Бишкектин ооруканалырынын бири. Архивдик сүрөт

Майып балдарды карагандар качан кантип айлык ала баштайт? Өкмөттөн жооп

997
(жаңыланган 10:49 27.01.2019)
2019-жылдын январь айынан тарта майып балдарды карагандарга айына 4900 сом өлчөмүндө айлык төлөнө башташы керек болчу. Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлигинин билдирмесине таянсак, азырынча бул каражатты эч ким ала элек.

Себебин жана майып балдарды карагандарга берилчү айлыктын жол-жобосун Sputnik Кыргызстан агенттиги билип көрдү.

"Багууга жана көзөмөлгө муктаж майып баланын жеке ассистентинин кызмат көрсөтүүсүнө акы төлөөнүн шарты жөнүндөгү" жобону бекитүү тууралуу токтомго премьер-министр Мухаммедкалый Абылгазиев 2018-жылдын ноябрь айында кол койгон

Эмне себептен ноябрда берилчү айлык январга жылып калды?

Вице-премьер Алтынай Өмүрбекова Sputnik Кыргызстан агенттигине маек бергенде 2018-жылдын ноябрь айынан тарта мүмкүнчүлүгү чектелген балдарды караган ата-эне, туугандарына 4962 сомдон айлык төлө баштай турганын айткан. 

Вице-премьер-министр КР Алтынай Омурбекова
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Вице-премьер Алтынай Өмүрбекова

Январдын башында эмгек жана социалдык өнүктүрүү министри Улукбек Кочкоров токтом 2019-жылдын 1-январынан тарта иштей баштарын айтып, жол-жобосун түшүндүрүп берген

Алтынай Өмүрбекова майып балдарды карагандарга айлык берүү процесси эмне себептен январга жылып калганын төмөнкүчө түшүндүрдү. 

"Башында ноябрь деп айтылып жаткан. Акча каражаты да даяр болчу. Бирок ортодон камсыздандыруу полиси, патент алуу механизмдерине байланыштуу маселе чыгып калды. Башкача айтканда, майып балдарды карагандарга акчаны жеңилдетип берүү жолдорун иштеш керек болуп калды. Айлык жеке ассистентке жөлөк пул катары эмес, айлык катары берилгени жатпайбы. Ал үчүн патент, полис алыш керек болуп калат. Ошонун негизинде пенсияга чыгышат да. Майып балдар туруктуу кароого муктаж болгондуктан, ата-энелери Салык кызматына, Соцфондго барып отурбасын деп Социалдык өнүктүрүү министрлигинин адистери документтерди жеңилдетүү процессин иштеп чыкты. Мисалы, патент, полиске барып отурбай, арызды ата-эне үчүн адистер жазып, аларга акчаны мамлекет төлөгүдөй болот. Мына ушундай уюштуруу иштеринен улам процесс бир аз убакытка жылып кетти", — деди Өмүрбекова.

Жөлөк пул менен жеке ассистент алчу айлыкты алмаштырбоо зарыл

Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министри Улукбек Кочкоров белгилегендей, ден соолугу жагынан мүмкүнчүлүгү чектелген балдарга жеке ассистент жалданып, андан соң ага айлык төлөнөт. Башкача айтканда, айлык майып баланын сөзсүз эле ата-энесине эмес, аны карап, баккан адамга берилет. 

Экс-депутат Улукбек Кочкоров во время интервью на радио Sputnik Кыргызстан
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министри Улукбек Кочкоров

"Эгер майып баланы караган адамдын апасы башка (айлыгы көбүрөөк) жумушта иштесе, бирок баласын бирөөнү жалдап каратса, келишим майып баланы караган адам менен түзүлөт дагы, айлык ошол адамга чегерилет", — деди Кочкоров.

Айлык токтом күчүнө кирери менен чегерилбейт. Алгач майып баланын жана аны карачу адамдын тиешелүү документтери толук даяр болушу зарыл.

