Үйдө отурган киши. Архивдик сүрөт

"Үй камагы" деген эмне? Кыргызстандагы бөгөт коюу чараларынын түрү

1310
(жаңыланган 11:57 05.09.2019)
"Үй камагы" деген эмне, Кыргызстанда кылмышка шектүү кишилерге кандай бөгөт коюу чаралары колдонулат, шектелгендер кайсы шарттарда камакка алынат? Мыйзамдарды баш көтөрбөй барактай, учурдагы ушул урунттуу суроолорго жооп табууга аракет кылдык.

БИШКЕК, 4-сен. — Sputnik. Өткөн аптада эки жылдан бери абакта жаткан мурдагы депутат Өмүрбек Текебаев менен Түштүк Кореядагы экс-элчи Дүйшөнкул Чотонов үй камагына чыгарылды. Жакында эле Жогорку сот жаңы ачылган жагдайлардан улам ишти кайра кароого жөнөткөн.

Бул үй камагы түшүнүгү жаңырган жалгыз учур эмес. Өткөндө бул бөгөт коюу чарасы ИИМ башчысынын мурдагы орун басары Курсан Асановго, анын жактоочусу Икрамидин Айткуловго, Жогорку Кеңештин депутаты Ирина Карамушкинага карата да колдонулган.

Тергөө менен кызматташууга макулдугу эске алынып экс-генпрокурор Аида Салянова, мурдагы вице-премьер Шамил Атаханов, мурдагы саламаттыкты сактоо министри Динара Сагынбаева, КР президенттик аппаратынын сот реформасы жана мыйзамдуулук бөлүмүнүн мурдагы жетекчиси Манас Арабаев да үй камагына чыгарылган.

Sputnik Кыргызстандын кабарчысы Кылмыш-жаза кодексин казып окуп, мыйзамдардагы үй камагы жана башка бөгөт коюу чараларын ийне-жибине чейин талдап чыкты.

Бөгөт коюу чарасы деген эмне?

Бөгөт коюу чарасын жаза берүү менен алмаштырууга болбойт. Жаза өкүм чыгарылганда берилет, ал эми бөгөт коюу же баш коргоо чарасы киши кылмышка шектелип же айыпталып жатканда гана пайдаланылат. Бул шектүүнүн жашынып, процесске жолтоо болуп, анан албетте, мыйзамсыз кадамдарга баруусуна бөгөт коюу үчүн жасалат.

Башкача айтканда, юридикалык тил менен жогоруда тизмектелген нерселердин баары "туура эмес жүрүм-турумдар" деп саналат.

Кылмыш-жаза кодексинде мындай алты чара каралган: эч жакка кетпөө жөнүндө тил кат алуу, жеке кепилдик, аскердик бөлүктүн командачылыгынын байкоо жүргүзүүсүнө өткөрүп берүү, жашы жете элек шектелүүчүнү ата-эне же аларды алмаштырган адамдардын жана уюмдардын көз салуусуна берүү, күрөө алуу, камакка алуу. Акыркы эки чара жоруктар боюнча иштерге колдонулбайт.

Бөгөт коюу чарасы кандай учурларда пайдаланылат?

Бөгөт коюу чараларынын бири кылмыш же/жана жорукту жасоого негиздүү шек жана киши төмөндөгү кадамдарга барышы мүмкүн деп эсептөөгө негиздер жетишерлик болсо колдонулат:

  • тергөөдөн же соттон качат;
  • объективдүү тергөө жүргүзүүгө же ишти сотто териштирүүгө тоскоолдук кылат;
  • кылмыш жасоону уланта берет.

Андан тышкары, камакка алуу же кишини чет мамлекетке тапшыруу да бар.

Эч жакка кетпөө боюнча тил кат

Мындай учурда шектелүүчү же айыпталуучу алгачкы тергөөнүн ыйгарым укуктуу өкүлүн, тергөөчүнүн, соттун уруксатысыз туруктуу же убактылуу жашаган жеринен эч жакка кетпей тургандыгы тууралуу жазуу жүзүндө милдеттенме алат.

Андан тышкары, сотко чейинки өндүрүш жана соттук териштирүүгө жолтоо болбоого, чакырылганда дал маалында келүүгө тийиш.

