Эмдөө. Архивдик сүрөт

Кыргызстандыктар кызылча оорусу жөнүндө эмнени билиши керек? 8 суроого жооп

485
(жаңыланган 09:34 24.07.2018)
Кыргызстанда кызылчага каршы кайсы жерден эмдетүүгө болот, акысы канча жана кооптуу эмеспи, булар боюнча Sputnik Кыргызстандын материалынан окуй аласыздар.

Кыргызстанда быйыл кызылча оорусу менен 300 учур катталды, ал эми былтыр 60ка аз болчу.

Кызылча – өтө жугуштуу дарт. Анын негизги белгилери: денеде кызыл тактардын пайда болушу, дене табынын көтөрүлүшү, көздүн жана дем алуу органдарынын сезгениши.

Оорунун белгилери жуккандан кийин бир нече күндөн кийин байкала башташы ыктымал. Инкубациялык маалы 7 күндөн 17 күнгө дейре созулат.

Саламаттыкты сактоо министрлигинин алдындагы Иммундук алдын алуу республикалык борборунун директору Гүлбара Ишенапысованын маалыматына ылайык, былтыр батыш өлкөлөрүндө кызылчадан 35 киши көз жумган. Саламаттыкты сактоо дүйнөлүк уюмунун маалыматы боюнча 2016-жылдын 1-мартынан 2017-жылдын 28-февралына чейин кызылча оорусу менен 5881 учур катталган. Ал эми 2015-жылы 134 миң киши бул ооруну жеңе албай каза тапкан.

Кызылча кантип жугат?

Көпчүлүк адамдар инфекциялык оорулардын себебин антисанитарияга байланыштырып, алдын алуу үчүн гигиена эрежелерин сактоо гана жетиштүү деп эсептешет. Кызылчаны козгогуч абада эки саатча сакталгандыктан, бул жаңылыш пикир.

Эгер биринчи кабатта жашаган адам жугузуп алган болсо, инфекция тогузунчу кабатка чейин көтөрүлөт. Жугузуу радиусу — 100 метр. Азыр Кыргызстанда беш жашка чейинки балдар арасында бейтаптардын саны баарынан көп.

Бул кооптуу инфекцияга кимдер чалдыгышы ыктымал?

Бул оору көбүнесе жети жашка чейинки балдарды кыйнайт. Чоң кишилердин жугузуп алуу коркунучу төмөнүрөөк.

Бул инфекцияга каршы эмдөө кайсы куракта жүргүзүлөт?

Эмдөө эки ирет жасалат. Алгачкысы — 12-15 айында. Кийин бала мектепке барар алдында, тагыраак, алты жашында кайра кайталанат. Эгер кандайдыр бир себептерден улам кичине чагында эмдөө жүргүзүлбөй калса, кайсы куракта болбосун, эмдөө жасала берет.

Кызылчага каршы баламды кайсы жерден эмдете алам?

Балдарды үйбүлөлүк медицина борборлору, үйбүлөлүк дарыгерлер тобунун бөлүмдөрү, фельдшердик-акушердик пункттарда эмдетүүгө болот.

Эмдөө акысы канча турат?

Балдарга эмдөө акысыз жасалат.

Баламды эмдетпейм — бул менин көз караштарыма туура келбейт

Кызылча – өтө кооптуу оору. КРде кызылчага кабылгандардын жарымынан көбү эмделбеген балдар болуп чыгууда. Бул инфекциянын кесепеттери абдан арбын болушу мүмкүн. Көпчүлүк учурда дем алуу органдары жабыркайт: ларингит өрчүп кетет (алтургай, кекиртектин ичкериши (стеноз) да мүмкүн), ортоңку кулактын сезгениши (отит), ириңдүү инфекциянын катмарланып кетиши өпкөнүн сезгенишине (пневмония) алып келиши ыктымал. Ичеги-карынга зыян келтириши мүмкүн (стоматит, энтероколит). Кызылчанын эң оор кесепети – нерв тутумунун жабыркашы (энцефалит, менингит).

