Кампадагы картошка. Архив

Жапырт банкрот болгон дыйкандар жана министрликтин кыл учундагы тагдыры

(жаңыланган 21:03 28.03.2016)
Пайдасы азайган картошканы көлдүктөр кайрадан эгүүгө аргасыз. Анткени, быйылкы өтпөй жаткан картошкаларды үрөн катары колдонбосо, жараксыз болуп калышы ыктымал. Бул арада парламентте Айыл чарба министрлигинин тагдырын чечүү боюнча сунуштар каралганы жатат.

БИШКЕК, 28-мар. — Sputnik. Убагында үрөн үчүн картошканын бир килограммын 25-30 сомдон сатып алган көлдүк дыйкандар, алган түшүмүн 1,5 сомдон сата албай отурат. Бул тууралуу маалыматты Түп районунун тургуну Турсунбек Абдылдаев Sputnik Кыргызстан агенттигине билдирди.

"Былтыр картошка эгүү максатында Айыл банктан 10 пайыздык үстөк менен 300 миң сом насыя алгам. Эгин жыйналгандан бүгүнкү күнгө чейин картошканын баасы чыкпай, учурда такыр эле 1,5 сом болуп калды. Аны дагы жөн алышпай тандап, тебелеп-тепсеп жатышат", — деп билдирет Абдылдаев.

Дыйкан картошканы убагында беш сомдон сатууга үлгүрсө да 200 миң сомго банкрот болгонун айтат.

"Жер иштетүүгө 300 миң сом кеткен. Картошканы сатканда 100 миң сом эле болуп калды. Эми ай сайын насыянын 60 миң сом үстөк пайызын дагы төлөп жатам. Ал эми 1,5 сомдон сата тургандар такыр эле сызга отурушту го", — деп кошумчалайт Абдылдаев. 

Көлдүктөргө көңүл айткан агроном

Агроном Өмүрбек Муканбетов күн ысыганча көлдүктөр картошкасын сатып түгөтпөсө талаага төгүүгө туура келерин айтат. 

"Картошканы келерки сезонго чейин жер төлөдө сактап калуу мүмкүн эмес. Күн ысыганда ал өнө баштайт. Сактап калууга бир эле жол бар. Ал үчүн муздаткычы бар жер төлө керек. Бирок, андай нерсе биздин дыйкандарда жок", — дейт Муканбетов. 

Үмүт шооласы үзүлгөн дыйкан

Ысык-Көлдөгү Жети-Өгүз районуна караштуу Оргочор айылынын тургуну Айбек Акматов жер иштетүү тозокко айланып баратканын айтат.

"Жерди иштетүү чоң эмгек менен каражатты талап кылат. Техника жалдоо менен күйүүчү майды эсептебегенде жумушчуларга көп акча кетет. Бир жумушчу кеминде 600-700 сомго иштейт. Үй-бүлөңдү кошпогондо 10 адамды жалдайсың. Суу талашуу өзүнчө көйгөй", — дейт Акматов. 

Ал Айыл чарба министрлиги дыйкандарга багыт берип турса, жеңил болмок беле деген ойдо.

"Буудай эксек — буудай арзан, арпа эксек — арпа арзан. Төө буурчак да эгип көрдүк, анын да баасы төмөндөп кетти. Айыл чарба министрлигинин аты эле болбосо, багыт бергенин көрбөдүм. Коңшу өлкөлөрдө картошка көп эгилип, баа арзандап кетти дешет. Анда эмнеге алдын ала мониторинг жүргүзүп, картошка эмес башканы эккиле деп айтышпайт?", — деп кошумчалайт Акматов. 

РИА Мода агенттигине таянган анализи жок министрлик

Sputnik Кыргызстан агенттиги Айыл чарба министрлигине караштуу азык-түлүк коопсуздугу жана агрардык маркетинг саясат башкармалыгынын жетекчиси Асылбек Жумабековго кайрылып, 2016-жылга жүргүзүлгөн божомолду сурап көрдү. 

"Биз бааларды алдын ала айта албайбыз. Бирок, баланча өлкөдө, түкүнчө эгин көп эгилип жатат, баа түшүп кетиши мүмкүн деген сыяктуу кеңештерди беребиз", − деди Жумабеков. 

