Ууру телефонду чөнтөктөн чыгарууда. Иллюстративдик сүрөт

Телефон уурдалганда карайлабай эмне кылуу керек? ИИМ менен IT адистен кеңеш

4530
(жаңыланган 09:08 12.10.2018)
Ички иштер министрлигинин 2018-жылга карата жарым жылдык статистикасы боюнча Бишкек шаарында чөнтөк уурусу менен 586 адам катталса, аны 306сында уюлдук телефондорго байланыштуу кылмыш иши козголгон. Бирок бул кагаз жүзүндөгү эле мисалдар. Телефонун жоготуп, арыз жазып даттанбаган адам канча?

Көп учурда жабырлануучулар уюлдук телефондорун эл көп топтолгон жерде жоготуп аларын айтып келишет. Баарыбызга маалым болгондой Бишкекте кыймыл көп. Шаар тургундарынын саны 1 миллион 300 миңди түзөт. Калкты 2700гө жакын маршрутка жана 250дөй автобус тейлейт. Ошондой эле соода жайларынын саны жүздөп саналат.

Мындан улам редакция уюлдук телефонду жоготуп алган адам кандай кадамдарга барышы керек экендигин жана уурулуктун алдын алуу жолдорун билип көрдү. 

Милицияга уюлдук операторлор чоң жардамчы

Бишкек шаардык башкы башкармалыгынын тергөө бөлүмүнүнүн башчысынын орун басары Чолпонбай Сатыбалдиевдин айтымында, аппараттарды издөө иши уюлдук операторлордун көмөгү жок ишке ашпайт. 

Заместитель начальника следственной службы ГУВД Бишкека Чолпонбай Сатыбалдиев во время беседы на радио Sputnik
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Бишкек шаардык башкы башкармалыгынын тергөө бөлүмүнүнүн башчысынын орун басары Чолпонбай Сатыбалдиев

"Жабырлануучудан арыз түшүп кылмыш иши козголгондон кийин телефон номери менен IMEI кодун уюлдук оператордун компаниясына өткөрүп беребиз. Алар уурдалган телефон ээсинен ажырагандан кийин канча жолу чалуу кызматын аткарганын жана болжолдуу түрдө каякта жүргөнүн аныктаган маалымат берет. Биз ошол боюнча тергеп баштайбыз", — деди Сатыбалдиев.

Ал кылмышка шектүүлөр уурулук фактысы аныкталса үч жылга чейин эркинен ажыратылышы мүмкүн экендигин кошумчалады. Ошондой эле жабырлануучуга келтирилген чыгым төлөнүп же арыздан баш тартса, айыпталуучу кылмыш жоопкерчилигин жеңилдете алат. 

Эмнеге айрым телефондор табылбай калат?

Деньги с телефоном
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Сатыбалдиев: көп учурда уурулар телефонду уурдаганда аны сатып жиберишет же тетиктерин ажыратып өткөрүшөт
Сатыбалдиевдин айтымында, телефонду кымырып алгандардын дээрлик бардыгы аны сатып ийүүгө аракет жасашат.

"Тергөө иши бир жумадан бир айга чейин созулат. Көп учурда уурулар телефонду уурдаганда аны сатып жиберишет же тетиктерин ажыратып өткөрүшөт. Өлкө ичинде болсо бир жөн, чет мамлекетке сатып ийгендар бар. Мындан улам уюлдук операторлор чалуулар менен жүргөн жерин аныктай албай убара тартат. Бизге да ошону менен маалымат түшпөйт. Биз уурулук фактысынын кандай гана түрү болбосун жоопкерчилик менен мамиле жасайбыз. Телефондун арзан, кымбатына карап иш жүргүзмөй жок", — деди тергөөчү.

Ошондой эле ИИМ Бишктектеги ири соода борборлорундагы аппарат сатуучуларга маалы менен түшүндүрүү иштерин жүргүзүп турарын кошумчалады.

