Мамлекеттик ишмер Турдакун Усубалиев менен коштушуу аземи. Архив

Нарындагы баннер: эмнеге Усубалиевдин сүрөтү деп башканы чаптап коюшкан. Чоо-жайы

3856
(жаңыланган 08:58 22.07.2019)
Социалдык тармактарда Кыргыз ССР компартиясынын Борбордук комитетинин биринчи катчысы Турдакун Усубалиевдин Нарынга илинген баннеринде башка кишинин сүрөтү түшүп калганын жазып чыгышкан.

БИШКЕК, 19-июл. — Sputnik. Нарындын негизги көчөсүнө мамлекеттик ишмер Турдакун Усубалиевдин 100 жылдык мааракесин утурлай илинген баннерде анын сүрөтүнүн ордуна башка кишинин сүрөтүн койгондор жоопко тартылат. Бул тууралуу Нарын мэриясынын аппаратынын жетекчиси Кубанычбек Чымылдаков Sputnik Кыргызстан агенттигинин кабарчысына билдирди.

Социалдык тармактарда Кыргыз ССР компартиясынын Борбордук комитетинин биринчи катчысы Турдакун Усубалиевдин Нарынга илинген баннеринде башка кишинин сүрөтү түшүп калганын жазып чыгышкан. Баннерде Усубалиевдин сүрөтү деп башка адамдын — эмгектин ардагери Кыдырма Орозалиевдин сүрөтү чапталган. Орозалиевге жолдордун салынышына, транспорттук инфраструктуранын өнүгүшүнө кошкон салымы үчүн "Бишкек шаарынын ардактуу атуулу" деген наам берилген. Баннердин сүрөтү "Короче" Telegram каналына жарыяланды.

Чымылдаков кабарчыга аталган баннерди муниципалдык кызматтардын бири тапшырык менен жасатып, 17-июлда илгенин айтты.

"Аталган баннер 17-июлда кеч курун илинген экен. Чындап эле ката кетип, башка кишинин сүрөтү чапталып калыптыр. Аны биздин "Тазалык" муниципалдык ишканасы тапшырык берип жасатыптыр. Ката жергиликтүү басмаканадан кеткен экен. Муниципалдык ишкана текстин гана жазып бериптир, басмакана сүрөттү коюп, дизайнын жасаган. Ката кеткени байкалгандан кийин эле алынып, азыр жаңысы  даярдалууда. Бүгүн кечки саат сегизде илинет", — деди Чымылдаков.

Ал ошондой эле кызматтык териштирүү болорун, тийиштүү кызмат адамдарына чара көрүлөт деп ишендирди. Андан сырткары келе жаткан дүйшөмбү, шейшемби күнү териштирүүнүн жыйынтыгы чыгарын кошумчалады.

3856
Белгилер:
ката, жарнама, баннер, мэрия, Турдакун Усубалиев, Нарын
Тема боюнча
Турдакун Усубалиевдин 100 жылдыгы улуттук деңгээлде белгиленет
Ак таажычан падыша. Турдакун Усубалиевдин 100 жылдыгын утурлай...
Лампа. Архив

Эртең Бишкектин 39 жеринде электр кубаты өчүрүлөт. Тизме

3
Түндүк электр" ишканасынын бригадалары трансформаторлордун подстанцияларын оңдоп, өткөргүчтөрдү орнотуп, дагы башка иштерди жасайт.

БИШКЕК, 24-июн. — Sputnik. Жума күнү, 25-июнда, Бишкектин бир топ жеринде электр кубаты өчүрүлөрүн "Түндүк электр" ишканасынан кабарлашты.

Бригадалар трансформатордун подстанцияларын оңдоп, өткөргүчтөрдү орнотуп, дагы башка иштерди жасайт.

Электр энергиясы убактылуу өчүрүлө турган аймактар:

  • 9:00дөн 18:00гө чейин — Ала-Тоо, Арча-Бешик (Чортеков, Бердибаев, Садыбакасов, Ойсул-Ата көчөлөрү), Ак-Ордо (Ара-Көл, Улуу-Тоо, Улук-Тоо, Макмал, Бештектир, Терек-Сай көчөлөрү), Орок (Кочкор-Ата көчөсү) жана Ак-Босого (Архитектор, Түлөбердиев, Саадаев, Ынтымак, Манас жана Чүй (№17, 21 үйлөр) көчөлөрү) конуштарында болбойт;
  • 9:30-12:00 — Тунгуч кичи районундагы №1, 3, 12, 4, 17,17/2 үйлөрдө;
  • 9:30-18:00 — Сельсовет, Жамгырчинов, Месарош, Ильменская, Серпухов, Волков, Бөкөнбаев көчөлөрүнүн тилкелеринде жана Манас проспектисинде өчүрүлөт. Орто-Сай айылындагы Рысмендиев, Кумар жана Иманалиев көчөлөрүнүн жашоочулары электр кубатысыз калат;
  • 9:30-19:00 — Кийизбаева, Каменная, Токтоналиев, Ахунбаев, Орозбеков, Васильев, Элебесов көчөлөрүнүн тилкелеринде жана Ботаника кууш көчөсүндө;
  • 10:00-15:00 — Көк-Жар конушунда (Куйручук, Санжыра көчөлөрү);
  • 11:00-14:00 — №88 мектепте өчүрүлөт.
3
Белгилер:
эскертүү, өчүрүү, электр кубаты, Бишкек
Тема боюнча
Шашылыш билдирүү! Эртең-бүрсүгүнү айрым аймактарда сел жүрөт
Кыргыз ССРдин аскери. Архив

Даңк орденине беш, Эрдик медалына он рубль. Фронтто кан кечкен кыргызстандыктар

8
(жаңыланган 18:06 24.06.2021)
1945-жылы 24-июнда Москванын Кызыл аянтында СССРдин эли көптөн күткөн Жеңиш парады өткөн эле. Ага кыргызстандык офицерлер менен жоокерлер да катышкан.

Тарыхый параддан кийин Ялта келишими боюнча Советтер Союзу Японияга каршы согушканы даярданып жаткан учур болчу. Кызыл аянттан баскан айрым офицерлер менен аскерлер 8-августта Япониянын Квантун армиясына чабуул койгонго катышкан. Фашисттик Германияга каршы салгылашкан жоокерлер Ыраакы Чыгыштагы япон армиясынын таш-талканын чыгарышат.

Натыйжада 2-сентябрда расмий Токио АКШнын "Миссури" линкорунда СССР, АКШ, Улуу Британия жана башка өнөктөштөрдүн алдында капитуляция тууралуу документке кол коюп, ошону менен экинчи Дүйнөлүк согуш аяктаган. Колумнист Алмаз Батилов кан майданда салгылашкан кыргызстандык аскерлер жөнүндө баянды улантат.

Башкы сүрөт: Кызыл армиянын жоокери Токуш Султанов Курск догосунда гитлерчилерге каршы салгылашын баштап Австриянын борборуна чейин аларды сүрүп барган. Вена шаарындагы аскердик-тарыхый музейинин короосу. 1945-жыл. КР Борбордук мамлекеттик кинофотодокументтер архиви.

Жума Жамгырчиев

Кыргыз элинин алгачкы маданий агартуучуларынын бири Жума Жамгырчиевдин тагдыры бир жагынан аянычтуу, экинчи жагынан жаш муунга өрнөк. Үркүндө 15 жаштагы Жума эл менен Кытайга качып, ал жакта жергиликтүү уйгур байга эки жыл малай болот. 1918-жылы Ата Мекенине кайтып, сабатын жоюп, билим алууга умтулат. Кыргыз жаштарынын ичинен Жума биринчилерден болуп Ташкенттеги Орто Азия коммунисттик университетинде окуп, андан соң Кыргыз педагогикалык техникумун бүтүргөн. 1929-1935-жылдары Кыргыз АССРинин агартуу комиссариатында иштеп, билим тармагын өркүндөтүүгө аракеттенген. Ош менен Жалал-Абад аймактарында жана Анжиянда агартуу тармагында эмгектенген. Ошол эле убакта Жамгырчиев "Эр Төштүк" эпосун кагаз бетине түшүргөн, өзү да ыр жазчу. 1931-жылы алгачкы "Ырлар жыйнагы" аттуу китеби чыккан. Ал Кусеин Карасаев, Сатыбалды Нааматов, Сыдык Карачев жана Касым Тыныстанов сыяктуу кыргыздын тунгуч интеллигенциясы менен үзөңгүлөш эле. 1930-жылдары Жамгырчиев репрессияга кабылып кала жаздаган. Улуу Ата Мекендик согуш башталганда Жума өзүнүн кичи мекени Тоң районунда мугалим болуп иштеп жүргөн. 1942-жылы Жамгырчиев Рыбачье шаарынан кан майданга аттанып, 281-дивизиянын 861-замбирекчилердин полкунда аскердик жолун баштаган. 1944-жылы 21-январда курман болгон. Аркасында "Таңкы жарык" жана "Ырлар" аттуу чыгармаларынын жыйнагы калды.

