Курманжан Датка фильминен узунду. Архивдик сүрөт

Эл үчүн жанын берип... Кыргыздын таасирдүү саясатчы айымдары кимдер?

1128
(жаңыланган 10:58 13.10.2018)
Көчмөн турмуштан тарта азыркы убакка чейин коомдук жана мамлекеттик иштерге аралашып, саясаттын казанында кайнаган кыздарыбыздан уучубуз куру эместигине тарых далил.

Бүгүн кыздардын эл аралык күнү белгиленип жатат. Мындан улам Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги саясатта ордун тапкан кыргыздын чыгаан кыздарын тизмектеди.

Курманжан датка

Страны мира. Киргизия
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
1862-жылы Кокон хан сарайындагы кутумдардан улам Алымбек датка өлтүрүлөт. Алай элин жана жалпы кыргызды башкаруу милдетин Курманжан датка өз уулдары менен мойнуна алган.
Курманжан Маматбай кызы 1832-жылы 21 жашында Алымбек даткага турмушка чыгат. Ал датканын жубайы гана эмес, кеңешчиси, акылгөйү да болгон. 1862-жылы Кокон хан сарайындагы кутумдардан улам Алымбек датка өлтүрүлөт. Ошондо Алай элин жана жалпы кыргызды башкаруу милдетин Курманжан датка өз уулдары менен мойнуна алган. Аны жогору баалаган Кокон ханы Кудаяр, Бухар эмири Музаффар Эддин расмий жолугушууга келип, датка наамын ыйгарган. "Датка" фарс тилинен которгондо "адилеттүүлүк" дегенди түшүндүрүп, ири диний ишмерге ыйгарылган. Курманжан даткага жыл сайын 10 миң теңге маяна же хан казынасынан 200 батман эгин алып турууга укук берилген. Наам тарыхта биринчи жолу аталган аял кишиге ыйгарылган.

Уркуя Салиева

Политический деятель, активистка общественных преобразований, борец за свободу Уркуя Салиева. Снимок из книги Уркуя Умутай Эралиевой
© Фото / предоставлено Умутай Эралиевой
Уркуя Салиева Совет бийлигинин идеологиясына ылайык эзүүчү тапка каршы жана аялдарды азаттыкка чыгаруу үчүн күрөшүп, 24 жашында басмачылар тарабынан мыкаачылык менен өлтүрүлгөн.
Уркуя Салиева Борбордук Азия аялдарынын теңдиги үчүн күрөшкөн чыгаан инсандардын катарында турат. Ал Совет бийлигин чыңдоого катышкан кыргыз кыз-келиндеринин алгачкы карлыгачы. Совет бийлигинин идеологиясына ылайык эзүүчү таптарга каршы жана аялдарды азаттыкка чыгаруу үчүн күрөшүп, жанын берген. Тагыраагы 24 жашында басмачылар тарабынан мыкаачылык менен өлтүрүлгөн

Фатима Кыдырбаева

В истории кыргызского суда Фатима Чапиевна была первой женщиной - председателем Верховного суда.
1941-1947 жылдары Кыргыз ССР Жогорку Сотунун төрайымы болуп иштеген Фатима Кыдырбаева
1914-жылы Чүйдө төрөлгөн. Кыргыз аялдарынан чыккан алгачкы укук таануучу. Билимди Москвадагы Бүткүл союздук юридикалык институттан алган. 1941-1947 жылдары Кыргыз ССР Жогорку Сотунун төрайымы болуп эмгектенген. Бир катар аймактарда прокурор болуп иштеп жүрүп, Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты болуп шайланган. "Эмгек Кызыл Туу" ордени менен сыйланган.

