28 жаштагы Айпери Хаматова

Ар бир операцияма өлүмгө даярданып кирем... "Өзгөчө" кыз Айпери менен маек

4372
(жаңыланган 16:59 25.01.2019)
Айпери ууртунан күлкүсү төгүлүп, бети нурга толгон кыз. Ал көчөдө өтүп бара жатканда да көпчүлүк "татынакай кыз экен, бирок..." дешет. Айперинин эң жаман көргөн сөзү ушул. Ал адамдын кемчилигин билип, аны аяп турсаң, унчукпай коюу жетиштүү деп эсептейт.

28 жаштагы Айпери Хаматова турмуштун сыноосуна сынбастан коомдук иштерге активдүү катышып, жөнөкөй адамдарга жардамын аябаган кыз. Ошондой эле өзүнө окшогон кыздар менен жиптен кийим-кече, сумка, кооздуктарды токуп оокат кылат. Тапканы дары-дармегине кетет. Келечекте тигүү цехин ачууну кыялданат.

Айперинин тагдыры тууралуу Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги даярдаган маектен окуңуз.

— Айпери, кайсы жактын кызы болосуз? Үй-бүлөңүз, балалык күндөрүңүз тууралуу айтып бересизби?

— Жалал-Абаддын кызымын. Атам каза болгондо алтыда болчумун. Энебиз бизди жалгыз эрезеге жеткирди. Акыркы он жылдан бери ооруп төшөктө. Мен жумуштарга, ден соолукка карап Бишкекке бат-баттан каттап турам. Өзүм жети бир туугандын кенжесимин.

Төрөлгөндө куландан соо экенимди айтышат. Төрт жашымдан тарта бутум ооруп баштаптыр. Ушул кезге чейин жети ирет операция жасалды. Эми алдыда эки операция күтүп турат. Диагнозу айтканга татаал — остеохондродисплазия. Жалпак тил менен түшүндүргөндө сөөктүн жумшактыгы. Анын кесепетинен басканда бутка күч келип ийрейип кетет. Дарыгерлер он жашка чейин жакшы болот деп убада беришиптир. Өзүбүз да билбей, жакшы көңүл бурбай жүрө бердик окшойт. Эми бул да болсо маңдайга жазылганы да.

Бала кезде өжөр болчумун. Эсимде, шаардан жаңы операция жасатып чыгып келсем, дос кыздарым талаага мал караганы баратыптыр. Мага ал жак абдан кызык сезилди. Апамдан бир жума суранып жатып көрүп келгем. Балдар боз талаадан тажап кайтышса, мен жыргап ойноп келгеним эсимде. Андай күндүн далайын өткөрдүм. Кээде үйдөгүлөргө эскертпей эле чыгып кетчүмүн. 

Кыргызстанка Айпери Хаматова с ОВЗ во время беседы на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Айпери Хаматованын ден соолугунан мүмкүнчүлүгү чектелген

— Билим ала алдыңызбы?

— Бизде ден соолугу жагынан мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын билим алуусуна шарт түзүлгөн эмес. Мектептин кире беришинде пандустар жок. Кабаттуу имарат болсо чыгып баруу кыйын. Экинчи жагы, майып адамдардын жакындары ага билим берүүгө көңүл бурбайт. Ал үчүн дайыма бир адам алып барып турушу керек да. Жеке өзүм тууралуу айтсам, тартынып жатып эле окубай калдым. Анүстүнө мектеп алыс болчу. Эс тартып калганда көчөгө чыккандан уяла баштадым. Жаш балдар эч нерсени билбейт да. Колдору менен жаңсап сени көрсөтүп жатса жаман болосуң. Ал гана эмес, азыр да чоң кишилер бир топко чейин карап "ии, жакшынакай кыз экен, бирок тигиндей тура" деп күбүрөп-шыбырап өтүшөт. Ушинтип жүрөктү оорутушат, көңүл бурбай койсо болот да. Адамды аясаң, ичиңен эле ойлогон жетиштүү болсо керек.

Билим алууга азыр да кеч эмес. Кечки мектептен окуп жатам. Кудайга шүгүр, жазылгандарды жакшы эле окуйм, жаза да алам. Кийинчерээк окуу жайга тапшырууну ойлоп жүрөм. Себеби өлкөгө салым кошкуң келсе, "алма быш, оозума түш" дебей, өзүң аракет кылышың керек.

— Токуганды кантип үйрөнүп алдыңыз?