Погибший на фронте Великой Отечественной войны, писатель Жума Жамгырчиев
© Фото / Центральный Государственный архив кинофотодокументов КР
Кан майданда каза болгон жазуучу Жума Жамгырчиев

Чехословак корпусунун подпоручиги Богумил Цейпек

1923-жылы Словакиянын Желин шаарында белгилүү чех социалисти Рудольф Маречек "Интергельпо" аттуу өндүрүш кооперативин түзөт. Бул кооперативдин мүчөлүгүнө венгр, чех, словак жана поляк жумушчулары өтүшкөн. 1925-жылы Кыргызстанга 1317 интергельпочу келген. Алардын арасында 23 жаштагы Богумил Цейпек да бар эле. Булар Кыргызстандын өнөр жайынын өнүгүшүнө зор салым кошту. Улуу Ата Мекендик согуш башталганда Богумил башка жердештери өңдүү Чехословакиянын лидери генерал Людвиг Свободанын жоокерлерине кошулат. Интергельпочулардын мүдөөсү фашисттик баскынчылардын запкысында калган Ата Журту менен жаңы Мекени СССРдин азаттыгы үчүн күрөшүү болчу. Цейпек 1-Чехословак армиялык корпусунун 1-өзүнчө Чехословак бригадасынын катарында Украинаны гитлерчилерден бошотууга катышат. Андан соң ал Словакиядан баскынчыларды сүрүп чыгарууда далай эрдик көрсөтөт. 1945-жылы 10-майда генерал Свободанын кол астында Богумил куралдаштары менен биргеликте Праганы фашисттерден бошотот. Улуу Ата Мекендик согуш бүткөндөн кийин Цейпек Кыргызстанга кайтат.

Ветеран Великой Отечественной войны, активный член производственного кооператива Интергельпо Богумил Цейпек. Фрунзе, 1957 г.
© Фото / Центральный Государственный архив кинофотодокументов КР / Руденко
"Интергельпо" өндүрүш кооперативинин активдүү мүчөсү, Улуу Ата Мекендик согуштун ардагери Богумил Антонович Цейпек. Фрунзе шаары, 1957-жыл

Макизар Абдыкалый Жумакеев

Франциялык партизандардын катарында гитлерчилерге каршы салгылашкан кыргызстандык жоокер Омор Джекишевдин иниси Абды Джекишев агасы менен чогуу кан кечкен куралдаштарын издеп жүрүп, Абды Жумакеев менен кантип таанышканы тууралуу мындайча айтып берди:

Ростов шаарынын батыш жагын коргоодо жоокер У.Омаров буктурмадан пулемет менен душманды аткылап жаткан учуру. 1941-жыл.
© Фото / Центральный Государственный архив кинофотодокументов КР
— 1990-жылы атамдын иниси Омордун француз каршылык кыймылында чогуу согушкан куралдаштарын издеп жүрүп, Абдыкалый байке менен тааныштым. Ал мага кыргызстандык макизарлар жөнүндө айтып берди. Тагдыры абдан кызыктуу жана аянычтуу экен. Согуштун биринчи күндөрүндө туткунга түшкөн. Аны баскынчылар Германиядагы концлагердин бирине жөнөтүшөт. Жумакеев башка советтик туткундар сыяктуу адам көрбөгөн азапты башынан өткөрөт. 1944-жылы Абдыкалый байке Конурбаев, испан, орус жана югослав туткундары менен биргелешип концлагерден качып чыгышат. Түштүк Францияга жетип, партизандарга кошулат, ал жерден башка кыргызстандык жана советтик макизарлар менен таанышат. Булар Гитлерге каршы күрөшүн улантып, Франциянын түштүк аймактарын фашисттерден бошотууга катышат. 1945-жылы СССРге кайтышат. Коопсуздук органдары Абдыкалый байкени чыккынчылык кылгансың деп ак жеринен айыптап сүргүнгө айдашат. Кийин ал акталып Кыргызстанга кайткан. Абдыкалый байкенин көөдөнүндө Францияны бир көрсөм деген кыялы бар экени байкалчу. Тилекке каршы, кыялы ишке ашпай калды.