Быйыл кайсы жемиштер менен эгиндер коңшу өлкөлөрдө көп эгилүүсү күтүлүп жатканын, ал эгиндерди атап берүүнү сураганда эмнегедир Жумабеков "атай албайм" деп жооп берди.

Бирок, маектеш жүргүзүлгөн божомолдор Айыл чарба министрлигинин сайтына коюлуп, Экономика министрлигине жөнөтүлөрүн айтты. 

Божомолдун көчүрмөсүн Sputnik Кыргызстан агенттигинин журналисти карап чыкты:

  1. Кайсы бир жемишке болгон баа 2016-жылы коңшу Казакстан менен Россия өндүргөн жемиштердин көлөмүнө жараша болот (аталган өлкөлөрдө кайсы эгин-жемиштер көп эгилери көрсөтүлгөн эмес);
  2. БУУга караштуу айыл чарба уюмунун маалыматы боюнча 2016-жылы төө буурчакка болгон баа 2015- жылдагыдай кармалат;
  3. Кант 2015-16-жылы жогорку баада кармалат; 

Белгилей кетсек, жогоруда көрсөтүлгөн үч маалымат Айыл чарба министрлигинин жеке иликтөөсү эмес, Bloomberg, INTERFAX, РИА Мода маалымат агенттиктерине чыккан материалдардын көчүрмөсү болуп чыкты. 

Sputnik Кыргызстан жогорудагы божомолдун пайда-батасы тууралуу агроном, дыйкан Баатырбек Эргешовдон сурап көрдү. 

"Бул эмне деген божомол? Айыл чарба министрлиги РИА Модага чыккан маалыматка таянып, тыянак чыгарса биз банкрот болбогондо ким банкрот болмок эле?", — деген пикирин билдирди. 

Анын айтымында, министрлик алдын ала быйылкы жыл кургакчыл же жаанчыл болорун аныктап, ошого жараша эгин эгүүнү сунушташ керек.

Баткендиктер да ырыскысынан айрылды 

Болуп өткөн суук аба ырайы Лейлек районунда 310 гектар жер аянтындагы бүчүр байлаган жана данектүү мөмө-дарактарды үшүк алып кеткенин Өзгөчө кырдаалдар министрлиги билдирген. Суук аба ырайы күтүлүп, үшүк жүрөрүн Кыргызгидромет эскерткен. Бирок, Айыл чарба министрлигинин сайтына кирип, бир дагы эскертме берген маалымат таба албадык. 

Өрүктөрдү үшүктөн сактап калууга болобу?

Баткен облусуна караштуу Карабак айылынын тургуну жана агроном Турсуналы Төлөмүшов өрүктөрдү үшүктөн сактап калууга болорун айтат. 

"Өрүктөрдү үшүктөн сактап калуу үчүн нымдуу саманды алдына төшөп, түтөтүш керек. Бул ыкманы күнү-түнү жасоонун кажети жок. Аба ырайы түнкүсүн суук болот. Ошого ылайык түнкүсүн түтөтүп койсо, үшүк албайт", — дейт Төлөмүшов.

Анын айтымында, үшүктөн сактануунун заманбап жолу дагы бар. 

"Былтыр Кореяда өткөн бүткүл дүйнөлүк чарба көргөзмөсүнө баткендик бир нече тургундар барып келдик. Анда үшүктөн сактоочу каражаттар тууралуу корейлер айтып беришип, колдонуп көргүлө деп бекер эле беришти. Андай препараттар Россия менен Украинада дагы колдонулат экен", — деп кошумчалаган Төлөмүшов, быйыл бир гектар жердеги өрүгүнө аталган каражатты сээп чыкканын айтты. 

Картошкасы өтпөй, төө буурчагы арзандаган таластыктар 

Казакстан менен чектеш Талас облусунун тургундары лабораториянын жоктугунан коңшу өлкөгө картошкасын өткөрө албай кыйналып жатат. Анысы аз келгенсип, 120 сомдон сатылып жаткан төө буурчак капысынан 25-30 сом болуп, дыйкандар быйыл эмне эгерин билбей баштары катып турган маал. 

2016-жылга карата дыйкандарга берилчү кеңештер Айыл чарба министрлигинин сайтына жайгаштырылып жүрбөсүн деген ойдо agroprod.kg сайтын акмалап көрдүк. 

