Белгилүү комузчусу Руслан Жумабаев (ортодо)

Күүнүн таскагы жанды... Комузчу Руслан Жумабаев тууралуу 8 факты

2045
(жаңыланган 10:00 13.09.2018)
Кечээ кыргыз элинин белгилүү комузчусу Руслан Жумабаев 45 жашында дүйнө салып, кыргыз маданияты оор жоготууга учурады.

Комузчунун аз болсо да саз басып өткөн жолуна саресеп салып Sputnik Кыргызстан маданият ишмери тууралуу маалымат чогултту.

6 жашында сынакка катышып. Руслан Жумабаев 1973-жылы 1-апрелде Нарын шаарында төрөлгөн. Тынымсейит уруусунан. Комузчу Чкалов атындагы мектепте орус класста билим алып, кийин Бишкектеги Күрөңкөев атындагы музыкалык окуу жайына тапшырган. Анын Ибрагим Шаршенбаев, Бейшенбек Абдразаков аттуу устаттары болгон. Кийинки насаатчысы, Кыргыз Эл артисти Тентимиш Мураталиев маркумдун өтө таланттуу, залкар комузчу болгонун айтып кетти. "Шубин атындагы мектепте жаш таланттарга кароо сынак өтүп, ага Руслан алты жашында дагы келип катышып, комуз чертти. Калыстар тобунунун мүчөсү элем. Баарыбыз тең баланын өнөрүнө баа бергенбиз. Андан кийин дагы ар түрдүү сынактарга келип катышып жүрдү. 1988-жылы Күрөңкөев атындагы музыкалык орто мектепке тапшырып, менин классымда тогуз жыл билим алды. Аябай таланттуу эле".

Чыгармачылыгы, эмгек жолу. Жумабаев "Ордо Сахна" тобунда, Улуттук филармониянын Карамолдо Орозов атындагы эл аспаптар оркестринде, мэриянын алдындагы эл аспаптар оркестринде комуз чертип, Калый Молдобасанов атындагы улуттук консерваторияда сабак берчү. Аталган окуу жайда эл аспаптар факультетин жетектеп, аспирантураны бүтүрүп, доцент болгон. Бир катар сынактардын конкурс-фестивалдардын лауреаты. Комузчу Нарын мамлекеттик университетинин юридикалык факультетин аяктаган.

Известный кыргызский комузист Руслан Жумабаев (в центре)
© Фото / из личного архива Аската Мусабекова
Комузчу Нарын мамлекеттик университетинин юридикалык факультетин аяктаган

Устаттык. Жумабаедин колунан чыккан Ренат Мамбеталиев, Чыңгыз Кубат уулу, Улукбек Эркалиев, Закирбек Дүйшөнбек уулу анын шакирттери. Азыр бул жигиттер улуу көчтү улап, кыргыз комузун дүйнө жүзүнө даңазалап келет.

Чыгарган күүлөрү. Руслан Жумабаев классикалык күүлөрдү аткаруу менен катар бир топ чыгармалардын автору болгон. Алардын ичинен "Карылардын насыят", "Кара көө", "Ботаалынын Боз жорго" жана элдик ансамбль, оркестрлер үчүн жазган "Ахалтеке", "Ак куу", "Булбул сайрак", "Ак таноо" аттуу күүлөрү угармандардын урматтаган чыгармаларына айланды. 1996-жылы биринчи жолу 15 жаш кичүү Улукбек деген инисине арнап "Эрке сары" аттуу күү чыгарган. Бул күү комузда да, оркестрде да ойноло берет. Азыр Улукбек 22 жашта.

1000 комузчуну башкарган. Руслан Жумабаев 2016-жылы өткөн Көчмөндөр оюндарында 1000 комузчунун коштоосунда Атай Огонбаевдин "Маш ботой" күүсүн чертип, даңазасы арткан.

Үй-бүлөсү. Комузчунун атасы өмүр бою айыл чарба тармагында жетекчи болуп иштеген адам. Апасы фармацевт. Жумабаев беш бир тууган. Улуу агасы да музыкалык окуу жайда билим алган. Маркумдун дос-тааныштарынын айтымында, атасы да таланттуу комузчу. Өнөрпоздун жубайы Чынара дагы чыгармачыл чөйрөдөн. Ал Улуттук консерваторияда иштейт. Жубайлар беш кыздан кийин уулдуу болушкан. Баласы азыр үч жашта. Улуу кызы студент.

Актерлук. Руслан Жумабаев режиссер Садык Шер-Нияздын "Курманжан датка" тасмасында белгилүү комузчу Ниязалынын ролун жараткан.

Известный кыргызский комузист Руслан Жумабаев (третий слева)
© Фото / из личного архива Аската Мусабекова
Руслан Жумабаев классикалык күүлөрдү аткаруу менен катар бир топ чыгармалардын автору болгон. 1996-жылы биринчи жолу 15 жаш кичүү Улукбек деген инисине арнап "Эрке сары" аттуу күү чыгарган.

Алышкан оору. Залкар талант бөйрөк оорусу менен эки-үч жылдан бери күрөшүп келген. Мэриянын алдындагы эл аспаптар оркестринде иштеген кесиптештери комузчу ооруканадан көз жумганын айтышты. "Кан керек болуп жатат деп кан бердик, болгон аракетти жумшап чуркап жүрдүк, бирок ажал алып кетти", — дешти кесиптештери.

