Анестезиолог-реаниматолог Омурбек Садыков

Аборттон ичеги-карды чубалган кызды көрүп үрөй учту. Дарыгер менен маек

16417
(жаңыланган 15:35 21.06.2019)
"Мөлтүрөгөн жапжаш кыз, 19 гана жашта экен, татынакайлыгын айтпаңыз. Бийкеч үйүндө мыйзамсыз аборт жасаган медайымга ишене коем деп өкүттө калган",- деп баяндайт анестезиолог-реаниматолог дарыгер Өмүрбек Садыков.

33 жаштагы Өмүрбек Садыков Мамбет Мамакеев атындагы Улуттук хирургиялык борбордо эмгектенет. Ошону менен бирге эле дарыгерликтен сырткары да алектенген иши бар. Арзыбаган айлыгынын айынан сүйгөн кесибин таштап койбоо үчүн доктур жигит спорттук товарлар дүкөнүн ачкан. Врач, ишкер замандашыбыз ишмердигинен кеп салып берди.

— Реаниматологдун иши, адамдарды ажалдан арачалап калуу - оор вазыйпа. Ишмердигиңизде керемет деп атоого боло турган учур болду беле?

— Түнкү нөөмөт убагы. Тез жардамдагы кесиптештер чалып, тезинен операция бөлмөсүн даярдап турууну айтышты. Адатта алар бейтапка чукул операция зарыл болгондо ушинтип кабарлашат.

Бул ирет да ошондой болду. 35 жаш чамасындагы бычакталган жигитти алып келишти. Ичке, төшүнө, бутуна, жалпы тогуз жеринен бычак жептир. Өзү да чоң, 110 килограмм салмактагы киши экен. Тойго барып, тууганы менен мушташа кетиптир. Тигил тууганы жапалдаш бойлуу неме экен, балким, ошондуктан бычак ала чыккан өңдөнөт.

Жабыркаган киши ажал менен арбашып жатты, көп кан жоготуп, тамырынын кагышы сезилбейт, бирок жүрөгү согуп жатат. Демек, адамды сактап калууга болот!

Операция учурунда биз бир топ тер агыздык. Кансыраганынан улам доктурлар донордук канды куюп үлгүрө албай жатышты. Жарааттарын алты саат бою тиктик! Операциянын аягында буттарым титиреп калды. Көзүн качан ачат деп күткөнүм эсимде... Бейтап эсине келгенде гана терең дем алдык.

— Адамды куткара албай калган учур көп болобу?

— Болбой койбойт. Айрыкча жаштардын көз жумганы жан кейитет. 19 жашар мөлтүрөгөн бир кызды алып келишти. «Ош» базарынын айланасындагы жеке кабинетте кабыл алган гинекологго барып, бойдон алдырмакчы болуптур. Ал аны анализге жиберет, бирок кош бойлуу экенин бирөө-жарым билип калбасын деп корккон кыз көп күткүсү келбейт. Далистен эле аны медайым колунан тартып: "Анализдердин кереги жок. Андан көрө сен мага кел, мен баарын бүтүрөм",- дейт. Бийкеч анын үйүнө келет, медайым ишке киришет.

Тийиштүү медициналык билими жок, болгону аборт жасаган врачтардын ишине көз салып жүргөн медайым ошолорду кайталоого аракет кылат. Үй шартында байкуш кыздын жатынын тешип алып, түйүлдүктү алуунун ордуна ичегилерин чубай бериптир.

Медайым кайсы этти кескилеп жатканын дароо түшүнгөн эмес. Ошол кыздын өмүрүн сактап калуу үчүн көпкө күрөштүк. Хирургдар жатынын алып, бир топ жеринен тигүүгө аргасыз болушту, бирок кеч болуп калыптыр. Ичеги-карын абдан жабыркагандыктан, бейтапта алиментардык жетишсиздик, башкача айтканда, анын организмине кадимки эле азыктандырчу заттар жетпей калган. Тилекке каршы, бир күнү кыздын абалы начарлап, тамырынын кагышы сезилбей калды. Үзүлүп кете берди... 