Жеке ассистент болуунун жол-жобосу жана керек болчу документтер:

— баласы майып ата-эне же аны карай турган адам алгач өзү жашаган аймактагы социалдык коргоо башкармалыгына арыз менен кайрылуусу керек;

— баланын майыптыгы тууралуу документте МСЕКтин (медициналык-социалдык экспертиза комиссиясы) туруктуу кароого муктаж деген корутундусу болушу зарыл. Баласынын майыптыгы тууралуу документинде МСЕКтин корутундусу барлар дароо эле министрликке бара берсе болот. Андай корутундусу жоктор экспертиза комиссиясына барып жаздыруусу зарыл.

— баланын туулгандыгы тууралуу күбөлүгү;

— ата-энесинин же карай турган адамдын (багып алган ата-энеси, камкорчу же чоң ата, чоң энеси, таята, таенеси, бир туугандары жана туугандары) паспорту;

— баланы карай турган адамдын психикалык дарты жоктугу жөнүндө медициналык бүтүм (мындай медициналык бүтүм эгер майып баланы өзүнүн ата-энеси карай турган болсо талап кылынбайт. Бул документ баланы каратууга сырттан адам жалдаган учурда гана талап кылынат);

— жашаган жеринен маалымкат;

— банктагы эсеби тууралуу маалымкат (эгер банктык эсеби бар болсо, кайра ачпайт, акча ошол эсепке эле которулат).

Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлиги менен майып баланы караган адамдын ортосунда келишим түзүлөт. Келишим түзүлүп жатканда полис менен патент алуу райондук башкармалыктын адистерине жүктөлгөн. Майып балдарды карагандар ишеним кат жазып беришет. Ошол ишеним каттын негизинде башкармалыктын адистери барып, патент, камсыздандыруу полистерин алып келип берет.

Келишимдин негизинде министрлик майып баларды карагандарды бир жылга жумушка алат.

Айлыкты бардык эле майып балдарды карагандар ала албайт

Министрликтин маалыматына ылайык, өлкөдө 30 миңдей майып бар болсо, анын 6 миңинин ата-энесине гана айлык төлөө каралып жатат. Алар — туруктуу кароого муктаж, 18 жашка чейинки балдар.

Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлигинин ден соолугунан мүмкүнчүлүгү чектелген жана улгайган адамдарга социалдык кызмат көрсөтүү башкармалыгынын башкы адиси Саида Асанбаева учурда ата-энелер жеке ассистент болуш үчүн документтерди тапшыра баштаганын айтты. 

Специалист управления по развитию социальных услуг ЛОВЗ пожилых граждан Минсоцразвития Саида Асанбаева
© Sputnik / Асель Акматалиева
Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлигинин ден соолугунан мүмкүнчүлүгү чектелген жана улгайган адамдарга социалдык кызмат көрсөтүү башкармалыгынын башкы адиси Саида Асанбаева

"Учурда майып балдарды карагандар документтерин жер-жерлерде тапшырып, жеке ассистент тууралуу маалымат ала башташты. Толук документин январда тапшырып, министрлик менен келишим түзгөндөн кийин, мисалы, январда тапшырса, февралдан тарта айлык чегериле баштайт", — деди Асанбаева.

Асанбаева келишим бир жылга гана түзүлөрүн кошумчалап кетти.

"Бир жылдан кийин келишимдин мөөнөтү да аяктайт. Ошондуктан кайра жаңы келишим түзүүгө туура келет. Себеби майып баланы караган адам алмашып же башка бир себеп чыгып калышы мүмкүн", — деди Асанбаева.

Каражат даярбы?

Министр Улукбек Кочкоров аталган долбоорду ишке ашырууга мамлекеттик бюджеттен бир жылга 420 миллион сомдун тегерегинде акча каралганын айткан. Ата-энелер тиешелүү документтерин тапшырган соң аларга стабилдүү түрдө айлык чыга баштайт.

