Дарыкана. Архив

Гепатит деген кандай оору? Билинбей жеген дарттын себептери жана дабасы

19543
(жаңыланган 17:01 28.07.2017)
Дүйнө жүзүндө гана эмес, Кыргызстанда да СПИД, кургак учук сыяктуу эле гепатит илдети да коркунучтуу деп саналат. Бул дарт көпчүлүк учурда билинбей өрчүп, убагында дарыланбаса цирроз, рак ооруларына алып келет.

Бүгүн Бүткүл дүйнөлүк гепатит оорусуна каршы күрөшүү күнү. Буга байланыштуу Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги Саламаттык сактоо министрлигинин Ооруларды алдын алуу жана мамлекеттик санэпидкөзөмөлдөө департаментинин эпидемиологиялык башкармалыгынын башчысы Абдыкадыр Жороевден оорунун келип чыгуу себептери, өлкөдөгү абал жана сактануу жолдору тууралуу билип көрдү.

Гепатит деген эмне?

Гепатит же сарык оорусу — боорду жабыркаткан жугуштуу дарт. Өз ичинен ал А, В, С, D жана Е болуп беш түргө бөлүнөт.

Гепатиттин А жана Е түрү оорунун жеңил формасы болуп саналат. Башкача айтканда, илдеттин бул түрү өнөкөткө айланып кетпейт, аны убагында жакшылап дарыласа адам толугу менен айыга алат. Бул түрүн мурда "боткин" деп да атап коюшкан. Ал эми гепатиттин В, С, D түрлөрү адамда билинбей пайда болуп, көп убакыт дарылоону талап кылат. Ошондой эле анын өнөкөткө айланып кетүү коркунучу бар.

Оору кандай жол менен жугат?

Гепатит илдети жугуу жолу боюнча эки чоң түргө бөлүнөт.

  1. Гепатиттин А жана Е түрү турмуштук шартта эле жугат. Алсак, бул дартка көбүнчө дааратканадан же сырттан келгенде кол жуубаган, кайнатылбаган суу ичкен, мөмө-жемишти жууп жебеген адамдар кабылат. Алардын көбү жаш балдар болот.
  2. Ал эми В, С, D түрлөрү болсо оорулуу адамдан соо адамга кан аркылуу жугат.

Мисалы, баңги ийнелер, сакал алган устара, тиш жуучу щётка, маникюр, педикюр, пирсинг, татуировка жасоочу жана тиш жулуучу каражаттардан жугат. Ошондой эле жыныстык катнаш аркылуу да илдеттин бул түрүнө кабылып калуу мүмкүн.

Ооруну айыктырууга болобу?

Гепатиттин А түрү башка оорулардан айырмаланып өнөкөт түрүнө айланып кетпейт. Киши бир ооругандан кийин кайра оорубайт. Ал кишиде иммунитет пайда болот. Бирок дарыланган адам 5-6 айга чейин диетаны жакшы сактабаса, анда ал өлүмгө дуушар болушу ыктымал. Былтыркы жылы 14 жашка чейин үч бала дал ушул гепатиттин А түрү менен ооруп, диета кармабай көз жумган.

Ал эми гепатиттин С түрүнө кабылган адамдын оорусу көпчүлүк учурда билинбей жүрө берип ал цирроз, рак илдетине айланып кетет. Башкача айтканда, С түрүндөгү гепатитти аныктоо бир аз кыйын, кийинчерээк аны айыктыруу татаал болуп калат. В, С, D түрүндөгү гепатиттерди айыктыруу андан да оор.

Оорунун белгилери

Гепатит оорусуна кабылган адамдын

  • алы кетет;
  • анализдери нормадан бузулат;
  • заара, көздүн кареги да саргара баштайт.

Сарык оорусу менен Кыргызстанда катталгандардын саны

2017-жылы 6 айдын ичинде (январь-июнь) республика боюнча сарык оорусу менен ооруган 3032 адам катталган.

Анын ичинде гепатиттин А түрү менен 2759 адам, Е түрү менен 1 адам, В түрү менен 169, С түрү менен 43 жана D түрү менен бир адам бар. Ал эми 59 оорулуу гепатиттин кайсы түрүнө кабылганы аныктала элек. Гепатиттин А түрүнө кабылган 2759 адамдын 90 пайызы жаш балдар. Алардын үчөө убагында туура диета кармабай, өмүрү менен кош айтышкан.

Оорудан оолак болуу үчүн эмне кылуу керек?

Гепатиттин А, Е түрүнө кабылбаш үчүн:

  • жашылча-жемишти сөзсүз жууп жеш керек;
  • арыктан аккан таза эмес сууну ичпеш керек;
  • үйдү, окуган, иштеген жерди таза кармоо керек;
  • ар бир адамдын өзүнө тиешелүү гигиеналык буюму болушу керек (тиш щетка, сүлгү, жаш балдардын идиш-аягы);
  • ошондой эле убагында эмдөөдөн өтүү керек.

