Айыл тургуну. Архив

Алган буюмду артыңан чуркатпай кайтарып бер. Кошуна-колоң этикети

1254
(жаңыланган 09:58 16.09.2019)
Коңшу-колоң менен жакшы мамилени сактоонун алтын эрежеси — ага тоскоолдук кылбоо. Кыргызда "алыскы туугандан жакынкы кошуна артык" деген жакшы сөз бар. Чын эле коңшуң менен күнүгө жүз көрүшүп, кирип-чыгып жүрүп, жакын адамдай болуп каласың.

Бирок кошуналар бири-бири менен тил табышып, ишенимге киргенге чейинки убакыт бир топ эмгекти, чыдамдуулукту талап кылат. Өзгөчө көп кабаттуу үйлөрдө жакын жашаган бүлө менен достошуу өтө татаал. Себеби белгилүү — алакандай жерде чогуу жашап жаткандан кийин ортодо талаш-тартыштар боло берет.

Ал эми каалгаңды ачып эле көз көрүшкөн адам менен жүз карашпай, эрегишип жашоо андан да татаал. Коңшулардын ортосундагы жылуу мамиле, ынтымакты сактоо үчүн эрежени кармана жүрүү керек. Алар тууралуу Sputnik Кыргызстандын окурмандарына этикет мугалими Нуржан Исмаилова айтып берди.

Жаңы кошуна

Жакында эле көчүп келген адамдын кошуналарга аралашып кетүүсү оор болушу мүмкүн. Жаңы эл, жаңы жер дегендей. Бирок тааныбайм деп отура бербей, эң жакын жашаган кишинин эшигин каккылап болсо дагы таанышып алганы жакшы. Ал эми андагылар жаңы коңшуну кепке тартып, өздөрүнүн ички эрежелери менен тааныштырып койсо, жаңы келгендерге тез көнүп кетүүгө жардам болот.

Коңшуну аңдыба

Кээ бирөөлөрдү башка кишинин жашоосу абдан кызыктырат. Сиз дагы ошол топтогу адамдарга кирсеңиз, кызыктуу башкы каарманы бар сериал көрүңүз же китеп окуңуз. Бирок коңшунун үйүнө ким кирди, ким чыкты, автоунаасы канча сомдук, жумуштан саат канчада кайтат деген сыяктуу маселелерге баш оорутпаңыз. Мунун сизге эч зарылдыгы жок. Андан көрө ошол энергияны өз жашооңузга жумшаңыз. Өзгөчө бир коңшу тууралуу экинчиси менен кеп кылып же ушактабаңыз. Акыры баары угулуп калып, коңшуларды иренжитип албаңыз.

Тынчтык

Коңшу менен жакшы мамилени сактоонун алтын эрежеси — ага тоскоолдук кылбоо. Тагыраагы, ызы-чуусуз жашоо. Батирлер ушунча жакын жайгашкандан кийин үйдөгү ар бир кыйкырык, катуураак чыккан музыка, балканын тыңкылдаган үнү кошунага даана угуларын жакшы билесиз. Ремонт кылып же конок күткөнү жатсаңыз, алдын ала коңшуларга "иш-чара" канча убакытка созуларын айтып койгонуңуз дурус. Түн тууралуу айтпасак деле түшүнүктүү. Эл эс алат, анын үстүнө мыйзамда саат 23.00дөн 7.00гө чейин тынчтыкты сактоо боюнча жазылган. Ал эми күндүз түнкүсүн иштеп чарчагандар, күндүз уктоочу кары-картаңдар, бала же оорулуулар болушу ыктымал. Эртеси ишиңиз улана турган болсо дагы коңшулар менен макулдашып алыңыз.

Милдеттерди так аткаруу

Көп кабаттуу үйдө ар бир үй-бүлөгө тиешелүү милдеттер бар. Мисалы, тепкичтин өзүңө тиешелүү жерин таза кармоо, автоунааны сага бөлүнгөн жерге гана токтотуу (башканыкын ээлеп албай), чарбалык иштерге чогултуучу төлөмдөрдү убагында берүү, ишембиликке катышуу сыяктуу. Өз ишин убагында жана так аткарган адам гана коңшулар менен гармонияда жашайт.

Алганыңды кайра бер

Айрым коңшулар ажат ачып, карайлап таппай турган нерсеңди колуңа кармата койгон учурлар көп. Идиш-аяк, үтүк, жада калса телефондун заряддоочу зымын деле сурай беребиз. Бирок алган буюмду кайтарып берүүнү унутпашыбыз керек. Өзүңүз деле байкап көрсөңүз, эки жолу берген буюмунун артынан келип сурап кеткен кошуна үчүнчү ирет сизге эч нерсесин бербейт.

