Бизнес-коуч Лилия Утюшева

Кислота чачылган кыздын бети эрип баратты... Бишкектик Лилиянын чет жактагы жумушу

2147
(жаңыланган 12:50 02.08.2017)
Ийгиликке жетиш үчүн адам өзүнө кандай суроо салышы зарыл, коучинг деген эмне, турмуштук көйгөйлөрдү кантип чечүү керек, булар боюнча Sputnik Кыргызстан агенттигинин кабарчысы Светлана Федотовага бизнес-коуч Лилия Утюшева айтып берди.

Коучинг жөнүндө эмне билесиз? Бул боюнча издегенибизде "Гугл" жер бетиндеги эң бай адамдардын тизмегин жана 21-кылымдагы талап күч болгон кесиптерге шилтемелерди чыгарат.

— Бүгүнкү күндө инсандык өсүш тренингдерин өткөрүү кеңири жайылып барат, мурда жапырт сүрөтчүлүктү өздөштүрүүгө киришсе, азыр баары коуч болууга өттү…

— Норвегия, Дания, Швецияда коучинг биринчи класстан тарта киргизилген. Мугалимдер жыйынтыкка жетишүүгө мүмкүндүк берчү тийиштүү техника, суроолордун атайын топтому боюнча машыгышат.

Фин мектептеринде билим алуунун амалы эркин, бирок балада ушул ыкмадан улам жолунда тоскоолдук жок экенин туюнткан ири ишеним пайда болот.

Мындай тутумда иш алпарган мектептер дүйнөдө эң алдыңкы сапта. Батышта бул ыкма 40, Россияда 15 жыл мурун пайда болгон, ал эми Кыргызстанда жаңыдан түптөп жатабыз. Бизде да бул кесип өрчүйт деген үмүттөмүн.

Азыркы тапта Кыргызстанда бул багытты өнүктүрүү боюнча иштеп жатам. Жаштар багытындагы эки программанын тренеримин. Бул кампанияларда 14 жаштан өйдө балдардын инсан болуп калыптанышы, кесипке багыттоо, дараметин өрчүтүү боюнча иш алпарып, кесип тандоодо бир ойго токтолушуна көмөкчү болобуз.

Күндөлүк көндүм тартипте адам кээде алектенген ишинин түпкү себебин эстен чыгара коет. Мен сыяктуу адистер максаттарын адамдын эсине салат. Студенттерибиз курс маалында максаттуу боло түшөт, өзүнүн күч-дараметине ынанат. 

Бизнес-тренер, коуч и руководитель тренерской Мастерской Win&Win Лилия Утюшева во время интервью на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Бизнес-тренер, коуч Лилия Утюшева

— Сиздерге кайрылган адамдар тууралуу айтып берсеңиз…

— Студенттерибизди чемпиондор деп коебуз. Жакында эле мени айран таң калтырган бир окуяны айтып берейин.

Бир топко өткөргөн үч айлык тренинг аралыгында экинчи партада кыз-жигит отурчу. Кыз менин айткандарымдын баарын жазып алат, ал эми жигит өзүн маанилүү сезип, керилип-чоюлуп лекцияны укчу. Мен тарапты карап да койчу эмес.

Ал бала менен иштөө мага өзүнчө эле чакырык сымал болду, уккандарын жазганын көрбөдүм. Ошентсе да топто абдан жандуу эле, анан да тартынып койчу эмес. Үчүнчү айды жыйынтыктап инсандык өсүш стратегиясын иштеп чыгып жатканбыз. Жанагы жигит келечек боюнча өз моделин көрсөткүсү келди. Отургучтарды, түстүү стикерлерди алды да багыттары үчүн өң тандап берүүмдү өтүндү. Ичимден орой бала экен деп, антсе да анын айтканын кылдым.

Анан ага: "Келиңиз, сиздин мезгил сызыгыңызга көз салалы" деп алып, жообу көңүлүмдү оорутту. "Мен көрө албайм, мен эч нерсе көрбөйм да…" – дебеспи жигит.

Эч нерсе болбогондой сабакты уланттым. Ал максаттарынан жай гана бөлүштү, бирок сөздөрүндө ушунча терең маани жатат десеңиз. Элестетсеңиз, үч ай бою сабагыма келип жүрүп, бир да ирет азиз экендигинен шек берген эмес!

Ал бала жаңы конуштарда Дисней Лэнд курууну кыялданат. Балдар үчүн батуттарды орнотуптур, ошол менен катар таманташ даярдоочу бизнесин да баштаган.