Ал белгилегендей, милиция кызматкерлери Орто Азиянын укук коргоо органдары менен биргелешип иш алып барышат.

Жабырлануучунун кулагына күмүш сырга: 

SIM-карты и мобильный телефон. Архивное фото
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Уюлдук операторлор IMEI коддун жардамы менен телефон ээсинен ажырагандан кийин канча жолу чалуу кызматын аткарганын жана болжолдуу түрдө каякта жүргөнүн аныктаган маалымат табат

— Сак болуңуз. Ар убак жаныңыздагы буюмдарды толуктап туруңуз;

— Телефон жоголгон күндөн тарта убакыт өткөрбөй өзүңүзгө жакын жактагы милиция бөлүмүнө арыз жазыңыз;

— Арыз жазганда телефондун коробкасында жазылган IMEI коддун көчүрмөсүн кошуп бериңиз. Эгерде коробкасын жоготуп жиберсеңиз, номуруңузду таштайсыз (IMEI кодду номер аркылуу уюлдук компания аныктайт); IMEI (International Mobile Equipment Identity) — эл аралык мобилдик жабдыктарды идентификациялоо.

— Эски телефонду сатып алгандан деле алыс болгонуңуз жакшы. Себеби ал деле уурдалган болушу мүмкүн. Тергөө иштеринин жүрүшүндө сиз дагы суралып калышыңыз ыктымал.

IT адиси Михаил Дудин эмне дейт?

IT-специалист МИА Sputnik Кыргызстан Михаил Дудин на радиостудии
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
IT адиси Михаил Дудин
Эгер сиздин телефон андроид системасында болсо, "менин андроид түзүмүмдү табуу" кызматын колдонсоңуз болот. Бул үчүн сиз жоголгон телефонуңузда катталган баракчанын логин менен сыр сөзүн тересиз. Ал жактан уюлдук телефонуңуздун кайда экенин болжолдуу түрдө көрсө болот. Ошондой түзүмдү блоктоп, телефондогу маалыматтарды өчүрүп салууга мүмкүн. Аппарат табылганда сизге кабар берүү үчүн "блоктоп салуу" кызматынын жардамы менен экранга өзүңүздүн номериңизди тересиз. Ошону менен жоголгон телефондогу маалыматтар сиз гана билген пин-код же дагы башка ыкманын жардамы менен кулптанат.

Ушундай эле мүмкүнчүлүктөр iPhone смартфонунда да бар

Старт продаж iPhone X начнется в России 3 ноября
© Sputnik / Александр Вильф
Дудин: жоголгон телефонуңузда катталган баракчанын логин менен сыр сөзү эсиңизде болсо, аны жаңы смартфонго терип уюлдук телефонуңуздун кайда экенин болжолдуу түрдө көрсө болот.
Албетте, өйдөдө аталган кызматтарды уюлдук телефонуңузга болжолдуу түрдө тууралап аласыз. Эгерде кулптанбаган телефонуңузду жоготуп алсаңыз, ичиндеги маалыматтардын коопсуздугун сактоо үчүн төмөнкү кадамдарды аткаруу зарыл:

— Google (icloud) сакталган сыр сөздүктү алмаштыруу;

— Бардык социалдык тармактагы, электрондук почтадагы сыр сөздөрдү алмаштыруу;

— Жакын жактагы уюлдук телефонду тейлеген оператор менен байланышып, сим-картанын жуп нускасын (дубликат) алуу;

— Номердин жуп нускасын жаңы телефонго салып мессенджерлерге (WhatsApp, Telegram жана башка) кайра катталсаңыз болот.

Старт продаж iPhone X начнется в России 3 ноября
© Sputnik / Александр Вильф
IT адистин айтымында, коопсуздук үчүн телефондун экранын өзүңүзгө ыңгайлуу ыкма менен блоктош керек

Телефондогу жеке маалыматтарды коргойм деген жабырлануучуга кеңеш:

— Экранды сөзсүз түрдө өзүңүзгө ыңгайлуу ыкма менен блоктоңуз;

— Мындан сырткары, социалдык тармактарга өзүнчө кулпу жасасаңыз болот;

— Убагы менен "телефонду табуу" кызматын тууралап, текшерип туруңуз. 