Көйгөйдү документ чечет

Кээде коңшулар арасынан деле бир кежир чыгат. Ага сиздин унаа токтотконуңуз, келген конокторуңуз, балаңыздын ары-бери чуркаганы такыр жакпайт. Кыскасы, кылдан кыйкым издемей дегендей. Кээде чындап эле бир маселе боюнча айлап, жылдап тирешмейлер болот. Мындайда коңшу менен кайым айтышып, нерв коротуп кереги жок. Чарба маселелерин чечип берчү атайын токтом, документтер бар. Маселени мыйзам жолунда чечип алсаңыз, баш оору аз болот. Кийин ал бир нерсе десе, мыйзамда ушундай экен деп кутуласыз.

Чай

Жаралган көйгөйдү мыйзам жолунда чечкен, албетте, жакшы. Бирок бир жерде жашап, бир арыктан суу ичкен адам менен "домкомго", сотко чейин жетпей эле маселени бир чыны чай үстүндө чечип алууга аракет кылыңыз. Негизи эле убакыт болсо, коңшулар менен дасторкон четинде чогулуп туруу жакшы. Чайлашуу — бул ынтымакка карай эң оңой жол.

1254
Белгилер:
үй, ынтымак, этикет, кошуна
Тема:
Өзүн алып жүрүүнүн эрежеси (45)
Тема боюнча
Тамак чайнаба, оройлонбо, "жомок" айтпа. Телефондо сүйлөшүү этикети
Чала тааныш адамдын мээсин чакпа! Мессенджер колдонуу этикети
Ооруканага келген аял. Архивдик сүрөт

Бойго бүтпөй... Аялзатын бүк түшүргөн гинекологиялык 14 дарт

7
(жаңыланган 11:59 27.02.2021)
Тажрыйбалуу гинеколог-дарыгерлер Кыргызстанда гинекологиялык оорулардын ичинен биринчи орунда жыныстык жол аркылуу жуга турган инфекциялар турарын билдирди.

Адистер буга башаламан сексуалдык жашоо себеп экенин, мындай илдеттер аял-эркекти бирдей тукумсуздукка кептей турганын эскертишти.

Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги кыргызстандык кыз-келиндер көбүрөөк жабыркаган гинекологиялык оорулар тууралуу билди. Арасында жыныстык катнашка тиешеси жок башка олуттуу дарттар бар.

Хламидиоз

Хламидиоз инфекциясы аялдын жатынын жабыркатса, эркектин урук безин сезгентет. Аял ооруса күйөөсү, күйөөсү ооруса аялы дагы дарыланышы керек. Болбосо кайра эле бири-биринен жуктуруп алышат. Кош бойлуу аял хламидиоз менен ооруган учурда дарыланбаса, оору балага өтүшү мүмкүн. Хламидия ымыркайдын ичегисин, өпкөсүн, муундарын жана көздөрүн жабыркатат.

Ооруда жыныстык мүчөдөн жагымсыз жыты бар суюктук көп бөлүнүп чыга баштайт, ичтин ылдый жагы ооруп, заара ушатканда ачышып кыйналат. Бул илдет өтүшүп, өнөкөткө айланып калганда тукумсуздукка чейин алып келиши ыктымал.

Сифилис

Сифилис — жыныстык катнаш аркылуу жугуучу оору. Ал теринин былжырлуу катмарын, ички органдарды, сөөктү жана нерв системасын жабыркатат. Сифилисти козгоочулардын аты трепонема деп аталат. Жатын кынына түшкөн трепонема жараны пайда кылат. Аялга оору жыныстык катнаш аркылуу, ал эми энеден балага түйүлдүк кезинде же төрөт маалында, кээде эмчек эмизгенде жугушу мүмкүн.

Гонорея

Гонореяны кыргызча сүзөк деп дагы атат жүрүшөт. Бул оору жыныстык катнаштан сырткары оорулуу адам колдонгон сүлгү, дене жышыгыч жана башка көп колдонгон буюмдардан жугат. Илдетти гонококк микробу пайда кылат.

