Суу. Архивдик сүрөт

Наристени эптеп суудан чыгарсам дем албайт... Каскадер Нурбек Болотовдун баяны

(жаңыланган 09:14 07.02.2018)
Ошол түнү Нурбек Болотов бир нече мүнөт шаркыраган дайрадан үч жашар наристени суудан чыгарууга жан үрөп жатты. Атургай кичкинтайдын дем алганын да уккан. Ары жактан аргасы түгөнгөн эненин чаңырыгы угулат...

Каскадер, актер жана спортчу катары Нурбек Болотовдун сыйлыктарына сан жок. Ал таэквондо жана кикбоксинг боюнча Кыргызстандын бир нече жолку чемпиону, Голливуд тасмаларында да трюктарды аткарган (маселен, Киану Ривз тартылган "47 жолоочу"). Бирок эң башкысы — ал жүргүнчүлөргө шыкалган кичи автобус дайрага түшүп кеткенде 24 кишини куткарып калган. 

Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов во время интервью на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Актер, спортчу жана каскадер Нурбек Болотов

Өмүр жолу өзүнчө эле бир Голливуд тасмасы: дарыгерлер бруцеллездун азабынан эркектиктен таярын айтса, жарааттан улам бут булчуңдары сөөктөн дээрлик шылынып калган. 

— Келиңиз, маегибизди дал ошол 2007-жылкы окуядан баштайлы. Эсиңиздеби?

— Албетте. Анда мен Нарынга съемкага бараткам. Машине кармаганча үч саат жаанда калдым. Долон ашуусунда жолдо тыгын экен. Нөшөрдөн улам тоодон жолго чоң таш кулап, айдоочу рулду башкара албай, эл шыкалган кичи автобус сууга түшүп кетиптир.

Суунун шары аны агыза жөнөйт. Кудайга шүгүр, унаа суудагы бир ташка такалып, бир капталына оодарылып токтоп калат. 

Кырсыктан куткаруу
Кырсыктан куткаруу

Эл сыртка чыксын деп жүргүнчүлөрдүн бири башы менен айнекти талкалайт. Кызыгы, биринчилерден болуп сыртка эркектер чыгат. Атургай, бир аял сыртка чыккандан кийин гана унаада баласы калганын эстейт. Дагы жакшы, бир бала чумкуп барып, аны алып чыккан.

Жалпы 24 киши, арасында балдар да көп экен. Кичи автобус буркан-шаркан аккан сууга түшүп кетиши мүмкүн эле. Эл оодарылып калган унаанын үстүнө чыгып, ызы-чуу түшүп жатыптыр.

Биз жакын келгенибизде кырсык болгон жерде 70 чакты киши тегеректеп турган экен. Бири да кырсыктагандарга жардам берүү үчүн сууга секирүүгө дааган эмес.

Сапардагылардын бири калың арканын алып келиптир. Бир учун кичи автобуска байлап, экинчисин жээктеги устунга байлашат. Ал аркылуу биринчилерден болуп жээкке жаш жигит өтмөкчү болот.

Жай бою ал атасы менен талаада болочок колуктусуна калың төлөө үчүн иштеп, дал ошол күнү үйлөнүүгө бараткан экен. Анан ал сууга биринчи болуп секирип, көпкө алышып, шайы оойт. Колу-буту керилгендей арканда асылып калды.

Атасы: "акчаны абайла!" деп кыйкырды. Акча эмес, уулунан айрылып калышы ыктымал эле. Жашоодо ый менен күлкү аралаш жүрөт тура…

Ал жалгыз чыга албасын көрүп сууга секирип, аны жээкке чыгардым. Ошондо суунун ушунчалык муздак экенин сездим. Нарында балачагымдан бери сууда сүзүп келген мен үчүн да сөөк какшаткан муздак сезилди! Эптеп жээкке чыгып, машинага жылыныш үчүн олтуруп калдым. Бир киши жаныма басып келип: "Нурбек, сен эмнеге отурасың?! Ал жакта балдар бар, алар өлүп калбайбы" деди.

