Президент Республики Таджикистан Эмомали Рахмон после сдачи в эксплуатацию второго агрегата Рогунской ГЭС дал интервью корреспонденту телеканала Аль-Джазира. 9 сентября  2019 года

Кызы президенттик аппаратты, уулу шаарды башкарат. Эмомали Рахмон тууралуу 10 факты

1451
(жаңыланган 14:40 07.10.2019)
Эмомали Рахмон Борбор Азия өлкөлөрүнүн ичинен президенттик тактыга эң узак отурган президенттердин бири. Анын уул-кызы дагы жогорку саясий кызматтарда.

Тажикстанды чейрек кылым башкарган Эмомали Рахмон бүгүн, 5-октябрь күнү, 67 жашка чыкты.

Мындан улам Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги коңшу өлкөнүн башчысы тууралуу кызыктуу фактыларды сунуштайт.

1. Ааламга жол айылдан башталат. Эмомали Рахмон 1952-жылы 5-октябрда Тажикстандын Куляб облусундагы Дангара кыштагында дыйкандын үй-бүлөсүндө жарыкка келген. Үйдүн үчүнчү баласы. Атасы Шариф Рахмонов Улуу Ата мекендик согушка катышып, Даңк ордени менен сыйланган. Апасы Майрам Шарифова 2004-жылы 94 жашында каза болгон. 

2. Кесиби экономист. Орто мектепти бүткөндөн кийин Коргон-Төбөдөгү май куюучу заводдо электрик болуп эмгектенген. Тажик улуттук университетинин экономика факультетинен билим алган. Студенттик кезин сатуучу болуп иштөө менен айкалыштырган.

Президент Таджикистана Эмомали Рахмон
© Sputnik / Сергей Гунеев
Эмомали Рахмон 1952-жылы 5-октябрда Тажикстандын Куляб облусундагы Дангара кыштагында дыйкандын үй-бүлөсүндө жарыкка келген. Үйдүн үчүнчү баласы.

3. Түшпөс хан. 1990-жылы Тажикстан ССРинин Жогорку Кеңешинин депутаты, ал эми 1994-жылы Тажикстандын президенти болуп шайланган. 2006-жылы болгон шайлоодо калктын 73 пайыз добушуна ээ болуп, кайрадан президенттик орунду ээлеген. Акыркы жолу 2013-жылы жети жылга президенттикке шайланган.

4. Өлкөдө алтын тиш салдырууга тыюу салган. 2006-жылы айылдагы окуу бөлүмдөрүн кыдырып жүрүп мектепте иштеген мугалимдин алтын тиштерин көрүп калат. Ошондо "биз эл аралык уюмдарга жарды экенибизди кантип түшүндүрөбүз, эгер айылдагы мугалимдерибиздин тиши жаркырап турса" деп айткан. Ошондон кийин жарандардын бардыгына алтындан жасалган кийме тиштерден баш тартуусун буюрган. 

Президент Таджикистана Эмомали Рахмон запустил работу первого агрегата Рогунской гидроэлектростанции
© Фото / пресс-служба президента Таджикистана
Рахмон кесиби боюнча экономист. Студенттик кезин сатуучу болуп иштөө менен айкалыштырган.

5. Тажик жарандарынын фамилиясына "-ов", "-ова" мүчөлөрүн кошууга тыюу салган. Эмомали Рахмон 2007-жылы тажик элин фамилиядан "-ов", "-ова" мүчөсүн алып таштоого чакырган жана өзү биринчилерден болуп бул кадамга барган. Мыйзам 2016-жылы күчүнө кирип, тажик балдарынын аты-жөнүнө орус тилине мүнөздүү мүчөлөр уланбай калган.

6. Каардуу президент. 2017-жылдын август айында Эмомали Рахмон Тажикстандын Хатлон облусуна иш сапары менен барган. Ал жакта салтка айланган ыр-бий менен тосуп алууда президентке "Очаджонхо" ("Энелер") ансамблинин дойрада кол ойноткондору жакпай калып, аталган облустун аялдар жана үй-бүлө маселеси боюнча бөлүмүнүн жетекчиси Зиөда Саломова кызматынан кол жууган

Президента Таджикистана Эмомали Рахмон наградил председателя города Душанбе, старшего сына главы государства Рустами Эмомали орденом Зарринточ (Золотая корона) 2-й степени
Улуу баласы Рустам Эмомали 31 жашта, 2017-жылдын 4-апрелинде Душанбе шаарынын мэри болуп шайланган. Атасынын колунан II даражадагы "Алтын таажы" төш белгиси менен сыйланган.

