Генерал-лейтенант Жумабек Асанкуловдун архивдик сүрөтү

Төрт жоокерди моджахеддерден алып чыккан. Генерал-лейтенант Асанкулов жөнүндө 7 факты

2174
(жаңыланган 09:16 21.02.2018)
Генерал-лейтенант Жумабек Асанкулов советтик чалгын кызматынын көрүнүктүү өкүлү. 40 жашында Кыргыз ССРнин Мамлекеттик коопсуздук комитетинин төрагасы болуп, Орто Азиядагы жергиликтүү калктын арасынан дайындалган биринчи жетекчи болгон. Асанкуловдун көзү тирүү болгондо бүгүн 91 жашка толмок.

Sputnik Кыргызстан агенттиги генерал-лейтенанттын өрнөктүү өмүрүндөгү урунттуу учурларды эскерип, кызыктуу фактыларды сунуштайт.

1. Бала чак. Жумабек Асанкулов 1927-жылы 20-февралда Москва районун Кепер-Арык айылында туулган. Улуу Ата Мекендик согуш учурунда колхоздун башкармасы аны сегиз класс билими менен адегенде эң жооптуу деп эсептелген эсепчи, андан кийин таразачы кызматына коёт. 19 жашында Кыргыз ССРнин Мамлекеттик коопсуздук министирлигине кызмат өтөөгө кабыл алынып, өзүн өмүрүнүн акырына чейин мамлекеттин коопсуздугуна арнайт.

Генерал-лейтенант Жумабек Асанкулов в юности
© Фото / из личного архива Жумабека Асанкулова
Жумабек Асанкуловдун үй-бүлөсү. Биринчи катарда кичүү баласы Булат менен кызы Лариса. Экинчи катарда солдон биринчи балдызы Гүлүмбүбү, улуу баласы Марат жана жубайы Сонунбүбү

2. Меккеге жиберген тапшырма. Асанкулов Мамлекеттик коопсуздук комитеттин (МКК) тапшырмасын аткарып, бир нече жолу чет өлкөгө чалгынга чыккан. 1964-жылы кыргызстандык зыяратчылар менен Мекке шаарына ажылыкка барып, жергиликтүү контрчалгындоо кызматынын тоскоолдугуна карабастан Борбордон берилген тапшырманы толугу менен аткарган. Бул эрдиги үчүн Жумабек Асанкулович кыргыз чекисттеринин ичинен биринчилерден болуп "СССРдин мамлекеттик коопсуздугунун Ардактуу кызматкери" төш белгиси менен сыйланган.

Генерал-лейтенант Жумабек Асанкулов в юности
© Фото / из личного архива Жумабека Асанкулова
Улуу баласы Марат менен кызы Лариса ата жолун улашты

3. Биринчи кыргыз төрага. 1967-жылы Асанкулов Кыргыз ССРнин мамлекеттик кооопсуздук комитетинин төрагасы болуп дайындалып, бир жылдан соң 41 жашында генерал-майор наамын алат. Орто Азиядагы жергиликтүү элдин ичинен дайындалган биринчи жетекчи эле. 1949-жылы Кытай бийлигине келген Коммунисттик партиянын лидерлери СССРди эки өлкөнүн ортосунда түбөлүк достук мамиле болот деп ишендирип, Кремль Кыргыз ССРинин мамлекеттик коопсуздук комитетинин чалгындоо бөлүмүн жоюп салган. Бирок эки мамлекеттин ортосунда мамиле айтылгандай болгон эмес. Мындан улам Асанкулов жоюлган чалгындоо бөлүмүн кайрадан калыбына келтирген. Кыска убакыттын ичинде бул бөлүм өзүнүн натыйжалуулугун көрсөтүп, Асанкулов СССРдин башчысы Юрий Андропов жана СССРдин МККнын жетекчиси Владимир Крючковдун ишенимине жана сый-урматына ээ болгон.

4. Улуттук идеяны коргоо. 1978-жылы саясий оюндардын курмандыгы болуп жетекчилик кызматтан кеткен. Асанкулов 11 жыл Москвада МККнын окуу жайында атайын курстун жетекчиси болуп иштеген. 1989-жылы Кыргыз ССРинин МКК төрагалыгына кайрадан дайындалып, ЖОЖдордогу кыргыз интеллигенциясына каршы 200дөн ашык далили жок иш-чараларды жүргүзүүгө тыюу салган. Анын натыйжасында улутчул деп айыпталган илимпоздордун көбү акталган. Асанкулов 1990-жылдардагы Ош коогалаңын басууга да зор салымын кошкон. 1991-жылы ал СССРдин мамлекеттик коопсуздук комитетинин генерал-лейтенант наамын алат. Ошол эле жылы жетекчиликтин каршылыгына карабастан оппозициячыл Кыргызстан демократиялык кыймылы менен "Асаба" партиясынын Үркүндүн 75 жылдыгын белгилөөгө арналган "Өмүр көчү" акциясын өткөрүүнү колдоп чыккан. Мындан тышкары, Чоң-Таш айылынын жанында саясий репрессиянын курмандыктарынын сөөгү коюлган мүрзөнү изилдөөдө эмгеги чоң

Генерал-лейтенант Жумабек Асанкулов
© Фото / из личного архива Жумабека Асанкулова
Мамлекеттик коопсуздук кызматынын коллегиясы. 1991-жыл

5. Элчи. Асанкулов эгемендүү Кыргызстандын Коргоо министрлигинде аскердик чалгындоо башкармалыгынын пайдубалын түптөйт. Ошондой эле Тажикстандагы беш жылга созулган жарандык согушту токтотуп, тынчтыкты орнотууга жана ал даярдаган аскердик чалгынчылар зор салымын кошкон. Жумабек Асанкулович Тажикстандын Тоолуу Бадахшан аймагында жайгашкан кыргызстандык батальондун афгандык моджахеддердин туткунуна түшкөн төрт аскерди куткарган. Согушкерлер анын кайрылуусун укканда эч кандай талап койбой, жоокерлерди бошотуп беришкен.