"Учурда райондук башкармалыктар канча киши жеке ассистентке арыз тапшырганын чогултуп жатат. 25-январда санын тактап министрликке жөнөтөт. Аларды карап туруп биз керектүү өлчөмдү жер-жерлерге которобуз. Ошондо январда арыз жазгандар айлыгын февралда ала башташат", — деди Кочкоров.

Каржы министрлигинин маалымат катчысы Гүлмира Түгөлбаева 420 миллион сом даяр экенин жана бул каражат Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлигинин бюджетине киргизилгенин айтты. 

Белгилей кетсек, майып балдарды карагандардын айлыгынын суммасы өлкөдөгү тиричилик минимумуна карап түзүлгөн. Статистикалык комитеттин берген маалыматы боюнча азыр тиричилик минимуму болжол менен 4900 сомду түзөт. Бул сумма өзгөрсө, майып балдарды караган кишинин дагы айлыгы өзгөрүп турмакчы.

Ошондой эле майыптарды караган ата-эне кийин пенсияга чыга аларын Кочкоров кошумчалады.

997
Белгилер:
майыптар, айлык-акы, бала
Тема:
Жөлөк пул (30)
Тема боюнча
Үч баланын энеси, көзү азиз Чынара: кезегим келген менен үй ала албай жүрөм
Майып балдарга эми "жеке ассистент" жалданып, ага айлык төлөнөт
Чек ара. Архив

Казак чек арасындагы чатак: мигранттар алдамчылардын торуна кантип түштү

17
(жаңыланган 00:24 06.08.2020)
Оренбург менен Самаранын жанындагы чатыр шаарчанын жашоочулары үйүн көздөй жөнөдү. Кыргызстан жарандары Россиядан автобус менен жолго чыкты. Ал эми Өзбекстан атуулдарын жуманын түнүндө поезд менен алып чыгып кетишет.

Алексей Стефанов

Кыргызстан менен өзбекстандык мигранттар Самара менен Оренбург облустарынын админстративдик чек арасында россиялык тарип сактоочулар менен чырдашты деп ЖМКлар жаза баштаганда, маселе чечилип калган.

Казакстандын жанындагы аймакта үч лагерь пайда болгон. Оренбургдун Бузулук, Самаранын Большечерниговск райондорунда, үчүнчүсү эки аймактын чегиндеги админстративдик трассанын бойлой жайгашкан. Чатак дал ушул үчүнчүсүндө чыккан.

Россия-казак чек арасында чогулган кыргыз, өзбек мигранттары эртең мекенине жөнөтүлөт

Лагерлерде мекенине жетүүнү каалаган Кыргызстан менен Өзбекстандын жарандары жашап турган. Бирок жабылган чек арага туш келди. Алар бул аймакка кокустан келген эмес, мигранттар алдамчы мекендештеринин айтканына ишенип жолго чыккан.

Оренбург облусунун админстрациясы: колдон келишинче жардам бердик

"Бардык мамлекеттердин өкмөттөрү мигранттардын үйүнө жетип алышына жардам кылыш керек деген чечимге келип, жол ачып, кордидор уюштуруп берген. Кыргыздар эки миңден көбүрөөк эле, эки күн жолго чыгышты. Акыркыларын салган автобус да жөнөп кетти. Ал эми өзбектер 700гө чукул. Учурда Бузулук-Ташкент поезд каттамына билет алышууда, бейшемби түнү үйүнө кетет", - деп айтып берди Sputnik агенттигине Бузулуктун акиминин социалдык маселелер боюнча орун басары Татьяна Успанова.

Ал мигранттардын арбын бөлүгү талаада пайда болору менен райадминстрация Россияда калып калган бул калкка зарыл шарттарды түзүп берүү үчүн болгон аракетин кылгандыгын айтты. Тигилген чатырларга электр кубатын тартып алып келген, иче турган жана техникалык суу менен камсыздаган, таштанды салуучу контейнерди орноткон. Ажатканаларды курган.