7. Тажик президенти ысырапкорчулукту жактырбайт. Эмомали Рахмондун калк кызыкчылыгын ашыкча чыгымдардан коргоо боюнча мыйзам долбоору парламентте колдоо тапкан. Ушу тапта балага байланыштуу ырым-жырымдар үй-бүлө ичинде гана өткөрүлөт. Сөөк коюу жөрөлгөсүндө мал союлбайт, келген элге тамак-аш сунушталбайт. Кафе, ашкана, ресторандардын администрациясы иш-чараны өткөрүп жаткан адам менен бирге эле чакырылган меймандардын саны жана убактысы боюнча жоопкер болот. Муну менен бирге иш-чара өткөрүүнүн убактысы да чеги менен белгиленген. Аталган мыйзамды бузгандарга айып пулдун көлөмүн жогорулатуу каралган. Жаңы нормаларды сактабаган мамлекеттик кызматкерлер жумуштан алынат.

8. Үй-бүлөсү чоң. Эмомали Рахмон жубайы Азизмо Асадуллаева менен эки уул, жети кызды тарбиялаган. Балдары үй-бүлө күтүп, ар кайсы кесип ээлери болушкан. 

Президент Таджикистана Эмомали Рахмон в Бободжон Гафуровском районе Согдийской области вместе с супругой и внуками собрал фрукты Боги миллии Вахдата
© Фото / пресс-служба президента Таджикистана
Эмомали Рахмон жубайы Азизмо Асадуллаева менен эки уул, жети кызды тарбиялаган.

9. Куда-сөөк жана күйөө балдар

Тун кызы Фирузе тажик темир жолунун мурдагы жетекчисине келин болгон. Болгону Хокумовдун уулу боюнча маалымат жокко эсе, ысымы, кесиби боюнча эч бир жерде айтылбайт. Тажикстан Улуттук банкынын төрагасынын биринчи орун басары, 42 жашар Жамолиддин Нуралиев президенттин экинчи кызы Озодага үйлөнгөн. Озода өзү Тажикстандын президентинин, тагыраагы, өз атасынын аппаратын жетектейт. Жубайлар беш баланы тарбиялайт. Үчүнчү кызынын жолдошу — Тажикстандын Кышкы спорт түрлөрү боюнча улуттук ассоциациянын президенти Шамсулло Сохибов. Бешинчи кызы Парвина мурдагы энергетика жана өнөр жай министри Шерали Гуловдун уулу Ашрафка турмушка чыккан. Ал Улуттук банк, кийин ИИМ тутумунда иштеп, андан соң Москвадагы тажик элчилигинин консулдук кызматынын башчылыгына дайындалган. Алтынчы кызы Зарина диктор болуп иштечү. Ал мурдагы Байланыш кызматынын башчысы Бега Зухуров-Сиевуштун уулуна турмушка чыккан

Президент Сооронбай Жээнбеков и президент Таджикистана Эмомали Рахмон на перекрестном участке кыргызско-таджикской государственной границы провели совместную встречу с жителями приграничных районов Кыргызстана и Таджикистана.
© Пресс-служба президента КР / Султан Досалиев
Кыргызстандын президенти Сооронбай Жээнбеков кесиптеши менен кыргыз-тажик чек ара маселесин чечүүдө

10. Ата жолун жолдогон уул-кызы

Рахмондун бир уулу менен бир кызы өлкөдөгү жогорку саясий кызматтарды аркалайт. 41 жаштагы экинчи кызы Озода президенттик аппараттын жетекчиси. Мурда Тажикстандын АКШдагы элчилигинде иштеген. Андан соң ТИМдин консулдук бөлүмүн жетектеп, 2009-жылы тышкы иштер министринин орун басары болуп дайындалган. Жолдошу Жамолиддин Нуралиев Тажикстандын Улуттук банкынын жетекчисинин биринчи орун басары. Жубайлардын беш баласы бар.