Анестезиолог-реаниматолог Омурбек Садыков
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
33 жаштагы Өмүрбек Садыков Мамбет Мамакеев атындагы Улуттук хирургиялык борбордо эмгектенет

— Көбүнчө кандай дарттарга кабылган бейтаптар кайрылат?

— Шашылыш хирургияда иштегеним үчүн тезинен операция жасала турган бейтаптарды карайбыз. Сокур ичеги, холецистит (өт ыйлаакчасынын сезгениши), перитонит (карындын сезгениши), бычакталып же ок жеп жабыркагандар көп түшөт. Ошондой эле биздин гинекологиялык бөлүмүбүз бар, жатындан тыш кош бойлуулук, кистанын (сары суу толгон шишик) жарылып кетиши жана сепсистик абалга кабылган аялдарга операция жасоого катышам. Акыркысы өтө кооптуу. Жыныстык органдарынын инфекциясына кабылган аялдар ушундай абалга тушугат. Алар бир топко чейин сезилбеши ыктымал, көз жаргандан кийин өтүшө баштайт. Бул организмге жайылып, жатынды алып салуу зарылдыгын жаратат.

— Аймактарда да иштеп келгенсиз да, туурабы?

— Ооба, ооруканадагы бойдок врач катары Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районуна жөнөтүшкөн. Иш аябагандай көп болчу, себеби жалгыз анестезиолог-реаниматолог мен болдум. Айтмакчы, жергиликтүү оорукананын жабдылышы жаман эмес. Андан тышкары, аймактарда кылмыш алда канча азыраак, бычакталгандар чанда түшөт. Анан калса, баары бири-бирин тааныйт. Албетте, кээде үйбүлөлүк уруштар болуп турат, бирок аны эч кимдин сыртка чыгаргысы жок. Андай жараат менен түшкөн бейтаптар жөн эле "кулап" кеткенин айтып жашырышат.

— Бир жолку наркоз адамдын 10 жылдык өмүрүн алары чынбы?

— Ананчы, бейтаптан алынып анестезиологдун өмүрүнө кошулат да (күлүп)! Өмүр бою анестезиолог болуп иштеп жүрүп мындайды укпаптырмын. Тогуз ирет наркоз алган классташ кызым бар. Азыр 33 жашта, сиздин оюңузда ал 120 жаштагыдай көрүнүшү керекпи?..

— Наркоздун таасириндеги бейтап болуп көрбөгөндөй эйфорияга батат дешет...

— Куру кеп, ал жөн гана уктайт. "Түштөрдү" ойгонуп жатканда көрөт. Наркозду ар ким ар кандай көтөрөт. Айрымдар "Доктур, ашыкча сөз сүйлөп коюшум мүмкүн. Аялыма айта көрбөгүлө!" деп алдын ала суранышат. Көпчүлүгү сөгүнөт, ырдайт, Кудайга сыйынышат. Наркоз алган киши жөн гана кызуу абалдагыдай болот.

— Ишмердигиңизде көбүнчө эмнеге капа болосуз?

— Бейтаптардын адепсиздиги. Адамдар Интернеттен бир нерселерди окуп алышат да, врачтардан аларды өздөрү каалагандай дарылоону талап кылышат. Ал тургай кээде "Мен бейтапмын, сиз мени тыңдоого тийишсиз" дешет. Албетте, "Кардардын кеби дайым туура" деген сөз бар, бирок анын бейтаптарга кандай тиешеси бар? Сизди бир нерсеге ынандырып кетейин, врачтарды укпаган адам көбүнесе дарты өтүшүп кетип жапа чегет. 

Анестезиолог-реаниматолог Омурбек Садыков
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Өмүрбек Садыков: жарааттарын алты саат бою тиктик! Операциянын аягында буттарым титиреп калды. Көзүн качан ачат деп күткөнүм эсимде... Бейтап эсине келгенде гана терең дем алдык.

— Сиз врач гана тургай, кийим-кече дүкөнүнө да ээлик кылат экенсиз. Бул ишке кандайча киришип калдыңыз?