Гонорея эркектерде аялдарга караганда көбүрөөк кездешет. Ооруда жатын моюнчасында жана заара чыгаруучу органдардан сары былжырлуу ириң агып, кычыштырып, ичтин асты оорутат. Гонококк бара-бара жатындан жатын түтүкчөлөрүнө өтүп, аны сезгентип, шишитип, түтүкчөнү бүтөп, тукумсуздукка алып келет. Жатындын жана анын түтүкчөсүнүн былжыр чели сезгенгендиктен аялдын бели жана ичинин төмөн жагы ооруйт. Андан ары сезгенүү процесси энелик безге өтүп, бойго бүтүрүүгө кыйынчылыктарды жаратат.

Гонорея өнөкөт түрүнө өткөндө суукка урунганда, өтө чарчаганда, этек кир келгенден кийин кайталап кармап турат. Сүзөк кээде ичегини, көздү жана кекиртектин былжырын да сезгентет.

Герпес

Ооруда жыныс органынын сыртына жана былжырына исиркектер чыгып, катып кургап калат. Дарыгерлер жараны кетирип бергени менен вирус адамдын организминде өмүр бою сакталат. Мындай оорулуулар төшөктөгү өнөктөштөрүнө ооруну жуктуруу коркунучу бар. Адистер ошол себептен ар ким менен эле жыныстык катнашка барбоого чакырып, оорудан сактоочу каражаттарды колдонууну сунуштайт.

Трихомониаз

Бул дарт Кыргызстанда аябай кеңири тараган. Аны менен аял да, эркек да ооруйт. Жыныстык мүчөдөн сары көбүктөнгөн суюктук чыгып, кычыштырып, заара кылууда оорутат. 

Иммунитет түшкөндө, гормоналдык бузулууларга учураганда жана жыныс мүчөсүнүн ичиндеги микрофлоралар бузулганда трихомониаз оорусунун өсүшүнө же пайда болушуна шарт түзүлөт.

Гарднереллез

Бул дарт эркектерден жугат, бирок аялдар жабыр тартат. Аз сандагы гарднерел ар бир дени сак аялдын жыныстык органындагы микрофлорада болот. Бирок гарднерел менен лактобактериялардын катнашы бузулганда оорунун белгилери сезилет. Ал негизинен жыныстык жол менен жугат. Илдет кош бойлуулук мезгилинде кесепетин тийгизет.

Кандидоз (молочница)

Адамдын организминде боло турчу кандидоз грибогу башка бактерияларга кошулуп көбөйүп кеткенде молочница оорусу пайда болот. Бул илдет гормоналдык дары-дармектерди көп колдонгондо, иммунитет төмөндөгөндө, кант диабетине тушукканда, стресстин кесепетинен жана жыныстык жол аркылуу жуккан оорулардан улам жаралат.

Оору процессинде жыныстык мүчөдөн быштак сымал жагымсыз жыты бар суюктук бөлүнөт да ыңгайсыздык жаратат. Айрым учурларда аялдардын дене табы көтөрүлөт. Аталган илдеттен убагында арылуу керек. Эгер айым кош бойлуу кезинде аталган илдет менен ооруп дарыланбай жүрө берсе, ал энеден балага өтөт.

Бул оору көбүнчө жаш кыздарда кездешет.

Вульвовагинит

Негизинен вульвовагинит менен өспүрүм курактагы кыздар көбүрөөк ооруйт. Илдетти ичеги таякчалары, гельминтоз (острица), экссудативдүү диатез, инфекция шарттайт.

Оору козголгондо кычышуу жаралат да ириң сымал суюктук бөлүнүп чыга баштайт. Гигиенаны жакшы сактап, жыныс органдарын таза кармоо кажет. Аталган ооруга чалдыгып калган учурда өз алдынча дарыланбастан, сөзсүз түрдө гинекологго кайрылуу зарыл. Дарыгер гана так диагноз коюп, дарылануу ыкмаларын сунуштай алат.

Цистит

Эгер цистит болбойм десеңиз эң негизгиси бутуңузду жана белиңизди жылуу кармаңыз. Цистит жаңы башталганда табарсык тез толуп, бир күндө 10дон кем эмес жолу заара ушатууга туура келет. Заара тамчылап чыгып, сыздатып оорутат. Кээде заара менен ириң аралаш кан чыгып, дене ысыйт, оору табарсык туштан белге берилет.

Цистит күз, кыш, жаз мезгилинде көп кармайт, суукка урунуу, буттун муздашы, жыныс органдарынын сезгенишинен улам өнөкөт дартка чалдыктырат. Өз убагында дарыгерге кайрылуу оорудан тез сакайтат.