Аскер кызматкерлерине аскер бөлүгүнүн жетекчилигинин байкоо салышы

Бул чара шектелген, айыпталган кишинин суракка убагында келип, туура эмес жүрүм-турумдан оолак кармоого багытталган. Эгер баары бир жөнү жок аракеттерге барса, командачылык кечиктирбестен алгачкы текшерүү органынын ыйгарым укуктуу өкүлүнө, тергөөчү же сотко маалымдоосу зарыл. Албетте, аскер кызматкери эмнеге шектелип/айыпталып жатканы боюнча командачылыкка алдын ала түшүндүрүлөт.

Жашы жете электерди байкоо салууга берүү

Ата-эне же аларды алмаштырган адамдар жашы жете элек баланын тергөөчү, прокурор жана сотко келишин камсыздоону убада кылып, жазуу түрүндө милдеттенме алышат.

Бул чара ата-эненин жазуу жүзүндөгү өтүнүчү менен гана колдонулат. Аларга баланын эмнеге айыпталып жатканы, эгер ата-эне өз милдеттенмелерин көзгө илбесе, кандай жоопко тартылары түшүндүрүлөт.

Күрөө алуу

Шектүү же айыпталуучу тийиштүү мамлекеттик органдын атайын эсебине акча салат. Бул чара — анын жашынып албасына, сотко чейинки өндүрүшкө же соттук териштирүүлөргө жолтоо болбой турганына, кылмышка барбастыгына өзүнчө бир кепилдик болуп саналат.

Күрөөнүн көлөмү сот тарабынан аныкталат. Ал 5000ден эки миллион сомго чейин жетиши ыктымал. Күрөөнүн өлчөмү келтирилген зыян же кылмыштын оордугуна жараша белгиленет.

  • жоруктар боюнча иштерде анын көлөмү беш миңден он миң сомго чейин;
  • анча оор эмес кылмыш иштери боюнча — он миңден 200 миң сомго чейин;
  • оор кылмыш иштери боюнча — 200 миңден бир миллион сомго дейре;
  • өзгөчө оор кылмыш иштеринде — бир миллиондон эки миллион сомго чейин алынат.

Эгер шектүү киши же айыпталуучу жүйөлүү себепсиз келбей койсо, соттон же сотко чейинки өндүрүш органынан бекинип алса, тергөөнүн же соттук териштирүүлөрдүн объективдүү жүрүшүнө жолтоо болсо, коюлган күрөө мамлекеттин кирешесине чегерилет.

Эгер сотко чейинки өндүрүштө кылмыш иши токтотулса, ошондой эле бул бөгөт коюу айыпталуучунун туура эмес жүрүм-турумуна байланышпаган башка чарага — камакка алуу менен өзгөртүлсө, күрөө кайтарылып берилет.

Үй камагы

Үй камагы айыпталуучунун эркин жүрүүсүнө чек коёт. Андан тышкары, белгилүү бир адамдар менен кабар алышуу, кат-кабар алуу жана жөнөтүү, күнү-түнү же күндүн анык бир маалында турак жайынан чыгуу, соттун уруксаты жок административдүү аймактын чегинен тышка кетүү, телефон жана Интернет пайдалануусуна тыюу салынат.

Тергөө соту өз токтомунда үй камагынын шарттарын: анын мөөнөтүн, шектелген кишинин ордун, шектелүүчү же айыпталуучуга тыюу салуулар жана/же чектөөлөрдү белгилейт. Ошондой эле токтомдо коюлган чектөөлөрдүн сакталышын көзөмөлдөө милдети жүктөлгөн орган же кызматтык өкүл да көрсөтүлөт. Көзөмөлдөө үчүн ар кыл техникалык-аудиовизуалдык же электрондук каражаттар пайдаланылат. Башкысы, алар мыйзам чегинде колдонулууга тийиш. Эгер адам үй камагынын шарттарын буза турган болсо, анда ал камакка алынат.

Камакка алуу

Мындай бөгөт чарасы андан кыйла жумшагын колдонууга мүмкүн болбогон учурда гана тандалат. Камакка алуу чарасы беш жылдан ашык эркинен ажыратылчу шектүүгө же айыпкерге гана берилет. Бирок эске алчу бир жагдай бар. Жазасы беш жыл болгон кылмышка шектүү же айыпталуучу төмөндө көрсөтүлгөн жагдайлардын бирине туура келсе, камакка алынат:

— Кыргызстанда туруктуу же убактылуу жашаган жери болбосо;

— өздүгү аныкталбаса;

— мурда белгиленген бөгөт коюу чарасынын шарттарын бузса;

— соттон же сотко чейинки өндүрүш органынан жашынса.