Макизар Абдыкалый Джумакеев во время трапезы с детьми. Фрунзе. 1967
© Фото / из личного архива Бакировых
Макизар Абдыкалый Жумакеев балдары менен тамак ичип жаткан учур. Фрунзе шаары. 1967-жыл

Сулихар Щилязов

Дунган элинин уулу, он тогуз жаштагы Сулихар Щилязов 1939-жылы Советтик армиянын катарына чакырылат. Улуу Ата Мекендик согуштун учурунда 3-Украин фронтунда 103-гвардиялык артиллерия полкунда салгылашкан. Анын адистиги топограф болчу. 1944-жылы Суалихар взводу менен Днепр дарыясынын боюнда фашисттердин аткылаганына карабастан замбиректердин таамай атуусун камсыздап "Аскердик каармандыгы үчүн" медалы менен сыйланган.

Ветеран Великой Отечественной войны Сулихар Щилязов с семьей. 1960-г.
© Фото / из личного архива Салимы Щилязовой
Сулихар Щилязов үй-бүлөсү менен. 1960-жыл

Чалгынчы Ч. Токтобаев

Улуу Ата Мекендик согуш учурунда ай сайын советтик жоокерлер аскердик орден жана медалдар үчүн жөлөк пул алчу. Мисалы, 3-даражадагы Даңк ордени үчүн беш, Эрдик медалына он рубль төлөнчү. Чалгынчы Токтобаев эки ордени жана бир медалы үчүн мамлекеттен 20 рубль алчу. 1948-жылы өкмөттүн атайын токтому менен бул жөлөк пул алып салынган.

Чингиз Токтобаев, награжденный Орденом Славы 3 степени и Медалью Мужества. 2-й Белорусский фронт. 1944 г.
© Фото / Центральный Государственный архив кинофотодокументов КР / Смирнов
Чалгынчы автоматчан Ч.Токтобаев 3-даражадагы Даңк ордени жана Эрдик медалы менен сыйланган. 2-Беларус фронту. 1944-жыл

Александр Нарочный

Александр Нарочный фашисттердин Австриядагы "Маутхаузен" концлагеринде үч жарым жыл туткунда болгон. Ал 1925-жылы 19-майда Чыгыш Украинанын Бердянск шаарында төрөлгөн. 1941-жылы 7-октябрда гитлерчилер бул шаарды басып алышат. 1942–жылы он алты жаштагы Лидия апаны башка курбулары менен баскынчылар Германияга кулчулукка алып кетишет. Белгилей кетчү жагдай, фашисттер Украинада беш миллион үч жүз миң адамды өлтүрүшкөн. Ал эми эки миллион үч жүз миң украиналыкты гитлерчилер кулдукка айдап кетишкен. Нарочнова "Маутхаузен" концлагеринде адам көрбөгөн тозокту башынан өткөрөт. Бир тууганын Гитлердин желдеттери Польшадагы "Майданек" концлагериндеги меште тирүүлөй өрттөшөт. 1945-жылы жазда аны Кызыл армиянын жоокерлери туткундан бошотуп, Лидия апа Австрияда жайгашкан советтик аскердик бөлүктөрдүн биринде иштеп калат. Ал жерден кыргызстандык офицер Александр Нарочный менен таанышат. Экөөнүн үлпөт тою Венадагы Советтер Союзунун элчилигинде өтөт. 1946-жылы эки жаш Фрунзе шаарына келип түтүн булатышат. Лидия апа менен Александр бактылуу жашап, үч кыздуу болушкан.

Ветеран Великой Отечественной войны Александр Нарочный (слева) c женой Лидией Нарочной (справа), узницей фашистского концлагеря, на свадьбе дочери Татьяны. Город Фрунзе. 1970 г.
© Фото / из личного архива Александра Нарочного
Улуу Ата Мекендик согуштун ардагери Александр Нарочный (сол жакта) жубайы фашисттик концлагердин туткуну Лидия Нарочнова (оң жакта) менен кызы Татьянанын үлпөт тоюнда. Фрунзе шаары. 1970-жыл.
8
Белгилер:
СССР, Адольф Гитлер, Кыргызстан, жеңиш, парад, Улуу Ата Мекендик согуш
Тема боюнча
Концерт коюп барып, калып калган... Улуу Жеңишти жакындаткан кыргызстандыктар
Согушту чек арадан тосуп алдык... Академик Розалия Дженчураеванын маеги
1418 күнгө созулган Улуу Ата Мекендик согуш. Майданда кан төккөн кыргызстандыктар