Миома

Миома — жатын булчуңдарынын залалдуу эмес шишик түрүндө пайда болгон оорусу. Жатынга, таманга суук тийгенде, бойдон алдырганда, гормоналдык өзгөрүүлөргө дуушар болгондо, туура эмес тамактанганда, жыныстык жашоодон канааттанбаганда пайда болот.

Миома болгондо жатындан чыккан суюктук кан түрүндө келе баштайт, ал эми айыз маалында каны токтобой узак убакыт келет. Жамбаш сөөк, бел, бут ооруксунат, ичеги менен табарсык кысылат.

Миомада мончого түшүп, күнгө кактанууга болбойт. Ысык шишиктин чоңоюп кетишин өбөлгөлөйт.

Киста

Киста — ичи сары суу сымал суюктукка толгон шишик. Ал миомадан айырмаланып жатында эмес, жумурткада пайда болот. Аялдарда киста көбүнчө гормоналдык бузулууга учураганда, айыз эрте жашында келгенде, бойдон алдырууда, жасалма жол менен бойдон түшүргөндө, жыныстык жактан жуккан жугуштуу оорулардан улам пайда болот.

Эндометриоз

Бул инфекциялык ооруларга кирбейт. Эндометриоздо жатындын былжырлуу катмарындагы клеткалардын (эндометрийлердин) жатындан тышкары башка органдарга да көчүп өсүп кетүүсү. Тагыраагы, клеткалар эн бездерге, жатын түтүкчөсүнө, жатын моюнчасына, жадагалса жыныс кынынын оозу менен көтөн чучуктун ортосуна, ичегиге, табарсыкка, киндикке жана башка жактарга өсүп кетет. Оорунун так себеби жок. Бирок бойдон алдыруу, төрөт учурундагы жаракаттарды, стресс, туура эмес тамактанууларды бирден бир себеп катары айтып жүрүшөт.

Ооруда этек кир келерде жана келип жатканда ич менен бел ооруйт, этек кир узакка созулуп, кан көп келет, кээде коюуланып, бойго бүтпөй, жыныстык катнаш учурунда ооруксунтат.

Бул ооруга кээде сексуалдык жашоо менен жашабаган кыздар дагы кабылып калышы мүмкүн.

Жатын моюнчасынын эрозиясы

Жатын моюнчасынын эрозиясы — аялдын жыныс мүчөсүндөгү жатын моюнчасынын былжыр челинин жаракатка кабылуусу. Эрозия жатын моюнчасында челди сыйрып түшүрүп, жаралантат, көп учурда канайт. Жыныстык катнаш учурунда оорутат жана кан аралаш суюктук бөлүнүп чыгат. Жара ачык кызыл түстө жана тегерек формада болот.

Бул ооруга ар кандай курактагы кыз-келиндер, аялдар чалдыгышы мүмкүн. Адатта төрөт учурунда жыныс мүчөсү жаракатка кабылган же бир нече жолу боюнан алдырган аялдарда көп кездешет. Эрозиянын пайда болуусунун себептери — инфекция, жыныстык катнашка эртелеп баруу, жатын моюнчасынын сезгенүүсү, организмдеги гормоналдык бузулуу, иммунитеттин түшүшү, жыныстык катнаш учурундагы этиятсыздык жана башкалар.

Жатын моюнчасынын эрозиясын аныктоо кыйынчылык деле туудурбайт, дарыгердин бир текшерүүсү жетиштүү. Эрозияны текшерүү үчүн гинеколог жатындан мазок (жука челден былжырды сүртүп алуу) тапшырууну сурайт. Андан соң кольпоскопия жана видеокольпоскопия аспаптарынын жардамы менен карап чыгат.

Жатын моюнчасынын эрозиясы белги бербей, оорутпай жүрө бериши мүмкүн. Бирок биринчи кезекте ооруга кабылган аял сырттагы инфецияларга туруштук бере албайт, төрөбөй калышы мүмкүн. Андан да кооптуу нерсе — өтүшүп кеткенде жатындын залалдуу шишигине (ракка) алып келет.

Жатын моюнчасынын рагы

Онкологдор менен гинекологдор бул оору жашарып баратканын айтышууда. Жатын моюнчасынын рагы паппилома вирусу аркылуу пайда болот. Оору жыныстык катнашта, төшөктө өнөктөштөрдү бат-баттан алмаштырган учурда жаралат.

Биринчи баскычта жатын моюнчасынын ичиндеги былжыр чел жаралана баштайт. Экинчи баскычта шишик жатындын айланасына тарайт. Үчүнчү баскычта шишик сөөккө чейин жетет. Төртүнчү баскычта жатын моюнчасынан шишиги чоңоюп, табарсык менен көтөн чучукту тиреп, без жана кан аркылуу башка органдарга таасирин тийгизет.