Эс-тутум картанын ичиндеги сүрөт, видеолор эмне болот?

Телефонду жоготуп алуу оңой. Ошондуктан маалыматтарды ар дайым смартфондун резервдик көчүрмөсүнө сактоо зарыл. Же болбосо компьютерге сактап коюңуз. Мындан сырткары, файлдарды шифрлеп, сиз гана ача алгыдай кылып койсоңуз болот.

Телефондорду каттатып алып көтөрсөк, уурдалбай калабы?

Сотовые телефоны и сим-карты
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Уюлдук телефон жоголгон учурда жакын жактагы уюлдук телефонду тейлеген оператор менен байланышып, сим-картанын жуп нускасын (дубликат) алууга мүмкүн
Үч ай мурда Маалыматтык технологиялар жана байланыш боюнча мамлекеттик комитети уюлдук телефондорду каттоо боюнча мыйзам долбоорунун жобосун сунуштап, министрлер кабинетинин сайтына жайгаштырган. Учурда документ коомдук талкууда турат.

Аталган комитеттин төрагасынын орун басары Эшмамбет Аматовдун айтымында, мыйзам ишке кирген соң телефон же смартфонго атайын IMEI-код коюлуп, ээсинин паспорту аркылуу катталат. Жоголуп кеткен күндө да жарандар мекеменин сайтына кирип, тиешелүү операцияларды аткаруу менен кодун өчүрүп койсо, аппарат иштебей калат. Каттатуунун баасы 100 сом боло турганы да айтылган.

Аматов Sputnik Кыргызстан маалымат агенттигине берген маегинде телефон аппараттарын, планшеттерди, дегеле, сим карта салып көтөргөн байланыш каражаттарын каттоодон өткөрүү зарылбы, бул процесс качан башталат, баасы кескин кымбаттап кетпейби деген өңдүү бир канча суроолорго жооп берген

Ошондой эле ишкерлер телефондорду каттатып баштасак, баасы кымбаттайбы же жокпу деген суроонун алкагында ой калчаган.

4530
Белгилер:
тергөө, уурулук, телефон, ИИМ, Михаил Дудин
Тема боюнча
Телефондорду каттатып алып көтөрсөк, уурдалбай калабы? Адистин жообу
Дүкөнчүлөр ууру туткан кишини эс-учунан тангыча муздаткычта кармашкан
Луис Татонун DusitD2 отелиндеги теракт аттуу сүрөтү

Стенин атындагы сынак ишин жыйынтыктап, быйылкы жеңүүчүлөрдү атады

10
(жаңыланган 16:26 23.10.2020)
"Россия сегодня" эл аралык маалымат агенттиги негиздеген Андрей Стенин атындагы эл аралык фотожурналистика сынагынын максаты — жаш фотографтарды колдоо, фотожурналистиканын көйгөйлөрүнө коомчулуктун көңүлүн буруу.

МОСКВА, 23-окт. — "Россия сегодня" медиатобунун маалымат кызматы. Андрей Стенин атындагы эл аралык фотожурналистика сынагынын жыйынтыгы чыгып, баш байгеге испан фотографы Луис Тато ээ болду.

Мыктыны тандоо сынактын уюштуруучусу болгон "Россия сегодня" медиатобунун мультимедиалык маалымат борборунун аянтчасында онлайн форматта өткөн.

Тато мындай сыйга "DusitD2 отелиндеги теракт" деген эмгеги үчүн татыган. Эскерте кетсек, каргашалуу окуя 2019-жылдын январында Найробидеги мейманканада болгон.

Луис Тато Стенин атындагы сынактын бир канча жолку лауреаты.