— Беш жыл мурун башталды. Ооруканага киргизилген жаңычылыктардан улам ишим жарым ставкага кыскарып калды. Айлык акым 4 миң сомдон бир аз гана ашты. Албетте, андай акчага жашоого мүмкүн эмес эле.

Ошол убакта эжем Россияга көчүп кетип, сатыкка буюмдарды жөнөтө баштады. Адегенде сүлгү, балдар кийимдери, ашкана буюмдары сыяктуу майда-чүйдөлөр болчу, бирок бара-бара бизнесибиз өсө баштады.

Азыркы тапта спорттук кийим жана бут кийим дароо 50-70 пайыздык арзандатуу менен сатылган дүкөнүбүз бар. Сапаты мыкты кийимдер, бардык өлчөмдөрү табылбагандыгы үчүн гана баасы арзандатылган.

— Врач катары алган маянаңыз жетиштүү болсо, бизнес баштайт белеңиз?

Дарыгерлер. Архивдик сүрөт
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
— Эч качан! Медицинадан ушундай ырахат алам! Эгер сүйүктүү ишимден татыктуу маяна алып турсам, кошумча каражат табуу үчүн жанталашып, шай оодарбайт элем.

Врачтар ансыз да көп кыйынчылыктарга кабылат, башка кесиптеги курдаштарың диплом алып, ишин ордуна коюп, үй-бүлө куруп калганда сен окууңду улантасың.

Акыры ишке орношосуң. Жакшы врачты ансыз деле бейтаптар багат деп ойлошот айланаңдагылардын баары. Ири акча айланат деп ойлоштун кереги жок. Бир көз чаптыргылачы тегерекке, чындап эле Кыргызстанда элдин акчасы көп деп ойлойсузбу? Бирөөдөн акча сурашты да туура көрбөйм. Кандай болсо да мен дарыгермин. Бул — чоң жоопкерчилик.

16417
Белгилер:
медицина, соода, аборт, операция, дарыгер
Кардын үстүндө турган кол чатыр. Архив

Жума күнгө карата аба ырайы

10
22-январдан 24-январга чейин аба ырайы туруксуз болот. Көпчүлүк аймактарда мезгил-мезгили менен кар жаайт. Жолдорго муз тоңуп, тайгак болот.

БИШКЕК, 21-янв. — Sputnik. Жума күнү эртең менен, күндүз кээ бир райондордо жаан-чачын катуу жаашы мүмкүн. Батыштан соккон шамалдын ылдамдыгы секундасына 4-9 метрден кээ бир райондордо 17-22 метрге жетет. Бул тууралуу Кыргызгидромет билдирди.

Абанын температурасы Чүй, Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында -4...+1, Таласта 0...-5, Ысык-Көл аймагында 0...+5 болсо, Нарын жергесинде -2...-7 градуска жетет.

Ош жана Бишкек шаарларында мезгил-мезгили менен жаан жаап, күндүн табы -1...+1 градуска чейин жетери болжолдонду.

10
Белгилер:
Кыргызстан, аба ырайы
Тема боюнча
Беш саат кармашса да баласын алдырып жиберди. Антилопанын кейиштүү видеосу
Балдар кардиологиясы бөлүмүнүн жетекчиси, медицина илимдеринин кандидаты Самидин Шабыралиев

Хирург Шабыралиев: операцияга кезек жетпей чарчап калган бөбөктөр бар, шарт начар

43
(жаңыланган 20:37 21.01.2021)
Акыркы кезде тубаса жүрөк кемтиги менен төрөлгөн балдардын саны өсүүдө. Мындай балдарга операцияны жалгыз Улуттук кардиология борборунун тубаса жүрөк кемтиги боюнча балдар хирургиясы жасайт. Азыр бул бөлүм мышык ыйлаарлык абалда.

Sputnik Кыргызстан агенттигинин кабарчысы балдар кардиологиясы бөлүмүнүн жетекчиси, медицина илимдеринин кандидаты Самидин Шабыралиев менен тубаса жүрөк кемтиги оорусу жана бөлүмдүн азыркы абалы тууралуу баарлашты.