Күлүйпа Кондучалова

2013 —  скончалась бывший министр культуры советской Киргизии Кулийпа Кондучалова, которая за много лет работы внесла огромный вклад в развитие отечественной культуры
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Күлүйпа Кондучалова кыргыз мамлекетинин маданияты жана искусствосуна зор эмгек сиңирген ишмерлердин бири
Мамлекеттик жана коомдук ишмер 1920-жылы 15-июнунда Пишпек уездинин Кара-Жыгач айылында төрөлгөн. Кесиби боюнча орто мектепте мугалим, окуу бөлүмүнүн башчысы, директор болуп иштеген. 40-жылдардан тарта саясатка аралаша баштаган. Катчылык кызматтан тарта тышкы иштер менен маданият министрине чейин көтөрүлгөн. Эл аралык Курманжан датка сыйлыгынын ээси. Ленин, эки жолу Эмгек Кызыл Туу, "Ардак Белгиси", I даражадагы "Манас" ордендери жана медалдар менен сыйланган. Кыргыз мамлекетинин маданияты жана искусствосуна зор эмгек сиңирген ишмерлердин бири болуп эсептелет.

Зууракан Кайназарова

Архивные фотографии дважды героя социалистического труда Зууракан Кайназаровой
© Фото / предоставлено мемориальным дом-музеем имени Зууракан Кайназаровой
Атактуу кызылчачы Зууракан Кайназарова чарбаны гана өркүндөтпөстөн саясатты да жөндөгөн
Атактуу кызылчачы чарбаны гана өркүндөтпөстөн саясатты да жөндөгөн. 1937-1954 жылдары СССР Жогорку Советинин, бир нече жолу Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты, Кыргыз ССР Жогорку Советинин төрагасынын орун басары болгон. Үч ирет Ленин жана Эмгек Кызыл Туу ордени менен сыйланган.

Батыш Салиева

Батыш Салиева
© Фото / предоставлено пресс-службой аппарата президента КР
Батыш Салиева эки жолу СССРдин Жогорку Советине депутат болуп шайланган
Эмгек жолун Салиева мектепте пионер уюмунун жетекчиси болуп баштаган, андан кийин Коммунисттик партиянын Өзгөн райондук комитетинин биринчи катчысы болуп иштеген.

Салиева эки жолу СССРдин Жогорку Советине депутат болуп шайланып, саламаттык сактоо жана социалдык камсыздоо комиссиясын жетектеген. 25 жыл Кыргыз ССРинин Жогорку Советинде депутат болгон. Орто Азиянын профсоюздар кыймылынын ардагерлер кеңешинин ардактуу мүчөсү эле.

Эмгек Кызыл Туу ордени менен эки жолу жана СССРдин башка көптөгөн медалдары менен сыйланган. 2015-жылы каза тапкан.

Жамал Ташыбекова

Партийный деятель, экс министр иностранных дел КР Жамал Ташибекова во время интервью Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Тышкы иштер министри болуп иштеген Жамал Ташыбекова саламаттык сактоону, илимди, маданиятты, спортту өнүктүрүүгө көп күч жумшаган.
Ташыбекова 1967-жылдан баштап партиялык-мамлекеттик иштерде эмгектенген. Башкасын айтпаганда да Кыргыз ССРинин Министрлер Советинин төрагасынын орун басары, тышкы иштер министри болуп иштегени менен эсте калды. Бул жылдары Ташыбекова саламаттык сактоону, илимди, маданиятты, спортту өнүктүрүүгө көп күч жумшаган.

Замандаштарынын эскерүүсүндө ал мекендин патриот кыздарынын бири болгон. Москвада жогорку окуу жайды мыкты аяктагандан кийин ал жердеги ири фабриканын бирин жетектеп калуу жана мыкты шарттар сунушталган. Бирок Кыргызстанга барып иштейм деген жаш адис айтканынан кайтпай туруп алган дешет.

Замандаштары анын сулуулугу менен кошо маданияттуулугун белгилешет. Ал эми аны менен иштеп калган кыз-келиндер абдан жарашыктуу жана өзгөчө кийингенин, келбеттүүлүгүн азыркыга чейин айтышат.

Роза Отунбаева

Инаугурация президента Киргизии Алмазбека Атамбаева
© Sputnik / Сагын Альчиев
Роза Отунбаева аял президент катары бир гана кыргызда эмес, Орто Азиянын тарых барактарында сакталып калды.
Экс-депутат, КРдин мурунку тышкы иштер министри Роза Отунбаева 2010-жылдагы апрель төңкөрүшүнөн кийин эки тизгин менен бир чылбырды колго алган. Отунбаева Кыргызстанды 2011-жылдын 1-декабрына чейин башкарып, бийликти Алмазбек Атамбаевге өткөрүп берген.