"Мен бул эл аралык сынактан үч ирет байгелүү болдум, жыл сайын кайра заявка бере берем. Анткени бул өзүмө жасалган чакырык, кесипкөйлүктү жогорулатууга мүмкүнчүлүк. Конкурска иш даярдоо, эрежеге ылайыктап заявка тапшыруу, жыйынтыгын күтүү, соңунда эл аралык калыстар тобунун баасын алуу — укмуштуудай тажрыйба. Андрей Стениндин фотосынагы жөндөмүңдү арттырып, иши жогору бааланган кесиптештерден эргүү алууга мыкты шарт түзөт. Дал ушул үйрөнүү, кесипкөйлүктү жогорулатуу мүмкүнчүлүгү мени жыл сайын конкурска катышууга түрткү болот", — деди Луис Тато.

Көргөнгө татыйт! Стенин атындагы сынактагы эң мыкты эмгектер

Конкурста 2020-жылдын лауреаттарын да атады. Бардык жеңүүчүлөрдүн ишине жогорку баа берилди. Жаш фотожурналисттер эмгеги аркылуу бүгүнкү күндүн эң талуу көйгөйүн козгоп, социалдык жана саясий кагылышуулардан тарта экологияга чейин кайрылышкан. Алардын айтымында, дал ушул чагылдырылган сулуулуктагы гумандуулуктун эбегейсиз күчү ааламды сактап калууга өбөлгө болот.

"Башкы жаңылыктар" номинациясында биринчи орунду Улуу Британиянын көз карандысыз фотожурналисти Линзи Биллинг Филиппиндеги баңгизатка каршы күрөшүү боюнча ири кампаниянын курмандыгы түшүрүлгөн "Көмүлгөн акыйкат" аттуу эмгеги менен ээледи. Ал байгелүү орунду Борбордук Америка, Гаити, Африкадан чыккан мигранттардын узак жолу көрсөтүлгөн "Түштүк чек ара" деген эмгекти жараткан француз Жофрэ Риймар менен бөлүштү. 

Линзи Биллингтин "Көмүлгөн акыйкат" аттуу эмгеги

Калькутталык репортер Сумит Саньянын "Чектеги жашоо" аттуу сүрөтү Мусуни аралынын жашоочулары тууралуу. Дал ушул эмгек "Менин планетам" номинациясында жеңүүчү болду. Бул серияда россиялык Сергей Паршуковдун "Жоголуп бараткан дүйнөнүн борбору" аттуу чыгармасы да белгиленди. 

Сумит Саньянын "Чектеги жашоо" аттуу сүрөтү

Спорт багытында түркиялык фотограф Шебнем Кошкун өзгөчөлөнүп, фридрайвер Сахика Эркумендин өлкөнүн түштүгүндө жайгашкан Гилиндире үңкүрүндө машыгып жатканын тарткан. Бул жаатта жеңиш россиялык журналист Павел Волковго кичине кезинде артиллериялык снаряддан чыккан өрттөн аман калган Алексей Талайдын тарыхы камтылган эмгеги үчүн ыйгарылды

Түркиялык фотограф Шебнем Кошкундун суу астындагы сүрөтү

Лауреаттардын толук тизмеси stenincontest.ru/stenincontest.com. сайтында жайгаштырылган.

Маалыматта атайын байгелерге да татыгандар болуп, "Башкы жаңылыктар", "Менин планетам" жана "Портрет. Биздин замандын баатыры" номинациялары боюнча аныкталды. Буга Бириккен шанхай медиа тобу, "Чайна Дейли" гезитинин интернет-порталы, Жалпы аравиялык Аль-Маядин маалымат холдинги жана дүйнөдөгү ири гуманитардык уюмдардын бири болгон Кызыл чырым эл аралык комитети өнөктөш болду.