Тилекке каршы, дыйкандарга багыт көрсөткөн бир дагы материал таба алган жокпуз. Сайттын "жарыялар" деген бөлүгүндө гана 2016-жылы дыйкандарга берилүүчү насыялар тууралуу маалыматтар көрсөтүлгөн. Калган материалдардын көпчүлүгү өтүп кеткен жылдарга байланышса, айрымдарында 2015-2020-жылдарга багытталган пландар көрсөтүлгөн.

Айыл чарба министрлиги эмне менен алектенерин билбегендер үчүн маалымат

Sputnik Кыргызстан агенттиги Айыл чарба жана мелиорация министрлиги жөнүндө жобону карап, негизги милдеттемелери менен функцияларын карап чыкты:

  • Мамлекеттин айыл чарбалык продукцияга ички керектөөсүн камсыздоо жана өлкөнүн экспорттук потенциалын арттыруу;
  • Айыл чарба продукциясын экспорттоо-импорттоонун экономикалык абалына такай анализ жүргүзүү жана анын негизинде аларды өнүктүрүүнүн стратегиялык багыттарын аныктоо;
  • Артыкчылыктуу багыттардын өнүгүүсүнө мамлекеттик колдоо көрсөтүү системасын иштеп чыгуу жана өндүрүшкө киргизүү;
  • Илимий изилдөөлөрдүн артыкчылыктуу багыттарын аныктайт;
  • Ветеринардык-санитардык жана фитосанитардык тобокелдерди аныктайт, баа берет жана белгиленген тартипте башкарат ж.б.;

Парламент Айыл чарба министрлигинин түзүмдөрүн өзгөртүүгө белсенип жатат

Жогорку Кеңештеги агрардык саясат, суу ресурстары жана региондорду өнүктүрүү комитетинин төрагасы Мирлан Бакиров Айыл чарба министрлигиндеги пайдасы жок департаменттерди жоюп салуу маселеси келерки жумада комитетте караларын айтты. 

"Негизгилерден болуп Суу департаменти калыш керек. Калган чарбалык департаменттердин ишин карап чыгып, өз сунушубузду беребиз. Анда Айыл чарба министрлигине караштуу бирин-бири кайталаган керексиз департаменттерди жоюп салуу каралат", — деп билдирди Бакиров. 

Анын айтымында, Евразия экономикалык биримдигине киргенден кийин айыл чарба саясаты күчөтүлүп, кыска, мобилдүү департаменттерди түзүү замандын талабы болуп жатат.

Белгилер:
банкрот, айыл чарба, өрүк, Картошка, Төө буурчак, Ысык-Көл
Тема боюнча
Лейлекте 310 га жердеги мөмө-жемиш бактарын үшүк алып кетти
Туристтер аэропортто. Архив

Көкөй кескен COVID: Кыргызстанга келем деген турист көп, бирок батынбай жатышат

(жаңыланган 16:05 22.04.2021)
Келе жаткан жайда туризм тармагын калыбына келтирүү үчүн кандай аракеттер көрүлүп жатканын Туризм департаментинен айтып беришти.

Өткөн жылы коронавирус пандемиясынан улам чек аралар жабылып, башка тармактар сыяктуу эле туризм дагы ири чыгымга учураган.

Албетте, бардыгы калыбына келе жатат деп айтууга эрте. Дүйнөнүн көпчүлүк өлкөлөрүндө, анын ичинде Кыргызстанда дагы COVID-19 кайрадан кулачын жая баштады.

Эки анжы болуп турган мындай учурда туризм кайсы багытта кетип, жаңы жагдайга ылайыкташуу үчүн кандай аракеттер көрүлүп жатканын Sputnik редакциясына Экономика жана финансы министрлигине караштуу Туризм департаментинен айтып беришти.

Электрондук сертификаттар

Азыр туристтер Кыргызстанга чет элдиктер үчүн ушул жылдын январь айында иштелип чыккан алгоритмдин негизинде кирип-чыгып жатышат. Тагыраагы, ар бир жүргүнчү ПЦР-тесттин таза деген жыйынтыгын көрсөтүшү керек. Учакта атайын анкеталар таратылып, аларды жүргүнчүлөр толтуруп, санитардык-карантиндик түйүндүн кызматкерлерине көрсөтүшү шарт.