— Аны өздөштүргөнүмө алты-жети жыл болуп калды. Интернеттен карап үйрөндүм. Башында жакындарыма, өзүмө токуп кийчүмүн. Анан бизге да түйүп бер деп кайрылгандар болду. Азыр жакшы, социалдык тармактан жарнамалап оокатыңды өткөрсөң болот. Жакшынакай жоолук, свитер, сумка, чачка тагылуучу кооздуктарды жасай алам. Шаардан өзүмө окшогон майып эжелер менен биргеликте иштеп жатам. Үйлөрүбүз ар кайсы жерде болгондуктан чогулуп иштөө кыйын болууда. Атайын офис жок. Токуудан түшкөн каражатты басып-турганыма жумшайм. Жасалган операциялар бекер болгону менен ден соолукту калыбына келтире турчу дарыларды сатып алам. Азыр бир бутумда сөөктү түз карматып туруу үчүн кадалган темир пластина бар. Эми аны алып экинчисин койдурушум керек. Пластина 20 миң сомго барат. 

Кыргызстанка Айпери Хаматова с ОВЗ во время беседы на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Ал жиптен кийим-кече, сумка, кооздуктарды токуйт. Тапканы дары-дармегине кетет

— Кандай мырзаларды баалайсыз?

— Эркек чечкиндүү болгон жакшы. Эң башкысы — үй-бүлөсүн коргой билген, динден түшүнүгү бар адам болсо. Өзүм жоолук салынып, намаз окуйм.

— Кандай тилек, ой-максаттарыңыз бар?

— Кийинки убакта өтө чоң кыял пайда болду. Мүмкүнчүлүгү чектелген эже-сиңдилердин башын бириктирип тигүү цехин ачсамбы деп кыялданып жатам. Биздей адамдардын жумушка орношуусу кыйын. Негизи мекемелерде майыптарды дагы жумушка алыш керек деген милдеттенме болсо керек, бирок ал нерсе иштебейт.

Тренинг-семинарларга активдүү катышып келем. Жалал-Абаддагы "Асыл-Ай" коомунда иштегем. Бишкектеги "ЛОВЗпринт" бирикмесинен монтаж жасаганды окугам. Эми бетти сулуулап, тырмак жасаганды үйрөнүп алсамбы деп жатам.

Ошондой эле бир катар шарттар түзүлсө дейм. Мен өткөндө биринчи жолу майып адамдар үчүн унаа токтотууга орун бөлүнүп бере турганын көрдүм. Ош базарындагы соодо түйүндөрүнүн биринде белгиси туруптур. Бирок ал жактан деле таламыңды талашып машинаңды токтото албасаң керек деп ойлоп койдум. Пандустар дайыма айтылып келе жаткан көйгөй. Көргөзмө үчүн эмес, пайда келтирүү үчүн орнотулса болмок. 

Кыргызстанка Айпери Хаматова с ОВЗ во время беседы на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Хаматова: элге көп жардам бергим келет. Кимдин бирөөнүн көңүлүн жайгарып, жакшы ишине себепчи болсом, жеңилдей түшөм.

— Жашоодо сизге эмне дем-күч берет?

— Мен азыр операциядан кийин эле таяк менен жүрөм. Болбосо басып-туруу жеңил эле. Тагдырдын жазмышынан улам баса албай коляскада отургандар, сүйлөй албагандар, көрө албагандар бар… Кудайга шүгүрчүлүк гана келтириш керек.

Кээде суукта маршруткага түшкөндөн кыйналам. Сыйгаланып кетип бутумду кокустатып албайын дейм да. Коомдук транспортко түшкөндө дароо эле орун бошотуп беришет. Бир ирет арт жакта отурсам, улгайган эже кирип келип "ай, уят эмеспи, жаш эле кыз экенсиң" деп урушуп кирди. Мен четке жөлөп койгон таягымды алып тура калдым эле, билбестиктен уялып кетип "отура бер кызым, мен бир аздан кийин түшөм" деп болбой койду. Мындайлар көп кездешет.

Айта берсе, сөз чыга берет. Ар бир операцияма өлүмгө даярданып кирем. "Чыкпай калсамчы…" деген ой келет. Бир жолку операциядагы окуя эсиме түштү. Чачым узун эле. Эжекем "операциядан кийин жүдөп кыйналасың, кыркып коелу" деген. Мен "операциядан турбай калсамчы?" десем, жаман болуп урушкан. Ар кандай нерселер оюңа келет экен да.