Эгер бул бөгөт коюу чарасы шектүү же айыпталуучунун көзү жокто белгиленсе, анын тергөө органына алып келинген убактан тарта эки сутка аралыгында анын камалышынын мыйзамдуулугу жана негиздүүлүгүн текшерүү үчүн сотко алып баруу зарыл.

Камакка алынган киши жубайы (жолдошу) жана жакындары менен тергөөчү же соттун уруксаты менен гана көрүшө алат.

Бөгөт коюу чарасын колдонууда эмне эске алынат?

Тергөө соту шектенүүнүн негиздүүлүгүн, шектелүүчү же айыпталуучу ким экендигин, курагын, саламаттыгын, үйбүлөлүк абалын, алектенген ишин жана башкаларды эске алат.

Бөгөт коюу чарасы канча ирет колдонулат?

Бөгөт коюу чарасы соттун чечими менен ар жолкусунда эки айга чейин колдонулат, бирок сотко чейинки өндүрүш аяктабаса же аны жокко чыгаруу же өзгөртүүгө негиз болбосо, узартылышы ыктымал.

Тергөө соту айыпталуучуну камактан бошотуп, бөгөт чарасын жокко чыгарып, өзгөртүп же мөөнөтүн узарта алат.

Соттун токтому боюнча прокурор, шектүү же айыпталуучу, анын жактоочусу беш күн ичинде даттана алат.

Бөгөт коюу чарасы бир жылдан ашык мөөнөткө узартылбайт.

Бөгөт коюу чарасы качан жокко чыгарылат же өзгөртүлөт?

Зарылчылыгы болбой калган учурда бөгөт коюу чарасы жокко чыгарылат, ошондой эле эгер жаңы жагдайлар жаралса, кыйла жеңилирээк же катаал чарага алмаштырылышы мүмкүн. Бул үчүн тергөөчүнүн, прокурордун, судьянын жүйө келтирилген токтому, соттун аныктамасы зарыл.

Камактагы кишинин баш коргоо чарасы абакта кармалууга мүмкүндүк бербей турган оор дарты аныкталса жумшартылат. Оору врачтардын корутундусу менен тастыкталышы шарт экени турулуу иш.

Эгер кишиге карата кылмыш иши токтотулса же тергөө мөөнөтү узартылбаса, анда бөгөт коюу чарасы тезинен жокко чыгарылат.

Кызыктуу жана маанилүү жаңылыктарды алгачкылардан болуп билгиңиз келеби?
Биздин Telegram-каналга жазылыңыз.
1310
Белгилер:
абак, сот, тергөө
Тема боюнча
Сапар Исаков ооруканадан кайра тергөө абагына которулду
Чала жан болуп сабалгандар: шектүүнүн милициядагы тууганы иштен бошотулду
Бизнесмен Бакыт Ирсалиев

Төрт саатта 800 миң сомдон кол жуугам... Бишкектик өжөр ишкердин маеги

8
(жаңыланган 20:36 09.08.2020)
"Демейдегиден бөтөнчө төккөн жамгыр бышырыла элек кирпичтин баарын бузуп кетти. Эки-үч саат ичинде ошентип 800 миң сомду жоготтум" дейт биздин маектеш.

Бакыт Ирсалиевдин негизги долбоорлорунун бири – өзү AliExpress сервисинин кыргыз аналогу деп атап койчу сайты. Ишкер интернет соода тармагы тууралуу дээрлик баарын билет. Коронавирус пандемиясы күч алып турган маалда онлайн-сооданын сырларынан эч жашырбай бөлүшөт. Бирок Ирсалиевдин биринчи ишкерлик тажрыйбасы кыш чыгарчу завод эле.

— Өзүңүз жөнүндө айтып берсеңиз.

— 30 жаштамын, Бишкекте төрөлүп-өскөм. Атам мамлекеттик кызматкер, апам 20 жылдан ашуун убакыттан бери Мамлекеттик каттоо кызматында иштейт.

— Кытайда кандайча окуп калдыңыз? Себеби буга бир топ акча зарыл го...