Отунбаева аял президент катары бир гана кыргызда эмес, Орто Азиянын тарых барактарында сакталып калды. Эгемендүү Кыргызстанда президенттик бийликти мыйзам жолу менен өткөрүп берген Роза Отунбаеванын кадамы башкаларга үлгү болуп кала берери бышык.

1128
Белгилер:
саясат, министр, депутат, Уркуя Салиева, Роза Отунбаева, Курманжан датка
Тема боюнча
Кыргыздын жети сулуусу. Эмгек, талант жана дарамет
Кыргыз кыздарынын келбети бир кылымда кандай өзгөргөн. Сүрөт түрмөк
25 жыл Социалдык коргоо министри болуп иштеген Батыш Салиева дүйнө салды
24 жашында мууздалган Уркуя Салиева жөнүндө 15 факты
Ош-Тазалык муниципалдык ишканасы таштанды чыгарган 12 атайын техникалуу болгондугун Ош мэриясынан кабарлашты

"Ош-Тазалык" ишканасы таштанды чыгарган жаңы техникалуу болду. Сүрөт

28
(жаңыланган 14:35 03.06.2020)
Ош калаасындагы таштандыларды чыгаруу боюнча Европа өнүктүрүү жана реконструкциялоо банкы менен 10 миллион евролук долбоор иштелип чыккан.

БИШКЕК, 3-июн. — Sputnik. "Ош-Тазалык" муниципалдык ишканасы таштанды чыгарган 12 атайын техникалуу болгондугун Ош мэриясынан кабарлашты.

  • Муниципальное предприятие Ош — Тазалык получило 12 мусоровозов на центральной площади.
    "Ош-Тазалык" муниципалдык ишканасы таштанды чыгарган 12 атайын техникалуу болгондугун Ош мэриясынан кабарлашты
    © Sputnik / Зульфия Тургунова
  • Муниципальное предприятие Ош — Тазалык получило 12 мусоровозов на центральной площади.
    Жаңы техникалар Европа өнүктүрүү жана реконструкциялоо банкынын каржылоосу менен алынган
    © Sputnik / Зульфия Тургунова
  • Мэр Оша Таалайбек Сарыбашов во время церемонии вручения ключей от мусоровозов на центральной площади
    Алардын ачкычын тапшырып жатып Ош шаарынын мэри Таалайбек Сарыбашов "Ош-Тазалык" ишканасынын техникалары толук жаңылана турганын айткан
    © Sputnik / Зульфия Тургунова
  • Мэр Оша Таалайбек Сарыбашов проехал по площади за рулем одного из мусоровозов во время церемонии вручения ключей от мусоровозов на центральной площади
    Ал Ош шаарында таштандыларды тазалоо боюнча Европа өнүктүрүү жана реконструкциялоо банкы менен 10 миллион евролук долбоор иштелип чыкканын кошумчалады.
    © Sputnik / Зульфия Тургунова
1 / 4
© Sputnik / Зульфия Тургунова
"Ош-Тазалык" муниципалдык ишканасы таштанды чыгарган 12 атайын техникалуу болгондугун Ош мэриясынан кабарлашты

Жаңы техникалар Европа өнүктүрүү жана реконструкциялоо банкынын каржылоосу менен алынган. Алардын ачкычын тапшырып жатып Ош шаарынын мэри Таалайбек Сарыбашов "Ош-Тазалык" ишканасынын техникалары толук жаңылана турганын айткан.

"Тазалык" ишканасында атайын техникалардын саны жетишсиз. Ошондуктан өткөн жылы жергиликтүү бюджеттен 30 миллион сом бөлүнүп, жалпы 14 атайын техника сатып алынган. Жаз-жайда жолго суу сээп тазалаган, кышкысын карды тазалаган төрт даана техника июль айында алып келинет", — деди Сарыбашев.

Ал Ош шаарында таштандыларды тазалоо боюнча Европа өнүктүрүү жана реконструкциялоо банкы менен 10 миллион евролук долбоор иштелип чыкканын кошумчалады.