Элге көп жардам бергим келет. Кимдин бирөөнүн көңүлүн жайгарып, жакшы ишине себепчи болсом, жеңилдей түшөм. Өткөндө окуудан чыгып түштөнүүгө баратсам, селсаяк адам таштандыда жаткан тамакты жегени жатыптыр. Боорум ооруп ашканага алып барсам, кызматкерлери киргизбей койду. Анан контейнерге салып чыгып бердим. Жөн адам көчөдө калмак беле, андайларга да турмуш сыноосун берсе керек да. Ошондон улам жакында эле социалдык тармактан жардам сурап, селсаяктарга бир күндүк ысык тамак акциясын уюштурдук. Акчалай жардам берген 3-4 адам болду. Өзүбүз күнүмдүккө керектеле турчу каражаттан коштук. Тамак-ашты ташып барганга мендей адамдар жардамдашкандыктан бир аз ыңгайсыз болду. Ыктыярчыларды тартсак болмок экен деп калдым. Буюрса, ушул сыяктуу иштерди да колго алсамбы дейм.

4372
Белгилер:
кыял, маек, кийим, майып, билим, Айпери Хаматова
Тема боюнча
Майып баланы карагандарга 4900 сомдон айлык берилет. Шарт-талабы
Үч баланын энеси, көзү азиз Чынара: кезегим келген менен үй ала албай жүрөм
Майып баланын энеси: уулумду өзүм менен тиги дүйнөгө алып кетким келет
Колунда күйүп турган ширеңке менен киши. Архив

Вандалдар Бишкектин чок ортосундагы скульптураны өрттөп кетишти. Видео

326
(жаңыланган 23:13 25.10.2020)
Скульптура 2018-жылдан бери турган. Кээде анын лагын жаңыртуу үчүн атайын кызматтар алып кетип турушкан.

БИШКЕК, 25-окт. – Sputnik. Бишкектин Эркиндик проспектиндеги жыгачтан жасалган павлиндин скульптурасын вандалдар өрттөп кетишти. Бул тууралуу “Бишкек жашыл чарба” ишканасынын маалымат катчысы Аида Айдаралиева Facebook баракчасына жазды.

“Акыркы кезде вандалдар тууралуу бат-баттан жазып калганым абдан өкүнүчтүү. Павлиндин скульптурасы 2018-жылдан бери турган. Кээде анын лагын жаңыртуу үчүн алып кетип турчубуз. Эми аны вандалдар өрттөп салыптыр. Эмнеге мындай кадамга барышканы белгисиз”, - деди Айдаралиева.

Анын айтымында, видео төрт күн мурда тартылган.

326
Белгилер:
өрт, вандализм, скульптура, Бишкек
Тема боюнча
Дарыканадан акча уурдай качып, кайра кайтарып камалган жигиттин маеги
Талас облустук театрында режиссеру Чолпон Эрикова

Республика боюнча театрда иштеген үч эле айым бар. Режиссер Чолпондун маеги

284
(жаңыланган 22:13 25.10.2020)
Кыргызстанда айымдар арасынан чыккан театр режиссерлорун санай келгенде колдун беш манжасына да жетпейт. Алардын ичинде жаш режиссер Чолпон Эрикова да бар. Чолпон учурда Талас облустук театрында режиссер болуп эмгектенүүдө.

Sputnik Кыргызстан агенттиги 27 жаштагы Чолпон Эрикова менен маектешип, театр жана жаштар тууралуу азыноолок кеп курду.

Театр сизди эмнеси менен өзүнө тартты?

Мен мектепте окуп жүргөндө, бизге “Учур” театры келип спектакль коюп турчу. Алар менен Болот Тентимишов дагы көп келип калды. Актерлорду көрүп аябай таасирленгендиктен, 7-класстан баштап эле мектептеги майрамдарга сценка коюп, идеяларды айтып жүрдүм. Мен 9-класс болгондо апам Кыргыз драма театрына костюмер болуп иштеп калды. Апамды ээрчип театрга барып жүрүп кызыгуум артты. Кийин 11-классты бүтөрүм менен ушул кесипти тандап алдым.

Спектакль в Таласском областном театре. Архивное фото
© Фото / Адилет Кыштообаев
Чолпон Эрикова: өзгөчө Чыңгыз Мамаевдин Алыкулду ойногонун көрүп "буюрса ушул кишилер менен иштешем" деп кыялданчумун

Биринчи жолу көргөн спектаклиңиз эсиңиздеби?

