Эр эңиш. Архив

Улакка ат алып, ага ысым таппай жатасызбы? "Манастагы" тулпарлар. III бөлүк

1126
(жаңыланган 17:31 26.03.2019)
"Ат — адамдын канаты", "Ат ээси менен, баш мээси менен", "Атың барда эл тааны, атаң барда жер тааны", "Ат башына күн тууса, ооздугу менен суу ичет, эр башына күн тууса, өтүгү менен суу кечет", "Жакшы аттын жалын сакта, жакшы эрдин кадырын сакта" деген макалдардан эзелтеден адам менен жылкынын байланышы тыгыз болгонун билүүгө болот.

Жылкы баласы азыркы жашоодо да ордун жоготкон жок. Өзгөчө акыркы жылдары "ат алып койдум" деп короосуна тулпар байлап, кара жумушка салбай, көрк үчүн минип, көк бөрү менен улакка салгандар көбөйдү.

Бүгүнкү "Тибиртке" рубрикасынын чыгарылышында тулпарына ат коем дегендерди эске алуу менен "Манас энциклопедиясы" (1995-жыл) китебинен эпостогу күлүктөрдү жана алардын ээлерин тизмектедик.

"Манас" эпосунда 100дөн ашык аттын ысымы эскерилгендиктен материалды бир нече санга бөлүп берүүнү туура көргөнбүз. Өткөн жумаларда биринчи жана экинчи бөлүктөрү чыккан болчу.

Октору — Кербендин байгеге чапкан күлүгү. Манас Каныкейге күйөөлөп баргандагы ат чаап жар тандоодо отузунчу келип, Кербен тагдырына буюрган Серсабакка үйлөнөт;

Орку кула бээ — Ороңгунун жоого минген аты жана байгеге чапкан күлүгү;

Оркызыл — Жүгөрүнүн байгеге чапкан күлүгү. Көкөтөйдүн кара ашындагы ат чабышта онунчу болуп келет;

Оркызыл — Ошпурдун күлүгү. Тейиш кандын тоюндагы ат чабышта байге алган кырк аттын бири;

Салкүрөң — Жоорунчунун байгеге чапкан күлүгү. Манас Каныкейге күйөөлөп баргандагы ат чаап жар тандоо расмисинде жыйырманчы болуп келген Жоорунчу тагдырына буюрган Мунусканга үйлөнөт;

Салкүрөң — Төртайдын байгеге чапкан күлүгү;

Салкызыл — Бакайдын байгеге чапкан күлүгү. Алмамбеттин келишинин урматына өткөрүлгөн тойдогу ат чабышта марага экинчи болуп келет;

Сарала — Саламаттын минген аты;

Суркоен — Толтойдун тулпары;

Тайбуурул, Нарбуурул, Нарбуудан — Саякбай Каралаевдин вариантында Манастан Семетейге мураска өткөн тулпар;

Тайтору — Кошойдун минген аты. Колго түшүп Кытайдын зынданында жаткан Билерик менен Жарманасты бошотуп алуу үчүн Кошой Бээжинге минип барган ат;

Телкүрөң — Абыштын байгеге чапкан күлүгү. Манас Каныкейге күйөөлөп баргандагы ат чаап жар тандоодо аты байгелүү болгон Абыш тагдырына буюрган Сулайкага үйлөнөт;

Телкүрөң — Акбалтанын аты. Манас төрөлгөндө Жакыпка сүйүнчүлөп Акбалта минип барган ат;

Телтору — Эламандын байгеге чапкан күлүгү. Көкөтөйдүн кара ашындагы ат чабышта марага бирден кийин келгени айтылат;

Тоокара — Карачтын тулпары;

Тоокара — Төлөктүн байгеге чапкан күлүгү;

Тоотору — Кыястын минген аты;

Торкашка — Алтынкөкүлдүн аты;

Тору айгыр — Коңурбайдын жылкычыларынын башчысы Карагулдун минген аты;

Торучаар — Манастын Аккулага чейинки минген аты;

Уратору — Жанаалынын тулпары;

Чаар ат — Чалыбайдын байгеге чапкан күлүгү. Манас Каныкейге күйөөлөп баргандагы ат чаап жар тандоодо сегизинчи болуп келип, Чалыбай тагдырына буюрган Сейилсамга үйлөнөт;

Чалаңкөк — Жайнактын байгеге чапкан күлүгү. Манас Каныкейге күйөөлөп баргандагы ат чабышта жыйырма бешинчи болуп келет;

Чалкуйрук — Төштүктүн жоого минген аты.