Бирок жакында туристтерге "Коопсуз саякат" (Safe travel) электрондук сертификаты бериле баштай турганын Туризм департаментинин директорунун орун басары Кыял Кенжематова билдирди.

Заведующая отделом правового обеспечения, лицензионного контроля и организационной работы Департамента информации и массовых коммуникаций при Министерстве культуры, информации и туризма Кыял Кенжематова
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Туризм департаментинин директорунун орун басары Кыял Кенжематова
"Дүйнө жүзүндө коронавируска каршы эмдөө башталып, учурда чет элдиктер Кыргызстанга вакцина алгандыгы тууралуу сертификат менен кирсек болобу деп кызыгып жатышат. Андыктан эрежелерди бир аз өзгөртүп, электрондук сертификат киргизгени жатабыз. Ал аркылуу адамдын эмделгени тууралуу маалымат алсак болот", — деди Кенжематова.

Визасыз режим

Тышкы иштер министрлиги туризм тармагын өнүктүрүү үчүн Кыргызстанга тогуз өлкөнүн жарандарын 60 күнгө чейин визасыз режим менен киргизүүнү демилгелеп, документ парламентте биринчи окууда каралды.

Бүгүнкү күндө Кыргызстанга 53 өлкөнүн жарандары визасыз кире алса, эми бул тизмеге Албания, Болгария, Вьетнам, Израиль, Кипр, Македония, Румыния, Таиланд жана Мексиканы кошуу сунушталууда.

Автоунааларга уруксат берүү

Туризм департаментинен билдиришкендей, учурда Кыргызстанга автоунаа менен 33 өлкөнүн жарандары кире алат. Калгандары чек араны учак менен гана басып өтүшү керек. Ошол себептүү бул тизмени дагы кеңейтүү маселеси каралып жатат.

"Өзбекстан, Казакстан, Тажикстан мамлекеттеринде алыскы чет өлкөлөрдөн, анын ичинен Европадан келген туристтер көп. Изилдеп көрсөк, алар Борбордук Азияга келген соң бир эле өлкө менен чектелбей бир нечесин кыдыргысы келет экен. Арасында Кыргызстанга келүүнү каалагандар көп. Бирок ушу турган жерден автоунаа менен кире албай жатышат", — деди департамент өкүлү Кенжематова.

Аба каттамдары

Туризмди илгерилеттүү үчүн Тамчы айылындагы "Ысык-Көл" эл аралык аэропортуна аптасына бир иреттен Россиянын Ростов-на-Дону, Санкт-Петербург, Москва, Екатеринбург, Уфа жана Новосибирск шаарларынан чартердик каттамдар жасалууда.

Туризм департаментинен башка өлкөлөр менен байланышты күчөтүү үчүн Jazeera Airways, Wizz Air жана TMG авиакомпаниялары менен сүйлөшүүлөр жүргүзүлгөнүн айтышты.

Завотделом правового обеспечения Департамента Минкультуры КР Кыял Кенжематова
© Sputnik / Азамат Тотубаев
Туризм департаментинин директорунун орун басары Кыял Кенжематова
"Бардыгы Кыргызстанга каттоого даяр, болгону дүйнөдөгү эпидемиологиялык абал тоскоолдук жаратууда. Jazeera Airways компаниясы Эль-Кувейт — Бишкек — Эль-Кувейт каттамын,  Wizz Air авиакомпаниясы Бишкек —  Будапешт —  Бишкек, Бишкек — Абу-Даби — Будапешт — Бишкек каттамдарын аткарууга, TMG компаниясы Түштүк Кореядан туристтерди алып келүүгө макул болгон", — деди департамент жетекчисинин орун басары.

Чет элдиктер Кыргызстанга келүүнү каалайбы?

Кыргыз туроператорлор ассоциациясы Кыргызстанга алыскы чет өлкөлөрдөн туристтерди тартуу менен алектенет. Анын аткаруучу директору Нурбек Сапаровдун айтымында, чет элдиктер Кыргызстанга келүүдөн чочулап турушат.