— Меники бюджеттик орун болчу, окуу бекер, жатакана акысыз. Ага кошумча, айына 100 доллардан стипендия алчумун. Ошол убакта Кытайда студент бул акчага кенен-кесир жашай алчу. Мисалы, окуу жайдын ашканасында бир табак күрүч 6 сом турчу. Аталган өлкөдө байлар гана билим алат дегендер жаңылышат.

Бизнесмен Бакыт Ирсалиев
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Бизнесмен Бакыт Ирсалиев

— Тил билбестен барыпсыз ал жакка. Үйрөнүш жеңил эле болдубу?

— Ооба, кытай тилин таптакыр билчү эмесмин, бирок кыргыздар үчүн бул тилди өздөштүрүү татаал деле болгон жок. Анткени окшош тыбыштар бар, мисалы, "н" менен "ң". Россия жана башка мамлекеттерден келген балдарга караганда бизге жеңилирээк болду. Пекинде өткөргөн бир жарым жылдан кийин кытай тилинде сүйлөй баштагам. Бул тил иероглифтерден улам гана татаал. Он жылдан бери машыгып келем, алигүнчө кол менен жаза албайм. Бирок компьютерде текстти оңой эле терем.

— Эмнеге интернет-соода менен алектене баштадыңыз?

— Экинчи курста окуп жүргөнүмдө Кытайда онлайн-дүкөндөр абдан тездик менен өнүгө баштаган. Кроссовка заказ кылайын деп чыгындым. Арзан баадагы жакшы бут кийим эле, эртеси эле колума тийди. Бул ыңгайлуу жана ыкчам экенин түшүндүм. Бишкектен иним чалып, кыргызстандыктар Taobao интернет-дүкөнүн (интернет-сатып алуулар үчүн ири кытай аянтчасы — ред. тактоосу) биле башташканын айтып калды. Көпчүлүк жергиликтүү ишкерлер Бишкекте кайра сатыкка чыгаруу үчүн товар сатып алгысы келет, бирок кантип жеткирүү боюнча маалыматы жок. Башка студенттер менен ушул жагын колго алалы дедик. Жатаканадагы 15 чарчы метрлик бөлмөм компаниябыздын биринчи ылгоочу-логистикалык борборуна айланган. Керебет, сабак окуу үчүн столдор жана Кыргызстанга жөнөтө турган посылкаларым жайгашкан. Бөлмөдөгү коңшум андан улам: "Эмнеге баарын үйүп алгансың? Минтип кантип сабак окууга болот?" – деп кыжырданып да калчу.

Талаада ыйлаган күндөр болду. Чөлдү кирешелүү бакка айланткан Маджиковдун маеги

Үч ай ичинде биз сооданы жакшы айлантып алдык. Албетте, студенттик ченем менен жакшы дегеним.

Бизнесмен Бакыт Ирсалиев
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Бизнесмен Бакыт Ирсалиев

— Эмнеге Бишкекке кайтканыңызда аны улантып кеткен жоксуз?

— Ал убакта мындай кызматтарга азыркыдай талап чоң эмес эле. Мен келген убакта таякем мага Балыкчыдагы кыш заводун жетектөөнү табыштады. Узак мезгилден бери ал токтоп турган.

22 гана жашта элем. Заводду кайра ачуу үчүн кызматкерлерди таап, талап-тонолгон жабдууларды толуктап, ишке киргизүүм керек эле. Жергиликтүү жигиттерден 30 жумушчу таптым. Кытайдан тетиктерди жана техникага буюртма кылдым. Ошентип ишти баштадык... Ал жакта мени чоң сыноо күтүп турган экен. Кыш өндүрүү технологиясы боюнча быша элек кыштар эшикте кургатылат. Анан гана мешке коюлат. Биз да ошентип кирпичти тышка жайган элек. Анан нөшөрлөгөн жамгыр үч күн тынбай төкпөспү. Курулушта пайдаланылчу клеенка менен жабууга аракет кылдык, бирок улам шамал сыйрып кетет. 3-4 саат ичинде 400 миң кыш жараксыз болуп калды. Ошентип 800 миң сомдон кол жуудум. Бул мага чоң сокку болгон. Бул окуя өз күчүмө болгон ишенимди аябай солгундатты, баарын таштап салып Бишкекке баса бергим келген. Мага ишенген абамдан аябай уялдым. Мага ушундай чоң ишти табыштады, ал эми мен анын ишеничин актай албадым. Бирок ал мага тескерисинче: "Муну бизнес деп коет, эч нерсе эмес. Иштей бер", – деп кубаттап койду.