Эсимде, “Учур” театрынын Алыкул Осмонов жөнүндө койгон спектакли болду. Актёрлор көзүмө бир башкача көрүнөр эле. Өзгөчө Чыңгыз Мамаевдин Алыкулду ойногонун көрүп  “буюрса ушу киши менен иштешем” деп кыялданчумун. Азыр минтип кыялым орундалып отурат. Апам театрда иштеп турган кезде залда отуруп алып жомокторду көп көрдүм. Ал кезде 10-класста окучумун. Чоңоюп калсам дагы жаш балача элестетип, жомоктун ичине кирип кетчү элем. Ошондон алган таасирден уламбы, Талас театрында үч жыл катары менен жомок койдум. Анын ичинен бирөөсү өзүмдүн автордук жомогум болду.

Режиссер Таласского областного театра Чолпон Эрикова
© Фото / Чолпон Эрикова
Чолпон Эрикова: алгачкы автордук спектаклимде ашыкча ысырапкорчулук сыпатталган

Актёрлорго таасирленип театрды тандапсыз. Эмне үчүн актриса болгон жоксуз?

Азыр театрда бир штатта режиссёр, жарым штатта актриса болуп иштейм. Негизи режиссерлук кесипке тапшырганда группада эки эле кыз болгондуктан бизди үч жыл актёрлор менен кошуп окуткан. Натыйжада  эки жактуу билим алып, 4-курска жеткенде өзүнчө бөлүнүп режиссер деген диплом алып чыктык. Бирок эки жакта тең иштөөгө тажрыйбам бар.

Спектакль в Таласском областном театре. Архивное фото
© Фото / Адилет Кыштообаев
Чолпон Эрикова: азыр театрларда иштеген жаштар көп. Алар деле мага окшоп жарыбаган маянага иштеп жатышат

Жаш режиссер катары алгачкы автордук спектаклиңизди койгону жатыпсыз...

Курманбек Токтоналиевдин "Дүрбөлөң" аттуу чыгармасын сахналаштырып спектакль коюунун алдында турам. Бул менин алгачкы автордук спектаклим. Мында ашыкча ысырапкорчулук сыпатталган. Жыл бою иштеп тапкан акчасын күзүндө аш-тойлорго сарптап салган элибиздин ашыкча салт-санаасы ашкереленет. Кошумча кошуунун терс жактары жөнүндө да айтылган. Кээде өлүмгө кайгырбай, келген кошумчаны эсептешип калган учурлар кездешет. Боз үйдөгү маркумдун жакындары келген кийиттерге көңүл бурууга мажбур. Себеби кайра бергенде өзүнүкүн өзүнө берип же кымбат кездеме алып келсе арзаныраагын берип уят болбойлу деп кооптонушат. Спектаклди ашыкча ысырапкорчулукту, кереги жок каадаларды токтолу деген мааниде койдук. Туугандар арасындагы таарынычтар да ушундан улам чыгат. Жамандык болгон үйдө эки же үч бодо мал союлат. Ушунун баары эле ысырапкорчулук. Азыр экономикалык каатчылык күч алып турганда мындай ашыкча жөрөлгөлөрдү кыскартуу жагын карасак болмок. Ушул жагын элге жеткирели дедик.

Музыка менен АКШны багынткан кыргыз кызы: ыйлаган күндөрүм көп болду

Режиссер Таласского областного театра Чолпон Эрикова
© Фото / Жылдыз Маликова
Чолпон Эрикова: мен 9-класс болгондо апам Кыргыз драм театрына костюмер болуп иштеп калды. Апамды ээрчип жүрүп театрга кызыгып калдым

Өзүңүз Ысык-Көлдүн кызы болсоңуз дагы кесибиңиздин артынан Таласка барып иштеп жатыпсыз. Кыйналган жоксузбу?

Мурда Таласка келип көрбөгөндүктөн абдан кыйналдым. Эч кимди тааныбайм. Шаардан адашып кеткен учурларым көп болду. Азыр көнүп калдым. Театрдын кызматкерлери өз ишинин патриоту болушат деп коет го, анысы кандай, бул тармакта иштегендер театрдан башка жакты эңсебей калат. Алган акчабыз аз болсо дагы күндүн ысык-суугуна карабастан иштей берет экенбиз. Азыр театрларда иштеген жаштар көп. Алар деле мага окшоп жарыбаган маянага иштеп жатышат. Бирок шаардагы театрларда иштеген жаштарга жеңилирээк. Анткени алар үн жаздырып, тартууларга барып кошумча акча таба алышат. Таластагы театрда жаштардан экөө элебиз. Бул жактан тажрыйба топтоп алайын деп жатам.