Директор Кыргызской ассоциации туроператоров Нурбек Сапаров на брифинге в мультимедийном пресс-центре Sputnik Кыргызстан.
© Sputnik / Асель Сыдыкова
Кыргыз туроператорлор ассоциациясы директору Нурбек Сапаров
"Былтыркыга салыштырмалуу бир аз бар. Ишкерлер бир айда бир группа болсо, ошого ыраазы болуп жатышат. Көпчүлүк чет элдиктер алдын ала жолдомо алганга батынбай турушат. Бүгүн алып алса, эртең чек араны жаап койсо кандай болот деген маселе баарын түйшөлтүүдө", — деди Сапаров.

Ал эми Чолпон-Ата шаарында жайгашкан "Көгүлтүр Ысык-Көл" санаторийине эс алуучулардын басымдуу бөлүгү коңшу өлкөлөрдөн жана Россиядан келишет. Мекеменин директору Лира Батырбекова кыш айларында туристтер көп болгону менен март, апрель айында эл азайып калганын айтат.

Күндүзгү стационардагы медицина кызматкери. Архив
© Фото / пресс-служба правительства / Алишер Алиев
"Орозо айына байланыштуубу же эпидемиологиялык абал таасир этип жатабы, айтор, азыр коноктор азайып калды. Биздин кардарларыбыздын негизги бөлүгү болуп эсептелген россиялыктар дагы кызыгып сурап, бирок ошол бойдон эле токтоп калып жатышат. Жакында Екатеринбургда өткөн туристтик жарманкеге биздин өкүл барып келди. Кызыккандар абдан көп. Анткен менен эпидемиологиялык абал көкөйдү кесип турат", — деди директор.

Буга чейин өкмөттөн мурдагыдай катаал чектөөлөр азырынча киргизилбесин, бирок коомдук жайларда, эл көп топтолгон жерлерде санитардык-эпидемиологиялык коопсуздук нормалары күчөтүлөрүн айтып келишкен.

Анткен менен 22-апрель күнү Саламаттык сактоо жана социалдык өнүктүрүү министрлиги Кыргызстанда коронавирустун төрт — "британиялык", "түштүк африкалык", "индиялык" жана "россиялык" штаммы аныкталганын билдирди.

Белгилер:
коронавирус, алгоритм, каттам, аракет, пандемия, туризм, Кыргызстан
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
Кыргызстандын өкүлдөрү Екатеринбургдагы туристтик көргөзмөгө катышты
Айла кеткенде... Европадагы өлкө ар бир туристке 200 евро төлөп берүүгө даяр
Екатеринбург шаарындагы мигранттар. Архив

Россияда мигрант куруучулардын реестрин түзүү сунушталууда. Максаты кандай

(жаңыланган 16:02 22.04.2021)
Жаңы эреже мигранттарга жумушка оңой орношууга, айлык акысын убагында алып, жакшы шарттарды талап кылууга жардам берери айтылууда.

БИШКЕК, 22-апр. — Sputnik. Россияда Куруучулардын улуттук бирикмеси курулуш тармагында иштеген мигранттардын реестрин түзүүнү сунуштап жатат. Бул тууралуу бирикменин жетекчиси Антон Глушков РИА Новости агенттигине билдирди.

Анын айтымында, учурда Россияга келген куруучулар ден соолугу тууралуу маалым кат даярдап, орус тилинен экзамен тапшырып, ошондой эле жумушка орношуу үчүн документтерди тууралашы керек.

"Мындан ары аларды Россияга келе жатканда эле бирдиктүү реестрге катталууга милдеттендирүүнү сунуштап жатабыз. Бул нерсе мигранттарга жумушка оңой орношууга, айлык акысын убагында алып, жакшы шарттарды талап кылууга жардам берет. Мындан тышкары, салык жагынан ачык-айкындуулук пайда болмок", — деди Глушков.

Ошондой эле жетекчи бул тизме учурда кайсы куруучу иштеп, кайсынысынын колу бош экенин аныктап, тез аранын ичинде аны жаңы объектиге жайгаштырууга мүмкүнчүлүк түзөрүн кошумчалады.

Буга чейин Россия президентинин маалымат катчысы Дмитрий Песков "ири пландарды ишке ашыруу үчүн мигранттар жетишсиз болуп жатканын, жумушчу күчтүн тартыштыгы өзгөчө курулуш тармагында байкалганын" билдирген.

Белгилер:
реестр, курулуш, мигранттар, Россия
Тема боюнча
Песков: ири пландарды ишке ашыруу үчүн Россияга мигранттар жетишпей жатат