Теолог Кадыр Маликов эмдөөдө ислам жана христиан диндериндеги жоболорго (постулаттарына) эч каршы келбей турганын айтты.

"Мусулмандар өлүмдүн жана ар кыл дарттын бешенесине жазылгандыгына ишенет, бирок, ошентсе да исламда ден соолукка кам көрүү, ооруларды өтүштүрүп албоо үчүн алдын алуу чара көрүү каралган", —дейт Маликов.

Балачагымда эмдөө жасалган эмес, ооруп калышым мүмкүнбү?

Жаш өткөн сайын адамдын табигый иммунитети иштелип чыгат. Эгер бала кезиңизде эмдөө жүргүзүлбөсө, "Цадмир" гепатологиялык борборунан кызылчага каршы ийне сайдырып алсаңыз болот. Бул чоң кишилерге эмдөө жасоого тастыктамасы бар жападан жалгыз клиника болуп саналат. Кызмат акысы — 1 миң сом.

Кызылчага туруштук бере алган иммунитетим бар экендигин кантип билүүгө болот?

Кыргызстанда инфекцияга туруштук боло алчу иммунитеттин бар же жогун аныктоочу лабораториялар жок.

485
Белгилер:
вакцина, эмдөө, кызылча, Кыргызстан
Тема боюнча
Бишкекте кызылча менен ооруган балдардын саны кескин өстү
Дарыгерлер: жаштар төшөк мамилесинин маданиятын билбейт
Билип туруп ымыркайына ВИЧ жугузган... Дарыгердин агынан жарылган маеги
Жалал-Абад облусуна караштуу Аксы районундагы Райкомол айылынын тургуну Рысалы Ажиев жубайы жана уулдары менен

Апам 4 балам менен жер көчкү алдында калды... Аксылыктардын жүрөк тилген баяны

85
2009-жыл. 16-апрель. Бул күнү Жалал-Абад облусуна караштуу Аксы районундагы Райкомол айылында жүрөк үшүн алган жаратылыш кырсыгы катталган. Бир түндө жер көчүп, 16 адамдын өмүрүн жалмаган. Алардын арасында бир жашка чыга элек ымыркай да бар эле.

Sputnik Кыргызстан агенттиги дал ошол каргашалуу түндү эстеп, окуянын күбөлөрү, кырсыктан жакындарын жоготкондор менен баарлашты.

Жетим калган Дастанды көргөн сайын каргашалуу окуя эске түшөт

Ал түн Аксы районундагы Ак-Жол айыл өкмөтүнүн башчысы Бердалы Мырзагуловдун күнү бүгүнкүдөй эсинде. Айтымында, апааттан бир түндө 16 адам мерт кеткен. Мырзагулов ошол учурда Райкомол айылында жер боюнча адис болуп иштечү.

"Эл тынч уйкуда жаткан. Таң сүрөйүн деп калганда "айылда жер көчкү жүрдү" деген кабар келди. Шашып барсак, кыян жүрүп, топурактан эч нерсе көрүнбөй калыптыр. Кырсык болгон жердеги үйлөр түп орду менен жок. Эмне кылышты билбей нес болуп эле туруп калдык. Андан кийин эки жакка кабар бердик. Ошондо болжол менен таңкы саат 3:30дар болчу. Көчкү алдында үч үй-бүлө калыптыр. Баш-аягыбызды жыйнап казып кирдик. Бирок ӨКМдин куткаруучулары деле тез эле келип калышты", — деди Мырзагулов.

Анын айтымында, малчылар кырсык катталганга чейин жерде жарака бар экенин көрүп, айыл өкмөтүнө эскертишкен. Ал жерди ӨКМ дагы көргөн. Бирок жарака тоонун аркы бетинде болгондуктан, ошол жактагы үч там башка жакка көчүрүлгөн.