Арканды байланып, кайрадан сууга кирдим. Кичи автобустун үстүнө чыкканымда мени эркектер тегеректей: "мени биринчи куткар!" деп чатакташканга чейин барышты. Ошондо мен: "токтоткула! Алгач балдар, андан кийин аялдар жана улгайгандарды алып өтөм" деп корс эттим.

Ал арада бир аял өзүнүн үч жашар чүрпөсүн аркасына жашырганын байкадым. Көз алдында алдуу-күчтүү жигит өлүп кала жаздады, анан албетте, ал кызынын коопсуздугу үчүн коркуп жатты.

Жаныма карыя келип: "неберемди куткар, мен го жакында узап кетем, неберем жашасын" деп төрт жашар эркек баланы мага карай жылдырды.

Аны да аркан менен байлап, коркпоосун айтып, сууга секирдик. Нөшөр, катуу агымга карабастан, жээкке тез эле жеттик. Эл кол чаап жиберди.

Кайра автобуска кайтканымда жанагы эне үч жашар кызын өзү мага узатты. Биз ылдый түштүк, ошол маалда бизди толкун урду. Наристени колдон чыгарып жибердим, аны суу агызып баратты. Бири-бирибизге байланган аркан созулуп, денемди кыса баштады. Энеси кыйкырып жатат, а мен анын дем алганын уктум. Ташка урундум, бирок баары бир кызга жеттим да жээкке алып чыктым. Дем албай калыптыр.

Наристени эл курчап, далыга, ийнине чапкылап жатышты. Баары бүткөндөй, куткаруу ниетибиз ишке ашпай калды деген ой келди ошол маалда. Демим кыстыгып кетти, аркан денемди кыса берди. Бирок аны кескенге болбойт эле, жалгыз аркан болчу. Бир маалда кубана бакырып калышты, кыздын оозунан суу чыгып, ал дем ала баштаптыр.

Андан кийин мен дагы бир секелекти алып өттүм, анын колунан сөөгү көрүнүп калыптыр. Кызыгы, сумкасын таштагысы келбеди. Анан сумкасы менен куткарууга туура келди. Ошентип 24 кишини алып өттүм. Акыркысы 120 кило салмактагы жигит эле. Ал автобустун үстүнө чыга албай, сууда эки саат бою туруп калган. Андан мурун ичкилик ичкени үчүн гана аман калганын кийин айтып жатпайбы. 

Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов во время интервью на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Каскадер Нурбек Болотов: наристени эл курчап, далыга, ийнине чапкылап жатышты. Баары бүткөндөй, куткаруу ниетибиз ишке ашпай калды деген ой келди ошол маалда. Демим кыстыгып кетти, аркан денемди кыса берди. Бирок аны кескенге болбойт эле, жалгыз аркан болчу. Бир маалда кубана бакырып калышты, кыздын оозунан суу чыгып, ал дем ала баштаптыр

— Бир жарым саат сууда калганыңыздын кесепети тийген жокпу?

— Баары съемка жүрүп жаткан жерге жеткенимде башталды. Коньяк ичип алганым үчүн врачтар мага көмөк көрсөтүүдөн баш тартты. Бирок мен эмне кылышты өзүм түшүндүм. Нарындан дарыкана таап, шымдын сыртынан эле өзүмө ийне сайып, уктап калдым.

— Эми башынан баштайлы. Балачагыңыздан баян этсеңиз.

— Атам ысыккөлдүк, апам Нарында төрөлүптүр. Атамдын таасиринен театр, китепке кызыгуум арткан. Ал абдан эрте, 50 жашында өтүп кетти. Агезде 24кө толгон элем. Атам мага 3 миң китеп мурас калтырды.

Атамдан улам жаныбарларды да жакшы билем. Атам менен мергенчиликке көп чыкчубуз. Кекилик, сагызган, күчүктөрдү алып келип, аларга тор жасачумун. Апам түндө аларды кое берчү.

2-класста окуп жүргөнүмдө аттан жыгылып, алгач ирет жаракат алдым. Бир жарым саатка эс-учумду жоготупмун. Апамдын көз жашы жүзүмө таамп жатканда эсиме келдим, ал мени машина менен ооруканага алып баратыптыр. Ошондон кийин 6-класска чейин башым ооруп жүрдү. Негизи эле аябай көп ооручумун.