Бирок кыйчалыш жагдай аны менен бүтпөптүр. Кыш чыгаруу менен алектенгендерге маалым, бул иште эң чоң көйгөй – кышты бышыруу. Бул үчүн кесипкөй технолог талап кылынат, эмгек акысына да чоң сумма төлөнөт. Ошол кезде эле андай адистер айына 2 миң доллардан алчу.

Бир кишини таптым, аванс бердим. Ишке киришти. Кирпичти бышырып жаткан маалда иште бир мандем бар экенин түшүнгөн көрүнөт, мага мончого барарын айтып кеткен. Анан качыптыр! Кыш бышыруу ишин "чукулап", болжолдоп отуруп үйрөнүп, ишти уланткан элек. Жыйынтыгында көмүр сатып алууга, жумушчулардын айлыгын төлөөгө да колумда акча калбады. Жадагалса жумушчуларыма түшкү тамак да бере албадым! Акчамдын баары продукцияга, бышырыла турган топуракка кетти... Көздү жуумп туруп жергиликтүү көмүр базасынан 250 миң сомго карызга көмүр алдым. Туугандарым менен бирге кышты бышырдык. Кийин кирпич сатылганда бардык карызды жаптык.

Ошол бизнес мага чоң тажрыйба болду, бирок мен жеке иш ачып, өз жолум менен кетүүнү чечтим. Беш жыл мурун логистика менен алектенчү компанияны түптөп, "Алиэкспресстин" (AliExpress) кыргызча аналогу болгон интернет-портал ачтык.

Бизнесмен Бакыт Ирсалиев
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Бизнесмен Бакыт Ирсалиев

— Ушул долбооруңуздан кеңири кеп салсаңыз.

— Taobao кытай интернет-дүкөнүнө коюлган товарларды кыргызстандык кардарлар таба ала турган сайтты иштеп чыктык. Анда Бишкекке ташуу акысы кошо көрсөтүлөт, башкача айтканда, товардын наркы, жеткирүү акысы, бажы төлөмдөрүн дароо эсептеп чыгып, кардарга соңку бааны сунуштоочу бүтүндөй бир системаны түздүк. Товарды өзүбүз ташыйбыз, өзүбүздүн фураларыбыз, Кытайда базабыз, кампабыз, кыскасы, тийиштүү логистикалык инфраструктурабыз бар.

21 жаштагы ишкер кыз: апамдын бейитине гүл алып барсам деп жүрүп бизнес ачтым

— AliExpress сайтынан деле буюртма кылсам болот да, айырмасы кандай?

— Туура суроо койдуңуз. Эң оболу бизде Taobao ассортименти, бул AliExpress кызматына караганда миң эсе көп. Taobao сервисинен адам каалаган товарын таба алат, мен буга ким менен болсо да мелдеше алам. Маселен, Ikea же кайсы бир дизайнердик отургуч жактырдыңыз дейли, мен аны оңой эле таап берем.

Ассортименти чексиз болгону менен зарыл товарды издөө татаал. Айрыкча, кытай тилин билбеген киши кыйналышы мүмкүн. Кандай болгон учурда да кардар биздин колл-борборго кайрылып же жактырган товарынын сүрөтүн көрсөтө алат. Биз дал өзүн же куру дегенде эле аналогун таап берерибизди бөркүңүздөй көрүңүз.

Мындан тышкары, тез жеткирип беребиз. AliExpress улуттук почта операторлору: Кытайда China Post, ал эми биздин өлкөдө "Кыргыз почтасы" менен гана кызматташат. Андайда эң эрте дегенде 30 күндөн кийин колуңузга тиет. Бизде бул фура менен келсе, орточо эки аптаны алат. Учак менен жети күндө товар колуңузга тиет.

— Биздин ишкерлер товарды интернет-дүкөндөрдөн алып, кайра сатары жашыруун эмес. Бишкекте үстүнө канча кошуп сатышат?