— Жүрөк кемтиги эмнеден улам пайда болот?

— Себеби көп, бир-экөөнү бөлүп көрсөтүүгө болбойт. Эненин курсагында жаткан түйүлдүктүн жашоого керектүү органдарынын баары үч айга чейинки убакытта түзүлөт. Ошол кезде таасир этүүчү ар кандай сырткы жагымсыз факторлордун натыйжасында бала тубаса жүрөк кемтиги менен төрөлүшү мүмкүн. Ошондой эле генетикалык (туугандар баш кошкондо) жана экологиялык факторлор бар. Азыр Бишкекти каптаган ыш да таасир берет. Өзгөчө радиация жаман. Кош бойлуу кезде эне ар кандай инфекциялык оорулар менен ооруса, күчтүү дарыларды ичсе, витаминдердин жетишсиздиги жана эненин кант диабети өңдүү өнөкөт дарты болсо бала жүрөк кемтигине кабылышы мүмкүн. Мындан сырткары, спирт ичимдиктеринен жана чылым чегүүдөн алыс болуу зарыл.

— Боюнда бар аял түйүлдүктүн жүрөк кемтигине чалдыкканын байкай алабы?

— Бойго бүткөндөн үч ай өткөндөн кийин эхокардиографиядан билсе болот. Бул аппарат түйүлдүктүн кайсы органында кандай кемчилик бар экендигин көрсөтүп берет. Азыр медицина ушуга жетишкен.

Заведующий отделением хирургии врожденных пороков сердца НИИХСТО Самидин Шабыралиев
© Sputnik / Нурайым Рысмамбетова
Самидин Шабыралиев: Тубаса жүрөк кемтигинин жүздөн ашык түрү бар. Ошолордун ичинен бала төрөлөрү менен тез арада операция жасоого муктаж болгон түрлөрү болот.

— Белгилери кандай болот?

— Тубаса жүрөк кемтигинин жүздөн ашык түрү бар. Ошолордун ичинен бала төрөлөрү менен тез арада операция жасоого муктаж болгон түрлөрү бар. Антпесе наристе чарчап калышы мүмкүн. Төрөтканада микропедиатрлар болот. Алар баланы текшерип, жүрөгүн тыңшап көрүшөт. Ымыркайдын денесинде көгү же жүрөгүндө дабыш бар болсо бизге жиберишет. Бала көп учурда көгөрүп төрөлүп, алсыз болгондуктан атайын аппаратка жаткырышат. Бирок баарына эле операция жасала бербейт.

Кээ бирлерине дароо операция жасалышы керек болсо, айрымдары операцияны күтөт. Ал эми кайсы бир түрлөрү операциясыз эле дарылоо жолу менен калыбына келет. Бизде жүрөк кемтиги дартынын бардык түрүнө операция жасалат. Айрым тубаса жүрөк кемтигине Борбор Азияда биринчи жолу бизде операция жасалган.

— Анда эмне үчүн жүрөк кемтигине кабылган балдарды чет жактан операция жасатууга жардам сурагандар көп болууда?

— Эми ата-эненин каражаты жетишсе каалаган жактан жасата беришет. Келип кеңеш деле сурашпайт. Кээде бизде 20 миң сом турган операцияны чет мамлекеттен 15-20 миң долларга жасатып келген учурлар болгон. 

Бизде негизинен мүмкүнчүлүк чектелүү. Жандандыруу бөлүмүндө болгону бир операциялык стол жана төрт эле койкабыз бар. Бул жетишсиз. Ошол себептен операция талап кылынган наристелердин бардыгына эле жардам берип жатабыз деп айтуудан алысмын. Кээде реанимация бошобой операциясын күтүп жатып чарчап калган бөбөктөр болот. Бул маселенин баарын мамлекет чечип бериши керек. Республикадагы жалгыз тубаса жүрөк кемтиги менен туулган балдар хирургиясынын абалы ушундай.