Көзү азиз жаш жигит көбүбүзгө караганда турмушка терең карайт. Үч ай бою баарын тизмектеп жазып жүргөн жанындагы бийкеч анын болочок жубайы экен. 

Бизнес-тренер, коуч и руководитель тренерской Мастерской Win&Win Лилия Утюшева во время интервью на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Бизнес-тренер, коуч Лилия Утюшева

— Чемпиондоруңуздун катары ар кыл көрүнөт, Facebook баракчаңызда колониянын кызматкерлерине тренинг өткөргөнүңүз туурасында жазгансыз.

— Жаза аткаруу мамлекеттик кызматы менен беш жылдан бери иштешебиз. Колониянын тарбиячы жана жетекчилеринин дараметин күчөтүү аракетиндебиз. Аларды жыйынтыктуу иш алпарууга, иштин ири кайтарымы үчүн артыкчылыктарды туура тизмектөөгө багыттоо зарыл. Ишмердиктеринде эмоционалдык бөксөрүүдөн кача алышпайт, ошондуктан, андай чөйрөдө иштегендер үчүн бул жагынан кандайдыр азык болушу абзел.

Мурда жаза берүү тутуму бар эле, азыр түзөтүү ыкмасын киргизип жатышат. Эркинен ажыратылган адамдар өз мөөнөтүн жеңил өткөрүүсүнө, кийин кайрадан коомго жуурулушуусу оор болбошу үчүн көп күч жумшалууда.

Андай программаларда менеджмент менен иштөөгө жана сабырдуулукту күчөтүүгө басым жасалат.

— Сизди төрт жылдан бери тааныйм, дайым жайдарысыз, ар жолкусунда куунак жүрөсүз… Бул жөн гана чүмбөт эмеспи, кечинде үйгө кайтканыңызда кандай жансыз?

— Кечкисин үйдө да турпатым ушул. Балдарым менен да, туугандарым менен да, өзүм менен өзүм да ушул калыптамын. Башымдан көп нерсе өттү, көптү көрдүм, андыктан, өмүрдү баалай билем, бийиктикке умтулам.

Афганистанда иштеп жүрүп, биздин өлкөдө долбоорлорду ишке ашырууга мүмкүнчүлүктөрдүн ушунчалык арбын экендигине ынандым. Бизде башкысы тынчтык бар, октон жашырынбайбыз, ок өткөрбөс чарайна кийбейбиз.

25 жылдан бери эл аралык чөйрөдө иштейм, бул мезгил ичинде көп нерсени көрдүм. Афганистанда мектеп жана медициналык борборлорду куруу долбоорун көзөмөлдөп калдым. Талибандар режиминин тушунда кыздар мектептеринин баары жардырылган, ошондуктан бул долбоорлор зарыл эле. Кооптуу өлкөлөрдө иштөө мага көптү үйрөттү.

Аргасыз абалдарга да кептелдик, бир ирет машинабызды автоматтан жапжакын жерден аткылашты. Айдоочунун "ылдый жат" дегени мени сактап калган. Терактыларды алдын ала болжоо мүмкүн эмес эле. Бир билгеним, алар дайым ырайымсыз жасалчу. Мектептерди ачканыбызда кыздарга күкүрт кислотасын чачышкан, алардын жүздөрү эрип жатты… Элестетсеңиз… Курган кыздар, ай…

Афганистанда 35 жылдан бери согуш жүрөт, башка эмне демекпиз.

— Афганистан, атышуу… Мунун баары кандайча жашооңуздун бөлүгү болуп калды?

— Эл аралык долбоорлор менен чейрек кылым алектенип келем. Чет өлкөгө көп чыктым, Афганистанда долбоорлорду төрт жыл көзөмөлдөдүм. Израиль, Палестин, Африкадагы кооптуу жайларда иштедим.

Андай жерлерде өзүңдү сынайсың. Мындай ишке капысынан аралашып калдым дебейм, максаттуу түрдө өзүм келгем. Котормочулукту окуп эл аралык, бейөкмөт уюмдар менен кызматташтым.

Маянасы жогору ишим, жашоомдо туруктуулук өкүм сүргөнү менен мага дагы бир нерсе жетпегендей болуп туруп алды. Дагы өскүм келди, ишмердигим менен катар окуй да бердим, адегенде экономика жана менеджмент факультетин аяктадым, кийин Данияда социалдык илимдер боюнча билимимди өркүндөттүм. Дания демекчи, бул өлкөдөн куштарландым, адамдарды сүйүү жана социалдык багыт ал жакта жогорку деңгээлде.