Генерал-лейтенант Жумабек Асанкулов
© Фото / из личного архива Жумабека Асанкулова
Фрунзе шаарындагы Улуу Ата Мекендик согушта курман болгон баатырларга гүл коюу аземи. 1990-жыл

6. Үй-бүлөсү. Жумабек Асанкулович жубайы Сонунбүбү апа экөө эки уул, бир кызды тарбиялашкан. Тилекке каршы, кичүү уулу Булат 28 жашында оорудан каза болгон. Улуу баласы Марат менен кызы Лариса да атасынын жолун улап коопсуздук системасында иштеди. Алар учурда Москва шаарында жашайт.

7. Ак эмгеги үчүн Асанкулов СССРдин жетекчилиги жана Ата Мекен тарабынан төрт орден жана 17 медаль менен сыйланган. 2009-жылы 82 жашында узак оорудан кийин Москва шаарында каза болгон.

2174
Белгилер:
генерал, эмгек, Аскер, Жумабек Асанкулов, Кыргызстан
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (370)
Тема боюнча
Кайран элге күйгөн, Tico айдаган Доке. Дооронбек Садырбаев тууралуу 7 факты
Чолпон жылдыздай жанган Чолпонбек Базарбаев тууралуу 5 факты
Көчөдө бараткан маскачан адам. Архив

ДССУ: коронавирус пандемиясы жакын арада токтобойт

8
Адис элде иммунитеттин деңгээли жетиштүү болгондо гана пандемиянын мизи кайта турганын божомолдогон. Ошондой эле ДССУ коронавирустун вакцинасы жакын арада даяр болуп каларына үмүт артып жатканын кошумчалаган.

БИШКЕК, 1-дек. — Sputnik. Коронавирус пандемиясы жакынкы айларда токтойт деп күтүүнүн кажети жок. Бул тууралуу Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун Россиядагы өкүлү Мелита Вуйнович билдиргенин "Известия" басылмасы жазды.

"Коронавирус пандемиясы бир нече айда бүтө калчу нерсе эмес. Бирок аны жеңүүгө аракет кылышыбыз керек", — деген ал.

Вуйнович иммунитеттин деңгээли жетиштүү болгондо гана пандемиянын мизи кайта турганын божомолдогон. Ошондой эле ДССУ коронавирустун вакцинасы жакын арада даяр болуп каларына үмүт артып жатканын кошумчалаган.

"Коронавирус башка вирустар сыяктуу эч кайда кетпей турганына адамдардын көздөрү жетип, ага көнө баштаганда гана пандемия соңуна чыгат", — деген адис.

Ал аталган вирус менен жашоого көнүү зарылдыгына токтолуп, бирок ага баш ийбей күрөшүү керектигин белгилеген.

8
Белгилер:
оору, божомол, пандемия, коронавирус, Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму
Тема боюнча
ДССУ: COVID-19га кабылган бейтаптарды ремдесивир менен дарылоого болбойт
Россия менен ДССУ Кыргызстанга 3,5 млн. сомдук гумжардам берди
Шоколад. Архив

Адис адам шоколадга эмне үчүн жакын болорун айтып берди

19
Дарыгер шоколадды кечке эңсей берүү кадимки эле адаттын кесепети да болушу ыктымалдыгын четке какпайт.

БИШКЕК, 1-дек. — Sputnik. Адамдын организми шоколадды ири алдыда депрессияга каршы зат катары талап кылат. Бул тууралуу аллерголог-иммунолог, медицина илимдеринин кандидаты Анатолий Балага шилтеме кылып "Известия" басылмасы жазды.

Адистин айтымына караганда, бул таттуунун аны сүйүп жегендердин тишине эле эмес, саламаттыгына да зыянын тийгизүү кооптуулугу бар.

Бирок негизи шоколадды тоё жегиси келгендик адамдын организминде кайсы бир заттын жетишпестигинен кабар берет.

"Кишинин бул таттууга жакын экендиги анын организминин депрессияга каршы кайсы бир затка муктаж болуп жаткандыгынын белгиси", — деген медик.

Дарыгер адам шоколадды жеп, мээнин иштөө активдүүлүгүн жогорулаткысы келерин, себеби анын курамында кофеин бар экендигин кошумчалады.

Анткен менен Бала жогорудагы таттуу азыкты кечке эңсей берүү кадимки адаттын кесепети да болушу ыктымалдыгын четке какпайт. Ага адам чай же кофе сыяктуу көнүп калышы толук мүмкүн.

19
Белгилер:
мээ, чай, кофе, шоколад
Тема боюнча
Дарыгер боорго зыяндуу азык-түлүктөрдү атады. Тизме