Заведующий отделением хирургии врожденных пороков сердца НИИХСТО Самидин Шабыралиев осматривает пациента
© Sputnik / Нурайым Рысмамбетова
Самидин Шабыралиев: Жандандыруу бөлүмүндө болгону бир операциялык стол жана төрт эле койкабыз бар. Бул жетишсиз. Ошол себептен операция талап кылынган наристелердин бардыгына эле жардам берип жатабыз деп айтуудан алысмын.

— Кандай болушу керек эле?

— Жандандыруу бөлүмүндө сегиз керебет болушу зарыл. Европалык стандарт боюнча төрт койка, бир операциялык столго жылына 250 операция жасашыбыз керек эле. Бирок 2019-жылы 430, быйыл пандемияга байланыштуу 320 операция жасалды. Ошондой эле балдардын өмүрүн сактап калууда өтө маанилүү аппараттарга муктажбыз. Бул маселелердин баары мурда эле өкмөткө жеткен. Бизге мурунку вице-премьерлер, өкмөт башчы жана депутаттар деле жылына келип кетишчү. Акыбалыбызды, ооруканабыздын шартын баары билишет, бирок эч нерсе чечилген эмес. Келип эле кетишет. Мамлекет тарабынан эч кандай жардам жок.

Бир жашка чейинки балдардын дарылануусу бекер, калган операцияга келген бейтаптар акчасын төлөп, дарыланат. Жандандыруу бөлүмү менен операция жасоочу блогубуз мышык ыйлагыдай абалда. Эч кандай шарты жок. 2013-жылы өзүбүз 250 миң евролук немец грантын утуп алганбыз. Анын 200 миң евросуна аппарат алып, азыр ошону менен эптеп иштеп жатабыз. Андан кийин Help the children фондунун жетекчиси Елена Конева менен биргеликте телемарафон уюштуруп, чогулган 25 миң долларга бир жабдык алганбыз. Ошондой эле бир топ жыл мурда Ганси авиабазасынын аскерлери менен сүйлөшүп, Америкадан жасалма кан айлантуу аппаратын алдырган элек. Андан бөлөк эч кандай жаңылануу болгон жок. Ал эмес мурунку аппараттар да керектен чыгып бара жатат. Мамлекет айлыгыбызды эле берет. Бөлүмдүн сынган, талкаланган жерлерин врачтар өз каражатыбызга жасайбыз.

Отделение хирургии врожденных пороков сердца НИИХСТО
© Sputnik / Нурайым Рысмамбетова
Балдардын тубаса жүрөк кемтиги хирургиясынын иштөө шарты, технилык абалы өтө начар

— Дары-дармек жагычы?

— Бизде дары да, аппарат, жабдуу да жетишпейт. Башкача айтканда, согуш талаасындагыдай шартта иштейбиз. 2019-жылы Иса Коноевич Ахунбаевдин алгачкы операция жасаганына 50 жыл толуп, Кытай, Германия баш болгон дүйнөнүн төрт бурчунан адистер келген. Конференциянын жүрүшүндө биздин бөлүмдө мастер-класс катары немецтер операция жасашты. Ошондо алар баш чайкап: "Бул институтту тезинен жабуу керек, талапка жооп бербейт, эч нерсеси жок экен", — деп айтышкан. Башкасын айтпай эле коёюн, бизде керек болсо кадимки рентген жок. Бул маселени канча ирет көтөрдүм, бирок көңүл бурган жан боло элек. Миллиарддап уурдалган коррупциялык иштерди угуп жатабыз. Бизде жок дегенде бир миллион доллар болгондо канча баланы сактап калууга мүмкүн болор эле. Бөлүмдө операцияны күтүп эки-үч айлык наристелер да жатат. Ошолордун абалын келип көрүшсө болмок. Операция жасаганда эле сакайып кетпейт, андан кийин да дыкат көзөмөл керек. Мында да баягы эле жетишпестик, керектүү аппараттардын жоктугу көкөйдү кесүүдө.

— Операциялардын наркы канча?