Улуу баласы Рустам Эмомали 31 жашта, мамлекеттик кызматка 2006-жылы кадам таштаган. Бир катар ведомстволордо иштеп, 2013-жылы мамлекеттик бажы кызматынын жетекчиси болгон. Эки жылдан кийин Финансылык көзөмөл жана коррупцияга каршы күрөшүү агенттигине башчы болуп дайындалган. 2017-жылдын 4-апрелинде Душанбе шаарынын мэри болуп шайланган. Атасынын колунан II даражадагы "Алтын таажы" төш белгиси менен сыйланган. Эки баланын атасы

1451
Белгилер:
факты, Эмомали Рахмон, Тажикстан
Тема боюнча
Эмомали Рахмон ашыкча салмак алган жарандарына тынчсызданууда
Рахмон менен жубайы бакчага барып мөмө-жемиш терди. Сейрек сүрөттөр
Колунда күйүп турган ширеңке менен киши. Архив

Вандалдар Бишкектин чок ортосундагы скульптураны өрттөп кетишти. Видео

258
(жаңыланган 23:13 25.10.2020)
Скульптура 2018-жылдан бери турган. Кээде анын лагын жаңыртуу үчүн атайын кызматтар алып кетип турушкан.

БИШКЕК, 25-окт. – Sputnik. Бишкектин Эркиндик проспектиндеги жыгачтан жасалган павлиндин скульптурасын вандалдар өрттөп кетишти. Бул тууралуу “Бишкек жашыл чарба” ишканасынын маалымат катчысы Аида Айдаралиева Facebook баракчасына жазды.

“Акыркы кезде вандалдар тууралуу бат-баттан жазып калганым абдан өкүнүчтүү. Павлиндин скульптурасы 2018-жылдан бери турган. Кээде анын лагын жаңыртуу үчүн алып кетип турчубуз. Эми аны вандалдар өрттөп салыптыр. Эмнеге мындай кадамга барышканы белгисиз”, - деди Айдаралиева.

Анын айтымында, видео төрт күн мурда тартылган.

258
Белгилер:
өрт, вандализм, скульптура, Бишкек
Тема боюнча
Дарыканадан акча уурдай качып, кайра кайтарып камалган жигиттин маеги
Талас облустук театрында режиссеру Чолпон Эрикова

Республика боюнча театрда иштеген үч эле айым бар. Режиссер Чолпондун маеги

243
(жаңыланган 22:13 25.10.2020)
Кыргызстанда айымдар арасынан чыккан театр режиссерлорун санай келгенде колдун беш манжасына да жетпейт. Алардын ичинде жаш режиссер Чолпон Эрикова да бар. Чолпон учурда Талас облустук театрында режиссер болуп эмгектенүүдө.

Sputnik Кыргызстан агенттиги 27 жаштагы Чолпон Эрикова менен маектешип, театр жана жаштар тууралуу азыноолок кеп курду.

Театр сизди эмнеси менен өзүнө тартты?

Мен мектепте окуп жүргөндө, бизге “Учур” театры келип спектакль коюп турчу. Алар менен Болот Тентимишов дагы көп келип калды. Актерлорду көрүп аябай таасирленгендиктен, 7-класстан баштап эле мектептеги майрамдарга сценка коюп, идеяларды айтып жүрдүм. Мен 9-класс болгондо апам Кыргыз драма театрына костюмер болуп иштеп калды. Апамды ээрчип театрга барып жүрүп кызыгуум артты. Кийин 11-классты бүтөрүм менен ушул кесипти тандап алдым.

Спектакль в Таласском областном театре. Архивное фото
© Фото / Адилет Кыштообаев
Чолпон Эрикова: өзгөчө Чыңгыз Мамаевдин Алыкулду ойногонун көрүп "буюрса ушул кишилер менен иштешем" деп кыялданчумун

Биринчи жолу көргөн спектаклиңиз эсиңиздеби?