Ар бир салык төлөөчү өз маянасынын 66 пайызын мамлекет казынасына төлөйт. Баары коомго багытталган, адамдар үчүн жасалган. Азыр Дания эң алдыңкы мамлекеттердин бири, жумуш убактысы – алты сааттык. Эл иштен 15.30да чыгат, ар кандай курстарга барышат, балдарын бакчадан алышат.

16.15те алар өзү менен же үй-бүлөсү менен алек, кай бири өзүн чыгармачылыкка арнайт. Андайды көргөн жаным Кыргызстанда да ошол сымал иштерди жайылткым келди. Менин ишим мындай нерсенин калыптанышына таасир этерин түшүндүм. 

— Биздин окурмандарга кандай кеңеш берет элеңиз?

— Көйгөйгө кабылсаңыз, аны кыйынчылык эмес, кандайдыр чакырык катары кабылдаңыз. Ал эми чакырык – дайым мүмкүнчүлүк, бул кырдаалдан чыгууга жардам берет. Андан ары сизди жыйынтык күтөт. Жадыңызда болсун, максатыңызга жетүү үчүн күч булагы өзүңүздө!

2147
Белгилер:
тренинг, окутуу, Афганистан
Тема боюнча
Microsoft компаниясында иштеген Акылбек: баалуу адис жыйынтык көрсөтөт
Нарын облусундагы айыл. Архив

Жумага карата аба ырайы

83
27-ноябрга караган түнү жаан-чачын жаабайт. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрге жетет.

БИШКЕК, 26-Ноя. — Sputnik. 27-ноябрь, жума күнү, Чүй, Ош облустарынын тоолуу райондорунда кар жаашы мүмкүн. Республиканын башка аймактарында күн ачык болот. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Абанын темпетарутасы Чүйдө +6...+11, Талас өрөөнүндө +5...+10 градуска жетсе, Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында +7...+12, Ысык-Көл ойдуңунда +3...+8, Нарын жергесинде -2...+3 градусту көрсөтүп турат.

Ош жана Бишкек шаарларында жаан-чачын болбойт, күндүн табы +8...+10 градуска жетет.

83
Белгилер:
Кыргызстан, аба ырайы
Тема боюнча
Фотофакт: ышка тумчуккан Бишкектин асмандан көрүнүшү
Куткаруучу, улук лейтенант Кубан Кенен уулу

Үйдөн дагы сөөк чыкпаса экен деп тиленип... Куткаруучу Кубан Кенен уулунун маеги

492
Куткаруучу болуу мырзалар үчүн да оңой иш эмес. Бирде күйгөн, бирде сууга чөккөн, айрым учурда жол кырсыгына кабылган жансыз денелерди да көрүүгө туура келет.

Sputnik Кыргызстан агенттигинин кабарчысы куткаруучу, улук лейтенант Кубан Кенен уулу менен маек даярдаган. Куткаруу кызматында издеп-табуу тобунун командири, 29 жаштагы каарманыбыз эки кичинекей кыздын атасы. Ал бүгүн бала кезинен бери самаган кесипте эмгектенүүдө.

— Учурда кызматтык милдетиңиз кандай?

— ӨКМдин Бишкек шаардык Куткаруу кызматында издеп-куткаруу тобунун командири болуп эмгектенем. Негизги милдетим — өздүк курамга күжүрмөн даярдык боюнча сабак өткөрүү. Андан тышкары, чакырууларга өзүбүздүн топ менен күжүрмөн даярдыкта туруу жана кырдаалга жараша алдын ала иш-чараларды жүргүзүү. Куткаруучу болуу оор деп эсептейм. Күчтүү, психикалык-моралдык жактан туруктуу адам гана куткаруучу боло алат.

— Бардык эле мырзалардын колунан келбесе керек?

— Ооба, кээ бир адамдар кырсыкты жүрөгүнө жакын кабыл алат. Психикалык жактан алсыз болот. Буларга каткаруучу болуп иштөө кыйын. Анткени адамдардын бирде күйгөнүн, бирде сууга чөгүп кетип кырсыктаганын же ыйлап, ызы-чууга түшкөнүн көрөсүң. Дайыма кан аралаш окуяга күбө болууга туура келет. Бир жолу автоунаа кырсыктап, бир жүргүнчү машинага кыпчылып калыптыр. Аны куткаруу үчүн жан алакетке түшүп иштеп жатканбыз. Чыгаргандан кийин карасам, башыман аягыма чейин канга боёлуп калыптырмын. Бирок мен муну өзүмө жакын алган жокмун. Жуунуп, кийинип алып эле андан ары ишибизди улантып кеттик. Кээ бир адамдар кара күчү жетиштүү болгону менен моралдык-психологиялык жактан алсыз келет. Ушундай окуяларга кабылганда "жок, мен иштей албайт экенмин" деп кетип калгандар да бар. 