— Эң арзаны 15 миң сом, ал эми эң оор операция 99 миң сомдун тегереги. Мындан тышкары, Москвадагы А.Н.Бакулев атындагы институттун профессору Алексей Ким жылына бир-эки жолу бизге келип, өтө оор акыбалдагы бөбөктөргө операция жасап кетет. Ал киши менен атайын келишимдин негизинде иштешебиз.

Коридор отделения хирургии врожденных пороков сердца НИИХСТО
© Sputnik / Нурайым Рысмамбетова
Самидин Шабыралиев: Бизде дары да, аппарат, жабдуу да жетишпейт. Башкача айтканда, согуш талаасындагыдай шартта иштейбиз.Кадимки рентген да жок.

— Канча убакытка чейин жасалат?

— Орточо алганда үч саатка чейин созулат.

— Талаптагыдай шарт жок болгондуктан, өмүрүн сактап калууга мүмкүн болгон балдар да чарчап калып жаткан турбайбы?

— Азыр бизде балдардын каза болгон учуру беш пайызды түзөт. Керектүү шарттар түзүлүп, жабдыктар жетиштүү болсо аны үч пайызга чейин азайтууга мүмкүн болор эле. Биз азыр 100 миң, 500 миң доллар болсо да муктажбыз. Алмазбек Атамбаевдин убагында вице-премьер Алтынай Өмрбекова келип, абалыбызды көрүп: "Эч нерсе кыла албайбыз, акча жок", — деп кеткен эле. Кичинекей балдардын өмүрүн сактап калуу үчүн бизди деле көңүлгө алып коюшса болмок.

Жүрөк кемтиги менен төрөлгөн балдардын саны жылдан-жылга өсүп жатат. Өткөндө биздин дарыгерлер Баткен облусуна караштуу Кызыл-Кыя шаарчасындагы бир эле айылдан тубаса жүрөк кемтиги менен жабыркаган 55 баланы таап келишти. Башка аймактар кантип жатат, билбейм...

Заведующий отделением хирургии врожденных пороков сердца НИИХСТО Самидин Шабыралиев
© Фото / Нурайым Рысмамбетова
Самидин Шабыралиев: Кан айланууну жасалма түрдө жөнгө салуучу жабдууга зарыгып турабыз. Баасы 180-200 миң доллар.

— Ушундай шартта ишин таштап чет мамлекетке кетип калган адистер да болсо керек?

— Чет мамлекетке кеткен адам кайра келбейт да. Врачтардын кетип калгандары да, таштай албай чыдап иштеп жүргөндөрү да бар. Айлык аз. Биздеги төрт врач күнүнө төрттөн, жылына 430-440 операция жасайт. Жумуш көп. Бизден башка мамлекеттердин медицинасы алдыга кеткен. Казакстандын борбору Нур-Султан шаарына жаңы салынган балдар кардиохирургиясындагы жабдыктарды көрүп биз эмес, европалык адистер да таң калышкан. Коңшу Өзбекстан да бардык шарты менен жаңы оорукана курду. Биз 1970-80-жылдарда калып калганбыз.

— Ооруканага учурда эң керектүү болуп жаткан аппарат кайсы, баасы канча?

— Кан айланууну жасалма түрдө жөнгө салуучу жабдууга зарыгып турабыз. Баасы 180-200 миң доллар. Операция учурунда кан айланууну жөнгө салуучу органдардын ролун ушул аппарат аткарат.

43
Белгилер:
Самидин Шабыралиев, маек, хирург, операция, жүрөк
Тема боюнча
Сабырбек Жумабеков: май таманды убагында дарылабаса бут жалпайып кете берет
Өпкө жабыркай баштаганда алгач кандай белги берет? Адистин жообу
Газ түтүгүн куруучу кеме. Архив

"Түндүк агым-2" Германия менен АКШ алакасынын тагдырын чечет

5
(жаңыланган 21:20 21.01.2021)
Жо Байден өз инаугурациясына АКШнын негизги өнөктөшү Германиядан жагымсыз белек алды. Ал тыкыр таңгакталган, көйгөйлөрдүн маңызы менен байланган, эми алар менен жаңы администрация убара болот.