"Жер жарака кеткен жерден эмес, башка тарабынан көчтү. ӨКМ жарака ары көздөй кетет деп болжолдогон. Айла жок, табият кырсыгы экен. Сөөктөрдү табуу оңой болгон жок. Аларды издөө иштерине куткаруучулар тартылды, аларга жергиликтүү тургундар да болгон шаймандарын көтөрүп келип тикесинен тик туруп жардам беришти. Айрым жерлерде топурак 10 метрге чейин көтөрүлүп кеткендиктен, жумуш абдан оор болгон. Маркумдардын сөөктөрү үч күн дегенде табылган", — деди Ак-Жол айылынын башчысы.

Бир ирмемде жок болгон 40 киши... Кыргыз ССРиндеги авиакырсыктар

Мырзагулов кырсыктан көз жумгандардын жакындарын көргөн сайын ошол каргашалуу күндү эстеп турарын кошумчалады.

"Тилекке каршы, кырсыктан 16 өмүр соолуду. Алардын арасында бир жашка чыга элек ымыркай да бар эле. Бир үй-бүлөдөн эки бала томолой жетим калса, дагы бир бүлө толугу менен жок болду. Эки баласы томолой жетим калган Алтынбек деген айылдашымды жакшы билчүбүз. Айылда колунан көөрү төгүлгөн уста, сүрөтчү эле. Анын Дастан деген уулу тың чыкты. Кытайда окуп билим алды, азыр да ошол жакта. Айылга келип калса, ошол күнкү кырсык көз алдыбызга тартылып, жүрөк тилинип кетет. Эл кадимкидей коркуп калган. Ага чейин "көчкү жүрөт, көчкүлө" десе камырабагандар көчкүдөн кийин өкмөт айтканды жасап калышкан", — деди Мырзагулов.

Бир түндө төрт баласынан, апасынан айрылган Рысалы Ажиев

"Кудай бизди ажалдан айдаган окшойт" дейт Рысалы Ажиев. Дал ошол күнү ал аялын, кичүү баласын алып кырдагы үйүнө кетишкен. Ал эми айылдагы ата-энесинин үйүндө 80 жаштагы апасы төрт небереси менен калган.

"Эч нерседен кабарыбыз жок кичүү баламды алып, аялым экөөбүз тоодогу үйгө кеткенбиз. Үйдө апам эки кыз, эки уулум менен калган. Түн жарымда айылда жер көчкү жүрүп, үйлөрдү басып калды деген кабар келди. Жамандык ойго келген жок. Барсак үйүбүз түп-орду менен жок, топурак алдында калыптыр... Улуу кызым 11-класста окучу, кичүүсү 5-класста эле. Суук кабарды укканда улам эсимди жоготуп жаттым. Өзүмө келгенде үйдүн тушун көрсөтүп, сөөктөрдү издөөгө жардам бердим. Башында үч кишини табышты. Алардын бири менин уулум эле, экөө болсо кошунанын балдары экен. Айбек деген уулум бетондун алдына кирип кетиптир, кошунабыздын дагы бир баласын топурак сүрүп салыптыр. Анын сөөгүн үйүнөн эмес, сарайдан табышты. Ошентип 16 адамдын сөөгүн үчүнчү күнү толугу менен таап, жерге бердик", — деди Ажиев.

Житель села Райкомол Рысалы Ажиев с супругой и детьми, который потерял мать и четверых детей при сходе оползня
© Фото / из личного архива Рысалы Ажиева
Рысалы Ажиев үй-бүлөсү менен. Эки кыз, эки уулун жер көчкүдөн жоготкон жубайлар кийин эки балалуу болушкан

Төрт баласынан ажыраган жубайлардын жанында калган баласы азыр 8-класста окуйт. Андан кийин жубайлар дагы эки уулдуу болушкан.