Спасатель, старший лейтенант МЧС КР Кубан Кенен уулу в рабочем кабинете
© Фото / Кубан Кенен уулу
Кубан Кенен уулу: Кээ бир адамдар кырсыкты жүрөгүнө жакын кабыл алат. Психикалык жактан алсыз болот. Буларга каткаруучу болуп иштөө кыйын.

— Куткаруучулук ишке кантип кирип калдыңыз?

— Өзүм ушул кесипти 2013-жылдан бери аркалап келе жатам. Кичинемден эле аскер кызматкери болуп, мекенди коргоп, адамды куткарып калуу тууралуу кыялдана берчүмүн. Негизи форма кийип жүрүүгө аябай кызыгар элем. Бирок атайын билим алып, анан аскердик кызматты аркалоого бир убактарда шарт болгон жок. Ошентсе да көп жерге кирүүгө аракет кылдым. Акыры жүрүп Куткаруу кызматына кирүүгө мүмкүнчүлүк жаралып калып, алгач жөнөкөй эле айдоочу болуп орношком. Ал убакта жаш кез, анын үстүнө кызыгууң артып турганга керек болсо айлыгына деле карачу эмеспиз.

— Айлыгы канча эле?

— Ошондо 2010-жылдары маяна үч миң сом болчу. Анткени мен дагы катардагы жарандык жумушчу болуп киргем да. Бирок ошол кезде баскан-турганыма кеткен бир айлык жеке чыгашам кеминде 6-7 миң сом эле. Бирок жумуш абдан жакты. Куткаруучу боло аларыма көзүм жетип, атайын чакыруу менен аскер жаатына өткөм. Ошону менен катар эле сырттан окуп, аскердик билимге ээ болдум. Окууну бүткөндөн кийин улам талапкерлигим сунушталып жатып, жакшы жыйынтыктарды көргөзгөндөн кийин офицердик кызматка отуруп калдым. Ошондон бери офицер болуп иштеп жатам.

— Азыркы маянаңызчы?

— Алгачкыдан алда канча жогору эле. Эми кандай адам болбосун көбүрөөк маяна алууну самайт эмеспи. Бирок куткаруучулар бир гана айлыкка карап иштешпейт. Биз ишибизди жакшы көрөбүз. Кандай гана аба ырайы, кырдаал болбосун күн-түн дебей жардам берүүгө даярбыз.

— Алгачкы куткаруу операцияңыз жөнүндө айтып берсеңиз?

— Жаңы жумушка орношуп, биринчи нөөмөтүмдө болгон окуя эсимде калган. Жай мезгили болчу. Көл жээгинде иштедик. Нөөмөткө турган күнү атайын эс алуучу жайда эс алып жаткан элге сууга түшүү эрежелерин алдын ала түшүндүрүп турчубуз. Бирок эскертүүлөргө баш ийбеген келин суунун ортосуна чейин сүзүп барып чөгүп кетиптир. Аны дароо куткарып жээкке алып келдик. Биринчи жардамды көрсөтүп жатып келиндин эки баласы бар экенин угуп, эне катары жоопкерчиликсиздигине таң калгам. 

Спасатель, старший лейтенант МЧС КР Кубан Кенен уулу во время учений
© Фото / пресс-служба МЧС КР
Кубан Кенен уулу: Ар бир адам коркунучту ар башкача кабылдайт. Бирөө "мени куткар" деп кыйкырып ыйлап жатса, бирөө шок абалында эч нерсени түшүнбөй, жадагалса сүйлөй албай калат.

— Анан аман калдыбы?

— Ооба. Тез жардам кызматына өткөрүп бергенбиз.

— Кесибиңиздин артынан эмнеге жетиштиңиз?

— Эмгек жолумду катардагы жоокерден баштап офицердик наамга чейин жетиштим. Бул мен үчүн чоң ийгилик. Ошондой эле Казакстанда Жамааттык коопсуздук келишими уюмунун алкагында "Атайын машыгуу" өткөн. Ошол жерден атайын сыйлыкка ээ болгом. Буюрса бир жерден агарып–көгөргөн деле жакшы экен.

— Сиздерде спорттун мааниси да жогору болсо керек. Машыгууга шарт түзүлгөнбү?