Sputnik Кыргызстандын фотокабарчысына эл аралык сынакта сыйлык тапшырылды

Конкурс тууралуу

"Россия сегодня" эл аралык маалымат агенттиги негиздеп, Россиянын ЮНЕСКО иштери боюнча комиссиянын колдоосу менен өтүп келген Андрей Стенин атындагы эл аралык фотожурналистика сынагынын максаты — жаш фотографтарды колдоо, бүгүнкү күндөгү фотожурналистиканын көйгөйлөрүнө коомчулуктун көңүлүн буруу. Бул таланттуу, сезимтал, алдыга умтулган жаш фотографтар үчүн мыкты аянтча.

Быйыл башкы маалыматтык өнөктөш Вести.Ru порталы, "Россия-Культура" телеканалы болду. Ал эми Sputnik маалымат агенттиги жана радиосу, Askanews маалымат агенттиги, Independent Media медиахолдинги, Notimex маалымат агенттиги, ANA маалымат агенттиги, RT телеканалы жана порталы, Shanghai United Media Group (SUMG), China Daily гезитинин интернет-порталы,  The Paper интернет-порталы, Al Mayadeen медиатүйүнү, Prensa Latina,  News1 маалымат агенттиктери, DBW интернет-порталы, Brasil247 жаңылыктар порталы маалыматтык колдоо көрсөттү. Мындан тышкары, "National Geographic Россия" журналы, Russian Photo, Photo-study.ru порталдары, "Академия фотографии" фотомектеби, YOung JOurnalists маалымат порталы, Нью-Делинин фотожурналистика клубу,  Enfoque Visual, LF Magazine журналдары тармактык өнөктөш болушту.

10
Белгилер:
жеңүүчү, сынак, фотограф, Андрей Стенин
Тема боюнча
Илим менен техникага кызыгасызбы? Кыздар үчүн сынак жарыяланды
Душанбедеги маршруттук таксинин жүргүнчүсү. Архивдик сүрөт

Кыргызстандан Тажикстанга кантип кетсе болот. Шарттары

25
(жаңыланган 16:26 23.10.2020)
Кыргызстандан Тажикстанга жүк ташуучу автоунаалардын айдоочулары жана тажик жарандары гана чыга алат.

БИШКЕК, 23-окт. — Sputnik. Учурда Кыргызстандын жараны Тажикстанга кантип бара аларын Мамлекеттик чек ара кызматынын расмий өкүлү Гүлмира Бөрүбаева айтып берди.

Ушул тапта кыргыз-тажик чек арасындагы өткөрүү пункттары кыргыз жарандары менен автотранспорттор үчүн жабык. Коңшу өлкөгө Тажикстандын жарандары жана жүк ташуучу унаалардын айдоочулары гана өтө алат.

Казакстан мындан ары ПЦР-тести жок эч кимди киргизбейт

Алар үчүн бир шарт каралган. Ар бир киши акыркы 72 саат ичинде коронавируска ПЦР-тест тапшырып, анын терс жыйынтыгы менен гана чыга алышат.

25
Белгилер:
коронавирус, чек ара, Тажикстан, Кыргызстан
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
Кыргызстандан Өзбекстанга баруунун жол-жобосу айтылды
(NaN:NaN / NaNMb / )

Кыргызстан менен Россиянын ТИМ башчыларынын жыйыны. Түз эфир

0
Кыргызстандын тышкы иштер министри Руслан Казакбаев кечээ, 22-октябрда, Россия Федерациясына барган. Иш сапардын жүрүшүндө Казакбаев россиялык кесиптеши Сергей Лавров жана башка мамлекеттик органдардын жетекчилери менен жолукту.

Эки тараптуу жолугушуулардын соңунда Руслан Казакбаев менен Сергей Лавров журналисттерге маалымат жыйын курду.

0
Белгилер:
түз эфир, ТИМ, Россия, Кыргызстан
Тема боюнча
Министр Казакбаев Россияга барып, реформа жүргүзүүгө каражат сурады
Руслан Казакбаев Москвада ЖККУнун башкы катчысы менен жолукту