Кошмо Штаттар "Түндүк агым – 2нин" курулушуна катышып жаткан россиялык "Фортуна" түтүк коюучу ишканага каршы санкцияларды киргизген. Ошондой эле, германиялык ЖМКлардын маалыматы боюнча, Берлиндеги америкалык элчилик ФРГ өкмөтүн жаңы чектөө чаралары боюнча пландарынан кабарлаган.

Немец бийлиги муну "өкүнүү менен кабыл алып", башка билдирүү жасаган жок. Бул андан мурун болгон маанилүү окуянын ажырагыс уландысы болуп калды. Бул жагдайга Ирина Алкснис сереп салган.

АКШ мамлекеттик катчысынын мурдагы орун басары жана шайлоодо Жо Байдендин тышкы саясат боюнча кеңешчиси Николас Бернс газ түтүгүнө каршы жана анын курулушун токтотууга америкалык санкцияларды бир убакта тоңдурууну демилгелеген. Анткени жаңы администрация "Германия өкмөтү жана долбоорго катышкан башка өлкөлөр ортосунда ишеним жана эстүүлүк менен сүйлөшүү мүмкүнчүлүгүнө" ээ болушу кажет. Бернс мында жеке демилгесин эмес, Вашингтондун сунушун ортого салганы айдан ачык. Бирок немецтер ага кол шилтеп койду. Бундестагдын энергетика боюнча комитетинин жетекчиси Клаус Эрнст германиялык энергетикалык саясатты Кошмо Штаттар менен талкуулоону "таптакыр орунсуз" деп атады. "Түндүк агым – 2нин" курулушу Европанын жеке иши, бардык зарыл уруксатын алган, ошондуктан аягына тез чыгарылууга тийиш" экенин баса белгиледи.

Демократтар соңку он жылдыктардагы америкалык тышкы, көбүнесе глобалисттик деп мүнөздөлгөн саясатты кайрадан жандандырууга ниеткер. Ортодо Дональд Трамптын президенттик мөөнөтү аны үзгүлтүккө учураткан. Ал бирдей деңгээлдеги эки маанилүү — процедуралык-институционалдык жана идеологиялык курамга ээ.

Идеологияга ЛГБТ-прогрессинен тарта экологияны эсепке алуу менен адамзаттын этти пайдалануудан баш тартуусуна чейинки эң либералдык-алдыңкы демилгелердин көлөмдүү комплекси жооп берет. Институционалдык бөлүгү да коомго жакшы тааныш, улут үстүндөгү уюм, документ жана процедуралардын системасы болуп саналат.

Мындай негизде АКШ дүйнөгө өзүнө пайдалуу шарттарды таңуулоо жана глобалдык лидерлигин биротоло аныктоо үчүн өз үстөмдүгүн бир топ жыл бекемдеп келген деген пикир кеңири тараган. Бир нерсе туура эмес нук алганы эбак түшүнүктүү болгон. Ойноп жана өздөрүнө карата адилетсиз системада утуп чыгууну өздөштүрүп алышкан өлкөлөрдүн саны улам арбып барат.

Россия жана анын Дүйнөлүк соода уюмунун эрежелерин өз пайдасына ийгиликтүү колдонушу – мунун өзгөчөлүгү эмес, көрүнүктүү үлгүсү. Кошмо Штаттарын көптөгөн эл аралык келишим жана уюмдардан эч буйдалбастан чыгаруу менен Дональд Трамп ушул нерсени төрт жыл бою бышыктап келди. Чындыгында ошол келишимдер Америкага түк пайдасыз.

АКШнын аз сандагы артыкчылыктуу өнөктөштөрү, алардын бири – Германия, өзгөчө бонустарга ээ экенин болжоо кыйын деле эмес. Андан эптүүлүк менен пайдаланууну да жакшы билишери айдан ачык.