— Ооба, бизде дененин чыңдыгы башкы орунда турат. Анткени тоодонбу же үйдөнбү, адамды куткарганда бир канча убакыт арканга асылып турууга туура келет. Мындайча айтканда, куткаруучу ар кандай көнүгүүлөргө узак убакыт туруштук бериши зарыл. Биздин министрликте атайын машыгуу залдары жок. Бирок Куткаруу кызматы өзүбүзгө шарт түзүп алганбыз. Машыгуучу "грушалар", штанга жана гантелдер бар. Бизде да тартип менен убакыт бөлүштүрүлгөн. Анын негизинде сабактар, машыгуулар өтүп турат. Күнүнө 1,5 саатка чейин дене тарбия көнүгүүлөрүнө убакыт бөлөбүз.

— Куткаруучуларга көбүнчө кандай жардам сурап кайрылышат?

— Биздин алгачкы милдет — өзгөчө кырдаал учурунда жарандарга тез жардам көрсөтүү. Дайым даярбыз. Эгер шаар ичин айтсам, айрыкча жабылып калган үйлөрдүн эшигин ачып беребиз.

Жол кырсыгы мезгил тандабаганы менен күзүндө өтө көп катталат. Андан тышкары, өрт кырсыгы көп болот. Мындай учурларда өрт өчүрүүчү топ менен чогуу барабыз. 

Сотрудник МЧС КР в аэропорту Манас, где спецборт доставил тела погибших кыргызстанок в пожаре в Москве
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Кубан Кенен уулу: Бизде чакырууну кабыл алууда дасыккан диспетчерлер иштейт. Алар суйлөшүүдө эле кырсыктын кырдаалын эле эмес, адамдын эмоционалдык абалына чейин анализдейт.

— Убара болуп калган учурларыңар болобу?

— Чанда гана болушу мүмкүн. Анткени бизде чакырууну кабыл алууда дасыккан диспетчерлер иштейт. Алар суйлөшүүдө эле кырсыктын кырдаалын эле эмес, адамдын эмоционалдык абалына чейин анализдейт. Кээде ойноп чалгандар кездешет. Кээ бир адамдар шок абалында туура эмес даректерди берип коюшат. Ошондуктан жолдон диспетчер аркылуу дагы бир ирет даректерди тактатып алабыз.

— Балким сизге жардам сураган адамдын ошондогу стресс абалы көнүмүш көрүнүштүр… Негизи адамдар кыйын кырдаал учурунда өзүн кандай алып жүрөт?

— Ар бир адам коркунучту ар башкача кабылдайт. Бирөө "мени куткар" деп кыйкырып ыйлап жатса, бирөө шок абалында эч нерсени түшүнбөй, жадагалса сүйлөй албай калат. Көбүнчө катуу стресс абалга адам туугандары жана жакындары кырсыкка учураган мезгилде кабылат. Бир жолу түндө автоунаа сууга айдоочусу менен түшүп кеткен. Биз чакырууга келгенибизде ал жерге кырсыкка учураган жарандын туугандары да барып калган экен. Кооптуулукка карабастан "өзүбүз куткарабыз" деп терең сууга түшүүгө даярданып алышкан жеринен токтотконбуз. Бирок биз үчүн эң негизгиси — адамдын өмүрү, мындай кырдаалда психологиялык жардам да көрсөтүшүбүз зарыл. Өз өмүрүн тобокелге салбоого чакырабыз, суранабыз, талап кылабыз, кыскасы көндүрөбүз.

— Дача СУдагы кырсыкта сиз да иштедиңиз беле?

— Ооба, ал күнү дарыгерге көрүнүү үчүн суранып алдым эле. Шашылыш чакыруу менен кырсык болгон жерге бардык. Биздин бригада алгач чатырларды тиктик. Андан кийин тапшырма менен үйлөрдүн ордун аныктай баштадык. Бир үйдө жерге узун кырка уктоочу төшөк салыныптыр. Мен ичимен дагы сөөк чыкпаса экен деп аябай тилегеним эсимде. Себеби бизге чейинки бригада көп адамдын сөөгүн таап сыртка тизип коюшкан да. Кырка тизилген жансыз денелер, нары жакта сыздап ыйлаган адамдар. Ушунун баарын көрүп жаман болдук. Ошол жерден күйүп таанылбай калган эки сөөк таптык. Бирөөсүн учкуч, экинчисин жаш келин го деп боолгологонбуз.

492
Белгилер:
кырсык, лейтенант, куткаруучу
Тема боюнча
Шамырканов: суучул-куткаруучунун айлыгы 4,5 миң сом
Өрттү эле өчүрбөй, шаңкылдап ырдай да билген ӨКМ кызматкерлери. Көңүлдүү видео