"Бул акчанын 50 пайызы насыя катары берилет. Долбоордун алкагында 41,2 миң еврого 32 таштанды салган контейнер алып келинип, учурда пайдаланып жатабыз. Июнда дагы бир топ партиясы келет. Мындан сырткары, таштанды жүктөгөн дагы 12 даана автоунаа алынышы күтүлүүдө", — деди Ош шаарынын мэри.

Ушул эле долбоордун алкагында шаарга жаңы санитардык полигон куруу пландалганы да маалым болду.

28
Белгилер:
долбоорлор, таштанды, техника, Таалайбек Сарыбашев, Ош
Тема боюнча
Ош мэриясы: вирус жайылып кетсе, чектөөлөрдү кайрадан күчөтөбүз
Ош шаарында аялдамалар оңдолуп, жаңыланып жатат. Сүрөт
Гүл кармаган медик. Архивдик сүрөт

36 жыл иштеген. COVID-19дан көз жумган дарыгер Исмаиловго жазылган некролог

76
(жаңыланган 13:48 03.06.2020)
Альберт Исмаилов тажрыйбалуу дарыгер катары апрель айынан бери аймакта коронавирус жуктуруп алгандарды дарылап келген.

БИШКЕК, 3-июн. — Sputnik. Коронавирус инфекциясынын кесепетинен Кара-Кулжа райондук Үй-бүлөлүк медицина борборунун дарыгер-фтизиатры Альберт Исмаилов 59 жаш курагында каза болду. Бул тууралуу Саламаттык сактоо министрлиги тараткан некрологдо жазылат.

Исмаилов апрель айынан бери коронавирус жуктуруп алгандар менен иштеп келе жатып, 2-июнда каза болгон.

"Альберт Жумабекович өз кесибин сүйгөн, өз ишине так, чыгармачыл, кесипкөй, уюштургуч, жоопкерчиликти сезе билген дарыгер катары таанылган. Ооругандарды өз убагында дарылап, ар бир бейтаптын жүрөгүнөн орун тапкан, жамааттын арасында кадыр-баркка ээ, жаштарга насаатын аябаган инсан болгон", — деп эскерет медицина кызматкерлери.

Исмаилов Ош облусунун Кара-Кулжа районуна караштуу Ылай-Талаа айылында туулган. Үч уул, бир кыздын атасы, жети неберенин чоң атасы эле.

Дарыгер 1978-1984-жылдары Фрунзе шаарындагы  КММИнин "дарылоо иши" факультетин аяктаган. Эмгек жолун Ош шаардык инфекциялык ооруканасында инфекционист болуп баштаган.

Андан соң Ош шаардык инфекциялык ооруканасында бөлүм башчы, Совет райондук ооруканасында инфекционист, кийинчерээк ошол эле ооруканада дарыгер-фтизиатр болуп эмгектенген.

1994-2013-жылдары Кара-Кулжа райондук кургак учукка каршы күрөшүү боюнча диспансерге башкы дарыгер болуп дайындалган.

2013-жылдан ушул мезгилге чейин Кара-Кулжа райондук Үй-бүлөлүк медицина борборундагы Дарылоо, кеңеш берүү бөлүмүндө дарыгер-фтизиатр болуп иштеп келген.

36 жылдык эмгек жолунда Саламаттык сактоонун отличниги наамын алган. Ош облусунун ыйгарым укуктуу өкүлүнүн жана Кара-Кулжа райондук мамлекеттик администрациясынын сыйлыктарына ээ болгону айтылды.

Саламаттык сактоо министри жана министрлик маркумдун жакындарына жана үй-бүлөсүнө көңүл айткан.

76
Белгилер:
көңүл айтуу, медик, коронавирус, некролог, Кара-Кулжа, Ош облусу
Тема:
Кыргызстандагы коронавирус жуктуруп алгандар
Тема боюнча
Бишкектин эки акимиатында иштегендерден коронавирус аныкталды
Министрлик: COVID-19дан каза болгон дарыгердин бүлөсүнө компенсация төлөнөт
COVID Бишкек менен Нарында азайбай жатат. Сандар