Эсимде, “Учур” театрынын Алыкул Осмонов жөнүндө койгон спектакли болду. Актёрлор көзүмө бир башкача көрүнөр эле. Өзгөчө Чыңгыз Мамаевдин Алыкулду ойногонун көрүп  “буюрса ушу киши менен иштешем” деп кыялданчумун. Азыр минтип кыялым орундалып отурат. Апам театрда иштеп турган кезде залда отуруп алып жомокторду көп көрдүм. Ал кезде 10-класста окучумун. Чоңоюп калсам дагы жаш балача элестетип, жомоктун ичине кирип кетчү элем. Ошондон алган таасирден уламбы, Талас театрында үч жыл катары менен жомок койдум. Анын ичинен бирөөсү өзүмдүн автордук жомогум болду.

Режиссер Таласского областного театра Чолпон Эрикова
© Фото / Чолпон Эрикова
Чолпон Эрикова: алгачкы автордук спектаклимде ашыкча ысырапкорчулук сыпатталган

Актёрлорго таасирленип театрды тандапсыз. Эмне үчүн актриса болгон жоксуз?

Азыр театрда бир штатта режиссёр, жарым штатта актриса болуп иштейм. Негизи режиссерлук кесипке тапшырганда группада эки эле кыз болгондуктан бизди үч жыл актёрлор менен кошуп окуткан. Натыйжада  эки жактуу билим алып, 4-курска жеткенде өзүнчө бөлүнүп режиссер деген диплом алып чыктык. Бирок эки жакта тең иштөөгө тажрыйбам бар.

Спектакль в Таласском областном театре. Архивное фото
© Фото / Адилет Кыштообаев
Чолпон Эрикова: азыр театрларда иштеген жаштар көп. Алар деле мага окшоп жарыбаган маянага иштеп жатышат

Жаш режиссер катары алгачкы автордук спектаклиңизди койгону жатыпсыз...

Курманбек Токтоналиевдин "Дүрбөлөң" аттуу чыгармасын сахналаштырып спектакль коюунун алдында турам. Бул менин алгачкы автордук спектаклим. Мында ашыкча ысырапкорчулук сыпатталган. Жыл бою иштеп тапкан акчасын күзүндө аш-тойлорго сарптап салган элибиздин ашыкча салт-санаасы ашкереленет. Кошумча кошуунун терс жактары жөнүндө да айтылган. Кээде өлүмгө кайгырбай, келген кошумчаны эсептешип калган учурлар кездешет. Боз үйдөгү маркумдун жакындары келген кийиттерге көңүл бурууга мажбур. Себеби кайра бергенде өзүнүкүн өзүнө берип же кымбат кездеме алып келсе арзаныраагын берип уят болбойлу деп кооптонушат. Спектаклди ашыкча ысырапкорчулукту, кереги жок каадаларды токтолу деген мааниде койдук. Туугандар арасындагы таарынычтар да ушундан улам чыгат. Жамандык болгон үйдө эки же үч бодо мал союлат. Ушунун баары эле ысырапкорчулук. Азыр экономикалык каатчылык күч алып турганда мындай ашыкча жөрөлгөлөрдү кыскартуу жагын карасак болмок. Ушул жагын элге жеткирели дедик.

Музыка менен АКШны багынткан кыргыз кызы: ыйлаган күндөрүм көп болду

Режиссер Таласского областного театра Чолпон Эрикова
© Фото / Жылдыз Маликова
Чолпон Эрикова: мен 9-класс болгондо апам Кыргыз драм театрына костюмер болуп иштеп калды. Апамды ээрчип жүрүп театрга кызыгып калдым

Өзүңүз Ысык-Көлдүн кызы болсоңуз дагы кесибиңиздин артынан Таласка барып иштеп жатыпсыз. Кыйналган жоксузбу?

Мурда Таласка келип көрбөгөндүктөн абдан кыйналдым. Эч кимди тааныбайм. Шаардан адашып кеткен учурларым көп болду. Азыр көнүп калдым. Театрдын кызматкерлери өз ишинин патриоту болушат деп коет го, анысы кандай, бул тармакта иштегендер театрдан башка жакты эңсебей калат. Алган акчабыз аз болсо дагы күндүн ысык-суугуна карабастан иштей берет экенбиз. Азыр театрларда иштеген жаштар көп. Алар деле мага окшоп жарыбаган маянага иштеп жатышат. Бирок шаардагы театрларда иштеген жаштарга жеңилирээк. Анткени алар үн жаздырып, тартууларга барып кошумча акча таба алышат. Таластагы театрда жаштардан экөө элебиз. Бул жактан тажрыйба топтоп алайын деп жатам.