Ал эми оорунун В,С түрлөрүнөн оолак болуу үчүн:

  • кокустук жыныстык катнаштан качуу;
  • татуаж, маникюр, педикюр жасаган жабдыктар таза болушу керек;
  • бирөөнүн тиш щеткасын, тарагын, устарасын колдонуудан баш тартуу;

Ар бир адам жылына бир жолу медициналык көзөмөлдөн өтүп турушу зарыл. Мындай жол менен алар ар түрдүү оорунун алдын алат!

19543
Белгилер:
гепатит, оору, Кыргызстан
Тема боюнча
Адамды ажал оозунан сууруп алган кыргызстандык 10 дарыгер
Оорудан онтогон үндөр жаңырат... Республикалык күйүк борборунан репортаж
ИВЛ аппарат. Архивдик сүрөтү

Өкмөт: беш күндөн кийин 13 тез жардам унаасы жана 17 ИВЛ аппарат алып келинет

2
(жаңыланган 15:27 10.07.2020)
Вице-премьер июль жана август айларында өлкөгө дем алуу аппараттары келерин да кошумчалады. Медициналык жабдуулар Дүйнөлүк банктын долбоорунун алкагында алынат.

БИШКЕК, 10-июл. — Sputnik. 15-июлда өлкөгө 13 тез жардам унаасы жана 17 ИВЛ аппараты алып келинет. Бул тууралуу вице-премьер Аида Исмаилова брифинг учурунда билдирди.

Анын айтымында, бул медициналык жабдуулар Дүйнөлүк банктын долбоорунун алкагында алынат.

COVID-19ду ооздуктоого чет жактан алынган акчанын 2,2 млн. доллары бөлүнгөн

"Тендер өткөрүлүп, банк менен 6 миллион 126 миң 598 долларлык келишим түзүлгөн. Анын алкагында июль-август айларында дем алдыруучу аппараттар алып келинет. Мындан сырткары, 15-июлда 17 ИВЛ аппараты жана 13 тез жардам унаасы да келет", — деди Исмаилова.

Ал 840 миң долларга дары-дармек сатып алуу маселеси каралып жатканын айтып, ЮНИСЕФ аркылуу 835 миң 485 долларга жеке коргонуу каражаттарын алуу пландалганын кошумчалады.

2
Белгилер:
долбоорлор, тендер, Медициналык жабдуу, Кыргызстан
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
Апасынан айрылган кыз: "Гансиде" ачылды делген реанимациялык блок иштеген жок
Бишкек мэринин кеңешчиси Гуля Алмамбетова

Алмамбетова: бейтаптар медиктердин бетинен өөп жиберейин дейт

5
(жаңыланган 15:16 10.07.2020)
Бишкек мэринин кеңешчиси Гуля Алмамбетова борбор калаадагы күндүзгү стационарлар тынымсыз иш алып барып жатканын айтты.
Алмамбетова: бейтаптар медиктердин бетинен өөп жиберейин дейт

Бишкек шаарындагы күндүзгү стационарлардагы медиктер алгачкы күндөрү жетишпей, буту-колдору шишип кеткенге чейин иштеп жатышты. Бейтаптар медиктерге ыраазычылыгын билдирип, бетинен өөп жибергиси келип жатат. Бул тууралуу Гуля Алмамбетова Sputnik Кыргызстан радиосуна маек куруп жатып билдирди.

Саламаттык сактоо министринен пневмония, орун басарынан COVID аныкталды

Анын айтымында, Бишкек шаарынын төрт районунда экиден стационар бейтаптарды кабыл алып, ал эми бирөөсүндө үчүнчү күндүзгү стационар ачылууда.

"Бишкек шаарындагы стационарлардагы 790 орунга 8-июлда 8 086 адам кабыл алынып, 6 673 киши дарыланып, 1 349 адамга консультация берилди. Булардын ичинен 57 жаранга тез жардам чакырылып, ооруканаларга жеткирилди. Тилекке каршы, жети жаран көз жумду. Эртең мененки 8:00дөн кечки 20:00гө чейин дарыгерлер кызмат көрсөтүшүүдө. Алгачкы күндөрү медиктер жетишпей, буту-колдору шишип кеткенге чейин иштешти. Кийинки күндөрдө эки топко бөлүнүп иш алып барышууда. Мэрдин тапшырмасы менен бейтаптардын ПЦР-тести бар-жогуна карабастан жардам көрсөтүлүүдө. Бул жакта иштеген дарыгерлердин тамак-ашы, транспорту жана жашаган жери камсыздалган. Бейтаптар медиктерге ыраазычылыгын билдирип, бетинен өөп жибергиси келип жатат. Абалга жараша жеке каражаттары жана вирустун жугуу коркунучунан улам анте алышпайт", — деди Алмамбетова.

Ошондой эле ал акыркы убактарда сакайып чыккан бейтаптардын саны көбөйүп калганын кошумчалады.

5
Белгилер:
дарыгерлер, мэрия, бейтап, Гуля Алмамбетова
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
Эми мечиттерде жума намаз окулбайт. Муфтияттын билдирүүсү