2045
Белгилер:
ажал, факты, комузчу, оору, Руслан Жумабаев, Кыргызстан
Тема:
Кыргыздын көркөм өнөрү, белгилүү инсандары жөнүндө фактылар (398)
Тема боюнча
Белгилүү комузчу Руслан Жумабаев каза болду
Кытайга сатылган кино, үйү жок үлкөн. Темир Бирназаров тууралуу 6 факты

Мүнөзү оор, ишке так Болот Шамшиев. "Ак кемедеги" таберик сүрөт

6
(жаңыланган 19:51 23.06.2021)
Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги архивде сакталып жаткан сейрек сүрөттөрдү жарыялап, анын тарыхын баяндоону улантат.
Тапанча көтөргөн СССРдин эл артисти Болот Шамшиев, анын жанында калпакчан экинчи оператор Аскар Жамгырчинов менен КРдин эл артисти, оператор Манасбек Мусаев жана оператордун ассистенти Самиджан Хусанбаевдин сүрөтү 1975-жылы Ысык-Көл облусунун Чоң-Ак-Суу капчыгайында тартылган
© Sputnik / Александр Федоров

Тапанча көтөргөн СССРдин эл артисти Болот Шамшиев, анын жанында калпакчан экинчи оператор Аскар Жамгырчинов менен КРдин эл артисти, оператор Манасбек Мусаев жана оператордун ассистенти Самиджан Хусанбаевдин сүрөтү 1975-жылы Ысык-Көл облусунун Чоң-Ак-Суу капчыгайында тартылган. Ал жерде киночулар душмандардын кыргыз айылына кол салган эпизодун камерага түшүргөн.

Ал жылы сүрөттөгү инсандар Чыңгыз Айтматовдун чыгармасынын негизинде "Ак кеме" кинофильмин тартууга киришип, буга мамлекеттен 600 миң рубль бөлүнгөн.

Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер, профессор Манасбек Мусаев ошол учурду мындайча эскерет.

"Мен көп кыргыз режиссерлору менен иштештим. Оператор катары Болот Шамшиев менен эмгектенүү мен үчүн ырахат болчу, аны менен чыгармачылыгымдын мыкты жылдары өттү. Москвадагы Бүткүл союздук кинематография институтун аяктап келип эле көркөм фильм тартууну "Ысык-Көлдүн кызгалдактарынан" баштагам. Ошондо бири-бирибизди жакшы түшүнүшүп, кийин башка тасмаларда дагы иштешип достошуп калдык. Чынын айтканда, азыр Шамшиевдей таланттуу режиссёр жок. Мүнөзү оор деп коюшчу, бирок ар бир адамдын эле өзүнө тиешелүү кулк-мүнөзү болот. Биринчиден, ал ишке так болчу. Тасма тартуу процессинде ондогон адис, артист иштейт, баарына аябай катуу талап койчу. Союз тарап кетип Болот 20 жылдай тасма тартпай жүрүп, мени жети-сегиз жыл мурун бир эмгектин үстүнөн иштөөгө чакырган. Мен кубануу менен сунушун кабыл алып, Бишкектеги жогорку окуу жайлардын бириндеги жумушуман арыз жазып чыгып кеткем. Жумушту заманбап техника менен баштаганбыз. Болоттун жакшы жагы — эпизоддор толук даяр болмоюнча ишти баштачу эмес, тасма тартууга өтө кылдат мамиле кылчу. Бир жолу Геннадий Базаров эгер мүмкүнчүлүк болуп калса, дүйнөдөгү мыкты режиссёрлордун ичинен ким менен иштешмексиң деп сурап калды. Мен ага "убагында япониялык атактуу режиссёр Акира Курасава, америкалык Джордж Кьюкордун иштегенин көрүп калгам. Далай ата мекендик режиссёрлор менен тасма тарттым, бирок Болот менен фильм жаратмак элем деп жооп бергем", — деди Мусаев.

Ал жылы режиссёр Шамшиев 34, оператор Мусаев 33, Жамгырчинов менен Хусанбаев 25 жашта болгон.

"Ак кеме" тасмасы 1976-жылы Бүткүл союздук IX (Фрунзе) жана Тренто (Италия) кинофестивалдарында баш байгеге ээ болуп, аны жаратууга катышкандардын айрымдары СССРдин мамлекеттик сыйлыгына татыган.

6
Белгилер:
таберик сүрөт, "Ак кеме" тасмасы, оператор, Болот Шамшиев, режиссер, Кыргызстан
Тема:
"Таберик сүрөт" — сейрек кездешкен ирмемдер
Тема боюнча
"Уулдуу болуп" сүйүнгөн Рыскулов менен Турсунбаева. Баткендеги таберик сүрөт
Сүймөнкул Чокморов жубайы Салима Шабазова менен музейде. Таберик сүрөт
Орозбек Кутманалиев 11 уул-кызы менен. Үй-бүлөнүн таберик сүрөтү
Газ плитасы. Архив

Бишкектин айрым жерлеринде 12 күн газ жок болот. Тизме