— Ачыгын айтканда, андай байкоо жүргүзүп көрбөптүрмүн. Бирок бизде 30 пайыз кошуларын так билем. Ишкерлерди деле түшүнүүгө болот, себеби алар бул ишке акча салат, тобокелге барышат. Айрым дүкөндөрдө дүңүнөн сатып алуучулар менен иштеген Taobao же 1688 сайттарда товар издеген бөлүмдөр бар. Жергиликтүү соодагерлер 100 пайыз кошсо деле таң калбайм. Товарды тез алгысы келсе, дүкөнгө баш багат. Эгер бир аз күтүп, арзаныраак алам десе, чет өлкөгө буюртма берет. Кардардын өз эрки.

Өткөндө кир жуугуч машина издеп калдым. Дүкөнгө кирсем, мага жаккан үлгүдөгүсү 38 миң сом турат экен. Үйгө келгенимде Google"дан издесем, интернет-дүкөндөр аны 33 миңден эле сатышат экен. Мен ортодо 5 миң сомго ашык төлөп калмак экенмин!

Абдан кирешелүү! Ич кийим сатуудан ишкерликке жеткен Гулинанын баяны

Бизнесмен Бакыт Ирсалиев
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Бизнесмен Бакыт Ирсалиев

— Интернет-дүкөндөрдүн кардарлары "күтүлгөнү vs реалдуулук" деген темада желеге миңдеген сүрөттөрдү чыгарышат. Сүрөттө кооз көрсөтүлгөн жаман буюмдарды сатуу менен шугулдангандарга каршы кандай күрөшүүгө болот?

— Башка сатып алуучулардын пикирлерин, сатуучунун рейтингин караш керек. Албетте, биз сатуучулар үчүн жооп бере албайбыз, бирок сайтыбызда алар абдан иргелет.

Эгер товар жараксыз же жоголуп кетсе, биз кардарга акчасын кайтарып беребиз. Бирок өлчөмү туура эмес болуп калса, биз эч нерсе кыла албайбыз. Сатуучу көрсөткөн өлчөм таблицасы менен таанышууну өтүнөбүз, андайда өлчөмдөн дээрлик жаңылбайсыз.

— Бул иште көп акча табууга мүмкүн бекен?

— Азырынча бул долбоор киреше алып келе элек. Балким бирөөлөргө бул акылга сыйбагандай иш көрүнөр, бирок келечеги кең багыт экенин так билебиз. Мындай долбоорлордун өнүгүшү үчүн инфраструктура зарыл. Бул көлөмдү арттырат, массалык буюртмалардын болушун шарттайт. Азырынча кыргызстандыктардын эки гана пайызы интернет аркылуу товар алышат. Биз рынокту кеңейтүү керектигин түшүндүк. Быйыл Казакстан жана Өзбекстанда кеңсе ачууну пландаганбыз, бирок коронавирус биздин пландарга жолтоо болуп турат.

Ошентсе да, жүктөр Өзбекстан менен Казакстанга биз аркылуу өткөндөй кылып Кыргызстанды борборазиялык хабга айландырууну көздөйбүз. Буга географиялык жайгашуубуз мыкты өбөлгө болуп берет.

— Дүйнө коронавируска кабылганда баары онлайн-сатууну тезинен өрчүтүүнү түшүндү. Кыргызстандагы бизнесте кандайдыр өзгөрүү байкай алдыңызбы?

— Электрондук коммерция биримдигине мүчөмүн. Ишкерлер менен пикир алышып турабыз. Ооба, эл онлайн-соода багытына өтүү керектигин аңдашты, бирок баарынын эле соодасы интернет аркылуу көтөрүлүп кетти дегенден алысмын.

Кыргызстанда чечиле турган белгилүү бир көйгөлөр бар. Биринчи кезекте төлөм карталары. Онлайн-соодага кирген сатуучу төлөмдү кандай аларын билүүгө тийиш. Бизде эквайринг (карта аркылуу төлөм алуу мүмкүнчүлүгү — ред. тактоосу) орточо 3-4 пайыз аларын эске алуу менен сатуучу бул комиссияны төгүшү керектигин да билүүбүз зарыл.

Экинчиден, курьердик кызмат маселеси да бар. Азыр мындай компаниялар көп, бирок иштин баары кол менен аткарылат. Телефон чалыш керек, курьерди күтүп алып, кагазга даректи жазуу зарыл. Онлайн-соода күч алары менен курьердик кызматтардын ишинде үзгүлтүк болору шексиз. Алар ишти эмитен автоматташтырууга өтүүгө тийиш.