Албетте, булар айылдагыдай болгону менен жоктон көрө жогору эле. Ага чейин бул жерде адам жашабаган ээн талаа болгонун Успанова кошумчалаган.

Оренбургдан келчү мекендештерди ташыган 43 автобус жолго чыкты

"Лагерге мекендештери келип мигранттарга жардам берип жатышты. Ишкерлер аларга жумуш сунуштаганы менен, эч ким иштей турган каалоосун билдирген жок. Кыязы, жашап турганга каражаттары бар окшойт. Биздин лагерь аркылуу үч миңге чукул мигрант өтсө, алардын 10го жакыны гана ишке чыгып, калганы жөнөп кетчү күндү күтүп отурушту", - деп айткан Успанова.

Гастарбайтерлер алдамчы-таксисттердин торуна түшүп калышты

"Азыр Бузулук районундагы лагерь жабылды, эл кетүүгө камынып отурушат", - деди ал.

"Бул деген алдамчылык да, эл социалдык тармакка жазылгандарга ишенип алыптыр. Анда бул жерде үйүнө кетебиз деген гастарбайтер пансиоанат, санаторийлерге жашап турат деп айтылган экен. Эки адам бир бөлмөгө жайгаштырылат жана үч маал тамак берилет дешиптир. Анан бизге Россиянын булуң-бурчтарынан – Москвадан, Сахалинден, Воронеж, Пермь, Краснодар, Тюменден келе башташыптыр… Бул жерге жеткенде эч нерсеси жок талаага туш болушту", - дейт ачууланган Успанова.

Ал улуттук топтордогу мындай билдирүүлөр токтобосо, ээн лагердин жанына чатырлар кайрадан тигилиши мүмкүн деп чочулап жатканын айтты. "Мен элди аяп жатам — алар ишенип, талаага келип жатышат".

"Ооба, туура, мындай маалыматты таксисттердин Telegram каналы таратат. Алар мигранттарды Өзбекстанга алып кетүүнү сунуштап, көп акча алышкан, бирок чек арадан жүргүнчүлөрдү таштап, өздөрү артка кетип калышкан", — деп билдирди Өзбектер жана өзбекстандыктардын бүткүл Россиялык конгрессинин аймактык бөлүмүнүн башчысы Диляра Сабирова.

Ал ушул күндөрдө мекендештерине күйүп-бышып жардам берип, көйгөйлөрүн чечкенге аракет кылып жатты.

"Биз Өзбекстандын жарандарын мекенине жөнөткөнү жатабыз. Бүгүн аталган өлкөнүн башкы консулу келип, аны менен биргеликте адамдардын санын аныктап, тизмесин түздүк. Эми 7-августка караган түнү Өзбекстанга эки курам жөнөтүлөт", — деди Сабирова.

16 вагондон турган бир поезд Оренбург облусундагы Бузулук станциясына, ал эми 20 вагондон турган экинчи поезд Самара аймагындагы Кинель станциясына келип, жума күнү кечинде 1500 адам Ташкентке кайтат.

"Бул жолкусунда маселеге олуттуу карадык. Кечээ түнкү саат бирге чейин тизмени түзүп, бүгүн бардыгын компьютерге тердик. Өткөндө жагымсыз жагдайга туш болдук эле, тагыргаагы, июль айынын орто ченинде мигранттарды поездге түшүрө баштаганда, ал жакта чоочун адамдар бар экени белгилүү болду. Эми мындай кырдаалга жол берилбейт, жөнөтүүнүн бардык процесси көзөмөлдөнөт", — деди Сабирова.

