан. Бул жалпы шайлоочулардын 39,33 пайызын түзөт.

БИШКЕК, 16-янв. — Sputnik. Борбордук шайлоо комиссиясы мөөнөтүнөн мурда өткөн президенттик шайлоонун жыйынтыгын кол менен 100 пайызга санап бүттү. Бул тууралуу БШКнын сайтында көрсөтүлөт.

Кыргызстандын желегин жана конституциясын көтөрүп бараткан жоокерлер
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Анда 2474 шайлоо участкасындагы бюллетендер автоматтык санактан да, кол түрүндө эсептөөдөн да толугу менен өткөнү жазылат. Бир шайлоо участкасындагы шайлоонун жыйынтыктары жокко чыгарылган.

Добуш берүүгө 3 563 574 шайлоочунун ичинен 1 401 726 жаран катышкан. Бул жалпы шайлоочулардын 39,33 пайызын түзөт.

Натыйжада Садыр Жапаров добуштардын 79,23 пайызына ээ болуп алдыга озуп чыккан. Экинчи орунда Адахан Мадумаров 6,78 пайыз, үчүнчү орунда Бабыржан Төлбаев 2,36 пайыз менен турат.

5
Белгилер:
жыйынтык, шайлоо, Садыр Жапаров
Тема:
Кыргызстандагы президенттик шайлоо – 2021
Тема боюнча
Садыр Жапаров премьерликтен качан кетиши керек? Өкмөттү кандай тагдыр күтөт
Президенттикке талапкерлер үчүн ар бир добуш канча сомго айланды