— Үч жогорку билимиңиз бар экен, бирок алгач Кыргыз улуттук агрардык университетин аяктап, зооинженер адистигин алып чыгыпсыз.

— Атам көндүргөн, анткени аны Айтматов аяктаган эмеспи. Бирок ага тапшырганча бир жыл Нарындан 25 чакырым аралыктагы тоодо жүрдүм. Эгин эктим, мал бактым… бруцеллез жуктуруп алдым. Бишкекке келгенимде баса албай, алдан тайып, бүкүрөйүп калгам. Апам мени инфекциялык ооруканадан чыгарчу эмес, кечке ийне сайышчу. Бир ирет чыдабай университетке барыш үчүн ооруканадан качып чыктым. Айдоочу кейпимди көрүп, акча да албады.

Доктурлар 30 жашка чыкканда эркектиктен тайып, тукумсуз болуп каларымды айтышкан. Мени спорт айыктырды. Таэквондо боюнча курама топко кирдим, капитаны болдум, коммерциялык беттештерде мушташтым. 

Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов во время интервью на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Жоомарт Ураимов
Каскадер Нурбек Болотов: доктурлар 30 жашка чыкканда эркектиктен тайып, тукумсуз болуп каларымды айтышкан. Мени спорт айыктырды

— Спорттон неге кеттиңиз?

— 1999-жылы Канадада өткөн дүйнө чемпиондугуна жараатыма карабай баргам. Ал жакка 156 өлкөдөн спортчулар катышмак, мелдештен баш тарта албадым. Коркок дешпесин деп чочуладым. Жаным сыздаганына карабай өлкөнү да, өзүмдү да уятка калтырбай, 17-орунду ээледим.

Кайтканымда доктурлар дароо бутума гипс таңышты. Бул спорттук карьерамдын соңу экендигин эскертишти. Кийин эт сөөктөн шылына баштаганы анык болуп, спорт менен машыгуума таптакыр тыюу салышты.

— Алардын айтканына көндүңүзбү анан?

— Жок. Шаардык стадионго бара баштадым. Мушкер Илья Мезенцев менен бирге машыкчумун, агезде ал чоң ата болуп калган. Мен бир айлангыча ал алты айланып чыкчу. Ошентип өз калыбыма келдим, 2002-жылы кикбоксинг боюнча өлкө чемпиону аталдым да, спорттогу карьерамды токтоттум.

— Дарыгерлердин балалуу болбойсуң дегени…

— Кеч, 37 жашымда үйлөндүм. Жубайым анда отузга толгон. Улуу уулум тогузда, таэквондо боюнча алтын медалдары бар, Москвада өткөн менталдык арифметика сынагында экинчи орун алды. Ортончу кызым алты, кичүү уулум эки жарымда.

  • Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов
    Актер, спортчу жана каскадер Нурбек Болотов "Монгол" тасмасына тартылуу учурунда
    © Фото / предоставлено Нурбеком Болотовым
  • Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов
    Сергей Бодров "Монгол" тасмасынын режиссеру
    © Фото / предоставлено Нурбеком Болотовым
  • Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов
    "47 жолоочу" тасмасына тартылуу учурунда
    © Фото / Мурат Бурханов, Точу Серкебаев
  • Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов
    Нурбек Болотов Башо аттуу самурайдын ролун жараткан актердун дублеру болгон
    © Фото / Мурат Бурханов, Точу Серкебаев
  • Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов
    Дублер "салмак кошушу" үчүн анын кийимине темир кошулуп тигилген
    © Фото / Мурат Бурханов, Точу Серкебаев
  • Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов
    "Земля людей" тасмасын тартуу үчүн даярдык. Нурбек Болотов карышкырларды машыктырып жатат
    © Фото / Мурат Бурханов, Эдиль Молдалиев
  • Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов
    "Марко Поло" тасмасы үчүн Болотов топоздорду даярдап жатат Топоз менен текелерди машыктыруу өтө кыйын
    © Фото / Из личного архива Нурбека Болотова
  • Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов
    Топоз менен текелерди машыктыруу өтө кыйын
    © Фото / Из личного архива Нурбека Болотова
  • Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов
    Нурбек Болотов "Марко Поло" сериалына тартылып жатканда
    © Фото / Из личного архива Нурбека Болотова
1 / 9
© Фото / предоставлено Нурбеком Болотовым
Актер, спортчу жана каскадер Нурбек Болотов "Монгол" тасмасына тартылуу учурунда

— Киного кандайча аралаштыңыз?