Оорунун биринчи, экинчи баскычында операция жасоого толук мүмкүн. 3-4 баскычында химия жана нур терапиясы сунушталат.

Кулак кагыш

Адистер төшөк маселесинде этият болуп, сактануучу каражаттарды колдонууну сунуштайт. Сексуалдук катнаш аркылуу жуга турчу оорулар жыныс органдарын жабыркатуу менен тукумсуздукка кептейт. Ошондой эле пландалбаган кош бойлуулукту алдын алып, абортко баруудан алыс болууга чакырышат. Анткени бойдон алдыруу бүтүндөй организм үчүн стресс, толгон-токой ооруну чакырары талашсыз. Жеке гигиенаны сактап, таза жүрүүгө, туура тамактанып, спорт менен алектенип, жылуу кийинип жүрүүгө кеңеш берилди. Гинекологго жарым жылда же бир жылда бир барып туруу керек. 

7
Белгилер:
миома, рак, инфекциялык оору, Оору, аял, гинеколог, Кыргызстан
Тема боюнча
Аялдар төшөк кумарынан эмнеге баш тартат. Адистердин жаңы иликтөөсү
Уктаганча жөлөгүм, мээримимди төгөйүн! Дене бойду балкыткан бешик ырлары. Видео
Грек-рим күрөшүнөн 97 килограмм салмактагы кыргызстандык балбан Үзүр Жузупбеков. Архивдик сүрөт

КРдин балбандары Киевде Олимпиада чемпиондорун утуп, финалга чыгышты. Видео

85
(жаңыланган 11:46 27.02.2021)
Спорттук күрөштүн түрлөрү боюнча Украинада өтүп жаткан эл аралык ири мелдештин биринчи күнүндө кыргызстандык беш балбан финалга чыкты.

БИШКЕК, 27-фев. — Sputnik. Кыргызстандын беш балбаны Киевде спорттук күрөштүн түрлөрү боюнча Украинанын чыгаан балбандарынын жана машыктыруучуларынын элесине арналган XXIV эл аралык мелдештин финалына чыгышты. Бул тууралуу аталган өлкөнүн Күрөш федерациясынын расмий сайтында айтылат.

Эркин күрөштөн 65 килограмм салмакта Эрназар Акматалиев финалга чыкты. Алтын байге үчүн ал бүгүн азербайжандык Али Рахимзаде менен таймашат.

Кыз-келиндер күрөшүнөн 59 килограмм салмакта Назира Марсбек кызы финалда украиналык Екатерина Зеленых менен таймашат. 68 килограмм салмакта Мээрим Жуманазарова канадалык Оливье Ди Бакко менен финалга чыкты. Ал эми эң оор, 76 килограмм салмактагы балбан кыз Айпери Медет кызы жарым финалда Рио-2016 олимпиадасынын чемпиону, канадалык Эрика Вэйбени далысын тийгизип, таза жеңишти камсыздады. Чечүүчү беттеште ал эстониялык Мае Епп менен кармашат.

Ал эми грек-рим күрөшүнөн 97 килограмм салмактагы кыргызстандык балбан Үзүр Жузупбеков армениялык атактуу балбан, бир нече жолку дүйнө чемпиону, Рио-2016 олимпиадасынын чемпиону Артур Алексанянды утуп, финалга чыкты. Жузупбеков 5:0 эсебинде утулуп жатып, кармаштын аягына чейин эсепти 5:7ге айландыра алган.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от KYRGYZ WRESTLING🏆 (@kyrgyz.wrestlling)

Эми ал алтын байге үчүн грузиялык Георгия Мелия менен кармашат.

Финалдык беттештер бүгүн кечинде, Бишкек убактысы боюнча саат 21:00дө башталат.

Эскерте кетсек, бүгүн кыргызстандык Айсулуу Тыныбекова, Жоламан Шаршенбеков, Акжол Махмудов сыяктуу балбандар килемге чыгышат.

85
Белгилер:
Айпери Медет кызы, Үзүр Жусупбеков, Мээрим Жуманазарова, Киев, Украина, Кыргызстан, күрөш
Тема боюнча
Былтыркыдан көп балбан катышты. Эркин күрөш боюнча КР чемпионаты аяктады
Кыргызстандын балбан кыздары кезектеги окуу-машыгууга киришти
Жоламан Шаршенбековдой эч качан багынбаш керек! UWW балбан тууралуу ролик даярдады