Маянаңыз канча?

Айына 4070 сом алам. Мага театр жатаканадан бөлмө бөлүп берген. Утурумдук жашаган жерим чечилгендиктен аз акча алсам дагы сүйүктүү кесибим менен иштөөгө мүмкүнчүлүк бар.

Имараты жок көчөдө калган дымагы күч артисттер. "Туңгучтун" таберик сүрөтү

Спектакль в Таласском областном театре. Архивное фото
© Фото / Адилет Кыштообаев
Чолпон Эрикова: азыр экономикалык каатчылык күч алып турганда ашыкча ысырапты кыскартуу жагын элге жеткирели дедик

Менимче Кыргызстанда режиссер айымдар аз эле болсо керек?

Ооба, республика боюнча театрда расмий түрдө иштеп жаткан режиссёр айымдардан үчөө эле бар. Бул тармакта көп жылдан бери эмгектенип келе жаткан эжелер Замира Акылаева, Эльвира Ибрагимова жана мен.

Алдыда кандай максатыңыз бар?

Буюрса, дагы көп-көп спектаклдерди коюп, өзүмдү сынап көргүм келет. Эл аралык фестивалдарга катышууну максат кылам. Ошондой эле келечекте  жеке театр ачууну көздөп жатам.

284
Белгилер:
маек, спектакль, режиссер, театр
Тема боюнча
Москвада кыргыз театрын ачкан Козубаева: репетиция батиримдин бир бөлмөсүндө өтөт
Айыл чарба министри Тилек Токтогазиев. Архив

Тилек Токтогазиев Айыл чарба министрлигиндеги көйгөйлөрдү ачыктады

253
(жаңыланган 00:23 26.10.2020)
Министрдин айтымында, ведомство Советтер Союзунан бери өзгөрбөгөндөй сезим калтырган. Анда керек болсо жылуулук жок экенин белгилеген.

БИШКЕК, 26-окт. – Sputnik. Айыл чарба министрлигинде жаңыланууну талап кылган нерселер көп экен. Бул тууралуу министр Тилек Токтогазиев өзүнүн Facebook баракчасы аркылуу түз эфирге чыгып билдирди. 

Ал кыска мөөнөттүн ичинде өзгөртүүлөрдү жасап, анда иштеп жаткан адистерге жакшыраак шарт түзүп берүүгө аракет жасай турганын белгиледи.

35 жашка чыкпай жогорку кызматты ээлеген аткаминерлер. Тизме

“Башка министрликтерге салыштырмалуу бул жактын айлыгы аз экен. Жакшы адистерге жакшы маяна төлөп бергидей кылышыбыз керек. Иштөө шарттары дагы начарыраак экен, мисалы жылуулук жок, суук. Ушунун баарын акырындык менен ордуна алып келебиз. Документтердин бардыгы кагаз түрүндө экен. Аны электрондук форматка өткөрүү зарыл”, - деди министр.

Токтогазиев кагаздар электрондук форматка өтсө ички процесстер, дыйкандарга кызмат көрсөтүүлөр батыраак жүрөрүн кошумчалады. Ал ошондой эле министрликте 888 киши иштей турганын, жалпы ведомство текшерилсин деген буйрук чыгарганын белгиледи.

“Азыр биз аудит баштадык. Жалпы министрлик текшерилсин деп Эсептөө палатасына кат менен кайрылдык. Бүт агенттиктер менен департаменттер текшерилет. Функционалдык анализ жүргүзүлүп, кайсы позициялар керек, кайсылары кереги жок экени аныкталат. Себеби бири-бирин кайталап калган штаттар болушу мүмкүн. Аларды кыскартууга туура келет”, - деди Токтогазиев.

Эң жаш министр алдыда чоң реформаларды жасоо ниети бар экенин кошумчалады.

253
Белгилер:
реформа, көйгөй, Тилек Токтогазиев, Айыл чарба жана мелиорация министрлиги
Тема боюнча
Тилек Токтогазиев жыйын өткөрүп, министрликтеги ишин эмнеден баштаарын айтты