"Тагдырга жазганды айла жок көтөрөт экенсиң. Кудай төрт баламды алып, кайра эки уул берди. Алар деле эр жетип келе жатат. Кырсыктан келинчегим экөөбүз тең каттуу сокку алдык. Жубайымды улам-улам дарыгерге көрсөтүп турам. Баса, ошол кырсык болгонго чейин жерде жарака кеткенин айтканбыз. Бирок ӨКМ ал жарака тоонун аркы жагы менен кетерин айтып тынчытып койгон эле", — деди Ажиев.

10 миң сөөк кайра көмүлүп, 25 айыл суу алдында калган. Кыргызстандын электрлешүүсү

Көз жумган окуучулардын сүрөтү мектепте илинип турат

Райкомолдогу каргашалуу кырсыктан көз жумгандарды айыл эли унутпайт. Алардын сүрөттөрү мектепте али күнгө чейин илинип турганын мектеп жетекчиси Бекмамат Ажиев айтып берди.

Фотографии жертв схода оползня в селе Райкомол Аксыйкого района Джалал-Абадской области
© Фото / Рысалы Ажиев
2009-жылы 16-апрелде окуучулар чоң энеси менен жер көчкү алдында калышкан

"Бул кырсык түн ичинде болгон. Кабарды угарыбыз менен ылдый барсак тамдар түптүз, жер менен жер болуп калыптыр. Көчкү алдында калган бир үй-бүлө биздин туугандарыбыз эле. Жеңем неберелери менен топурак алдында калган. Азыр кичүү баласы барып үйдүн тушун тазалап, карап турат. Ал эми алардын сүрөттөрүн мектеп окуучулары унутпасын деп "Элесиңер эсибизде" деген тактага илип койгонбуз", — деди мектеп жетекчиси.

Фотографии жертв схода оползня в селе Райкомол Аксыйкого района Джалал-Абадской области
© Фото / Рысалы Ажиев
Табигый кырсыктын курмандыгы болгон бир туугандар

Ажиев 2009-жылкы кырсыкка чейин да айылда жер көчкү жүрүп, бир үй-бүлөнү басып калганын кошумчалады. Азыр кыштакка эч нерсе коркунуч жаратпайт дейт мектеп жетекчиси. ӨКМ жер көчүшү мүмкүн деген жердеги үйлөрдүн баарын башка коопсуз жерге көчүргөн.

Кыргызстан Жалал-Абад жер көчкү кырсык сөөк өлүм

85
Тема боюнча
38 адам жер алдында калган. Жер көчкүгө күбө болгон өзгөндүк Калдыбаевдин маеги
Коронавируска каршы амбулатордук дарыланууда колдоно турган арепливир препараты. Архивдик сүрөт

COVID-19га каршы арепливир дарысы Москвада сатыкка чыкты

52
(жаңыланган 15:09 21.09.2020)
Москва шаарында арепливирдин баасы 12 320 рубль турары жана ооругандарга рецепт менен гана сатылары айтылды.

БИШКЕК, 21-сен. — Sputnik. Коронавируска каршы амбулатордук дарыланууда колдоно турган арепливир препараты Москванын дарыканаларына чыкты. Бул туурасында РИА Новости жазды.

"Арепливирдин бир таңгакчасынын салмагы 200 мг., ичинде 40 таблетка бар. "Братиславская" метросунда сатылып жатат", — деп билдирген "Столички" деп аталган дарыканалар тармагындагы колл-борбордун оператору.

Дарынын баасы 12 320 рубль турары, рецепт менен гана сатыла тургандыгы айтылды.

52
Белгилер:
дары, коронавирус, Россия
Тема:
Дүйнөгө жайылган коронавирус
Тема боюнча
COVID-19дан дарылаган препараттар жүрөктү талкалашы мүмкүн. Жаңы иликтөө
Дарыга акча коротпойм десеңиз... Адис жашоодогу алтын эрежелерди санады