Ошондой эле Сабирова Кыргызстандын бардык жарандары лагердеги чатырлардан кеткендигин тастыктады. Ал эми Өзбекстандын жарандары билеттерди алып, поезддин келишин күтүп жатышат. Анын айтымында, Самара жана Оренбург облустарынын администрациясы мигранттар темир жол бекеттерине жетип алышы үчүн автобустарды беришет, андан кийин үйлөрүнө кетишет.

"Албетте, кыйынчылыктар дагы бар. Мисалы, бир адамды Новороссийскиден автоунаа менен алып келишкен, ал үчүнчү кабаттан кулап түшүп, өтө оор жаракат алган экен. Операция араң жасалган. Ал азыр деле автоунаада жатат, айланадагылар жардам берип атышат. Чартердик рейс жок болгондуктан, учак менен алып кете албай койдук. Кечээ бирөөлөр менен сүйлөшкөндө аны станцияга чейин алып барууну, мүмкүн болсо поезд менен жөнөтүүнү суранганбыз. Балдак таянган дагы эки киши бар, аларды тез арада мекенге кайтарышыбыз керек. Дагы кош бойлуу үч аял жана үч бала бар", — деп сөзүн жыйынтыктаган Сабирова.

Ал ойлогон ою ишке ашып, эл аман-эсен үйүнө жетип аларына үмүт артып турганын кошумчалады.

17
Белгилер:
поезд, автобус, коронавирус, мигранттар, Казакстан, Самара, Оренбург, Россия
Тема боюнча
Миңдеген кыргызстандыктар Россия менен каттамдын ачылышын күтүп жатат
Боом капчыгайындагы унаалар. Архив

Кулак кагыш! Ысык-Көл облусуна кирип-чыгуу өзгөрдү

315
(жаңыланган 21:55 05.08.2020)
Өкмөттүн облустагы өкүлү Түлөбаев аймактар аралык каттамга уруксат берилгенин айтып, жүргүнчүлөрдү ташуу менен алектенгендерге жоопкерчилик жүктөлө турганын эскерткен.

БИШКЕК, 5-авг. — Sputnik. Ысык-Көл облусунда аймактар жана райондор аралык каттамдарга уруксат берилип, карантиндик эки пост алынды. Бул тууралуу Облустук штаб кабарлады.

Штабдын жыйынында өкмөттүн Ысык-Көл облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү Балбак Түлөбаев айдоочуларга жана жүргүнчүлөрдү ташуу менен алектенген компания ээлерине жоопкерчилик жүктөлө турганын айткан.

"Райондор жана региондор аралык жүргүнчүлөрдү ташууга уруксат берилет. Бирок бет кап тагынуу режимин, санитардык нормаларды сактабаса мыйзам чегинде катуу чаралар көрүлөт", — деген Түлөбаев.

Тартип сактабаса, жабабыз! Балбак Түлөбаев Көлдө Жээнбековго убада берди

Ошондой эле облустун кире беришинде жайгашкан Ак-Кеме жана Кызыл-Омпол санитардык-карантиндик постторду алуу боюнча чечим кабыл алынган.

Түлөбаевдин айтымында, посттордо иштеп жаткан медиктер, мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлер өз ордунда иш алып баруусу керек.

"Медиктер, райондук мамлекеттик администрация жана мэриялардын кызматкерлери кезек менен посттордо нөөмөттө туруп келишкен. Учурда алар өз ордунда иштеши керек. Эгерде постторду иштетүүгө муктаждык болсо, бизде тиешелүү алгоритм бар", — деген облустун башчысы.

Белгилей кетсек, коронавирус кырдаалына байланыштуу Көлдө 10-июлдан тарта региондор аралык жана облустун ичинде каттаган автобус менен маршруткалар ишин токтоткон.

315
Белгилер:
чыгуу, кирүү, каттам, пост, Ысык-Көл облусу
Тема:
Коронавируска байланыштуу Кыргызстандагы кырдаал
Тема боюнча
"Колдоо керек". Чолпон-аталык дарыгерлер Жээнбековго даттанды. Сүрөт