1126
Белгилер:
ысым, жылкы, Манас эпосу, тибиртке
Тема:
Тибиртке — кыргызча туура сүйлөйбүз (75)
Тема боюнча
Бул аттарды баатырлар, эрлер минген! "Манас" эпосундагы тулпарлар. II бөлүк
Туягынан от чыгып... "Манас" эпосундагы аргымактарды билесизби? 1-бөлүк
Бишкек шаарындагы 11-кичи районундагы таштанды карьери

Бишкектин 11-кичи районундагы быкшыган түтүн токтой элек. Видео

19
(жаңыланган 00:52 07.08.2020)
Буга чейин калаанын түштүк тарабындагы кичи райондордун тургундары карьердин аймагында топурактын астында калган таштандылар күйүп, түтүн каптап жатканын айтып арызданышкан.

БИШКЕК, 7-авг. — Sputnik. Бишкек шаарынын 11-кичи районундагы таштанды карьеринин быкшыган түтүнү токтой элек. Анын видеосун шаар тургуну Михаил Дудин Facebook баракчасына жүктөдү.

Буга чейин 5-августта мэриядан таштандылар казылып, түтүн чыгып жаткан жерге муниципалдык кызматтар дароо барып өчүргөнүн айтып, ага "Тазалык" муниципалдык ишканасынын суу ташыган автоунаасы тартылгандыгын кабарлаган.

Мэрия: Бишкектеги 11-кичи райондун карьеринде күйгөн таштандылар өчүрүлдү

Дудин өзүнүн видеосунун алдына акын Корней Чуковскийдин ийгиликсиз өрт өчүрүү жөнүндө жазылган "Путаница" ырын жазып, комментарийде от өчүрүлбөгөндүгүн айткан.

Ал эми Бишкек мэринин кеңешчиси Гуля Алмамбетова эгер таштанды кайра түтөп баштаса, аны өчүрүү иштери улантыла тургандыгын билдирди.

"Шаар тургундары ал жерге таштанды ыргытпашы үчүн тегерегин казып салдык", — деди ал.

Буга чейин калаанын түштүк тарабындагы кичи райондордун тургундары карьердин аймагында топурактын астында калган таштандылар күйүп, түтүн каптап жатканын айтып арызданышкан. Түтүн шаардыктарды уулантып жатат деп даттангандар болгон. Ал эми мэрия күнөөлүүлөрдү табууну убадалаган.

Шаардыктардын айтымында, карьерге 2018-жылы топурак төгүлчү, ал эми өткөн жылдын жайынан бери таштанды ыргытыла баштаган. 2020-жылдын жазынан тарта таштандыларды тобу менен алып келип төгө башташкан.

19
Белгилер:
түтүн, таштанды, Бишкек мэриясы
Тема боюнча
Түндө Ошто беш үй өрттөндү. Жалынды өчүрүп жаткандагы видео
Медициналык кызматкерлер. Архив

Медиктерге компенсациялык төлөмдөр үчүн кошумча 430 миллион сом бөлүндү

20
(жаңыланган 22:22 06.08.2020)
Бул каражат июль айы үчүн компенсациялык төлөмдөргө жумшалат. Анын 400 миллиону Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондуна, калган 30 миллион сому Саламаттык сактоо министрлигине берилет.

БИШКЕК, 6-авг. — Sputnik. Республикалык бюджеттен медицина кызматкерлерине компенсациялык төлөмдөр үчүн кошумча 430 миллион сом бөлүндү. Бул тууралуу өкмөттөн билдиришти.

Бул каражат июль айы үчүн компенсациялык төлөмдөргө жумшалат. Анын 400 миллиону Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондуна, калган 30 миллион сому Саламаттык сактоо министрлигине берилет.

Бишкекте жок. Акыркы суткада башка аймактардан 37 медиктен COVID аныкталды

"Аталган чечим эпидемия очокторунда оору жугузуп алуу тобокелчилиги жогору болуп иштеген медицина кызматкерлерине дем берүү максатында кабыл алынды", — деп айтылат билдирүүдө.

Эске салсак, жалпысынан республика боюнча COVID-19 диагнозу менен медициналык кызматкерлер арасында 2911 учур катталды, алардын ичинен 1973 ак халатчан  айыкты.

20
Белгилер:
каражат, төлөм, дарыгер, Кыргызстан
Тема боюнча
Медиктерге июль айында 396 млн сом компенсация бөлүнгөн. Облус боюнча тизме