— Чемпиондор Валя жана Тоня Шевченколорду машыктырган Павел Федотов досум чакырган. Голливуддун Марк Дакаскас катышкан "Көчмөн", Киану Ривз ойногон "47 жолоочу" тасмаларына тартылгам. Тимур Бекмамбетовдун "Күндүзгү тозот" киносунда иштедим.

Кыргызстандык тасмаларга тартылам, маселен, Актан Арым Кубаттын "Кентавры". Мен актер жана каскадер катары гана эмес, жандыктар менен иштеп, таймаш сахналарын коем.

— Жаныбарлардын кайсынысы менен иштөө оор?

Дүйнөдөгү эң ири IT компанияларда иштеген кыргызстандык Акжол Абдухалиев. Архив
предоставлено Акжолом Абдухалиевым
— Эчки жана топоздор. Мисалы, араба чиркелген топозду үйрөтүшүм керек дейли. Булар өтө олуттуу жаныбарлар, карышкырдан да коркушпайт.

Мал доктурлар тегин жерден уйду эң кооптуу айыл чарба жандыгы дешпейт. Маселен жылкынын нааразылыгын алдын ала байкай аласың, ал эми уй тээп же челип салышы ыктымал. Биздин мал доктурлардын көбү көзүнөн же тизесиндеги чулу сөөгүнөн жөн жерден айрылбайт.

Топоз андан да каардуу, андан да ыкчам. Килейген бир эркек топоз жылкынын кардын жарганын өз көзүм менен көргөм. Тасмага 5 жандык даярдамакмын. Ар бири менен күрөшүп, үйүрдүн кол башчысы мен экендигимди далилдөөгө аргасыз болдум. Аларды аттардай кылып тасма аянтына айдап келгеним эсимде. Адамдарды көргөндө аркама жашына калышты. Аябай күлкүлүү көрүнөт экен. Бир жолкусунда буйрук менен кыйкыра тургандай кылып, каздарды даярдоомду өтүнүштү. 

Каскадер, актер и спортсмен Нурбек Болотов во время съемок фильма Монгол
© Фото / предоставлено Нурбеком Болотовым
Актер, спортчу жана каскадер Нурбек Болотов

— Каздарды?!

— Зооинженердин билими мага жардам берди. Атайын түрүн тандап, эркек, ургаачыларынын санына да карап тандадым. Атургай, аарыларды да тасмага даярдоого болот. Өз кесиптик сырларым бар.

— Эң татаал кандай трюк аткаргансыз?

— Эч нерсе кылбай отуруу. Менин ишимде 2-3 саат бою суукта да, ысыкта да толук кийимчен, курал-жаракчан тикеден тик турууга аргасыз учурлар көп. Эң татаалы да ушул. Негизи эле киного акча үчүн барган болбойт. Ишине берилбегендер мындай иште көпкө кармала алышпайт.

Белгилер:
каскадер, трюк, кино тасма, суу, Нурбек Болотов
Тема боюнча
Динара Орозбаева: спортчулар — бүгүнкү күндүн баатыры
Мазактап жүзүмө түкүрүп, сабагандар болгон. Селсаяк турмуштан баян
Абхазиянын номери тагылган унаа. Архив

Министрлик: Абхазиянын номери тагылган унааларды мамлекет алып коюшу мүмкүн

(жаңыланган 20:04 13.04.2021)
Кыргызстандын аймагына Абхазиянын номери тагылган унааларды алып кирүү жана эксплуатацияга берүү ЕАЭБдин бажы нормалары боюнча мыйзамдарын бузууга жатат.

БИШКЕК, 13-апр. — Sputnik. Абхазиянын номери тагылган унаалар бажы көзөмөл аймагындагы убактылуу сактоочу кампага киргизилет. Бул тууралуу Экономика жана финансы министрлигинен кабарлашты.