Дал ушул себептен чындыкты түз айткан, Германиянын өз суверенитетин акырындап, тынч калыбына келтирүүнүн ыраатка салынган схемасын талкалаган жана Американы өз кызыкчылыгына пайдаланышына жол бербеген Трамп Берлинге ыңгайсыз эле. Дал ушул себептен ФРГ бийлиги Байдендин АКШнын жаңы президенти катары келишин эргүү менен кабылдады. Бул пропагандисттик жана жайбаракат кулуардык-лоббисттик саясий процесс менен толук айкалышкан, анын шарапатында Германияга пайдалуу күн тартибин, немецтер үчүн ыңгайлуу форматтагы алакаларды кайтарууну убадалайт.

"Түндүк агым— 2" долбоорунда азыр дал ошондой көрүнүш. Акыркы айларда океадын ары жагынан киргизилген санкциялар газ түтүгүн курулушунун коопсуздугун болушунча камсыздоо үчүн кадамдар жасалган. Ошол эле "Фортуна" ишканасынын кожоюндары алмашты. Мекленбург — Алдыңкы Померания жеринин парламенти тарабынан долбоордун операциялык ишмердигин илгерилете турган фонд түзүлгөн.

Эң кызыгы, бул түзүм аркылуу немец бийлиги "бир ок менен эки коенду аткысы" бар. Курулуштун өзүн колдоодон тышкары аларга маалыматтык-идеологиялык коштоо камсыз кылынат. Жаңы уюм "Мекленбург — Алдыңкы Померания жеринин климатын жана айлана-чөйрөсүн коргоо" фонду деп аталгандыктан, расмий максатына ылайык, "Германиянын климаттык максаттарына жетүүсүнө" көмөктөшмөкчү. Муну менен экологиялык күн тартиби да колго алынат, себеби өлкө ичинде дал жашылдар тарабынан "Түндүк агым – 2ге" чабуул коюлуп келет эмеспи.

Жо Байдендин командасы кабылган бул жагдай оңой эмес. Трамп жасачу кадамдарга бара алышпайт, тагыраак, стратегиялык өнөктөшүнө кескин, катаал чараларды көрүү менен дүйнөнү дүңгүрөтчү жаңжалды уюштурууга даабайт. Бул батыш биримдигин калыптандыруунун эрежелерине каршы келет, демократтар бийликке дал ошолорду бетке кармай бийликке кайтып жатышпайбы. Анан да Берлин Вашингтонго берилүү менен жана терең идеологиялык союздаштыкты көрсөтүүдө. Бул Россияда Алексей Навальныйдын камалышына карата үндөшкөн реакциясы менен дагы бир ирет айгинеленди.

Иштин кадыресе эле ыкмалары кулуардык өз ара жана басымды акырындап күчөтүү менен эки айга созулчудай. Немецтер эл аралык-бюрократиялык машакатты жаратууда өтө эпчил келишет. Ал убакка чейин "Түндүк агым – 2" курулушу аяктап, ал эми америкалыктар "жоо кеткен соң кылычыңды ташка чап" абалында калышат. Натыйжада Жо Байден президенттик кызматка киришкен күндөн тарта жаңы администрация өз ишинде кабыл алынгыс трампизм менен идеологиялык жактан туура, бирок таптакыр майнапсыз либералдык глобализмдин бирин тандап алууга аргасыз болот. Анткен менен Германиянын да өз кыйынчылыктары бар. Кечээ жакында эле "Газпром" саясий кысымдардан улам долбоордун токтоп калышына же ал тургай жокко чыгарылышына алып келчү тобокелдиктер жөнүндө эскертти. Эң оболу бул көз карандысыздыкка жана геосаясий жактан күчтөнүүгө умтулууда антироссиялык карта ойноону (Навальныйдын ууланышы түрүндө) туура тапкан Берлинге тишелүү. Бул кадамы менен ал Россия мындай нерсеге катуу жооп берерин дагы унуткан өңдүү...

5
Белгилер:
эреже, долбоор, мамиле, Германия, АКШ, Газ, Түндүк агым - 2
Тема боюнча
Демократияны алгачкылардан болуп Европа кыйратабы? Абалга сереп