Логистикалык компаниялардын жайгашкан жерине да байланыштуу көйгөй жок эмес. Бишкекте бул жаатында көп маселе жок деңизчи. Бирок Баткенде курьердик кызмат иштери, негизи андай кызмат уюштурулганбы, бул жагы бүдөмүк.

Бизнесмен Бакыт Ирсалиев
© Sputnik / Табылды Кадырбеков
Бизнесмен Бакыт Ирсалиев

— Кыргызстандыктар интернет аркылуу буюртма кылуудан чочулашат. Кокус алдап кетишсечи же товар сапатсыз чыгып калсачы деп кооптонушат.

— Азыр биз электрондук коммерция жөнүндөгү мыйзам долбоорун иштеп чыгуудабыз. Анда эрежелер ийне-жибине чейин жазылат. Мисалы, товарды кайтаруу кандай жүргүзүлөт, кантип жеткирилет жана башкалар. Дүйнө жүзүндөгү эрежелер бизге да зарыл. Эртеби-кечпи, адамдардын шектенүүсү тарап, онлайн-соода кылууга өтүшөт.

— Соңку соболумду узатайын, эмнеге Кытайда жашап калбадыңыз?

— Окуп жүргөнүмдө эле сунуштар түшкөн, азыр деле жок эмес. Бирок мен өз өлкөмдү жанымдай көрөм. Сыртта жүргөнүмдө Кыргызстанга куса боло берем. Ушул жерде төрөлүп-өстүм. Өзүм бутума туруп, мекенимдин да өнүгүшүнө салым кошкум келет.

8
Белгилер:
буюртма, онлайн, студент, жоготуу, кирпич, ишкер, Кытай, Кыргызстан
Тема боюнча
Нан жасап сатканыман уялчумун... Кыргызстандык ишкер келиндин ийгилиги
Президент Сооронбай Жээнбеков. Архив

Кеткендерди кайра кайтаруу керек. Жээнбеков айылдарды өнүктүрүү туурасында

42
(жаңыланган 19:43 09.08.2020)
Маек учурунда Жээнбеков аймактарда көп иштеп келгенин, ал жактагы кыйынчылыктардын баарын жакшы билерин белгилеген.

БИШКЕК, 9-авг. — Sputnik. Айылдарды өнүктүрүү үчүн мамлекетте болгон каражатты ошол жактарга буруу керек. Бул тууралуу өлкө башчы Сооронбай Жээнбеков "Биринчи радиого" (КТРК) маек берип жатып билдирген.

Жээнбеков маек учурунда аймактарда көп иштеп келгенин, ал жактагы кыйынчылыктардын баарын жакшы билерин белгилеген.

"Аймактарда ыңгайлуу жашоо үчүн шарттарды жана жумуш орундарын түзүүгө жергиликтүү бийликтин каражаты да, мүмкүнчүлүгү да жок. Ошондуктан жергиликтүү тургундар өлкөнүн чоң шаарлары менен облус борборлоруна жана чет өлкөлөргө чыгып кетип жатат", — деди Жээнбеков.

Мамлекет башчы премьер-министр болуп турганда жыйырма шаардын тегерегинде өнөр жай ишканаларын куруу боюнча өкмөт программа кабыл алганын да айтып кетти.

Жээнбеков: аймактарда ооруканалар эски, аны оңдоодо каржылоо маселеси жаралбасын

"Калкыбыздын 70 пайызы айыл жеринде жашаарын дайыма айтып келебиз. Бирок чындап келгенде, айылдардан көбү кетти. Аларды кайра кайтаруу керек. Баарын алып келе албасак дагы өсүп келе жаткан муунга, балдарыбызга ошол жерде жумуш орундарын түзүшүбүз шарт. Ал үчүн мамлекетте болгон каражатты ошол жактарга буруу керек. Бүгүнкү күндө мамлекеттеги болгон мүмкүнчүлүктөр анын ичинде бюджет, сырттан тартылган каражаттар аймактарга багытталат", — деди президент.

Мындан сырткары, мамлекет башчы таза суу темасына да токтолуп, бул маселе 2024-жылга чейин чечилип бүтүп каларын убадалады.

42
Белгилер:
өнүктүрүү, айыл, Сооронбай Жээнбеков, Кыргызстан
Тема боюнча
Жээнбеков: ооруканалардын курулушуна 100 млн доллар салчу адамдар бар