Ведомстводон билдиришкендей, Кыргызстандын аймагына Абхазиянын номери тагылган унааларды алып кирүү жана эксплуатацияга берүү мыйзам бузууга жатат.

"Чет элдик жарандар ЕАЭБдин аймагына үчүнчү өлкөлөрдүн жеке колдонуусу үчүн унаасын ала келсе болот. Бирок андай машинаны КРдин аймагында колдонууга бир жыл гана убакыт берилет", — дешти министрликтен.

Киргизилген унааларды ЕАЭБдин аймагында үчүнчү тараптарга сатууга жол берилбейт. Декларант анын атына жазылган унааны өзү гана айдашы керек.

Эске салсак, буга чейин Кыргызстандын аймагынан бажычылар Жол кыймылы коопсуздугун камсыздоо башкы башкармалыгынын инспекторлору менен биргеликте Абхазиянын номерлерин тагып жүргөн 10 автоунааны кармаган.

Белгилер:
Евразиялык экономикалык биримдик, мыйзам бузуулар, унаа, Абхазия, Кыргызстан
Тема боюнча
Бишкекте Абхазиянын номери тагылган автоунаалар кармалууда
ЕАЭБ аймагында өзү өччү чылым пайдалануу сунушталып жатат
Жанып турган лампа. Архив

Эртең Бишкектин бир нече көчөсүндө жарык болбойт. Тизме

Шаршемби күнү тиешелүү адистер подстанциялардагы электр жабдыктарын оңдоп, бутактарды кыйышат.

БИШКЕК, 13-апр. — Sputnik. Эртең, 14-апрелде, Бишкек шаарынын бир нече жеринде электр жарыгы өчүрүлөт. Бул тууралуу "Түндүк электр" ачык акционердик коомунан кабарлашты.

Ал күнү адистер подстанциялардагы электр жабдыктарын оңдоп, бутактарды кыйып жана башка жумуштарды жасамакчы.

Жарык берүү үзгүлтүккө учурай турган аймактар:

  • 9:00дөн 13:00гө чейин — Дэн Сяопин, Алыкулов, Астрахань, Белгород, Камчатка көчөлөрүнүн кесилишинде;
  • 9:00дөн 17:00гө чейин — Каховский көчөсүндөгү №37 үйдө жана Абдымомунов, Фрунзе, Осмонкул көчөлөрүнүн кесилишинде;
  • 9:00дөн 18:00гө чейин — Лев Толстой, Леваневский, Профсоюз, Фучик жана Арча-Бешик жаңы конушунун кээ бир бөлүгүндө (Ак-Түз, Кызыл-Адыр, Садыбакасов көчөлөрүндө);
  • 9:30дан 17:00гө чейин — Жибек жолу жана Манас проспектилеринин кесилишинде, Осипенко, Тюмень, Күрөңкеев, профессор Зима, Ананьев жана Ташкент көчөлөрүнүн кесилишинде;
  • 9:30дан 18:40ка чейин — Фере көчөсүндө;
  • 9:30дан 19:00гө чейин — Жогорку Төкөлдөш жаңы конушунда жана Литов, Кийизбаев, Октябрь, Армейская көчөлөрүнүн кесилишинде;
  • 9:40тан 18:00гө чейин — Байтик баатыр, Үсөнбаев, Абдрахманов көчөлөрүнүн кесилишинде.
Белгилер:
электр жарыгы, Бишкек
Тема боюнча
Бишкекте түркүн түстүү жоогазындар гүл ачты. Ажайып сүрөттөр

Толкун менен жарышып сёрфинг тепкен спортчулардын бүйүр кызыткан видеосу

Динамикалуу музыканын ыргагында сёрфинг тепкен спортчулар укмуштуудай трюктарды жасап жатканын көрүүгө болот.

Эки мүнөткө жетпеген видеодо спортчулар океандын толкуну менен жарышкан кереметтүү кадрлар камтылган.

Ролик YouTube компаниясынын расмий баракчасына жарыяланды.

Белгилер:
толкун, спорт, серфинг
Тема боюнча
Болбогон жерден жем болду… Чалынып кетип арстанга кармалган эликтин видеосу