Маянаңыз канча?

Айына 4070 сом алам. Мага театр жатаканадан бөлмө бөлүп берген. Утурумдук жашаган жерим чечилгендиктен аз акча алсам дагы сүйүктүү кесибим менен иштөөгө мүмкүнчүлүк бар.

Имараты жок көчөдө калган дымагы күч артисттер. "Туңгучтун" таберик сүрөтү

Спектакль в Таласском областном театре. Архивное фото
© Фото / Адилет Кыштообаев
Чолпон Эрикова: азыр экономикалык каатчылык күч алып турганда ашыкча ысырапты кыскартуу жагын элге жеткирели дедик

Менимче Кыргызстанда режиссер айымдар аз эле болсо керек?

Ооба, республика боюнча театрда расмий түрдө иштеп жаткан режиссёр айымдардан үчөө эле бар. Бул тармакта көп жылдан бери эмгектенип келе жаткан эжелер Замира Акылаева, Эльвира Ибрагимова жана мен.

Алдыда кандай максатыңыз бар?

Буюрса, дагы көп-көп спектаклдерди коюп, өзүмдү сынап көргүм келет. Эл аралык фестивалдарга катышууну максат кылам. Ошондой эле келечекте  жеке театр ачууну көздөп жатам.

243
Белгилер:
маек, спектакль, режиссер, театр
Тема боюнча
Москвада кыргыз театрын ачкан Козубаева: репетиция батиримдин бир бөлмөсүндө өтөт
Айыл чарба министри Тилек Токтогазиев. Архив

Тилек Токтогазиев Айыл чарба министрлигиндеги көйгөйлөрдү ачыктады

128
(жаңыланган 00:23 26.10.2020)
Министрдин айтымында, ведомство Советтер Союзунан бери өзгөрбөгөндөй сезим калтырган. Анда керек болсо жылуулук жок экенин белгилеген.

БИШКЕК, 26-окт. – Sputnik. Айыл чарба министрлигинде жаңыланууну талап кылган нерселер көп экен. Бул тууралуу министр Тилек Токтогазиев өзүнүн Facebook баракчасы аркылуу түз эфирге чыгып билдирди. 

Ал кыска мөөнөттүн ичинде өзгөртүүлөрдү жасап, анда иштеп жаткан адистерге жакшыраак шарт түзүп берүүгө аракет жасай турганын белгиледи.

35 жашка чыкпай жогорку кызматты ээлеген аткаминерлер. Тизме

“Башка министрликтерге салыштырмалуу бул жактын айлыгы аз экен. Жакшы адистерге жакшы маяна төлөп бергидей кылышыбыз керек. Иштөө шарттары дагы начарыраак экен, мисалы жылуулук жок, суук. Ушунун баарын акырындык менен ордуна алып келебиз. Документтердин бардыгы кагаз түрүндө экен. Аны электрондук форматка өткөрүү зарыл”, - деди министр.

Токтогазиев кагаздар электрондук форматка өтсө ички процесстер, дыйкандарга кызмат көрсөтүүлөр батыраак жүрөрүн кошумчалады. Ал ошондой эле министрликте 888 киши иштей турганын, жалпы ведомство текшерилсин деген буйрук чыгарганын белгиледи.

“Азыр биз аудит баштадык. Жалпы министрлик текшерилсин деп Эсептөө палатасына кат менен кайрылдык. Бүт агенттиктер менен департаменттер текшерилет. Функционалдык анализ жүргүзүлүп, кайсы позициялар керек, кайсылары кереги жок экени аныкталат. Себеби бири-бирин кайталап калган штаттар болушу мүмкүн. Аларды кыскартууга туура келет”, - деди Токтогазиев.

Эң жаш министр алдыда чоң реформаларды жасоо ниети бар экенин кошумчалады.

128
Белгилер:
реформа, көйгөй, Тилек Токтогазиев, Айыл чарба жана мелиорация министрлиги
Тема боюнча
Тилек Токтогазиев жыйын өткөрүп, министрликтеги ишин эмнеден баштаарын айтты